Interpretacja indywidualna z dnia 30 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4014.734.2025.1.ASZ
W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kupna-sprzedaży, spowodowanej brakiem tytułu prawnego sprzedającego do przedmiotu umowy, nabywca ma prawo do zwrotu nienależnie zapłaconego podatku od czynności cywilnoprawnych, jako nadpłaty.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
17 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie możliwości wystąpienia o zwrot podatku zapłaconego od nieważnej umowy. Treść wniosku jest następująca:
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
(...) 2025 r. Wnioskodawca zawarł umowę kupna-sprzedaży samochodu osobowego marki (...) numer (...) z osobą fizyczną. Umowa zostałazawarta w dobrej wierze, Wnioskodawca nie posiadał wiedzy ani możliwości ustalenia, że pojazd pochodzi z czynu zabronionego. Działając zgodnie z obowiązującymi przepisami, Wnioskodawca złożył deklarację podatku od czynności cywilnoprawnych oraz (...) 2025 r. uiścił podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie 740 zł. (...) 2025 r. Wnioskodawca dowiedział się, że zakupiony przez niego pojazd został przywłaszczony. Powyższa okoliczność została potwierdzona przez policję, co skutkowało zatrzymaniem pojazdu jako rzeczy pochodzącej z przestępstwa.W związku z powyższym ustalono, że sprzedający nie był właścicielem pojazdu i nie był uprawniony do rozporządzania nim. Tym samym umowa kupna-sprzedaży jest nieważna, gdyż nie doszło do skutecznego przeniesienia prawa własności pojazdu na kupującego, tzn. Wnioskodawcę. Czynność cywilnoprawna nie wywołała skutków prawnych, a podatek od czynności cywilnoprawnych został zapłacony nienależnie.
Pytanie
Czy w przedstawionym stanie faktycznym przysługujeWnioskodawcy prawo do zwrotu zapłaconego podatku od czynnościcywilnoprawnych jako podatku nienależnego?
Pana stanowisko w sprawie
Pana zdaniem, przysługuje Panu prawo do zwrotu zapłaconego podatku od czynności cywilnoprawnych, jako podatku nienależnie zapłaconego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.):
Podatkowi temu podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
Z uwagi na fakt, że ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie definiuje umowy sprzedaży, należy w tym zakresie odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z art. 535 § 1 ww. ustawy:
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
Zawarcie umowy sprzedaży wymaga zatem z jednej strony zobowiązania się sprzedawcy względem kupującego do przeniesienia własności rzeczy i wydania mu jej oraz z drugiej strony wzajemnego zobowiązania się kupującego względem sprzedawcy do odebrania rzeczy i zapłaty jej ceny.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
W myśl art. 4 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie sprzedaży – na kupującym.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy:
Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.
W związku z powyższymi regulacjami należy stwierdzić, że umowa sprzedaży podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych i obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na kupującym. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, a więc z chwilą zawarcia umowy sprzedaży.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że (...) 2025 r. zawarł Pan umowę kupna-sprzedaży samochodu osobowego z osobą fizyczną. Umowa została zawarta w dobrej wierze, nie posiadał Pan wiedzy ani możliwościustalenia, że pojazd pochodzi z czynu zabronionego. Złożył Pan deklarację podatku od czynności cywilnoprawnych oraz (...) 2025 r. uiścił podatek od czynnościcywilnoprawnych w kwocie 740 zł. (...) 2025 r. dowiedział się Pan, że zakupiony przez Pana pojazd został przywłaszczony. Powyższa okoliczność została potwierdzona przez policję,co skutkowałozatrzymaniem pojazdu jako rzeczy pochodzącej z przestępstwa. W związku z powyższym ustalono,że sprzedający nie był właścicielem pojazdu i nie był uprawniony do rozporządzanianim.
Pana zdaniem, przysługuje Panu prawo do zwrotu zapłaconego podatku od czynności cywilnoprawnych, jako podatku nienależnie zapłaconego.
Zasadę zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych reguluje art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z jego treścią:
Podatek, z zastrzeżeniem ust. 2, podlega zwrotowi, jeżeli:
1) uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna);
2) nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej;
3) (uchylony)
3a) spółka nie została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców lub wysokość kapitału zakładowego spółki kapitałowej została zarejestrowana w kwocie niższej niż określała umowa spółki - w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym;
4) podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostanie zarejestrowane lub zostanie zarejestrowane w wysokości niższej niż określona w uchwale - w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym od podwyższenia kapitału zakładowego ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców;
5) nie dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej.
Analiza powyższego przepisu wskazuje, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia sytuacji, w których możliwy jest zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych. Zatem tylko zajście jednej z wymienionych w nim przesłanek uprawnia do żądania zwrotu zapłaconego podatku.
Z opisu sprawy wynika, że nie wystąpiła w przedstawionym stanie faktycznie sytuacja, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Jak wynika natomiast z art. 58 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Powołany powyżej art. 58 Kodeksu cywilnego określa sankcję dokonania czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego. Jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej, sankcją tą jest nieważność czynności (lub jej części).
Jak wynika z powyższego, czynność prawna – w tym wypadku umowa sprzedaży zawarta z osobą, która nie była właścicielem samochodu i nie mogła nim rozporządzać – jest z mocy prawa (bezwzględnie) nieważna.
Nieważność bezwzględna oznacza, że czynność prawna (np. umowa) jest prawnie nieważna od samego początku, co oznacza, że nie wywołuje żadnych zamierzonych skutków prawnych. Stan nieważności jest definitywny i nie można go naprawić, a dotkniętą nią czynność prawną należy wykonać ponownie zgodnie z prawem, jeśli strony chcą osiągnąć zamierzone cele. Nieważność bezwzględna wynika zazwyczaj z przypadków sprzecznych z prawem lub zasadami współżycia społecznego, braku zdolności prawnej strony lub niedochowania wymaganej formy czynności prawnej.
Czynność prawna obarczona nieważnością bezwzględną jest nieważna od razu, bez potrzeby orzeczenia sądu czy oświadczenia strony. Umowa dotknięta nieważnością bezwzględną nie rodzi zamierzonych skutków prawnych od momentu jej zawarcia. Stan nieważności jest ostateczny i nie da się go naprawić.
A zatem, skoro umowa sprzedaży została zawarta z osobą, która nie była właścicielem samochodu i nie mogła nim rozporządzać, co poskutkowało jej nieważnością bezwzględną, to umowa taka nie rodziła skutków – jest uważana za całkowicie niebyłą.
Art. 72 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) stanowi, że:
Za nadpłatę uważa się kwotę:
1)nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2)podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
W myśl art. 73 § 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy:
Nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem:
1)zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;
2)pobrania przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej.
Zgodnie z art. 75 § 2 omawianej ustawy:
Uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki. Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika.
Skoro umowa z 30 listopada 2025 r. była nieważna, to nie doszło do nabycia własności, a więc nie powstał obowiązek podatkowy. Podatek został zatem zapłacony nienależnie. W celu odzyskania nienależnie zapłaconego podatku powinien Pan wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, o której mowa w art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Uiszczony przez Pana podatek to podatek nienależnie zapłacony (nadpłata).
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pana wniosek wpłynął do nas za pośrednictwem systemu e-PUAP, jednak interpretacja nie może być tą drogą do Pana wysłana, gdyż doręczenie pism poprzez system ePUAP nie jest możliwe od 1 stycznia 2026 r.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
POTRZEBUJESZ POMOCY?