Sprawozdania: 10 wątpliwości dotyczących zobowiązań i rezerw

W praktyce największe trudności sprawia rozróżnienie zobowiązań, biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów oraz rezerw, zwłaszcza gdy ich wartość opiera się na szacunkach i informacjach wewnętrznych jednostki. Dodatkowym wyzwaniem jest podział na zobowiązania finansowe i niefinansowe. Ma to wpływ na poprawność prezentacji danych w sprawozdaniu, ustalenie wyniku finansowego oraz zakres wymaganych ujawnień.

Wycena kaucji

Pytanie 1

Jednostka wynajmuje lokale biurowe. Najemcy wnoszą kaucje zabezpieczające stan lokalu oraz terminowe regulowanie zobowiązań. Zgodnie z umową po zakończeniu najmu kaucja podlega zwrotowi w kwocie wpłaconej, powiększonej o wskaźnik inflacji. W przypadku zaległości lub usterek kaucja jest zaliczana na ich poczet lub traktowana jako odszkodowanie i nie podlega zwrotowi. Czy takie kaucje należy wyceniać na dzień bilansowy?

Odpowiedź

Tak. Jeżeli umowa przewiduje waloryzację, a wskaźnik jest znany na dzień bilansowy, wartość zobowiązania należy odpowiednio skorygować.

Uzasadnienie

Ustawa o rachunkowości nie zawiera definicji kaucji. W praktyce przyjmuje się, że kaucja jest sumą pieniężną złożoną jako zabezpieczenie wykonania zobowiązania. Jej cechą zasadniczą jest zwrotny charakter, jeśli zostaną spełnione warunki określone w umowie. W zależności od zapisów umownych kaucja może zostać:

• zaliczona na poczet niespłaconych zobowiązań (np. czynszu),
• zwrócona po zakończeniu umowy,
• zatrzymana jako odszkodowanie w przypadku niewywiązania się najemcy z umowy.

Oznacza to, że kaucja stanowi zabezpieczenie interesów wynajmującego i może zostać wykorzystana wyłącznie w sposób przewidziany w umowie. Jeżeli umowa przewiduje zwrot kaucji w kwocie powiększonej o wskaźnik inflacji, jednostka powinna ocenić, czy na dzień bilansowy istnieje obowiązek jej zwrotu w takiej właśnie wysokości.

Kaucje ujmuje się jako zobowiązania niefinansowe wobec najemców i wycenia się je w kwocie wymagającej zapłaty. Jeżeli jednak umowa przewiduje waloryzację kaucji, a wskaźnik inflacji jest znany na dzień bilansowy, wartość zobowiązania należy odpowiednio podwyższyć. Nie należy natomiast szacować przyszłych, nieznanych wskaźników waloryzacji.