Interpretacja indywidualna z dnia 30 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-1.4012.595.2025.2.AM
Transfery pieniężne pomiędzy Stronami stanowią wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług i podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, co wynika z braku przesłanek uzasadniających traktowanie ich jako kary umowne lub odszkodowania według przepisów prawa cywilnego.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
27 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia, czy Transfer Pieniężny od Spółki oraz Transfer Pieniężny od Kontrahenta podlega / będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, dokumentowania fakturą otrzymania Transferu Pieniężnego od Kontrahenta oraz prawa do odliczenia podatku VAT wykazanego na fakturze wystawionej przez Kontrahenta dokumentującej Transfer Pieniężny od Spółki.
Uzupełnili go Państwo pismem z 8 grudnia 2025 r. - w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Informacje wstępne
A. sp. z o.o. (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) to polska spółka kapitałowa, prowadząca działalność gospodarczą w sektorze (…). W ramach swojej działalności Spółka w szczególności zajmuje się produkcją (…) do (…) dla (…). Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
Wnioskodawca zawarł umowę dotyczącą sprzedaży energii elektrycznej (dalej: „Umowa”) z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie handlu energią elektryczną (dalej: „Kontrahent”). Na podstawie odrębnej umowy, Kontrahent nabywa / będzie nabywać energię elektryczną pochodzącą z odnawialnych źródeł energii (będącą przedmiotem Umowy) wytwarzaną przez inne podmioty (tj. posiadające aktywa wytwórcze - dalej: Wytwórcy) za pomocą odpowiednich instalacji (dalej łącznie: „Instalacje Energetyczne”).
Spółka wraz z 2 podmiotami (spółkami) powiązanymi (dalej jako: „Podmiot 1” oraz „Podmiot 2” lub łącznie „Podmioty Powiązane”) zdecydowała się nabywać od Kontrahenta energię elektryczną po cenie kształtowanej w oparciu o ilość energii elektrycznej dostarczanej Kontrahentowi przez Wytwórców oraz dla ilości energii elektrycznej przekraczającej ilości wytworzone w danej godzinie przez Wytwórców - na podstawie cen określonych w Umowie.
Zawarta Umowa szeroko reguluje prawa i obowiązki Wnioskodawcy i Kontrahenta (dalej łącznie: „Strony”). Istotą Umowy jest:
- zobowiązanie Kontrahenta do sprzedaży energii elektrycznej w ilości obejmującej całość zapotrzebowania Spółki oraz Podmiotów Powiązanych oraz przenoszenia jej własności w odpowiednich miejscach,
- zobowiązanie Spółki do zakupu energii elektrycznej od Kontrahenta w odpowiedniej ilości i zgodnie z zasadami określonymi w Umowie.
Do ceny energii elektrycznej doliczany jest / będzie podatek VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Umowy zawarte między Podmiotami Powiązanymi, a Kontrahentem zostały objęte odrębnymi wnioskami o wydanie interpretacji indywidulanych.
Transfer pieniężny należny Kontrahentowi od Spółki
Zgodnie z postanowieniami Umowy, jeżeli w danym okresie, za jaki są obliczane należności za pobraną energię elektryczną oraz ewentualne inne opłaty, stanowiącym np. miesiąc kalendarzowy (dalej: „Interwał Rozliczeniowy”):
- Spółka nie dokonała odbioru co najmniej wolumenu energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który Spółka zobowiązana jest kupić od Kontrahenta (dalej: „Zakładany Odbierany Wolumen Spółki”), o ile łączny wolumen energii elektrycznej pochodzący z Instalacji jaki powinien zostać wytworzony w danym Interwale Rozliczeniowym oraz jednocześnie łączny wolumen energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji określony na dany Interwał rozliczeniowy, który Spółka wraz z Podmiotami Powiązanymi zobowiązani są kupić od Kontrahenta (dalej: „Łączny Zakładany Odbierany Wolumen”) został faktycznie wytworzony w Instalacjach, a jednocześnie.
- Spółka oraz Podmioty Powiązane łącznie nie odebrali Łącznego Zakładanego Odbieranego Wolumenu;
Spółka zobowiązana będzie do dokonania transferu pieniężnego należnego Kontrahentowi (dalej: „Transfer Pieniężny od Spółki”).
Na potrzeby obliczeń należy wyróżnić pojęcie „Łącznego Transferu Pieniężnego od Spółek”. Jego wysokość, zgodnie z umową powinien stanowić iloczyn:
- różnicy między ceną netto odsprzedaży energii elektrycznej zakupionej przez Kontrahenta z Instalacji (dalej: „Cena Odsprzedaży”) i wartości notowania właściwego wskaźnika wskazanego w umowie opublikowanego przez Y. S.A. z siedzibą w (…) (dalej: „Y.”) dla danego Interwału Rozliczeniowego (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia) oraz
- różnicy pomiędzy Łącznym Deklarowanym Wolumenem i wolumenem rzeczywiście odebranym przez Spółkę oraz Podmioty Powiązane (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia).
Jeżeli zatem:
- różnica między Ceną Odsprzedaży i wartością ww. wskaźnika opublikowanego przez Y. dla danego Interwału Rozliczeniowego jest ujemna lub
- różnica między Łącznym Deklarowanym Wolumenem i wolumenem rzeczywiście odebranym przez Spółkę oraz Podmioty Powiązane jest ujemny,
Transfer Pieniężny od Spółek Łączny nie występuje / nie wystąpi, a zatem Transfer Pieniężny od Spółki nie jest / nie będzie należny Kontrahentowi.
W przypadku ziszczenia się ww. odpowiednich przesłanek, wysokość Transferu pieniężnego od Spółki powinien stanowić iloczyn:
- Łącznego Transferu Pieniężnego od Spółek oraz
- Ilorazu:
- różnicy między Zakładanym Odbieranym Wolumenem Spółki a wolumenem rzeczywiście odebranym przez Spółkę w danym Interwale Rozliczeniowym oraz
- sumy:
i.różnicy między Zakładanym Odbieranym Wolumenem Spółki a wolumenem rzeczywiście odebranym przez Spółkę w danym Interwale Rozliczeniowym - jeśli jej wartość jest większa od zera;
ii.różnicy między wolumenem energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który Podmiot 1 zobowiązany jest kupić od Kontrahenta (dalej: „Zakładany Odbierany Wolumen Podmiotu 1”) - jeśli jej wartość jest większa od zera;
iii.różnicy między wolumenem energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który Podmiot 2 zobowiązany jest kupić od Kontrahenta (dalej: „Zakładany Odbierany Wolumen Podmiotu 2”) - jeśli jej wartość jest większa od zera.
Transfer pieniężny należny Spółce od Kontrahenta
Zgodnie z postanowieniami Umowy, jeżeli w danym Interwale rozliczeniowym:
- z Instalacji Energetycznych nie została wytworzona energia elektryczna w ilości odpowiadającej co najmniej wolumenowi energii elektrycznej pochodzącemu z Instalacji Energetycznych jaki powinien zostać wytworzony w danym Interwale Rozliczeniowym (dalej: „Zakładany Wytwarzany Wolumen”) a jednocześnie
- w Instalacjach Energetycznych nie wytworzono energii elektrycznej w ilości odpowiadającej co najmniej Łącznemu Zakładanemu Odbieranemu Wolumenowi określanemu na dany Interwał Rozliczeniowy, o ile Spółka oraz Podmioty Powiązane łącznie dokonali odbioru Łącznego Zakładanego Odbieranego Wolumenu;
Kontrahent zobowiązany będzie do dokonania na rzecz Spółki transferu pieniężnego (dalej: „Transfer Pieniężny od Kontrahenta”).
Jego wysokość, zgodnie z umową powinna stanowić iloczyn:
- różnicy pomiędzy wartością wskaźnika wskazanego w umowie opublikowanego przez Y. dla danego Interwału Rozliczeniowego i Ceną Odsprzedaży (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia) oraz
- różnicy pomiędzy Łącznym Zakładanym Odbieranym Wolumenem i łącznym wolumenem energii elektrycznej rzeczywiście wytworzonym w Instalacjach Energetycznych w danym Interwale Rozliczeniowym (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia) oraz
- udziału (wyrażonego w %) wolumenu rzeczywiście pobranego przez Spółkę w danym Interwale Rozliczeniowym w sumie wolumenów pobranych łącznie przez Spółkę oraz Podmioty Powiązane.
Jeżeli zatem:
- różnica między Ceną Odsprzedaży i wartością ww. wskaźnika opublikowanego przez Y. dla danego Interwału Rozliczeniowego jest ujemna lub
- różnica pomiędzy Łącznym Zakładanym Odbieranym Wolumenem i łącznym wolumenem energii elektrycznej rzeczywiście wytworzonym w Instalacjach Energetycznych w danym Interwale Rozliczeniowym jest ujemna;
Transfer pieniężny od Kontrahenta nie jest / nie będzie należny Spółce.
Transfery pieniężne opisane powyżej w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym zostały we właściwej umowie nazwane karami umownymi.
Uzupełnienie i doprecyzowanie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Pytanie 1
Z jakich przyczyn nie odbierają / mogą Państwo nie odebrać określonego w umowie „Zakładanego Odbieranego Wolumenu”? Czy przyczyny te są wskazane w umowie?
Odpowiedź 1
W umowie nie wskazano enumeratywnego katalogu przyczyn, z jakich Spółka nie odbiera / może nie odebrać „Zakładanego Odbieranego Wolumenu”. Przykładową przyczyną mogą być problemy techniczne i organizacyjne po stronie Spółki (np. wahania wolumenu produkcji z uwagi na wahania zamówień klientów Spółki), czy też awarie wywołane przyczynami leżącymi po stronie Spółki (np. uszkodzenie sieci elektrycznej na terenie zakładu Spółki wynikające z braku dochowania odpowiednich działań kontrolnych), jak również przyczyny losowe (niezidentyfikowane przez Spółkę i Kontrahenta w umowie i nieznane Spółce w momencie składania wniosku).
Jednocześnie Spółka wskazuje, że umowa zawiera wyliczenie sytuacji (przyczyn), w których brak odbioru „Zakładanego Odbieranego Wolumenu” przez Spółkę (oraz wytworzenia „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu” przez Kontrahenta) nie spowoduje obowiązku zapłaty Transferu Pieniężnego, tj.:
- awarie sieci (które nie wynikają z niedbalstwa / celowych działań Spółki / Kontrahenta),
- działanie siły wyższej (w szczególności takie jak np.: klęski żywiołowe, wprowadzenie stanu nadzwyczajnego w Polsce, działania wojenne, strajki powszechne i publiczne demonstracje)
- pewne ograniczenia w poborze, wytwarzaniu lub przesyle / dystrybucji energii elektrycznej.
Pytanie 2
Z jakich przyczyn Państwa Kontrahent nie wytworzy / może nie wytworzyć „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu”? Czy przyczyny te są wskazane w umowie?
Odpowiedź 2
W umowie nie wskazano enumeratywnego katalogu przyczyn, z jakich Kontrahent nie wytworzy / może nie wytworzyć „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu”. Przykładową przyczyną mogą być problemy techniczne i organizacyjne po stronie Kontrahenta, czy też awarie wywołane celowymi zaniedbaniami i innymi szkodliwymi, zawinionymi działaniami Kontrahenta, jak również przyczyny losowe (np. mniejsza wydajność Instalacji spowodowana warunkami atmosferycznymi, a także inne przyczyny niezidentyfikowane przez Spółkę i Kontrahenta w umowie i nieznane Spółce w momencie składania wniosku).
Jednocześnie, jak Spółka wskazała w odpowiedzi na pytanie nr 1, umowa zawiera wyliczenie sytuacji (przyczyn), w których zarówno brak odbioru „Zakładanego Odbieranego Wolumenu” przez Spółkę jak i brak wytworzenia „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu” przez Kontrahenta nie spowoduje obowiązku zapłaty Transferu Pieniężnego.
Pytanie 3
Czy jeśli Państwa kontrahent nie wytworzy zakładanego wolumenu energii stwarza Państwu możliwość nabycia energii od innego dostawcy / wytwórcy? W jaki sposób się to odbywa?
Odpowiedź 3
Tak - Kontrahent pełni funkcję Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie Handlowe (POBH - osobiście lub poprzez wybór innego podmiotu pełniącego tę rolę) na zasadach wynikających z odrębnych przepisów. W konsekwencji, zasadniczo Spółka ma możliwość nabycia energii od Kontrahenta, który nabędzie ją zgodnie z odrębnymi przepisami (w szczególności na Y.). A dodatkowo, Spółka może również w pewnych sytuacjach zakupić energię od innego podmiotu, w szczególności sprzedawcy rezerwowego (który został wyznaczony w odrębnej umowie dystrybucyjnej).
Pytanie 4
Czy cena energii elektrycznej w Umowie jest ustalana w oparciu o zakładany odbierany wolumen energii przez Państwa, tj. czy zobowiązanie Państwa do zakupu określonej ilości energii wpływa na kwotę Transferu Pieniężnego należnego Kontrahentowi lub od Kontrahenta? Czy przekazywana wartość Transferu Pieniężnego stanowi w efekcie równowartość za niedostarczoną przez Kontrahenta lub nieodebraną przez Państwa energię elektryczną?
Odpowiedź 4
Spółka wskazuje, że:
- cena za MWh energii jest stała (umowa wskazuje cenę za MWh energii w poszczególnych latach trwania umowy) - co zasadniczo stanowi istotę zawartej umowy,
- zobowiązanie do zakupu określonej ilości energii wpływa na wysokość Transferu Pieniężnego należnego Kontrahentowi lub od Kontrahenta, co wynika z opisanego w zdarzeniu przyszłym sposobu obliczenia wysokości Transferów Pieniężnych,
- podkreślenia wymaga, że wysokość Transferu Pieniężnego jest obliczana w oparciu o odpowiedni wskaźnik opublikowany przez Y. i nie stanowi równowartości za niedostarczoną przez Kontrahenta lub nieodebraną przez Spółkę energię elektryczną; innymi słowy wysokość Transferu Pieniężnego nie odpowiada cenie dostawy energii i stanowi odrębny przelew pieniężny od wynagrodzenia za dostawy energii (subiektywnym celem wprowadzenia Transferów Pieniężnych do umowy przez Strony było wprowadzenie mechanizmu, który ma zapobiegać powstaniu szkody oraz kompensować ewentualne szkody Stron).
Pytania 5 i 6
Czy w umowie określono sytuacje, w których - pomimo, że nie dokonali / nie dokonają Państwo odbioru co najmniej wolumenu energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który zobowiązali się kupić od Kontrahenta - nie dochodzi do Transferu Pieniężnego od Państwa? Proszę wskazać te sytuacje.
Czy w umowie określono sytuacje, w których - pomimo, że z Instalacji Energetycznych nie została / nie zostanie wytworzona energia elektryczna w ilości odpowiadającej co najmniej wolumenowi energii elektrycznej jaki powinien zostać wytworzony - nie dochodzi do Transferu Pieniężnego od Kontrahenta? Proszę wskazać te sytuacje.
Odpowiedzi 5 i 6
Poza sytuacjami wskazanymi w mechanizmie obliczenia wysokości Transferów Pieniężnych (opisanych w zdarzeniu przyszłym wniosku), jak Spółka wskazała w odpowiedzi na pytanie nr 1 - umowa zawiera wyliczenie sytuacji, w których zarówno brak odbioru „Zakładanego Odbieranego Wolumenu” przez Spółkę jak i brak wytworzenia „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu” przez Kontrahenta nie spowoduje obowiązku zapłaty Transferu Pieniężnego, tj.:
- awarie sieci (które nie wynikają z niedbalstwa / celowych działań Spółki / Kontrahenta),
- działanie siły wyższej (w szczególności takie jak np.: klęski żywiołowe, wprowadzenie stanu nadzwyczajnego w Polsce, działania wojenne, strajki powszechne i publiczne demonstracje),
- pewne ograniczenia w poborze, wytwarzaniu lub przesyle / dystrybucji energii elektrycznej.
Pytanie 7
W jaki sposób Strony (Państwo i Kontrahent) informują się o należnych Transferach Pieniężnych? W jaki sposób odbywa się ich ustalanie i rejestrowanie w praktyce (np. raporty, zestawienia wolumenów (ilości), faktury, komunikaty pisemne lub elektroniczne)? Proszę wskazać, czy ta kwestia jest określona w Umowie?
Odpowiedź 7
Strony informują się o należnych Transferach Pieniężnych w formie korespondencji elektronicznej, która zawiera szczegółowe wyliczenia, niemniej umowa nie reguluje wprost powyższych kwestii.
Pytania
1.Czy Transfer Pieniężny od Spółki powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług? (Spółka wskazuje, że odpowiedź na pytanie nr 1 jest kluczowa w świetle pytania nr 3)
2.Czy Transfer Pieniężny od Kontrahenta powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług?
3.Czy Wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT wskazanego na fakturze wystawionej przez Kontrahenta (o ile Kontrahent taką fakturę wystawi) opiewającą na kwotę Transferu Pieniężnego od Spółki?
4.Czy Wnioskodawca powinien udokumentować otrzymanie Transferu Pieniężnego od Kontrahenta fakturą?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Spółki:
1.Transfer Pieniężny od Spółki nie powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług. W ocenie Wnioskodawcy, Transfer Pieniężny od Spółki to kara umowna, która pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT.
2.Transfer Pieniężny od Kontrahenta nie powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług. W ocenie Wnioskodawcy, Transfer Pieniężny od Kontrahenta to kara umowna, która pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT.
3.Wnioskodawcy nie przysługuje / nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT wskazanego na fakturze wystawionej przez Kontrahenta (o ile Kontrahent taką fakturę wystawi) opiewającą na kwotę Transferu Pieniężnego od Spółki.
4.Wnioskodawca nie powinien udokumentować otrzymania Transferu Pieniężnego od Kontrahenta fakturą.
Uzasadnienie stanowiska Spółki
Ad 1-2
Transfer Pieniężny od Spółki oraz Transfer Pieniężny od Kontrahenta jako płatności niepodlegające VAT
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, iż przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie na rzecz innego podmiotu niebędące dostawą towarów.
Zasadniczo Transfer Pieniężny od Spółki oraz Transfer Pieniężny od Kontrahenta zaprezentowane w opisanym stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym nie stanowią / nie będą stanowiły wynagrodzenia za dostawy towarów. Poniższe rozważania dotyczą zatem kwestii braku możliwości zakwalifikowania ich jako wynagrodzeń za świadczenie usług.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - dalej: „NSA” - z 12 czerwca 2013 r. o sygn. I FSK 1128/12, wyrok NSA z 22 kwietnia 2016 r. o sygn. I FSK 1720/14) oraz organów podatkowych (por. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej - dalej: „DKIS” - z 18 sierpnia 2021 r. o sygn. 0114-KDIP4-3.4012.343.2021.2.MP, interpretacja indywidualna DKIS z 24 stycznia 2018 r. o sygn. 0114-KDIP1-4.4012.5.2018.1.SM), aby dana czynność mogła zostać uznana za odpłatne świadczenie usług w świetle przepisów ustawy o VAT, powinny zostać spełnione łącznie następujące przesłanki:
1)istnieje konkretny podmiot, będący bezpośrednim beneficjentem danego świadczenia, tj. usługobiorca,
2)świadczeniu usługodawcy odpowiada świadczenie wzajemne (odpłatność) ze strony usługobiorcy,
3)obowiązek realizacji danego świadczenia wynika ze stosunku prawnego pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą.
Należy wskazać, że powyższe przesłanki konstytuujące odpłatne świadczenie usług w kontekście Transferu Pieniężnego od Spółki oraz Transferu Pieniężnego od Kontrahenta są / będą spełnione tylko częściowo.
Transfer Pieniężny od Spółki oraz Transfer Pieniężny od Kontrahenta wynikają / będą wynikały z zapisów Umowy. W związku z tym, ich zapłata niewątpliwie wynika / będzie wynikała ze stosunku prawnego.
Dla uproszczenia można przyjąć, że ww. transfery pieniężne stanowią / będą stanowiły swego rodzaju odpłatności.
W związku z tym, zasadniczo dwie z powyższych przesłanek zostaną spełnione - ww. transfery pieniężne stanowią / będą stanowiły odpłatności wynikające ze stosunku prawnego.
Przede wszystkim jednak w opisanym stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym w ocenie Wnioskodawcy w zamian za ww. odpłatności (ww. transfery pieniężne) wynikające ze stosunku prawnego nie jest / nie będzie wykonane żadne świadczenie. W związku z tym nie jest / nie będzie spełniona przesłanka związana z istnieniem podmiotu będącego bezpośrednim odbiorcą („beneficjentem”) świadczenia. Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega bowiem tylko świadczenie (a jakiś podmiot - konsument - odnosi z niego konkretną korzyść). Nie ulega natomiast wątpliwości, że zapłata Transferu Pieniężnego od Spółki czy Transferu Pieniężnego od Kontrahenta nie będzie wiązała się z żadnym świadczeniem wykonywanym odpowiednio przez Spółkę lub Kontrahenta.
Innymi słowy:
- w przypadku Transferu Pieniężnego od Spółki - Kontrahent nie będzie wykonywał żadnego świadczenia na rzecz Spółki w zamian za otrzymaną kwotę (Kontrahent nie będzie beneficjentem świadczenia),
- w przypadku Transferu Pieniężnego od Kontrahenta - Spółka nie będzie wykonywała żadnego świadczenia na rzecz Kontrahenta w zamian za otrzymaną kwotę (Spółka nie będzie beneficjentem świadczenia).
Przedstawiona w opisanym stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym Umowa niewątpliwie zalicza się do umów dwustronnie zobowiązujących. Oznacza to, że obowiązek świadczenia ciąży na dwóch stronach. Innymi słowy, w ramach więzi obligacyjnej wynikającej z Umowy, zarówno Spółka jak i Kontrahent są jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem.
Jak wynika z opisanego stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego, w związku z opisanymi zdarzeniami - których istotą jest niewykonanie / nienależyte wykonanie obowiązków umownych:
- ciążących na Spółce - Kontrahentowi należny jest / będzie Transfer Pieniężny od Spółki,
- ciążących na Kontrahencie - Spółce należny jest / będzie Transfer Pieniężny od Kontrahenta
obliczone w sposób wskazany w Umowie.
Wnioskodawca zwraca uwagę, że Transfer Pieniężny od Spółki oraz Transfer Pieniężny od Kontrahenta mają charakter odszkodowawczy, a w szczególności nie stanowią zapłaty za świadczenie wzajemne drugiej strony stosunku prawnego.
Przepisy ustawy o VAT nie wskazują definicji pojęcia „odszkodowanie”. W związku z tym, konieczne jest posiłkowanie się normami prawa cywilnego.
Zgodnie z art. 361 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 - dalej: „KC”), zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
Jak stanowi art. 361 § 2 KC, w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Wskazane przepisy stanowią zatem, że przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są (i) zaistnienie zdarzenia będącego przyczyną odpowiedzialności (ii) szkoda oraz (iii) związek przyczynowy między szkodą, a zdarzeniem. Warunki te dotyczą wszystkich typów odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym m.in. deliktowej (ex delicto) oraz kontraktowej (ex contractu) - por. K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 361.
Przepisy art. 471 i nast. KC regulują zasady odpowiedzialności kontraktowej, tj. dotyczącej m.in. szkody związanej z wykonaniem zobowiązania powstałego z umowy.
Na podstawie art. 471 KC, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Natomiast kwestia kar umownych została uregulowana w art. 483 i nast. KC.
Zgodnie z art. 483 § 1 KC, można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
Zdaniem Wnioskodawcy, Transfer Pieniężny od Spółki oraz Transfer Pieniężny od Kontrahenta stanowią kary umowne w rozumieniu art. 482 § 1 KC.
Jak wskazuje doktryna oraz orzecznictwo, kary umowne pełnią szereg funkcji, w szczególności.:
- kompensacyjną - główna funkcja - wyrównują wierzycielowi poniesioną szkodę,
- prewencyjną (stymulacyjną) - zmierzają do skłonienia dłużnika do spełnienia swojego zobowiązania,
- symplifikacyjną (procesową) - ułatwiają wierzycielowi dochodzenie odszkodowania od dłużnika, eliminując konieczność udowadniania konkretnej szkody,
- represyjną - stanowią potencjalną dolegliwość dla dłużnika.
[por. m.in. (i) A. Lutkiewicz-Rucińska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka- Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el, (ii) R. Tanajewska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. P. Nazaruk, LEX/el. 2024, art. 483, (iii) wyrok Sądu Najwyższego - dalej: „SN” - z 30 czerwca 2020 r. o sygn. III CSK 343/17, (iv) uchwała SN z 6 listopada 2003 r. o sygn. III CZP 61/03].
Kary umowne zasadniczo stanowią pewne uproszczenie zawarte w umowie, w którym strony danego stosunku prawnego (zobowiązaniowego) przyjmują, że w określonych sytuacjach - wypadkach niewykonania / nienależytego wykonania obowiązków umownych - mają prawo domagać się zapłaty określonej kwoty. W szczególności kary umowne nie są wypłacane w zamian za wykonanie jakiegoś świadczenia przez drugą stronę stosunku zobowiązaniowego (tj. nie są wypłacane w zamian za wykonanie jakiejś czynności / powstrzymanie się od dokonania jakiejś czynności / tolerowania czynności lub sytuacji). Przeciwnie - strona umowy zobowiązana do dokonania danego świadczenia z uwagi na niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wypłaca pozostałym stronom umowy odpowiednią kwotę (na podstawie odpowiedniego postanowienia umownego ustanawiającego karę umowną).
Wnioskodawca podkreśla, że kwota wynikająca z przedmiotowych kar umownych pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną i nie wiąże się z żadną korzyścią dla strony Umowy otrzymującej wypłatę z tytułu kary umownej (odpowiednio od Spółki lub Kontrahenta). W związku z wypłatą ww. kar umownych nie istnieje żaden konsument - co wyklucza opodatkowanie podatkiem VAT.
Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje przykładowe orzeczenia oraz interpretacje indywidualne, w których sądy administracyjne oraz organy podatkowe potwierdziły prawidłowość przedstawionego stanowiska np.:
- wyrok NSA z 11 maja 2022 r. o sygn. I FSK 1627/18: „Wszystko to prowadziło do zasadnego wniosku, że w analizowanym przypadku nie dochodzi do świadczenia usługi przez Spółkę na rzecz nabywcy nierespektującego umowy (niewywiązującego się z obowiązku zakupu zamówionych towarów). Uzyskiwane zatem przez Skarżącą od takiego nabywcy należności, w postaci sumy kwot składających się z różnicy cen (umownej i bieżącej) oraz kosztów związanych z nieodebraniem towarów, nie mogą stanowić formy wynagrodzenia za działanie, które w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u. stanowiłoby świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT”.
- wyrok NSA z 11 maja 2023 r. o sygn. I FSK 1318/20: „Kary umowne nie podlegają natomiast opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako świadczenie usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Nie są bowiem świadczeniem wzajemnym, bezpośrednim i ekwiwalentnym”.
- interpretacja indywidualna DKIS z 12 listopada 2021 r. o sygn. 0112-KDIL12.4012.481.2021.1.NF: „Kara umowna ma charakter czynności jednostronnej i nie wiąże się z otrzymaniem jakiegokolwiek świadczenia. Zapłata tej kary nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań i kar umownych nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem”.
- interpretacja indywidualna DKIS z 12 sierpnia 2024 r. o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.258.2024.3.IK: „Podkreślić należy, że przy rozpatrywaniu i ocenie skutków podatkowych konkretnej opłaty dodatkowej należy w szczególności zwrócić uwagę na fakt, czy świadczenie (usługa / dostawa towarów) zostało rzeczywiście wykonane, czy też nie. Innymi słowy, czy poza faktem poboru płatności przez np. usługodawcę usługobiorca korzysta z jakiegoś świadczenia (usługi) realizowanej przez usługodawcę. Fakt ten ma bowiem istotne znaczenie dla skutków podatkowych w VAT pobieranych opłat dodatkowych mających charakter sankcyjny. Należy również zaznaczyć, że bez znaczenia pozostaje kwestia czysto formalna, tzn. samo nazwanie płatności np. „karą umowną” nie przesądza o tym, że w istocie kara ta nie stanowi opłaty ekwiwalentnej za wyświadczone usługi (dostawę towaru). Odnosząc powyższe stwierdzenia wynikające z orzecznictwa TSUE do analizowanego zagadnienia, należy stwierdzić, że kara umowna związana z niezrealizowaną ilością zakupów nie stanowi / nie będzie stanowić wynagrodzenia za świadczenie usług lub dostawę towarów, lecz swoistego rodzaju odszkodowanie”.
- interpretacja indywidualna DKIS z 26 lutego 2021 r. o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.694.2020.1.IK: „Ustalanie statusu wypłacanej kary umownej / odszkodowania, jako podlegającej bądź nie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Jak wynika z opisu sprawy Wnioskodawca jako strona transakcji może ponosić kary umowne lub naliczać kary umowne w związku z niewykonaniem obowiązków wynikających z zawartej transakcji. Będzie to mogło mieć miejsce w przypadku, gdy z winy którejś ze stron transakcji nie dojdzie do skutecznego przeniesienia obowiązku mocowego (sprzeciw O.). Mogą to być następujące przypadki: a. Zbywający obowiązek mocowy nie dokona zgłoszenia zawartej transakcji w Rejestrze w określonym terminie, b. Nabywca obowiązku mocowego nie dokona potwierdzenia zgłoszenia zawarcia transakcji w Rejestrze w określonym terminie. Może też być tak, że nabywca obowiązku mocowego dokona czynności w Rejestrze, ale nastąpi to po upływie terminu w jakim zgodnie z warunkami transakcji miało to nastąpić. W takim przypadku, bez udokumentowanej zgody zbywcy obowiązku mocowego, może dojść w relacjach z O. do skutecznego przeniesienia obowiązku. Zatem w sytuacji, opisanej przez Wnioskodawcę kary umowne naliczane z tytułu niewykonania obowiązków wynikających z zawartej transakcji będą miały charakter odszkodowania. Z wniosku nie wynika aby Wnioskodawca naliczając karę umowną otrzymał w zamian jakiekolwiek świadczenie”.
- interpretacja indywidualna DKIS z 24 lutego 2023 r. o sygn. 0114-KDIP4-3.4012.744.2022.2.DM: „Odnosząc się do Państwa wątpliwości w tej sprawie należy stwierdzić, że wypłacana Rekompensata nie będzie stanowić wynagrodzenia za świadczenie usług lub dostawę towarów, lecz swoistego rodzaju odszkodowanie. Jak Państwo bowiem wskazali w opisie sprawy, zapłata Rekompensaty nie jest związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania jakichkolwiek czynności, powstrzymywania się od czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Wypłata Rekompensaty nie jest powiązana z żadnym świadczeniem ze strony B. Porozumienie nie będzie przewidywało żadnej ekwiwalentności w stosunku do wypłaty Rekompensaty. Strony nie przewidują również możliwości zwrotu Rekompensaty ani uzależnienia jej wypłaty od jakiegokolwiek zachowania się / powstrzymania się od zachowania B. Nie istnieje związek pomiędzy kwotą podlegającą zapłacie, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego. W przypadku prawidłowego wykonywania założeń przez A., nie dojdzie do powstania roszczenia o wypłatę Rekompensaty. Rekompensata wypłacana jest wyłącznie w celu zrekompensowania utraconych przez B. korzyści, nie jest należna za jakiekolwiek inne szkody. Wypłata Rekompensaty ma za zadanie pokrycie części utraconych korzyści z tytułu niezrealizowanej marży netto w okresie obowiązywania Porozumienia - nie jest ona źródłem wzbogacenia się B. Kalkulacja Rekompensaty oparta będzie o utraconą marżę netto B. - wartość Rekompensaty ma bowiem zrekompensować utracone przez B. korzyści”.
- interpretacja indywidualna DKIS z 3 stycznia 2024 r. o sygn. 0114-KDIP4-3.4012.411.2023.2.DS: „Jak wykazano powyżej, zapłacona przez Nabywcę kwota odpowiadająca utraconej przez Państwa marży wskutek zamówienia przez tego Nabywcę mniej niż 90% prognozowanej ilości towaru nie stanowi wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. W konsekwencji, jako niepodlegająca opodatkowaniu, czynność ta nie powinna być udokumentowana fakturą”.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Wnioskodawcy zarówno Transfer Pieniężny od Spółki jak i Transfer Pieniężny od Kontrahenta, jako kary umowne, nie powinny być klasyfikowane jako wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT.
Ad 3
Brak prawa do odliczenia w związku z fakturą opiewającą na kwotę Transferu Pieniężnego od Spółki
Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Jak wskazano wyżej, zdaniem Wnioskodawcy, opisane w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym transfery pieniężne nie stanowią wynagrodzenia za żadną czynność opodatkowaną (por. Ad. 1-2 Uzasadnienia Stanowiska Wnioskodawcy).
W związku z tym, Wnioskodawca stoi na stanowisku że nie przysługuje mu / nie będzie mu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT wskazanego na fakturze wystawionej przez Kontrahenta (o ile Kontrahent taką fakturę wystawi) opiewającą na kwotę Transferu Pieniężnego od Spółki.
Ad 4
Udokumentowanie otrzymania Transferu Pieniężnego od Kontrahenta notą obciążeniową (księgową)
Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1)sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2)wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3)wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4)otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a)wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b)czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c)dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie oraz interpretacjach indywidualnych, w przypadku zapłat za czynności niepodlegające opodatkowaniu VAT nie należy wystawiać faktur (por. m.in. wyrok NSA z 29 maja 2019 r. o sygn. I FSK 672/17, interpretacja indywidualna DKIS z 30 października 2023 r. o sygn. 0112- KDIL2-1.4012.235.2019.10.MR).
Jak wskazano wyżej, zdaniem Wnioskodawcy, opisane w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym transfery pieniężne nie stanowią wynagrodzenia za żadną czynność opodatkowaną (por. Ad. 1-2 Uzasadnienia Stanowiska Wnioskodawcy).
W związku z tym, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że nie powinien udokumentować otrzymania Transferu Pieniężnego od Kontrahenta fakturą.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, (…).
Przepis art. 2 pkt 6 ustawy stanowi, że:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:
1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji,
3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wnikającym z mocy prawa.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy zwrócić uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o VAT, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
- w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie, jako usługa, podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Przy czym z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok TSUE z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że:
„odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane”.
Należy podkreślić, że na gruncie przepisów ustawy o VAT bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
W wyroku z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, TSUE zauważył, że:
„czynność podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
Natomiast w wyroku z 20 stycznia 2022 r. w sprawie C-90/20 Apcoa Parking Danmark, Trybunał wskazał, że aby świadczenie usług można było uznać za odpłatne, i wobec tego opodatkowane podatkiem VAT, to pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą musi istnieć stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych - usługi i wynagrodzenia, między którymi istnieje bezpośredni związek.
W opinii Rzecznika generalnego w sprawie C-295/17 w pkt 34 wskazano:
Nie ma jednak znaczenia, w jaki sposób prawo krajowe traktuje opłatę wyrównawczą. Jak podkreśliły również Komisja i Portugalia podczas rozprawy, z punktu widzenia przepisów o VAT nie ma znaczenia, czy jest to roszczenie o odszkodowanie z tytułu deliktu czy kara umowna, ani czy jest to określane jako odszkodowanie, rekompensata czy wynagrodzenie. Ocena czy płatność jest dokonywana w zamian za dostawę lub usługę, jest kwestią zakresu prawa Unii, która musi być rozstrzygana odrębnie od oceny dokonywanej na mocy prawa krajowego.
Opodatkowaniu podatkiem VAT będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku, którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóki świadczenie to nie będzie usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
Z treści wniosku wynika, że:
- są Państwo Spółką kapitałową, prowadzącą działalność gospodarczą w sektorze (…) i w ramach swojej działalności w szczególności zajmują się Państwo produkcją (…) do (…) dla (…),
- są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
Zawarli Państwo umowę dotyczącą sprzedaży energii elektrycznej (Umowa) z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie handlu energią elektryczną (Kontrahent). Na podstawie odrębnej umowy, Kontrahent nabywa / będzie nabywać energię elektryczną pochodzącą z odnawialnych źródeł energii (będącą przedmiotem Umowy) wytwarzaną przez inne podmioty (tj. posiadające aktywa wytwórcze - Wytwórcy) za pomocą odpowiednich instalacji (Instalacje Energetyczne).
Wraz z 2 podmiotami (spółkami) powiązanymi (Podmiot 1 oraz Podmiot 2 lub łącznie Podmioty Powiązane) zdecydowali się Państwo nabywać od Kontrahenta energię elektryczną po cenie kształtowanej w oparciu o ilość energii elektrycznej dostarczanej Kontrahentowi przez Wytwórców oraz dla ilości energii elektrycznej przekraczającej ilości wytworzone w danej godzinie przez Wytwórców - na podstawie cen określonych w Umowie.
Zawarta Umowa szeroko reguluje prawa i obowiązki Państwa i Kontrahenta (Strony). Istotą Umowy jest:
- zobowiązanie Kontrahenta do sprzedaży energii elektrycznej w ilości obejmującej całość Państwa zapotrzebowania oraz Podmiotów Powiązanych oraz przenoszenia jej własności w odpowiednich miejscach,
- Państwa zobowiązanie do zakupu energii elektrycznej od Kontrahenta w odpowiedniej ilości i zgodnie z zasadami określonymi w Umowie.
Zgodnie z postanowieniami Umowy, jeżeli w danym okresie, za jaki są obliczane należności za pobraną energię elektryczną oraz ewentualne inne opłaty, stanowiącym np. miesiąc kalendarzowy (dalej Interwał Rozliczeniowy):
- nie dokonali Państwo odbioru co najmniej wolumenu energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który zobowiązali się kupić od Kontrahenta (Zakładany Odbierany Wolumen Spółki), o ile łączny wolumen energii elektrycznej pochodzący z Instalacji jaki powinien zostać wytworzony w danym Interwale Rozliczeniowym oraz jednocześnie łączny wolumen energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji określony na dany Interwał rozliczeniowy, który Państwo wraz z Podmiotami Powiązanymi zobowiązani są kupić od Kontrahenta (Łączny Zakładany Odbierany Wolumen) został faktycznie wytworzony w Instalacjach, a jednocześnie
- Państwo oraz Podmioty Powiązane łącznie nie odebrali Łącznego Zakładanego Odbieranego Wolumenu,
zobowiązali się Państwo do dokonania transferu pieniężnego należnego Kontrahentowi (Transfer Pieniężny od Spółki).
Na potrzeby obliczeń należy wyróżnić pojęcie - Łącznego Transferu Pieniężnego od Spółek. Jego wysokość, zgodnie z umową powinien stanowić iloczyn:
- różnicy między ceną netto odsprzedaży energii elektrycznej zakupionej przez Kontrahenta z Instalacji (Cena Odsprzedaży) i wartości notowania właściwego wskaźnika wskazanego w umowie opublikowanego przez Y. S.A. z siedzibą w (…) (Y.) dla danego Interwału Rozliczeniowego (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia) oraz
- różnicy pomiędzy Łącznym Deklarowanym Wolumenem i wolumenem rzeczywiście odebranym przez Państwa oraz Podmioty Powiązane (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia).
Jeżeli zatem:
- różnica między Ceną Odsprzedaży i wartością ww. wskaźnika opublikowanego przez Y. dla danego Interwału Rozliczeniowego jest ujemna lub
- różnica między Łącznym Deklarowanym Wolumenem i wolumenem rzeczywiście odebranym przez Spółkę oraz Podmioty Powiązane jest ujemny,
Transfer Pieniężny od Spółek Łączny nie występuje / nie wystąpi, a zatem Transfer Pieniężny od Państwa nie jest / nie będzie należny Kontrahentowi.
W przypadku ziszczenia się ww. odpowiednich przesłanek, wysokość Transferu Pieniężnego od Spółki powinien stanowić iloczyn:
- Łącznego Transferu Pieniężnego od Spółek oraz
- Ilorazu:
- różnicy między Zakładanym Odbieranym Wolumenem a wolumenem rzeczywiście odebranym przez Państwa w danym Interwale Rozliczeniowym oraz
- sumy:
i.różnicy między Zakładanym Odbieranym Wolumenem a wolumenem rzeczywiście odebranym przez Państwa w danym Interwale Rozliczeniowym - jeśli jej wartość jest większa od zera;
ii.różnicy między wolumenem energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który Podmiot 1 zobowiązany jest kupić od Kontrahenta (Zakładany Odbierany Wolumen Podmiotu 1) - jeśli jej wartość jest większa od zera;
iii.różnicy między wolumenem energii elektrycznej pochodzącej z Instalacji, który Podmiot 2 zobowiązany jest kupić od Kontrahenta (Zakładany Odbierany Wolumen Podmiotu) - jeśli jej wartość jest większa od zera.
Zgodnie z postanowieniami Umowy, jeżeli w danym Interwale rozliczeniowym:
- z Instalacji Energetycznych nie została wytworzona energia elektryczna w ilości odpowiadającej co najmniej wolumenowi energii elektrycznej pochodzącemu z Instalacji Energetycznych jaki powinien zostać wytworzony w danym Interwale Rozliczeniowym (Zakładany Wytwarzany Wolumen) a jednocześnie
- w Instalacjach Energetycznych nie wytworzono energii elektrycznej w ilości odpowiadającej co najmniej Łącznemu Zakładanemu Odbieranemu Wolumenowi określanemu na dany Interwał Rozliczeniowy, o ile Państwo oraz Podmioty Powiązane łącznie dokonali odbioru Łącznego Zakładanego Odbieranego Wolumenu,
Kontrahent zobowiązany będzie do dokonania na Państwa rzecz transferu pieniężnego (Transfer Pieniężny od Kontrahenta).
Jego wysokość, zgodnie z umową powinna stanowić iloczyn:
- różnicy pomiędzy wartością wskaźnika wskazanego w umowie opublikowanego przez Y. dla danego Interwału Rozliczeniowego i Ceną Odsprzedaży (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia) oraz
- różnicy pomiędzy Łącznym Zakładanym Odbieranym Wolumenem i łącznym wolumenem energii elektrycznej rzeczywiście wytworzonym w Instalacjach Energetycznych w danym Interwale Rozliczeniowym (tylko jeżeli ta różnica będzie dodatnia) oraz
- udziału (wyrażonego w %) wolumenu rzeczywiście pobranego przez Państwa w danym Interwale Rozliczeniowym w sumie wolumenów pobranych łącznie przez Państwa oraz Podmioty Powiązane.
Jeżeli zatem:
- różnica między Ceną Odsprzedaży i wartością ww. wskaźnika opublikowanego przez Y. dla danego Interwału Rozliczeniowego jest ujemna lub
- różnica pomiędzy Łącznym Zakładanym Odbieranym Wolumenem i łącznym wolumenem energii elektrycznej rzeczywiście wytworzonym w Instalacjach Energetycznych w danym Interwale Rozliczeniowym jest ujemna,
Transfer pieniężny od Kontrahenta nie jest / nie będzie Państwu należny.
Transfery pieniężne zostały we właściwej umowie nazwane karami umownymi.
Kontrahent pełni funkcję Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie Handlowe (POBH - osobiście lub poprzez wybór innego podmiotu pełniącego tę rolę) na zasadach wynikających z odrębnych przepisów. W konsekwencji, zasadniczo mają Państwo możliwość nabycia energii od Kontrahenta, który nabędzie ją zgodnie z odrębnymi przepisami (w szczególności Y.). A dodatkowo, mogą Państwo również w pewnych sytuacjach zakupić energię od innego podmiotu, w szczególności sprzedawcy rezerwowego (który został wyznaczony w odrębnej umowie dystrybucyjnej).
W umowie nie wskazano enumeratywnego katalogu przyczyn, z jakich Kontrahent nie wytworzy / może nie wytworzyć „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu”.
Strony informują się o należnych Transferach Pieniężnych w formie korespondencji elektronicznej, która zawiera szczegółowe wyliczenia, niemniej umowa nie reguluje wprost powyższych kwestii.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy Transfer Pieniężny należny Kontrahentowi od Państwa oraz Transfer Pieniężny należny Państwu od Kontrahenta podlega lub będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji - czy będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT wykazanego na fakturze wystawionej przez Kontrahenta (o ile taka faktura zostanie wystawiona), obejmującej kwotę Transferu Pieniężnego należnego od Państwa, jak również czy Państwo są lub będą zobowiązani do udokumentowania otrzymania Transferu Pieniężnego od Kontrahenta fakturą.
Aby móc odnieść się do powyższych wątpliwości należy wskazać, że zgodnie z art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:
Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.
Należy wskazać, że przepisy podatkowe nie definiują pojęcia „odszkodowania”. W związku z tym, należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym.
Art. 361 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy, lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
Art. 471 Kodeksu cywilnego:
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT, należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
TSUE w sprawie o sygnaturze C-277/05 Societe Thermale D`Eugenie-les-Bains stwierdził, że:
„Artykuły 2 ust. 1 i 6 ust. 1 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, powinny być interpretowane w ten sposób, że kwoty zapłacone tytułem zadatku w ramach umów dotyczących świadczenia usług hotelarskich podlegających podatkowi VAT, w przypadku, gdy klient skorzysta z uprawnienia do odwołania rezerwacji, a kwoty te są zatrzymywane przez przedsiębiorstwo hotelarskie, należy uznać za odszkodowanie ryczałtowe płacone w celu naprawienia szkody poniesionej w następstwie niewykonania umowy przez klienta, bez bezpośredniego związku z jakąkolwiek odpłatnie świadczoną usługą, które jako takie nie podlega opodatkowaniu”.
Zagadnienie dotyczące kar umownych regulują przepisy Działu II „Skutki niewykonania zobowiązań” Kodeksu cywilnego.
Art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego:
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
Przepis art. 483 Kodeksu cywilnego jest bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa, tzn. kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązań niepieniężnych. Odstąpienie od umowy stanowi realizację uprawnień związanych z określonymi wypadkami niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań z umów wzajemnych i skuteczne odstąpienie od umowy stanowi w pewnym sensie potwierdzenie, że istotnie miał miejsce przypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez drugą stronę.
Z cyt. wyżej art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań. Przewidziany umową obowiązek zapłaty kary umownej ma w stosunku do zasadniczego obowiązku dłużnika wynikającego z tej umowy charakter uboczny (akcesoryjny).
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne należy wskazać, że kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązań. Zastrzeżenie kary umownej można zatem traktować jako formę uproszczenia redakcji warunków umowy, która pozwala na przyjęcie przez strony, że wypadki niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, stanowią jednocześnie podstawę do domagania się zapłaty kary umownej.
Należy zaznaczyć, że dla ustalenia statusu otrzymywanych (czy wypłacanych) środków pieniężnych bez znaczenia pozostaje to jak strony nazywają daną płatność. Istotnym jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie, czy też jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.
Odwołując się zatem do art. 361 i art. 471 Kodeksu cywilnego należy stwierdzić, że istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie występuje świadczenie w zamian za wynagrodzenie, a zatem otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Także w przypadku, gdy odszkodowanie wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jego istota sprowadza się do naprawienia wyrządzonej w związku z tym szkody. Innymi słowy, przesłanką odszkodowania przewidzianego w art. 471 Kodeksu cywilnego jest nie samo niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, a spowodowanie tym szkody w rozumieniu art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego.
Uwzględniając powyższe przepisy w kontekście okoliczności sprawy przedstawionych we wniosku stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie przepisy Kodeksu cywilnego dot. szkody czy kar umownych nie mają zastosowania, gdyż przepisy art. 361 Kodeksu cywilnego dotyczą szkody wyrządzonej na majątku, a art. 471 Kodeksu cywilnego dotyczy szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy - a z takimi przypadkami nie mamy do czynienia w opisanej sytuacji.
Zgodnie z Państwa wskazaniem, zawarli Państwo umowę sprzedaży energii elektrycznej z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu energią (Kontrahent). Na podstawie odrębnej umowy Kontrahent nabywa / będzie nabywać energię elektryczną pochodzącą z odnawialnych źródeł energii, wytwarzaną przez inne podmioty posiadające instalacje wytwórcze (Wytwórcy, Instalacje Energetyczne).
Państwo wspólnie z dwoma podmiotami powiązanymi (Podmiot 1 oraz Podmiot 2), podjęli decyzję o nabywaniu energii elektrycznej od Kontrahenta po cenie uzależnionej od ilości energii dostarczanej przez Wytwórców. W zakresie energii elektrycznej przekraczającej ilości wytworzone w danej godzinie, energia ta nabywana jest według cen określonych w Umowie.
Umowa w sposób szczegółowy reguluje prawa i obowiązki jej stron. Jej istotą jest zobowiązanie Kontrahenta do sprzedaży energii elektrycznej w ilości pokrywającej całkowite Państwa zapotrzebowanie oraz podmiotów powiązanych, a także do przeniesienia własności tej energii w ustalonych punktach odbioru. Jednocześnie są Państwo zobowiązani do zakupu energii elektrycznej w wymaganej ilości oraz na warunkach określonych w Umowie.
W określonych w Umowie Interwałach Rozliczeniowych może dojść zarówno do sytuacji, w której Państwo nie dokonają odbioru „Zakładanego Odbieranego Wolumenu” energii elektrycznej, jak i do sytuacji, w której Kontrahent nie wytworzy „Zakładanego Wytwarzanego Wolumenu”. W obu przypadkach Umowa przewiduje obowiązek dokonania określonego Transferu Pieniężnego pomiędzy Stronami - odpowiednio należnego od Państwa Kontrahentowi lub Państwu od Kontrahenta.
Wysokość Transferu Pieniężnego ustalana jest w oparciu o mechanizm kalkulacyjny oparty na parametrach rynkowych, w szczególności różnicach pomiędzy cenami energii elektrycznej ustalanymi według wskaźników notowań publikowanych przez Y., a ceną odsprzedaży energii oraz różnicach wolumenowych pomiędzy ilościami energii Zakładanymi, a faktycznie Odebranymi lub Wytworzonymi. Jednocześnie Umowa przewiduje, że w przypadku, gdy którakolwiek z tych różnic przyjmie wartość ujemną, obowiązek zapłaty Transferu Pieniężnego nie powstaje ani na Państwa rzecz, ani na rzecz Kontrahenta.
Transfery Pieniężne przewidziane w Umowie nie mają charakteru odszkodowawczego ani sankcyjnego, lecz stanowią element realizacji Umowy. Ich zapłata nie jest uzależniona od wystąpienia szkody ani od niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, lecz od wystąpienia określonych okoliczności w związku z realizacją Umowy, w szczególności związanych z nieodebraniem lub niewytworzeniem Zakładanego Wolumenu energii. Mechanizm dokonywania rozliczeń między Stronami oraz sposób wyliczenia wysokości Transferów określono w Umowie. A zatem sposób zachowania Stron w przypadku ziszczenia się określonych przesłanek i wysokość płatności z tego tytułu wynika z Umowy a nie z przepisów Kodeksu cywilnego.
W obu przypadkach mamy do czynienia z relacją ekwiwalentną, w ramach której jedna ze Stron wykonuje świadczenie (usługę) w zamian za wynagrodzenie należne od drugiej Strony. Świadczenie to jest realizowane w określonych uwarunkowaniach umownych, w szczególności przy akceptacji przez jedną ze Stron możliwości nieodebrania lub niewytworzenia „Zakładanego Wolumenu” energii elektrycznej. Obowiązek zapłaty Transferów pieniężnych pozostaje w związku z uzgodnionym w umowie spełnieniem świadczenia (pozostaniem w gotowości do jego spełnienia) w postaci wytworzenia odpowiedniej ilości energii elektrycznej przez jedną ze Stron lub w postaci odebrania określonego wolumenu energii przez drugą ze stron. W każdej z analizowanych sytuacji istnieje bezpośredni beneficjent świadczenia, którym jest strona dokonująca Transferu Pieniężnego (Państwo lub Kontrahent). Tak ukształtowana relacja zobowiązaniowa stanowi na gruncie przepisów ustawy o VAT odpłatne świadczenie usług.
W konsekwencji, Transfer Pieniężny należny od Państwa Kontrahentowi, jak i Transfer Pieniężny należny Państwu od Kontrahenta, stanowi / będzie stanowić wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i podlega/będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy.
Przepisy ustawy ani rozporządzeń wykonawczych do ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku dla ww. usługi. Zatem wynagrodzenie za usługę podlega / będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.
Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
W myśl art. 106b ust. 2 ustawy:
Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów - co do zasady - podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT.
Zatem, skoro Transfer Pieniężny należny Państwu od Kontrahenta stanowi / będzie stanowić wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług i podlega / będzie podlegać opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, to są / będą Państwo zobowiązani do wystawienia faktury dokumentującej otrzymanie Transferu Pieniężnego od Kontrahenta.
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a)nabycia towarów i usług,
b)dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:
- podatek odlicza podatnik podatku od towarów i usług,
- towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Warunkiem, który daje podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od nabywanych towarów i usług, których nie będzie wykorzystywał do wykonywania czynności opodatkowanych (czyli będzie wykorzystywał do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi).
Powołany art. 86 ust. 1 ustawy wskazuje, że warunkiem niezbędnym do realizacji prawa do odliczenia podatku VAT jest wykorzystywanie towarów bądź usług do wykonywania czynności opodatkowanych. Ustawodawca nie wskazuje jednak jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik miał prawo do odliczenia. Związek ten może być zatem bezpośredni, jak i pośredni.
Związek bezpośredni występuje, gdy nabywane towary służą dalszej odprzedaży lub w bezpośredni sposób wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Z kolei związek pośredni wystąpi, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania podmiotu, w sposób pośredni wiążą się z działalnością gospodarczą i z osiąganymi przychodami.
Formułując w art. 86 ust. 1 ustawy, warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. W podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.
Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.
W myśl art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a - powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.
Powyższe oznacza, że odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 10 oraz ust. 10b pkt 1 ustawy, można dokonać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie następujące przesłanki:
- powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabytych towarów i usług,
- doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,
- podatnik jest w posiadaniu (otrzymał) faktury dokumentującej tę transakcję.
W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Ponadto, granicę w tak przyznanym podatnikom prawie do odliczenia podatku naliczonego określa art. 88 ustawy, który stanowi katalog sytuacji, w ramach których, podatnik nie będzie miał prawa do odliczenia VAT naliczonego (tzw. przesłanki negatywne odliczenia).
Jedno z takich ograniczeń wskazano w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Tylko podatnik podatku od towarów i usług, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ma prawo do odliczenia podatku.
Z powołanych przepisów ustawy dotyczących odliczenia podatku naliczonego wynika, że podstawowym warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku naliczonego jest wykorzystywanie nabywanych towarów i usług przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Zasadniczym warunkiem prawa do odliczenia podatku naliczonego jest wykorzystywanie nabywanych towarów i usług przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Z treści wniosku wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a jak wskazano powyżej, należny od Państwa Transfer Pieniężny Kontrahentowi, stanowi / będzie stanowić wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i podlega / będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy.
Nabywane przez Państwa od Kontrahenta usługi, podlegają / będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT, zatem czynność ta powinna zostać udokumentowana przez Kontrahenta fakturą. Po otrzymaniu faktury dokumentującej czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, niekorzystające ze zwolnienia z opodatkowania, w sytuacji wykorzystywania nabytej usługi do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy przysługuje / będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez Kontrahenta. Prawo to przysługuje / będzie Państwu przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wskazanych w art. 88 ustawy.
Zatem Państwa stanowisko, zgodnie z którym zarówno Transfer Pieniężny od Spółki, jak i Transfer Pieniężny od Kontrahenta nie podlegają / nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług i że nie są Państwo zobowiązani do udokumentowania otrzymania Transferu Pieniężnego od Kontrahenta fakturą a także, że nie przysługuje i nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku wykazanego na fakturze wystawionej przez Kontrahenta dokumentującej Transfer Pieniężny uznaję za nieprawidłowe.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, rozstrzygnięcia te nie są wiążące dla organu. Interpretacja organu podatkowego dotyczy tylko konkretnej, indywidualnej sprawy, osadzonej w określonym stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) i tylko w tej sprawie rozstrzygnięcie w niej zawarte jest wiążące. Powołane przez Państwa interpretacje indywidualne dotyczą odmiennych stanów faktycznych w porównaniu do opisu sprawy przedstawionego przez Państwa w analizowanej sprawie.
W nawiązaniu do przywołanych przez Państwa w uzasadnieniu własnego stanowiska wyroków sądów administracyjnych należy zaznaczyć, że każdy z wyroków zapada na gruncie unikalnego stanu faktycznego, i w zasadzie wyłącznie do niego się ogranicza. Ocena omawianej kwestii, nie jest kwestią uniwersalną, dającą się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu przesłankach podnoszonych wyżej przez organ podatkowy i powinna być dokonywana z punktu widzenia każdego odrębnego stanu faktycznego. Specyfika działalności podmiotów jest na tyle różnorodna, że niekiedy nawet podobne okoliczności faktyczne nie spowodują analogicznych konsekwencji prawno-podatkowych, a tym samym nie mogą być tożsamo traktowane. Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Państwa orzeczenia sądowe, choć stanowią element Państwa argumentacji, to nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego, który przedstawili Państwo i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia, oraz
- zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będą ze stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
