Interpretacja indywidualna z dnia 2 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4015.451.2025.2.MD
Nieodpłatne zniesienie współwłasności nieruchomości, skutkujące przyznaniem własności małżeńskiej wnioskodawcy i jego żonie, co do zasady podlega podatkowi od spadków i darowizn, lecz jest zwolnione z opodatkowania w przypadku nabycia od osób z I grupy podatkowej.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 9 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego zniesienia współwłasności. Uzupełnił go Pan pismem z 22 stycznia 2026 r. (wpływ 2 lutego 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wraz z żoną był Pan współwłaścicielem (...) części nieruchomości, na zasadach wspólności małżeńskiej. W pozostałej części (...) udział przypadał Pana teściowi i teściowej na zasadach wspólności ustawowej. Po śmierci teścia, w drodze dziedziczenia po teściu, jego udziały nabyły po połowie Pana żona i Pana teściowa.
Następnie, dokonali Państwo zniesienia współwłasności w ten sposób, że udziały teściowej oraz udziały Pana żony weszły do majątku wspólnego Pana i Pana żony.
„Na sprawie” teściowa zeznała, że chce swój udział przenieść na córkę (Pana żonę). Nieruchomość, o której mowa, jest zabudowana i Państwo wszyscy razem w niej mieszkają. Wartość udziału teściowej w tej nieruchomości określona jest na kwotę (...) zł, w tym wartość domu (...) zł.
W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że:
Do opisanego we wniosku zniesienia współwłasności doszło mocą postanowienia Sądu Rejonowego w (...) z (...) r., które uprawomocniło się (...) r.
Teściowa „na sprawie” zeznała tak, jak wskazał Pan we wniosku, a wszyscy współwłaściciele (teściowa, Pana żona i Pan) zgodnie chcieli, żeby finalnie cały udział, którego dotyczyła ta sprawa sądowa, wszedł do majątku wspólnego Pana i żony. Sąd Rejonowy w (...) w ww. postanowieniu dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w (...), przy ulicy (...), oznaczonej jako działka ewidencyjna numer (...), o powierzchni (...) hektara, dla której Sąd Rejonowy w (...) Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) w ten sposób, że przyznał powyższą nieruchomość bez spłat i dopłat na własność Pana i Pana żony, na zasadzie małżeńskiej majątkowej wspólności ustawowej. Sąd nie uznał tym samym za potrzebne dokonanie zniesienia współwłasności w taki sposób, że udział teściowej przeszedłby na własność Pana żony, a następnie (w kolejnym punkcie postanowienia) nie orzekł, że udział Pana żony wchodzi do Państwa majątku wspólnego. Sąd po prostu to uprościł.
Udział w wyżej opisanej nieruchomości, którego dotyczy Pana wystąpienie do Organu, nabył Pan do majątku wspólnego z żoną na podstawie sądowego zniesienia współwłasności, tj. ww. postanowienia Sądu Rejonowego w (...).
Do przeniesienia do współwłasności majątkowej małżeńskiej udziałów w nieruchomości, który uprzednio przysługiwał wyłącznie Pana żonie, doszło mocą wyżej wymienionego postanowienia Sądu Rejonowego w (...).
Udziału, który przysługiwał wyłącznie Pana żonie w tej nieruchomości (a który ona nabyła tytułem dziedziczenia po swoim ojcu, dlatego też stała się jako spadkobierczyni swojego ojca współwłaścicielką tej nieruchomości), wszedł do Państwa majątku mocą zniesienia współwłasności dokonanej w ww. postanowieniu Sądu Rejonowego w (...). Z uwagi na to, że nie było żadnej darowizny, nie składał Pan deklaracji SD-Z2.
Pytania dotyczące podatku od spadków i darowizn (częściowo przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy musi Pan złożyć deklarację SD-3 i oświadczenie z § 16 (winno być: art. 16) ustawy o podatku od spadków i darowizn? (pytanie oznaczone we wniosku nr 2).
2. Czy w wyżej opisanym stanie faktycznym, tj. kiedy do nabycia przez Pana do majątku wspólnego z Pana żoną doszło w drodze sądowego zniesienia współwłasności nieruchomości organ podatkowy może uznać, że powinien Pan rozliczyć się z podatku od darowizny za nabycie udziału, który przysługiwał Pana teściowej, mimo że do nabycia przez Pana części jej udziału doszło w drodze postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności bez spłat i dopłat? (przeformułowane w uzupełnieniu wniosku pytanie, pierwotnie oznaczone jako nr 3)
Pana stanowisko w sprawie dotyczące podatku od spadków i darowizn (częściowo przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)
Ad 1. Uważa Pan, że nie, ponieważ to nie była darowizna na Pana rzecz, lecz zniesienie współwłasności.
Ad 2. W Pana ocenie, organ podatkowy nie może zobowiązać Pana do zapłacenia podatku z tytułu spadków i darowizn, ponieważ nie nabył Pan udziału po teściowej, we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, na podstawie umowy darowizny.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
2) darowizny, polecenia darczyńcy;
3) zasiedzenia;
4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.
W myśl art. 1a tej ustawy:
Przepisy ustawy o nieodpłatnym zniesieniu współwłasności stosuje się odpowiednio do nieodpłatnego:
nabycia własności rzeczy wspólnej (wspólnego prawa majątkowego) albo jej części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą współwłasność;
wyodrębnienia własności lokali na rzecz niektórych lub wszystkich współwłaścicieli.
Jako że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia „współwłasność”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Na podstawie art. 195 Kodeksu cywilnego:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Sposoby wyjścia ze stanu współwłasności regulują postanowienia art. 211 i 212 Kodeksu cywilnego. W świetle wyżej powołanych przepisów, zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze umowy między współwłaścicielami albo, w braku zgody między współwłaścicielami, na podstawie orzeczenia sądu.
W ramach wymienionych trybów ustawodawca przewiduje trzy sposoby zniesienia współwłasności:
1) podział rzeczy wspólnej, czyli np. podzielenie jednej nieruchomości na kilka mniejszych (tzw. podział fizyczny),
2) przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli,
3) sprzedaż rzeczy wspólnej (tzw. podział cywilny).
Zniesienie współwłasności bez spłat i dopłat podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
Art. 6 ust. 1 pkt 7 tej ustawy stanowi, że:
Obowiązek podatkowy powstaje - przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności - z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.
W myśl art. 7 ust. 1 i ust. 6 cyt. ustawy:
Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.
Przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podstawę opodatkowania stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy:
Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów.
Jak wynika z treści art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 omawianej ustawy:
Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.
Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.
Na podstawie art. 14 ust. 1-3 ww. ustawy:
Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.
Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
2) do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
3) do grupy III - innych nabywców.
Jak stanowi art. 17 ust. 4 ww. ustawy:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych ustala, w drodze rozporządzenia, kwoty wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnione od podatku i niepodlegające opodatkowaniu, o których mowa w art. 9 ust. 1, oraz skale podatkowe, o których mowa w art. 15 ust. 1, z uwzględnieniem zasad określonych w ust. 1-3.
Aktualna wysokość skali podatkowej jest określona w § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie ustalenia kwot wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnionych od podatku od spadków i darowizn i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz skal podatkowych, według których oblicza się ten podatek (Dz. U. poz. 1226).
W myśl art. 17a ust. 1 cyt. ustawy:
Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
Niezależnie od powyższego, ustawodawca przewidział w określonych przypadkach także ulgi i zwolnienia.
Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Zwalnia się od podatku nabycie przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności.
Jak wynika z art. 16 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy (na który wskazuje Pan w pytaniu):
W przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej - nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.
Jak wynika z powyższych przepisów, nabycie w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że wraz z żoną był Pan współwłaścicielem (...) części nieruchomości, na zasadach wspólności małżeńskiej. W pozostałej części (...) udział przypadał Pana teściowi i teściowej na zasadach wspólności ustawowej. Po śmierci teścia, w drodze dziedziczenia po teściu, jego udziały nabyły po połowie Pana żona i Pana teściowa. Następnie, dokonali Państwo zniesienia współwłasności w ten sposób, że udziały teściowej oraz udziały Pana żony weszły do majątku wspólnego Pana i Pana żony. Sąd przyznał powyższą nieruchomość bez spłat i dopłat na własność Pana i Pana żony, na zasadzie małżeńskiej majątkowej wspólności ustawowej.
Uważa Pan, że nie powinien być zobowiązany do zapłaty podatku, ponieważ nie otrzymał Pan darowizny.
Nie mogę się zgodzić z Pana stanowiskiem. Faktem jest, że nie otrzymał Pan darowizny, jednakże miało miejsce - zgodnie z postanowieniem sądu - nieodpłatne zniesienie współwłasności. Nabycie tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności - w myśl przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn - podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Skoro w drodze sądownego nieodpłatnego zniesienia współwłasności nabył Pan do majątku wspólnego Pana i Pana żony udział, który przysługiwał Pana teściowej oraz Pana żonie jako wyłączna własność (stanowiący przedtem jej majątek osobisty), to doszło do nabycia przez Pana w drodze zniesienia współwłasności udziału o wartości przekraczającej posiadany przez Pana dotychczas udział we współwłasności.
Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn po Pana stronie zatem powstał.
Jednakże nabycie w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności od osób wymienionych w I grupie podatkowej (a do takich należy zaliczyć zarówno żonę jak i teściową) jest zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W związku z tym zwolnieniem nie jest Pan zobowiązany do złożenia zeznania o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3.
Niezależnie od powyższego rozstrzygnięcia zauważam, że w sprawie nie mógł by mieć zastosowania wskazany przez Pana art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ ulga w nim przewidziana nie obejmuje nabycia tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Ta interpretacja dotyczy wyłącznie podatku od spadków i darowizn. W zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
POTRZEBUJESZ POMOCY?