Interpretacja indywidualna z dnia 12 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.740.2025.1.DS
Zwolnieniu z podatku VAT podlega import usług wspierających zarządzanie funduszami inwestycyjnymi, o ile spełniają one istotne funkcje z zakresu zarządzania, natomiast usługi techniczne, jak te związane z cyberbezpieczeństwem, nie są objęte takim zwolnieniem.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
15 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych importu Usług. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca, A Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna z siedzibą w (...), jest towarzystwem funduszy inwestycyjnych (zwana dalej: „TFI” lub „Towarzystwo” lub „Wnioskodawca”) działającym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.
Przedmiotem działalności Towarzystwa jest zgodnie z odpisem z Rejestru Przedsiębiorców KRS:
(i)działalność związana z zarządzaniem funduszami PKD 66.30.Z oraz pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych PKD 66.19.Z.
Towarzystwo działa operacyjnie od momentu uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego w dniu 20 sierpnia 2021 roku, a przedmiot realizowanej działalności można określić w sposób następujący:
(i)zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,
(ii)wykonywanie działalności polegającej wyłącznie na tworzeniu funduszy inwestycyjnych otwartych lub funduszy zagranicznych, zarządzaniu nimi, w tym pośrednictwie w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowaniu ich wobec osób trzecich oraz zarządzaniu zbiorczym portfelem papierów wartościowych,
(iii)tworzenie specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych i funduszy inwestycyjnych zamkniętych, zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowaniu ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie unijnymi AFI, w tym wprowadzenie ich do obrotu.
22 kwietnia 2024 roku Komisja Nadzoru udzieliła Towarzystwu zezwolenia na wykonywanie czynności doradztwa inwestycyjnego, a tym samym przedmiot działalności Towarzystwa został rozszerzony na usługi doradztwa inwestycyjnego.
Działalność TFI podlega nadzorowi ze strony Komisji Nadzoru Finansowego („KNF”).
Wykonując wskazany powyżej przedmiot działalności Towarzystwo jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług oraz stosuje do wykonywanej działalności zwolnienie z podatku VAT określone w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług.
Aktualnie Towarzystwo utworzyło i zarządza funduszami inwestycyjnymi w następującej formie prawnej:
- funduszem inwestycyjnym otwartym (zwany dalej: „FIO”), z wydzielonymi subfunduszami,
- specjalistycznym funduszem inwestycyjnym (zwany dalej: „SFIO”), z wydzielonymi subfunduszami.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z ustawą z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (zwana dalej: „UOFI”), tj. art. 3 UOFI, fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Działalność funduszu inwestycyjnego powinna być zaś prowadzona ze szczególnym uwzględnieniem interesu uczestników oraz mając na względzie przestrzeganie zasad ograniczania ryzyka inwestycyjnego określonego w UOFI.
Aktualnie w Polsce fundusze inwestycyjne, w tym FIO i SFIO, prowadzone są zgodnie z UOFI jako:
- fundusze inwestycyjne otwarte, tj. przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), dla których podstawę dla wprowadzenia do UOFI stanowią przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) oraz
- alternatywne fundusze inwestycyjne (specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty), dla których podstawę dla wprowadzenia do UOFI stanowią przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmianami dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010.
Zarządzane przez Towarzystwo fundusze inwestycyjne (subfundusze) są funduszami określonymi w przepisach UOFI i dokonują inwestycji w pełną gamę instrumentów finansowych (krajowych i zagranicznych) zgodnie z obowiązującymi przepisami UOFI i Statutów tych funduszy. Zgodnie ze Statutami funduszy, aktywa funduszu obejmują środki pieniężne z tytułu wpłat Uczestników funduszu, środki pieniężne, prawa nabyte przez fundusz oraz pożytki z tych praw.
W tym względzie wskazać należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 UOFI fundusz inwestycyjny dokonuje wyceny aktywów funduszu, ustalenia wartości aktywów netto oraz wartości aktywów netto przypadających na jednostkę uczestnictwa lub certyfikat inwestycyjny. Realizację wynikającego z powyższego przepisu zobowiązania funduszy inwestycyjnych musi zapewnić Towarzystwo, jako organ funduszu inwestycyjnego.
Na podstawie bowiem art. 4 ust. 1 UOFI: „Towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi”. Towarzystwo sprawuje więc funkcje zarządcze w stosunku do będących w jego zarządzaniu funduszy inwestycyjnych.
Ponadto, w tym miejscu wskazania wymaga, że zgodnie z art. 85 UOFI (dla FIO i SFIO) z częstotliwością określoną w statucie, nie rzadziej jednak niż w każdym dniu zbywania lub odkupywania jednostek uczestnictwa, fundusz inwestycyjny otwarty (FIO/SFIO) dokonuje: wyceny aktywów funduszu, ustalenia wartości aktywów netto funduszu, ustalenia ceny zbycia i odkupienia jednostek uczestnictwa, ustalenia wartości aktywów netto funduszu na jednostkę uczestnictwa. W konsekwencji zgodnie z UOFI i Statutami funduszy inwestycyjnych oraz praktyką rynkową zarządzanie funduszami inwestycyjnymi stanowi złożony proces, na który składa się szereg czynności, a w tym czynności związane z lokowaniem środków (zarządzanie inwestycjami) oraz dokonywanie bieżącej wyceny aktywów, a ponadto czynności związane z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi obejmować mogą między innymi:
1)podejmowanie decyzji dotyczących lokowania przez fundusz zebranych środków pieniężnych;
2)wypełnianie bieżących obowiązków funduszu, na przykład co do okresowych wycen aktywów funduszu czy administrowania tymi aktywami;
3)organizowanie procesu wykupu jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych na żądanie uczestników funduszu;
4)organizowanie emisji nowych jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych;
5)zwoływanie zgromadzeń uczestników lub zgromadzeń inwestorów;
6)wykonywanie obowiązków raportowych dotyczących funduszy.
Pojęcie zarządzania funduszami nie zostało zdefiniowane w UOFI i w tym względzie można jedynie odwołać się do:
I. Załącznika II do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE (zastąpiła Dyrektywę 85/611/EWG od 1 lipca 2011 r.) określającego: Funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem:
- zarządzanie inwestycjami,
- administracja:
a)obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem;
b)zapytania klientów;
c)wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe);
d)monitorowanie przestrzegania uregulowań;
e)prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa;
f)wypłata zysków;
g)emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa;
h)rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń);
i)prowadzenie ksiąg,
- wprowadzanie do obrotu.
II. Załącznika I do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE (dla SFIO) określającego:
1)Minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać ZAFI, zarządzając AFI:
a)zarządzanie portfelami inwestycyjnymi;
b)zarządzanie ryzykiem.
2)Inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI:
a)administrowanie:
(i)obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami;
(ii)zapytania klientów;
(iii)wycena i wyznaczanie ceny w tym zeznania podatkowe;
(iv)monitorowanie przestrzegania uregulowań;
(v)prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa i udziałów;
(vi)podział dochodu;
(vii)emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa i udziałów;
(viii)ustalenia umowne, w tym wysyłanie świadectw;
(ix)przechowywanie ksiąg;
b)wprowadzanie do obrotu;
c)działalność związana z aktywami AFI, a mianowicie usługi niezbędne do wypełniania funkcji powierniczej ZAFI, zarządzanie infrastrukturą, działalność w zakresie administrowania nieruchomościami, porady dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii inwestycyjnej i spraw związanych, porady i usługi związane z łączeniem i nabywaniem przedsiębiorstw i inne usługi związane z zarządzaniem AFI oraz spółkami i innymi aktywami, w które zainwestowali.
Mając na uwadze szeroki zakres czynności związanych z zarządzaniem funduszami przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, zgodnie z przepisami UOFI czynności związane z zarządzaniem mogą być zlecane wyspecjalizowanym podmiotom.
W ramach realizowanego przedmiotu działalności Towarzystwo zawarło z ubezpieczycielem umowy o zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych i zarządza aktywami/portfelami Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych („UFK”) , w tym UFK w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych („PPK”), w rozumieniu przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy o pracowniczych planach kapitałowych.
Świadcząc, zgodnie z uzyskanym od KNF zezwoleniem, usługę doradztwa inwestycyjnego Towarzystwo zawarło umowę z Powszechnym Towarzystwem Emerytalnym („PTE”). Przedmiotem tej umowy jest świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego, które Powszechne Towarzystwo Emerytalne wykorzystuje do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym („OFE”), a zgodnie z otrzymaną przez Towarzystwo interpretacją indywidualną usługa korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (zwana dalej: „UPTU”).
Świadcząc wskazane powyżej usługi Towarzystwo stosuje zwolnienie z podatku od towarów i usług na podstawie następujących przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 roku :
- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) UPTU: „Zwalnia się od podatku usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych – w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi”;
- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. c) UPTU: „Zwalnia się od podatku usługi zarządzania ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej”;
- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) UPTU: „Zwalnia się od podatku usługi zarządzania otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych”;
- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. g) UPTU: „Zwalnia się od podatku usługi zarządzania pracowniczymi planami kapitałowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych”.
Aktualnie Towarzystwo dla celów związanych z realizacją głównego przedmiotu działalności, tj. zarządzania funduszami inwestycyjnymi (FIO i SFIO) oraz zarządzania portfelami UFK oraz UFK w ramach PPK, jak też doradztwa dla PTE w związku z zarządzaniem OFE nabywa szereg usług, a w tym od podmiotów nieposiadających miejsca zamieszkania oraz siedziby na terytorium Polski. W związku z nabywaniem usług od podmiotów niemających siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium Polski, Towarzystwo rozlicza zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów usług import usług i opodatkowuje tą czynność 23% stawką podatku VAT. Jednakże ze względu na aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Towarzystwo powzięło wątpliwość, czy w przypadku wskazanych poniżej usług nabywanych od kontrahentów zagranicznych rozliczając import usług należy opodatkować te czynności stawką podstawową podatku VAT, tj. jak dotychczas 23%, czy zastosować zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. d) i lit. g) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, tj. zwolnienie dotyczące:
(i)zarządzania funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,
(ii)zarządzania ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi (UFK) w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,
(iii)zarządzania UFK w ramach PPK oraz
(iv)zwolnionego z VAT doradztwa dla PTE zarządzającego OFE.
Towarzystwo aktualnie nabywa następujące rodzaje usług od podmiotów zagranicznych i rozlicza w tym przypadku tzw. import usług na cele podatku VAT.
Usługa 1 – Wnioskodawca zawarł ze spółką z siedzibą w USA umowę („Datalicence Agreement”) na podstawie, której nabywa kompleksową usługę, którą wykorzystuje w procesie zarządzania FIO i SFIO, UFK, UFK w ramach PPK, a w tym na cele zarządzania inwestycjami (dokonywania analiz, podejmowania decyzji inwestycyjnych oraz składania zleceń nabycia lub zbycia). Na podstawie zawartej umowy Towarzystwo otrzymuje prawo do pozyskania i wykorzystania danych (informacji) wraz z oprogramowaniem, wyposażeniem (sprzęt) oraz powiązanymi usługami niezbędnymi do pozyskania i wykorzystania danych (informacji).
W przypadku Usługi 1 aktualnie rozliczana jest ona zgodnie z zamówieniami obejmującymi: (zamówienie i) dostęp do danych za pośrednictwem terminala wraz z dostępem do dodatkowo zamówionych danych wskazanych w zamówieniu, (zamówienie ii) dostęp do danych wskazanych w zamówieniu. Zarówno w przypadku zamówienia (i), jak i zamówienia (ii) dane/informacje/ wyposażenie/ oprogramowanie (kompleksowa usługa) wykorzystywana jest przez Zespół Zarządzający Towarzystwa na potrzeby zarządzania inwestycjami funduszami inwestycyjnymi oraz zarządzania ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi UFK, w tym UFK w ramach PPK.
W tym miejscu wskazania wymaga, że spółka z siedzibą w USA prowadzi działalność w następującym zakresie:
- dostarczania globalnych informacji i danych dotyczących rynków finansowych (dane rynkowe, informacje o notowaniach archiwalnych i bieżących,
- w czasie realnym, komunikaty dot. instrumentów, podmiotów notowanych, analizy, wykresy itp.),
- umożliwiania dostępu do bieżących notowań - w czasie realnym, oraz
- organizacji elektronicznej platformy dla dokonywania transakcji dotyczących instrumentów finansowych (platformy dla kojarzenia zleceń kupna i sprzedaży). Składane zlecenia rozliczane są jednak przez odrębne podmioty maklerskie (brokerskie).
Celem zamawianych przez Towarzystwo na podstawie umowy i zamówień kompleksowych usług jest uzyskanie niezbędnych i kluczowych danych, analiz i informacji związanych procesem inwestowania środków funduszy inwestycyjnych (dodatkowo UFK, UFK w ramach PPK), a w tym z podejmowaniem decyzji i składaniem zleceń. Usługa realizowana jest poprzez dostęp do terminala i zainstalowanego oprogramowania, za pomocą którego Departament Zarzadzania Aktywami Towarzystwa uzyskuje dostęp do danych, notowań, informacji z rynków finansowych. W tym względzie ponoszone są przez Towarzystwo opłaty, a w tym opłata za terminal, w którą wkalkulowany jest dostęp do danych i informacji oraz dodatkowo ponoszone są opłaty za dostęp do określonego zakresu informacji z rynków finansowych (określonego w zamówieniach). W konsekwencji dzięki nabyciu wskazanej powyżej kompleksowej usługi Towarzystwo może między innymi:
- uzyskiwać bezpośredni dostęp do notowań, oraz kompleksowych danych i informacji z rynków finansowych, kompleksowych danych i informacji dotyczących podmiotów notowanych na tych rynkach;
- komunikować się z innymi uczestnikami rynków finansowych (w tym przede wszystkim z domami maklerskimi i bankami pośredniczącymi w obrocie – rynek OTC) oraz zawierać transakcje w imieniu funduszy na rynkach finansowych.
Serwis (Usługa 1) dostarczany przez podmiot z USA jest jednym z dwóch najbardziej kompleksowych narzędzi do dostarczania informacji z zakresu rynków finansowych, których używają uczestnicy rynków na całym świecie. Usługi rozliczane są na podstawie faktur („invoice”) wystawianych przez spółkę z USA.
Usługa 2 – Towarzystwo zawarło ze spółką z siedzibą w Republice Federalnej Niemiec umowę („Subscription Form”), na podstawie, której uzyskało:
(i)prawo (licencję) do korzystania z aplikacji (Platformy) stanowiącej wsparcie w zakresie analizy portfelowej, analizy spółek i funduszy inwestycyjnych, generowania w tym zakresie raportów i analiz. Aplikacja (platforma) ta ma stanowić wsparcie w procesie budowania portfela aktywów i zarządzania portfelem, a w tym poprzez dostęp do danych i analiz rynkowych oraz narządzi do tworzenia produktów i strategii jak, i monitorowania dokonywanych inwestycji;
(ii)prawo (licencję) do korzystania z aplikacji, która pozwala na wykorzystanie danych i raportów przygotowanych za pomocą aplikacji określonej w pkt (i). Aplikacja stworzona i utrzymywana przez spółkę z Niemiec daje możliwość skorzystania z danych dotyczących tysięcy akcji, funduszy etf i instrumentów finansowych, tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, a w tym informacje historyczne o wycenie, ryzyku, płynności. Umożliwia dokonywanie porównań a w tym benchmarkami i ocenę ryzyka i tworzenie portfeli. Daje dostęp do niezależnych raportów badawczych, analiz kredytowych, dotyczących inwestycji alternatywnych i rynków kapitałowych. Umożliwia import danych do programu Excel w celu dalszych analiz.
Aktualnie Towarzystwo wykorzystuje wskazane powyżej aplikacje do świadczenia usługi doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Towarzystwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym (OFE), a zgodnie z otrzymaną przez Towarzystwo interpretacją indywidualną świadczona przez Towarzystwo usługa korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) UPTU.
Dodatkowo nabywana usługa wykorzystywana jest do świadczenia doradztwa inwestycyjnego dla towarzystwa ubezpieczeniowego.
Wynagrodzenie za usługę naliczane jest okresowo i rozliczane na podstawie faktury („Rechnung”) wystawionej przez spółkę z Niemiec.
Usługa 3 – Towarzystwo zawarło z podmiotem z siedzibą w Wielkiej Brytanii umowę („Order Form”) dotyczącą uzyskania dostępu do składów określonych indeksów (wskaźników referencyjnych/ benchmark) związanych z dokonywaniem inwestycji przez określone fundusze inwestycyjne (subfundusze), w tym na potrzeby naliczania wynagrodzenia zmiennego dla Towarzystwa (dokonywania wyceny – dziennej), czyli w efekcie dotyczącą możliwości wykorzystania określonych w umowie indeksów (wskaźników referencyjnych). Dotyczy to sytuacji, gdy wskaźnik referencyjny (indeks) podawany jest zarówno w Prospekcie jak i w Statutach funduszy inwestycyjnych (subfunduszy) i stanowi wzorzec dla oceny efektywności funduszy inwestycyjnych/subfunduszy (tzw. „benchmark”). Towarzystwo dokonując inwestycji uwzględnia instrumenty finansowe składające się na indeks oraz ich wagi, a w tym odzwierciedlając skład indeksu, starają się go „pobić”. Tym samym nabywane usługi są niezbędne dla zarządzania inwestycjami, oceny ryzyka oraz dokonywania wyceny. Do Prospektów i Statutów wpisano obowiązek stosowania indeksów (benchmarków), a mianowicie przy kalkulacji części zmiennej wynagrodzenia Towarzystwa (kalkulacja jest niezbędna dla dokonania dziennej wyceny danego subfunduszu) określony indeks (wskaźnik) stanowi podstawę odniesienia (podstawę dla kalkulacji). Odwołanie (wskazanie) do stosowanego indeksu (wskaźnika) jest dokonywane także w sporządzanych dla uczestników Kartach Funduszy oraz Dokumentach Zawierających Kluczowe Informacje (KID).
Wynagrodzenie naliczane jest okresowo za prawo do korzystania z indeksów (licencja) i płatne przez Wnioskodawcę na podstawie faktury („invoice”).
Usługa 4 – Towarzystwo zawarło z podmiotem z siedzibą w Austrii umowę („Advisory Agreement”) dotyczącą świadczenia usług doradczych (doradztwo inwestycyjne) dotyczących wskazanych w umowie funduszy inwestycyjnych (subfunduszy) zarządzanych przez Towarzystwo, włączając w zakres rekomendacje dotyczące inwestowania (lokowania). W szczególności nabywana usługa dotyczy przygotowywania ratingów kredytowych oraz analiz ilościowych portfeli inwestycyjnych. Podmiot z Austrii zobowiązany jest między innymi do przygotowania analiz ryzyka (profilu ryzyka) dla określonych emitentów i instrumentów finansowych bazując na opracowanych modelach ratingowych oraz oszacowania dla wskazanych emitentów i instrumentów tzw. „prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania” („Probability of Default – PD”). Towarzystwo przekazuje podmiotowi z siedzibą w Austrii na cele dokonania analiz listę instrumentów i podmiotów, w szczególności dotyczy to papierów dłużnych i ich emitentów. Na bazie dostarczonych analiz Towarzystwo dokonuje dodatkowej weryfikacji zrealizowanych decyzji inwestycyjnych (analizy i raporty dostarczane przez podmiot z siedzibą w Austrii wspierają proces podejmowania decyzji).
Usługa ma charakter doradztwa, na które składa się dostarczanie informacji, analiz/badań („research”), szacowanie ryzyka. Świadczący usługę podmiot jest licencjonowaną instytucją finansową zgodnie z Dyrektywą 2014/65/UE (MIFID) w zakresie zarządzania portfelami i funduszami, doradztwa inwestycyjnego oraz dystrybucji.
Usługi realizowane i rozliczane są w okresach kwartalnych na podstawie wystawianych faktur („invoice”).
Usługa 5 – Towarzystwo zawarło z podmiotem z siedzibą w Austrii umowę dotyczącą outsourcingu usług w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego („Cyber Defence Center Services”), a w szczególności celem zapewnienia bezpieczeństwa przed cyberatakami oraz zapewnienia zgodności z wymogami regulacyjnymi w zakresie cyberbezpieczeństwa, tj. między innymi Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego i zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1060/2009, (UE) nr 648/2012, (UE) nr 600/2014, (UE) nr 909/2014 oraz (UE) 2016/1011 (Rozporządzenie DORA), którego celem jest zwiększenie operacyjnej odporności cyfrowej podmiotów finansowych oraz uregulowanie świadczenia usług ICT na rynku finansowym. Usługa dotyczy zarówno funduszy inwestycyjnych oraz zarządzania portfelami UFK, w tym UFK w ramach PPK oraz samej działalności Towarzystwa.
Usługi rozliczane są na podstawie wystawianych faktur („invoice”).
Pytania
1.Czy nabywana od Spółki z USA określona w opisie stanu faktycznego kompleksowa usługa (Usługa 1) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (zwana dalej: „UPTU”) podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. g) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (zwana dalej: Dyrektywa VAT) w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi, zarządzania portfelami Ubezpieczeniowymi Funduszami Kapitałowymi (UFK), w tym UFK w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK)?
2.Czy nabywana od Spółki z Niemiec określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 2) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym świadczenia usługi doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Towarzystwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym ?
3.Czy nabywana od podmiotu z Wielkiej Brytanii określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 3) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Towarzystwo?
4.Czy nabywana od podmiotu z siedzibą w Austrii określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 4) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Towarzystwo?
5.Czy nabywana od podmiotu z siedzibą w Austrii określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 5) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. d) i lit. g) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej?
Państwa stanowisko w sprawie
Stanowisko do Pytania 1.
Zdaniem Wnioskodawcy nabywana od Spółki z USA określona w opisie stanu faktycznego kompleksowa usługa (Usługa 1) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z 11 marca 2004 roku UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. g) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi, zarządzania portfelami Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych (UFK), w tym UFK w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) przez Towarzystwo.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a), lit. c) oraz lit. g) UPTU zwalnia się od podatku usługi zarządzania:
- funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnym,
- ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,
- pracowniczymi planami kapitałowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych.
Natomiast artykuł 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy VAT stanowi, że: „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: (g) zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie”. Polski ustawodawca skorzystał z przewidzianej przez unijnego prawodawcę swobody w zakresie określenia, jakich podmiotów mogą dotyczyć usługi zarządzania objęte zwolnieniem z VAT i objął tym zwolnieniem także UFK, w tym zarządzanie UFK w ramach PPK. Pojęcie zarządzania funduszami nie zostało zdefiniowane w UPTU i jako autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego definiowane jest na podstawie załącznika II do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE (zastąpiła Dyrektywę 85/611/EWG od 1 lipca 2011 r.) dla FIO w poniższy sposób:
Funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem:
- zarządzanie inwestycjami,
- administracja:
a) obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem;
b) zapytania klientów;
c) wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe);
d) monitorowanie przestrzegania uregulowań;
e) prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa;
f) wypłata zysków;
g) emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa;
h) rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń);
i) prowadzenie ksiąg,
- wprowadzanie do obrotu.
Załącznik I do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE (dla SFIO):
1.Minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać ZAFI, zarządzając AFI:
a)zarządzanie portfelami inwestycyjnymi;
b)zarządzanie ryzykiem.
2.Inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI:
a)administrowanie:
(i)obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami;
(ii)zapytania klientów;
(iii)wycena i wyznaczanie ceny w tym zeznania podatkowe;
(iv)monitorowanie przestrzegania uregulowań;
(v)prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa i udziałów;
(vi)podział dochodu;
(vii)emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa i udziałów;
(viii)ustalenia umowne, w tym wysyłanie świadectw;
(ix)przechowywanie ksiąg;
b)wprowadzanie do obrotu;
c)działalność związana z aktywami AFI, a mianowicie usługi niezbędne do wypełniania funkcji powierniczej ZAFI, zarządzanie infrastrukturą, działalność w zakresie administrowania nieruchomościami, porady dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii inwestycyjnej i spraw związanych, porady i usługi związane z łączeniem i nabywaniem przedsiębiorstw i inne usługi związane z zarządzaniem AFI oraz spółkami i innymi aktywami, w które zainwestowali.
Jak wskazano w opisie stanu faktycznego nabywając kompleksową usługę od Spółki z USA Towarzystwo na cele zarządzania funduszami inwestycyjnymi - FIO i SFIO (a w tym zarządzania portfelami UFK i zarządzanie UFK w ramach PPK) ma możliwość:
- uzyskiwać bezpośredni dostęp do notowań, oraz kompleksowych danych i informacji z rynków finansowych, kompleksowych danych i informacji dotyczących podmiotów notowanych na tych rynkach;
- komunikować się z innymi uczestnikami rynków finansowych (w tym przede wszystkim z domami maklerskimi i bankami pośredniczącymi w obrocie – rynek OTC) oraz zawierać transakcje w imieniu zarządzanych funduszy na rynkach finansowych.
Oznacza to, że nabywana kompleksowa usługa od spółki z USA spełnia definicję usługi zarządzania funduszami. W szczególności usługa ta wykorzystywana jest do zarządzania inwestycjami, portfelami inwestycyjnymi. Stanowi bowiem kompleksową usługę związaną i niezbędną dla zarządzania funduszami. Uzyskane serwisy (dane i informacje) i możliwości techniczne pozwalają na zarządzanie inwestycjami/portfelami (instrumentami finansowymi znajdującymi się w portfelu funduszy). Zarządzane przez Towarzystwo fundusze (subfundusze) oraz portfele UFK i UFK w ramach PPK inwestują bowiem w pełną gamę instrumentów finansowych (krajowych i zagranicznych). Ponadto dzięki usłudze istnieje możliwość zawierania transakcji dotyczących instrumentów finansowych dla funduszy.
Niewątpliwie więc usługa ta jest „właściwa” dla działalności funduszu inwestycyjnego. Jak bowiem wskazał w opinii w sprawie C-593/13 Rzecznik Generalny J. Kokott (pkt 49-50): „transakcje zwolnione z VAT dotyczące zarządzania funduszami muszą być właściwe dla działalności przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania (funduszu inwestycyjnego).
Ocena, co jest właściwe do zarządzania funduszem inwestycyjnym, zależy od przedmiotu tego funduszu inwestycyjnego.
Celem takiego funduszu inwestycyjnego jest zachowanie i pomnażanie majątku. Dlatego też właściwe dla zarządzania takim majątkiem jest wszystko, co musi czynić zarządzający w celu zachowania powierzonych mu aktywów i osiągnięcia z nich przychodów. W tym celu musi on właściwie gospodarować przedmiotami należącymi do tych aktywów. Co w konkretnym wypadku wchodzi w skład takich działań, można zdefiniować jedynie w zależności od składników aktywów.”
Niewątpliwie nabywana od Spółki z USA kompleksowa usługa dotycząca FIO i SFIO zarządzanych przez Towarzystwo oraz zarządzanych portfeli UFK i UFK w ramach PPK spełnia definicję „właściwej” zgodnie ze wskazanym stanowiskiem.
W tym miejscu należy dodatkowo wskazać, iż jak określił TSUE w wyroku w sprawie C-275/11 (pkt 27) nie tylko zarządzanie inwestycjami, wiążące się z wyborem i zbywaniem aktywów będących przedmiotem takiego zarządzania, lecz również usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów, wchodzą w zakres pojęcia „zarządzania” specjalnym funduszem inwestycyjnym.
Ma to znaczenie z punktu widzenia oceny kompleksowych usług nabywanych przez Towarzystwo od Spółki z USA.
Nabywana przez Towarzystwo kompleksowa usługa świadczona przez Spółkę z USA, jak wskazano powyżej dotyczy m.in. dostarczania informacji, a w tym w czasie realnym w przedmiocie notowań na giełdach, danych i wskaźników z różnych rynków finansowych, itp. Jej celem jest uzyskanie dostępu do informacji poprzez nabywany serwis informacyjny, na potrzeby którego to dostępu Spółka z USA udostępnia także stosowne oprogramowanie oraz sprzęt, bez których ww. dostęp (z przyczyn technicznych) byłby niemożliwy. W tym kontekście usługę tę należy traktować jako całość (usługę kompleksową). Nabywany serwis (usługa) świadczona przez Spółkę z USA jest jednym z dwóch na świecie miejsc pozyskania najbardziej kompleksowych informacji z zakresu rynków finansowych, których używają uczestnicy rynków na całym świecie (Spółka z USA jest jednym z dwóch wiodących dostawców kompleksowych informacji finansowych na świecie). Ponadto korzystając z usługi Towarzystwo ma również możliwość składania zleceń kupna/sprzedaży instrumentów finansowych (dostępne są narzędzia).
Oznacza to, że tego typu kompleksowa usługa może być uznana za stanowiącą odrębną całość oraz spełniającą szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania funduszami inwestycyjnymi (FIO i SFIO) oraz zarządzania portfelami UFK i UFK w ramach PPK.
Dodatkowo w tym miejscu należy także przywołać wyrok TSUE o sygnaturze C-231/19 dotyczący świadczenia usług zarządzania za pośrednictwem platformy informatycznej, ale z uwzględnieniem stanowiska sformułowanego w pkt 71 Opinii Rzecznika Generalnego, tj.: „rzeczone zwolnienie mogłoby ewentualnie zostać przyznane na rzecz usług świadczonych zarządzającemu funduszami przez osobę trzecią, pod warunkiem że usługodawca dostarczy szczegółowych danych umożliwiających organom podatkowym określenie w sposób precyzyjny i obiektywny usług świadczonych konkretnie na rzecz SFI. W takiej sytuacji bowiem usługi świadczone wyłącznie na rzecz SFI mogłyby być zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 dyrektywy 2006/112, pod warunkiem, że podmiot świadczący usługi zarządzania funduszami (lub korzystający z tych usług w przypadku odwrotnego obciążenia) zdoła dostarczyć organom podatkowym takie dane, co z podatkowego punktu widzenia skutkowałoby tym, że podobne sytuacje są traktowane w sposób obiektywny”.
W opisanym we wniosku stanie faktycznym (Usługa 1) nie ma wątpliwości, że Towarzystwo ze względu na zawartą Umowę oraz otrzymywane faktury („invoice”) jest w stanie skonkretyzować nabywane kompleksowe usługi na rzecz zarządzania funduszami (FIO, SFIO) oraz zarządzania portfelami UFK i UFK w ramach PPK.
Tym samym opisane w stanie faktycznym kompleksowe usługi nabywane od Spółki z USA na cele zarządzania funduszami (FIO, SFIO) oraz zarządzania portfelami UFK i UFK PPK mogą korzystać, zdaniem Towarzystwa, ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a), lit. c) i lit. g) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy VAT, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie, mogącym być uznanym za kształtującą się linię orzeczniczą (poniżej fragmenty orzeczeń w tym względzie).
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I FSK 671/18, w którym NSA zajął następujące stanowisko: „(...) świadczenie poprzez platformę informatyczną usług doradczych i informacyjnych dotyczących jedynie specjalnych funduszy inwestycyjnych, służących wspieraniu zarządzających portfelami przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, umożliwiające komunikowanie się z innymi uczestnikami rynków finansowych i zawieranie transakcji dotyczących lokat funduszu, spełnia kryteria uznania za „usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi” w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) VATU.
Tym samym, usługi świadczone przez spółkę B. za pośrednictwem serwisu informacyjnego B. spełniają kryteria wypracowane przez Trybunał Sprawiedliwości w celu ustalenia, czy usługi świadczone przez podmiot trzeci na rzecz podmiotu zarządzającego funduszami mogą być zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy VAT (art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) VATU), a mianowicie że usługi te stanowią w globalnej ocenie odrębną całość oraz spełniają szczególne i istotne funkcje z zakresu „zarządzania” SFI.
Funkcje bowiem serwisu informacyjnego B., podobnie jak funkcje platformy A. w sprawie C‑231/19 (...), obejmują swoim zakresem cały cykl inwestycyjny, wspierając zarządzających portfelami przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych oraz we wdrażaniu decyzji dotyczących transakcji, umożliwiając komunikowanie się z innymi uczestnikami rynków finansowych i zawieranie transakcji dotyczących lokat funduszu.”
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt I FSK 499/18, gdzie NSA wskazał co następuje: „(...) świadczenie poprzez platformę informatyczną usług doradczych i informacyjnych dotyczących jedynie specjalnych funduszy inwestycyjnych, służących wspieraniu zarządzających portfelami przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, umożliwiające komunikowanie się z innymi uczestnikami rynków finansowych i zawieranie transakcji dotyczących lokat funduszu, spełnia kryteria uznania za „usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi” w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) VATU. Tym samym, usługi świadczone przez spółkę B. L.p. za pośrednictwem serwisu informacyjnego B. spełniają kryteria wypracowane przez Trybunał Sprawiedliwości w celu ustalenia, czy usługi świadczone przez podmiot trzeci na rzecz podmiotu zarządzającego funduszami mogą być zwolnione z VAT na podstawie art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy VAT (art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) VATU), a mianowicie że usługi te stanowią w globalnej ocenie odrębną całość oraz spełniają szczególne i istotne funkcje z zakresu „zarządzania” SFI. Funkcje bowiem serwisu informacyjnego B., podobnie jak funkcje platformy A. w sprawie C‑231/19 (...), obejmują swoim zakresem cały cykl inwestycyjny, wspierając zarządzających portfelami przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych oraz we wdrażaniu decyzji dotyczących transakcji, umożliwiając komunikowanie się z innymi uczestnikami rynków finansowych i zawieranie transakcji dotyczących lokat funduszu.”
Stanowisko do Pytania 2.
Zdaniem Wnioskodawcy nabywana od Spółki z Niemiec określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 2) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym świadczenia usługi doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Towarzystwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym (OFE).
Nabywana przez Wnioskodawcę usługa dotyczy korzystania z aplikacji stworzonej i utrzymywanej przez spółkę z Niemiec, która daje możliwość skorzystania z danych dotyczących tysięcy akcji, funduszy etf i instrumentów finansowych, tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, a w tym informacje historyczne o wycenie, ryzyku, płynności. Umożliwia także analizę portfelową zindywidualizowanych portfeli oraz raportowanych portfeli funduszy inwestycyjnych. Umożliwia dokonywanie porównań, a w tym z benchmarkami i ocenę ryzyka i tworzenie portfeli. Daje dostęp do niezależnych raportów badawczych, analiz kredytowych, dotyczących inwestycji alternatywnych i rynków kapitałowych.
Niewątpliwie więc nabywana usługa od spółki z Niemiec stanowi odrębną całość (jest autonomiczna) oraz jest w sposób nierozerwalny związana z działalnością właściwą dla funduszy inwestycyjnych, tak, że jej skutkiem jest spełnianie specyficznych (szczególnych) i istotnych (kluczowych) funkcji zarządzania funduszem inwestycyjnym.
Na zwolnienie tego typu usługi z podatku VAT wskazuje także TSUE między innymi w wyroku z dnia 17 czerwca 2021 r. sygnatura C-58/20, w którym stwierdził, co następuje:
„56. W szczególności w wyroku z dnia 2 lipca 2020 r., Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513), w którym chodziło zwłaszcza o usługi monitorowania rentowności i ryzyka świadczone przez osobę trzecią na rzecz spółek zarządzających usługami za pośrednictwem platformy informatycznej, Trybunał nie wykluczył z góry tych usług z zakresu stosowania zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy VAT. Z kolei Trybunał uznał, że usługi te nie mogą korzystać z tego zwolnienia, opierając się w pkt 48 i 49 tego wyroku na okoliczności, że usługi te nie były specyficzne dla zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, ponieważ zostały zaprojektowane do celów zarządzania inwestycjami o zróżnicowanym charakterze i mogły być wykorzystywane bez różnicy do zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi i innymi funduszami.
57. W ten sposób, jeżeli usługa taka jak przyznanie prawa do korzystania z oprogramowania jest świadczona wyłącznie w celu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, a nie zarządzania innymi funduszami, może ona zostać uznana za „specyficzną” dla tego celu.
58. Z powyższego wynika zatem, że świadczenie usług, takich jak wykonywanie zadań podatkowych polegających na zapewnieniu zgodnego z prawem krajowym opodatkowania dochodów z funduszy kapitałowych osiągniętych przez posiadaczy jednostek uczestnictwa oraz przyznanie prawa do korzystania z oprogramowania służącego do przeprowadzenia obliczeń istotnych dla zarządzania ryzykiem i dla pomiarów rentowności, jest objęte zwolnieniem przewidzianym w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy VAT, jeżeli usługi te pozostają w nierozerwalnym związku z zarządzaniem specjalnymi funduszami inwestycyjnymi oraz jeżeli są one świadczone wyłącznie dla celów zarządzania takimi funduszami.”
W konsekwencji, mając także na względzie argumentację sformułowaną w stanowisku dotyczącym Pytania 1 oraz pełnienie przez nabywaną Usługę 2 szczególnej i istotnej funkcji dla świadczenia zwolnionej z VAT usługi doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Towarzystwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym oraz tworzenie przez tą usługę odrębnej całości (ze względu na jej zakres), należy uznać, że nabywana Usługa 2 (import usług) może być zwolniona z VAT, na co wskazuje także TSUE w cytowanym wyroku. Wskazać bowiem należy, że świadcząc, zgodnie z uzyskanym od KNF zezwoleniem, usługę doradztwa inwestycyjnego Towarzystwo zawarło umowę z Powszechnym Towarzystwem Emerytalnym (PTE), której przedmiotem świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego, które Powszechne Towarzystwo Emerytalne wykorzystuje do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym, a zgodnie z otrzymaną przez Towarzystwo interpretacją indywidualną usługa doradztwa inwestycyjnego Towarzystwa korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) UPTU.
Stanowisko do Pytania 3.
Zdaniem Wnioskodawcy nabywana od podmiotu z Wielkiej Brytanii określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 3) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Towarzystwo.
Z opisu stanu faktycznego określonego w niniejszym wniosku, a w tym jak wskazano z zapisów Prospektów i Statutów funduszy (FIO i SFIO) wynika, że bez zakupu Usługi 3 nie byłoby możliwe dokonywanie wyceny jednostek uczestnictwa (wycena dzienna) oraz nie byłby możliwy do realizacji cel utworzenia funduszy inwestycyjnych jakim jest lokowanie środków, a nabyte usługi mają bezpośrednie znaczenie dla inwestowania (w tym oceny ryzyka) oraz mają całościowy charakter. Bez dostępu do indeksów (wskaźników/benchmarków) nie byłoby możliwe wyznaczanie ceny (wycena) oraz dodatkowo zarządzanie inwestycjami (podejmowanie decyzji i zarządzanie ryzykiem) oraz do czego obligują zapisy Prospektów/Statutów (funduszy/subfunduszy), tj. wykonywanie specyficznych i istotnych elementów (funkcji) związanych z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi (subfunduszami).
Niewątpliwie usługi (świadczenia) uzyskiwane poprzez realizację Usługi 3, pełnią szczególną i istotną funkcję dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi (subfunduszami) i nie powinny być uważane za czynności materialne czy techniczne, gdyż są konieczne dla wykonywania zarządzania (co potwierdzają zapisy Prospektów) oraz tworzą pewną odrębną całość.
Ponadto następująca regulacja potwierdza konieczność nabywania Usługi 3 przez Towarzystwo na cele zarządzania funduszami inwestycyjnymi (FIO i SFIO), tj.: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 z dnia 8 czerwca 2016 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 171 str. 1), które stanowi co następuje:
„Artykuł 1. Przedmiot
- Niniejsze rozporządzenie wprowadza wspólne ramy mające na celu zapewnienie dokładności i rzetelności indeksów stosowanych w Unii jako wskaźniki referencyjne w instrumentach i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych. Niniejsze rozporządzenie przyczynia się w ten sposób do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, zapewniając jednocześnie wysoki poziom ochrony konsumentów i inwestorów.
- „wskaźnik referencyjny” oznacza dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki;
- „stosowanie wskaźnika referencyjnego” oznacza:
e)pomiar wyników funduszu inwestycyjnego z wykorzystaniem indeksu lub kombinacji indeksów w celu śledzenia stopy zwrotu takiego wskaźnika referencyjnego lub kombinacji wskaźników referencyjnych, określenia alokacji aktywów z portfela lub obliczania opłat za wyniki;”
W konsekwencji mając także na względzie argumentację sformułowaną w stanowisko dotyczącym Pytania 1. oraz pełnienie przez nabywaną Usługę 3 szczególnej i istotnej funkcji na zarządzania FIO i SFIO, oraz tworzenie przez tą usługę odrębnej całości (ze względu na jej zakres), należy uznać, że nabywana Usługa 3 (import usług) może być zwolniona z podatku VAT.
Stanowisko do Pytania 4.
Zdaniem Wnioskodawcy nabywana od podmiotu z siedzibą w Austrii określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 4) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Towarzystwo.
Nabywana Usługa 4 dotyczy przygotowywania ratingów kredytowych oraz analiz ilościowych portfeli inwestycyjnych. Podmiot z Austrii zobowiązany jest między innymi do przygotowania analiz ryzyka (profilu ryzyka) dla określonych emitentów i instrumentów finansowych bazując na opracowanych modelach ratingowych oraz oszacowania dla wskazanych emitentów i instrumentów tzw. „prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania („Probability of Default – PD”). Towarzystwo przekazuje podmiotowi z siedzibą w Austrii na cele dokonania analiz listę instrumentów i podmiotów, w szczególności dotyczy to papierów dłużnych i ich emitentów. Na bazie dostarczonych analiz Towarzystwo dokonuje dodatkowej weryfikacji zrealizowanych decyzji inwestycyjnych (analizy i raporty dostarczane przez podmiot z siedzibą w Austrii wspierają proces podejmowania decyzji). Niewątpliwie więc nabywana Usługa 4 od podmiotu z Austrii stanowi odrębną całość (jest autonomiczna) oraz jest w sposób nierozerwalny związana z działalnością właściwą dla funduszy inwestycyjnych, tak, że jej skutkiem jest spełnianie specyficznych (szczególnych) i istotnych (kluczowych) funkcji zarządzania funduszem inwestycyjnym.
Na zwolnienie tego typu usługi z podatku VAT wskazuje także TSUE między innymi w wyroku z 7 marca 2013 roku w sprawie C-275/11 GfBk:
„Artykuł 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, należy interpretować w ten sposób, że usługi doradztwa inwestycyjnego w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią na rzecz spółki inwestycyjnej zarządzającej specjalnym funduszem inwestycyjnym mieszczą się w zakresie pojęcia „zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi” do celów zwolnienia ustanowionego we wskazanym przepisie, nawet gdyby osoba trzecia nie działała na podstawie upoważnienia w rozumieniu art. 5g dyrektywy Rady 85/611/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), zmienionej dyrektywą 2001/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 stycznia 2002 r.”
W konsekwencji mając także na względzie argumentację sformułowaną w stanowisko dotyczącym Pytania 1. oraz pełnienie przez nabywaną Usługę 4 szczególnej i istotnej funkcji na zarządzania FIO i SFIO, oraz tworzenie przez tą usługę odrębnej całości (ze względu na jej zakres), należy uznać, że nabywana Usługa 4 (import usług) może być zwolniona z podatku VAT.
Stanowisko do Pytania 5.
Zdaniem Wnioskodawcy nabywana od podmiotu z siedzibą w Austrii określona w opisie stanu faktycznego usługa (Usługa 5) rozliczana na cele podatku od towarów i usług przez Towarzystwo jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPTU nie podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. d) i lit. g) UPTU w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, gdyż dotyczy usług mających charakter materialny i techniczny oraz jest świadczona nie tylko na rzecz funduszy inwestycyjnych, ale także dla Towarzystwa. W związku z tym zdaniem Wnioskodawcy mając także na względzie argumentację sformułowaną w stanowisko dotyczącym Pytania 1. oraz nie wypełnianie przez nabywaną Usługę 5 szczególnej i istotnej funkcji na zarządzania FIO i SFIO oraz UFK i UFK w ramach PPK, oraz brak przesłanek dla tworzenia przez tą usługę odrębnej całości (ze względu na jej zakres), należy uznać, że nabywana Usługa 5 (import usług) nie może być zwolniona z podatku VAT, pomimo że jest nabywana celem zapewnienia zgodności z wymogami regulacyjnymi w zakresie cyberbezpieczeństwa, tj. między innymi Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego i zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1060/2009, (UE) nr 648/2012, (UE) nr 600/2014, (UE) nr 909/2014 oraz (UE) 2016/1011 (Rozporządzenie DORA), którego celem jest zwiększenie operacyjnej odporności cyfrowej podmiotów finansowych oraz uregulowanie świadczenia usług ICT na rynku finansowym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) – zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.
Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy zwrócić uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.
Podkreślić należy, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy, podlega jednak opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
W świetle zapisów art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku świadczenia usług, gdy jedna ze stron posiada siedzibę poza terytorium kraju, istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależeć będzie, czy dana usługa podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie. I tak, na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terytorium kraju, rozumie się przez to terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V ustawy. Stosownie do art. 28a ustawy:
Na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:
1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:
a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;
2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług
Wskazany powyżej art. 28a ustawy, wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:
Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:
W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
W myśl art. 28b ust. 3 ustawy:
W przypadku gdy podatnik będący usługobiorcą nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 2, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym posiada on stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.
Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku braku siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej – miejscem świadczenia usług, jest stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług. Do powołanej w art. 28b ust. 1 ustawy zasady ogólnej, ustawodawca przewidział szereg zastrzeżeń, wskazując szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania.
Stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy:
Przez import usług rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4.
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy:
Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
b) usługobiorcą jest:
- w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,
- w przypadku transferu bonów jednego przeznaczenia, w przypadku których miejscem świadczenia usług, których te bony dotyczą, jest terytorium kraju - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15,
- w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.
Według art. 17 ust. 2 ustawy,
W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.
Jak wynika z opisu sprawy, nabywają Państwo opisane we wniosku Usługi od Spółek z USA, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Austrii, czyli od podmiotów mających siedziby poza terytorium kraju. Z uwagi na to, że posiadają Państwo siedzibę na terytorium kraju, to zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy, miejscem opodatkowania nabywanych przez Państwa Usług świadczonych od ww. Spółek z siedzibami poza terytorium kraju - jest terytorium kraju, tj. Polski.
Wobec powyższego, nabywane przez Państwa Usługi stanowią import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy, z tytułu którego Państwo są podatnikiem, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy i to na Państwu ciąży obowiązek rozliczenia tych usług.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku. Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi zarządzania:
a) funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych – w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,
b) portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a, lub ich częścią,
c) ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,
d) otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszem Gwarancyjnym utworzonym na podstawie tych przepisów,
e) pracowniczymi programami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych,
f) obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym utworzonymi na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także innymi środkami i funduszami, które są gromadzone lub tworzone w celu zabezpieczenia prawidłowego rozliczenia transakcji zawartych w obrocie na rynku regulowanym w rozumieniu tych przepisów albo w obrocie na giełdach towarowych w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, przez CCP, agenta rozrachunkowego lub izbę rozliczeniową w rozumieniu przepisów o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami,
g) pracowniczymi planami kapitałowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 427).
Na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy,
Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2) usług doradztwa;
3) usług w zakresie leasingu.
Stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega wykładni rozszerzającej. W efekcie podatnik uprawniony będzie do zastosowania ww. preferencji jedynie, gdy charakter czynności świadczonych przez niego w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Jednocześnie zwrócić należy uwagę na przepis art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:
1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.
Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu,
Podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia.
Powyższe przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku – w tym m.in. właśnie usług zarządzania, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.
Z opisu sprawy przedstawionego we wniosku wynika, że są Państwo Towarzystwem Funduszy Inwestycyjnych działającym na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Przedmiotem Państwa działalności jest zgodnie z odpisem z Rejestru Przedsiębiorców KRS: działalność związana z zarządzaniem funduszami PKD 66.30.Z oraz pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych PKD 66.19.Z. Towarzystwo działa operacyjnie od momentu uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego w dniu 20 sierpnia 2021 roku, a przedmiot realizowanej działalności można określić w sposób następujący:
- zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,
- wykonywanie działalności polegającej wyłącznie na tworzeniu funduszy inwestycyjnych otwartych lub funduszy zagranicznych, zarządzaniu nimi, w tym pośrednictwie w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowaniu ich wobec osób trzecich oraz zarządzaniu zbiorczym portfelem papierów wartościowych,
- tworzenie specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych i funduszy inwestycyjnych zamkniętych, zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowaniu ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie unijnymi AFI, w tym wprowadzenie ich do obrotu.
Od kwietnia 2024 roku mają Państwo zezwolenie na wykonywanie czynności doradztwa inwestycyjnego. Działalność TFI podlega nadzorowi ze strony Komisji Nadzoru Finansowego.
Wykonując wskazany powyżej przedmiot działalności są Państwo czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług oraz stosują do wykonywanej działalności zwolnienie z podatku VAT określone w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT. Aktualnie Towarzystwo utworzyło i zarządza funduszami inwestycyjnymi w następującej formie prawnej:
- funduszem inwestycyjnym otwartym (FIO), z wydzielonymi subfunduszami,
- specjalistycznym funduszem inwestycyjnym (SFIO), z wydzielonymi subfunduszami.
Zarządzane przez Państwa fundusze inwestycyjne (subfundusze) są funduszami określonymi w przepisach UOFI i dokonują inwestycji w pełną gamę instrumentów finansowych (krajowych i zagranicznych) zgodnie z obowiązującymi przepisami UOFI i Statutów tych funduszy. Zgodnie ze Statutami funduszy, aktywa funduszu obejmują środki pieniężne z tytułu wpłat Uczestników funduszu, środki pieniężne, prawa nabyte przez fundusz oraz pożytki z tych praw. Mając na uwadze szeroki zakres czynności związanych z zarządzaniem funduszami przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, zgodnie z przepisami UOFI czynności związane z zarządzaniem mogą być zlecane wyspecjalizowanym podmiotom.
W ramach realizowanego przedmiotu działalności zawarli Państwo z ubezpieczycielem umowy o zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych i zarządzają Państwo aktywami/portfelami Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych (UFK), w tym UFK w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK), w rozumieniu przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy o pracowniczych planach kapitałowych.
Świadcząc, zgodnie z uzyskanym od KNF zezwoleniem, usługę doradztwa inwestycyjnego zawarli Państwo umowę z Powszechnym Towarzystwem Emerytalnym (PTE). Przedmiotem tej umowy jest świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego, które PTE wykorzystuje do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym (OFE).
Świadcząc wskazane powyżej usługi stosują Państwo zwolnienie z podatku od towarów i usług odpowiednio na podstawie: art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a), lit. c), lit. d) i lit. g) ustawy o VAT.
Aktualnie, dla celów związanych z realizacją głównego przedmiotu działalności, tj. zarządzania funduszami inwestycyjnymi (FIO i SFIO) oraz zarządzania portfelami UFK oraz UFK w ramach PPK, jak też doradztwa dla PTE w związku z zarządzaniem OFE, nabywają Państwo szereg usług, a w tym od podmiotów nieposiadających miejsca zamieszkania oraz siedziby na terytorium Polski. W związku z tym, powzięli Państwo wątpliwość, a jaki sposób należy opodatkować Usługi nabywane od kontrahentów zagranicznych rozliczając import usług:
- zarządzania funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,
- zarządzania ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi (UFK) w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,
- zarządzania UFK w ramach PPK oraz
- doradztwa dla PTE zarządzającego OFE.
W odniesieniu do kwestii objętej zakresem Państwa wątpliwości należy wskazać, że zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a), lit. c), lit. d) i lit. g) ustawy, uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch warunków:
- przedmiotowego – świadczone usługi powinny być kwalifikowane jako usługi zarządzania, oraz
- podmiotowego – ww. usługi zarządzania powinny być świadczone w odniesieniu m.in. do:
- funduszy inwestycyjnych, alternatywnych funduszy inwestycyjnych i zbiorczych portfeli papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,
- ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,
- otwartych funduszy emerytalnych oraz dobrowolnych funduszy emerytalnych w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszu Gwarancyjnego utworzonego na podstawie tych przepisów,
- pracowniczych planów kapitałowych, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych.
Pod pojęciem przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi należy rozumieć przepisy ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1034 ze zm., t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 60) – dalej jako u.f.i., a także akty wykonawcze wydane na podstawie przepisów tej ustawy.
Zgodnie z art. 1 u.f.i.:
Ustawa określa zasady tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności przez fundusze zagraniczne i spółki zarządzające.
W myśl art. 38 ust. 1 u.f.i.:
Towarzystwem funduszy inwestycyjnych może być wyłącznie spółka akcyjna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która uzyskała zezwolenie Komisji na wykonywanie działalności określonej w art. 45 ust. 1 (zezwolenie na wykonywanie działalności przez towarzystwo).
Jak stanowi art. 39 ust. 1 u.f.i.:
Siedziba zarządu towarzystwa powinna znajdować się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Natomiast art. 5 u.f.i. stanowi, że:
Siedzibą i adresem funduszu inwestycyjnego jest siedziba i adres towarzystwa będącego jego organem.
Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 9 u.f.i.:
Ilekroć w ustawie jest mowa o funduszu zagranicznym - rozumie się przez to fundusz inwestycyjny otwarty lub spółkę inwestycyjną, które uzyskały zezwolenie właściwego organu w państwie członkowskim na prowadzenie działalności zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe.
Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 7 u.f.i.:
Ilekroć w ustawie jest mowa o państwie członkowskim - rozumie się przez to państwo inne niż Rzeczpospolita Polska, które jest członkiem Unii Europejskiej.
U.f.i. wyraźnie rozróżnia zatem pojęcie „funduszu inwestycyjnego” oraz „funduszu zagranicznego”.
Zagraniczne alternatywne fundusze inwestycyjne zostały zdefiniowane w u.f.i. pod pojęciem „unijnego AFI”. Zgodnie z art. 2 pkt 10b u.f.i.:
Ilekroć w ustawie jest mowa o unijnym AFI - rozumie się przez to alternatywny fundusz inwestycyjny, który został zarejestrowany jako alternatywny fundusz inwestycyjny przez właściwy organ w państwie członkowskim lub uzyskał zezwolenie właściwego organu w państwie członkowskim na prowadzenie działalności jako alternatywny fundusz inwestycyjny, a w przypadku braku wymogu uzyskania zezwolenia lub rejestracji - prowadząc taką działalność, ma siedzibę na terytorium państwa członkowskiego.
Natomiast na potrzeby u.f.i. za alternatywny fundusz inwestycyjny uznaje się fundusze inwestycyjne typu „specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty” oraz „fundusz inwestycyjny zamknięty” (art. 3 ust. 4 pkt 2 u.f.i.) oraz alternatywną spółkę inwestycyjną (art. 8a ust. 1 u.f.i.).
Mając powyższe na uwadze, fundusze zagraniczne oraz unijne AFI nie mieszczą się w zakresie pojęciowym „fundusze inwestycyjne, alternatywne fundusze inwestycyjne (…) w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi” oraz „portfele inwestycyjne funduszy (…)” o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy.
Uwzględniając powyższe, ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy mogą korzystać czynności zarządzania funduszami z siedzibą w Polsce. W konsekwencji, powyższe zwolnienie nie znajdzie zastosowania do funduszy mających siedzibę za granicą.
Zgodnie z art. 2 pkt 10a u.f.i.:
Ilekroć w ustawie jest mowa o alternatywnym funduszu inwestycyjnym - rozumie się przez to instytucję wspólnego inwestowania, której przedmiotem działalności, w tym w ramach wydzielonego subfunduszu, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną, niebędącą funduszem działającym zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe.
W myśl art. 3 ust. 1 u.f.i.:
Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
Stosownie z art. 3 ust. 4 u.f.i.:
Fundusz inwestycyjny może prowadzić działalność jako:
1) fundusz inwestycyjny otwarty;
2) alternatywny fundusz inwestycyjny: specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty.
Jak stanowi art. 4 ust. 1 u.f.i.:
Towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi.
Zgodnie z art. 4 ust. 1a u.f.i.:
Towarzystwo, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, może przekazać spółce zarządzającej prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zarządzanie funduszem inwestycyjnym otwartym i prowadzenie jego spraw.
Zgodnie z art. 45a ust. 1 u.f.i.:
Z zastrzeżeniem art. 47 ust. 6 oraz z uwzględnieniem art. 75-82 rozporządzenia 231/2013, towarzystwo może, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, powierzyć przedsiębiorcy lub przedsiębiorcy zagranicznemu wykonywanie czynności związanych z działalnością prowadzoną przez to towarzystwo.
W analizowanej sprawie, są Państwo Towarzystwem Funduszy Inwestycyjnych z siedzibą w Polsce. Aktualnie Towarzystwo utworzyło i zarządza funduszami inwestycyjnymi w następującej formie prawnej:
- funduszem inwestycyjnym otwartym, z wydzielonymi subfunduszami,
- specjalistycznym funduszem inwestycyjnym, z wydzielonymi subfunduszami.
Siedzibą i adresem funduszy inwestycyjnych zgodnie z ww. art. 5 u.f.i. jest siedziba i adres towarzystwa będącego jego organem.
Z uwagi zatem na okoliczności sprawy oraz powołane wyżej przepisy należy stwierdzić, że nabywane przez Państwa usługi świadczone na rzecz ww. funduszy inwestycyjnych spełniają/będą spełniały warunek podmiotowy określony w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy.
Jak wynika z opisu sprawy, w ramach realizowanego przedmiotu działalności zawarli Państwo z ubezpieczycielem umowy o zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych i zarządzają Państwo aktywami/portfelami Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych (UFK), w tym UFK w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK), w rozumieniu przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy o pracowniczych planach kapitałowych. Jak Już wyżej wskazano są Państwo spółką akcyjną z siedzibą w (...).
Działalność ubezpieczeniowa jest regulowana przepisami ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1526 ze zm.).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 50 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej:
Ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy - w ubezpieczeniu, o którym mowa w dziale I w grupie 3 załącznika do ustawy, wydzielony fundusz aktywów stanowiący rezerwę tworzoną ze składek ubezpieczeniowych, inwestowany w sposób określony w umowie ubezpieczenia.
Na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy:
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji mogą, w drodze outsourcingu, powierzyć, w formie pisemnej, innym podmiotom wykonywanie funkcji należących do systemu zarządzania.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 27 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej:
Outsourcing oznacza umowę między zakładem ubezpieczeń albo zakładem reasekuracji a dostawcą usług, na podstawie której dostawca usług wykonuje proces, usługę lub działanie, które w innym przypadku zostałyby wykonane przez zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji, a także umowę, na podstawie której dostawca usług powierza wykonanie takiego procesu, usługi lub działania innym podmiotom, za pośrednictwem których wykonuje on dany proces, usługę lub działanie.
W myśl art. 276 ust. 9 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej,
W przypadku gdy zakład ubezpieczeń wykonuje działalność w zakresie ubezpieczeń, o których mowa w dziale I w grupie 3 załącznika do ustawy, zatrudnia doradcę inwestycyjnego do zarządzania ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi lub zawiera umowę z podmiotem uprawnionym, na podstawie odrębnych przepisów, do zarządzania aktywami na zlecenie.
Natomiast art. 1 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 427 ze zm., t.j. Dz. U. z 2026 z poz. 192) stanowi, że:
Ustawa określa zasady gromadzenia środków w pracowniczych planach kapitałowych, zwanych dalej ,,PPK'', zawierania umów o zarządzanie PPK i umów o prowadzenie PPK, finansowania i dokonywania wpłat do PPK oraz dokonywania wypłat transferowych, wypłat i zwrotu środków zgromadzonych w PPK.
W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy o pracowniczych planach kapitałowych,
PPK jest tworzony w celu systematycznego gromadzenia oszczędności przez uczestnika PPK z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez niego 60. roku życia oraz na inne cele określone w ustawie.
Zgodnie z art. 7 ust. 1-4 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych:
1. Podmiot zatrudniający zawiera umowę o zarządzanie PPK, jeżeli zatrudnia co najmniej jedną osobę zatrudnioną, w imieniu której, zgodnie z przepisami rozdziału 3, jest obowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK.
2. Umowa o zarządzanie PPK jest zawierana z instytucją finansową w postaci elektronicznej pozwalającej na utrwalenie jej treści na trwałym nośniku.
2a. Do umów o zarządzanie PPK oraz umów o prowadzenie PPK nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. ‒ Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.), jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż progi unijne, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy.
3. Podmiot zatrudniający, w porozumieniu z zakładową organizacją związkową działającą w tym podmiocie zatrudniającym, wybiera instytucję finansową, z którą zostanie zawarta umowa o zarządzanie PPK. Wyboru dokonuje się w szczególności na podstawie oceny proponowanych przez instytucje finansowe warunków zarządzania środkami gromadzonymi w PPK, ich efektywności w zarządzaniu aktywami oraz posiadanego przez nie doświadczenia w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi lub funduszami emerytalnymi. Wyboru dokonuje się mając także na uwadze najlepiej rozumiany interes osób zatrudnionych.
4. Jeżeli w podmiocie zatrudniającym nie działa zakładowa organizacja związkowa, podmiot zatrudniający wybiera instytucję finansową, z którą zostanie zawarta umowa o zarządzanie PPK, w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych wyłonioną w trybie przyjętym w danym podmiocie zatrudniającym.
Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych,
Podmiot zatrudniający zawiera umowę o zarządzanie PPK z funduszami zdefiniowanej daty zarządzanymi przez jedno towarzystwo funduszy inwestycyjnych, PTE, pracownicze towarzystwo emerytalne albo zakład ubezpieczeń, z zastrzeżeniem art. 12.
Wskazali Państwo również, że świadcząc, zgodnie z uzyskanym od KNF zezwoleniem, usługę doradztwa inwestycyjnego zawarli Państwo umowę z Powszechnym Towarzystwem Emerytalnym (PTE). Przedmiotem tej umowy jest świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego, które PTE wykorzystuje do zarządzania OFE.
Działalność otwartych funduszy emerytalnych reguluje ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1113 ze zm.).
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy:
Ustawa określa zasady tworzenia i działania funduszy emerytalnych, zwanych dalej „funduszami”.
Fundusz jest osobą prawną.
Przedmiotem działalności funduszu jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu emerytury po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego oraz emerytury częściowej, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834 i 858), lub okresowej emerytury kapitałowej, o której mowa w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926), z zastrzeżeniem ust. 3.
Jak stanowi art. 8 pkt 5 ww. ustawy,
Otwarty fundusz – oznacza otwarty fundusz emerytalny, który został utworzony i jest zarządzany przez powszechne towarzystwo.
Na podstawie art. 29 ust. 2 ww. ustawy:
Powszechne towarzystwo tworzy i zarządza tylko jednym otwartym funduszem oraz może utworzyć i zarządzać tylko jednym dobrowolnym funduszem, z zastrzeżeniem ust. 2a, a pracownicze towarzystwo tworzy i zarządza tylko jednym pracowniczym funduszem, z zastrzeżeniem ust. 2b, chyba że zarządzanie więcej niż jednym, odpowiednio, otwartym funduszem, dobrowolnym funduszem lub pracowniczym funduszem jest skutkiem przejęcia jego zarządzania przez towarzystwo albo połączenia towarzystw.
W myśl ust. 5 cyt. artykułu,
Do zarządzania aktywami otwartego funduszu powszechne towarzystwo jest obowiązane zatrudnić co najmniej jednego doradcę inwestycyjnego, a w przypadku gdy powszechne towarzystwo zarządza dobrowolnymi funduszami będącymi funduszami zdefiniowanej daty, do zarządzania aktywami otwartego funduszu oraz aktywami dobrowolnych funduszy będących funduszami zdefiniowanej daty powszechne towarzystwo jest obowiązane zatrudnić co najmniej dwóch doradców inwestycyjnych.
Z cyt. wyżej przepisów wynika, że ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy oraz programy emerytalne mogą być prowadzone w formie funduszu kapitałowego lub funduszu emerytalnego, ponadto zarządzanie aktywami funduszu może być powierzone podmiotowi uprawnionemu do prowadzenia działalności w zakresie zarzadzania aktywami funduszu i który posiada zezwolenie na wykonywanie tej działalności. Podmiot ten zarządza całością lub częścią aktywów funduszu na podstawie stosownej umowy z funduszem oraz zgodnie z określonymi w statucie funduszu zasadami prowadzenia działalności lokacyjnej.
Z uwagi zatem na okoliczności sprawy oraz powołane wyżej przepisy należy stwierdzić, że nabywane przez Państwa usługi świadczone na rzecz ww. ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych, w tym UFK w ramach PPK oraz na rzecz PTE, które zarządza OFE, również spełniają/będą spełniały warunek podmiotowy określony w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy.
W konsekwencji, warunek podmiotowy dla zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a), lit. c), lit. d) i lit. g) ustawy będzie spełniony dla ww. usług.
Usługi te będą podlegały zwolnieniu od podatku pod warunkiem, że spełnione będzie również kryterium przedmiotowe. Drugim bowiem warunkiem określonym w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy jest warunek przedmiotowy. Ww. zwolnieniu podlegają usługi zarządzania.
Przepisy ustawy o VAT nie definiują pojęcia usług zarządzania. Jednakże przepis art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT stanowi implementację do krajowego porządku prawnego przepisu art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1 ze zm.), zgodnie z którym,
Państwa członkowskie zwalniają zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie.
W kontekście ww. przepisu art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE, TSUE wielokrotnie wskazywał, że jego wykładnia powinna być dokonywana z uwzględnieniem kontekstu, w jaki się wpisuje, celów oraz układu tej dyrektywy oraz z uwzględnieniem zwłaszcza ratio legis zwolnienia, które przewiduje. TSUE przypominał ponadto, że zwolnienia od podatku stanowią wyjątki od ogólnej zasady, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają wszystkie usługi świadczone odpłatnie przez podatnika, wobec czego należy dokonywać ich ścisłej wykładni. Ponadto zauważono, że zwolnienia przewidziane w art. 13 Szóstej Dyrektywy stanowią autonomiczne pojęcia prawa wspólnotowego, a zatem powinny zostać zdefiniowane z punktu widzenia prawa wspólnotowego, co ma na celu uniknięcie rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych państwach członkowskich.
Z ugruntowanego orzecznictwa TSUE (m.in. w sprawach C-169/04, C-275/11, C-595/13) wynika, że celem zwolnienia z opodatkowania transakcji związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi, przewidzianego w art. 13 część B lit. d) pkt 6 Szóstej Dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE), jest w szczególności ułatwienie małym inwestorom inwestowania w papiery wartościowe za pomocą przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. Celem pkt 6 tego przepisu jest zapewnienie neutralności podatkowej wspólnego systemu podatku VAT w kwestii wyboru między inwestowaniem bezpośrednim w papiery wartościowe, a inwestowaniem za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. Z powyższego wynika, że transakcje, których dotyczy to zwolnienie, są typowe dla działalności, jaką wykonują przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania. Zatem art. 13 część B lit. d) pkt 6 Szóstej Dyrektywy poza czynnościami polegającymi na zarządzaniu zbiorowym portfelem obejmuje czynności, które polegają na zarządzaniu samymi przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe, takie jak te zamieszczone w załączniku II do zmienionej Dyrektywy Rady 85/611/EWG z 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (85/611/EWG) w rubryce „Administracja”, które są czynnościami właściwymi przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania. Dyrektywa 85/611/EWG została zastąpiona dyrektywą 2009/65/WE z 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS).
Zgodnie z art. 6 ust. 2 Dyrektywy 2009/65/WE:
Działalność związana z zarządzaniem przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) obejmuje obowiązki, o których mowa w załączniku II.
Załącznik II do tej dyrektywy określa funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem. Są to odpowiednio:
- zarządzanie inwestycjami,
- administracja:
a) obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem;
b) zapytania klientów;
c) wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe);
d) monitorowanie przestrzegania uregulowań;
e) prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa;
f) wypłata zysków;
g) emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa;
h) rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń);
i) prowadzenie ksiąg,
- wprowadzanie do obrotu.
Wskazana wyżej definicja zarządzania ma zastosowanie również w odniesieniu do specjalnych funduszy inwestycyjnych innych niż objęte Dyrektywą UCITS. W pkt 38 wyroku w sprawie C-595/13 TSUE stwierdził, że spółki takie jak będące przedmiotem postępowania głównego, które zostały utworzone przez wielu inwestorów wyłącznie w celu zainwestowania zgromadzonego majątku w nieruchomości, nie mogą zostać uznane za przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w rozumieniu Dyrektywy UCITS. W takich okolicznościach faktycznych, tj. w odniesieniu do funduszy innych niż objętych Dyrektywą UCITS, TSUE przytoczył definicję zarządzania funduszami, którą podał w wyroku C-169/04, a więc nawiązującą do Dyrektywy UCITS. W ww. wyroku w sprawie C-595/13 TSUE wskazał, że poza czynnościami polegającymi na zarządzaniu portfelem do szczególnych funkcji przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania należą funkcje administrowania samymi przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, takie jak te wymienione w załączniku II do Dyrektywy UCITS w rubryce „Administracja”. Zdaniem TSUE, nie tylko zarządzanie inwestycjami, wiążące się z wyborem i zbywaniem aktywów będących przedmiotem takiego zarządzania, lecz również usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów wchodzą w zakres pojęcia „zarządzania” specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 Szóstej Dyrektywy.
W kwestii wyjaśnienia pojęcia „zarzadzania funduszem” w odniesieniu do przedmiotowej sprawy, należy również wskazać kolejne ugruntowane orzecznictwo TSUE (m.in. w sprawach C-8/03, Banque Bruxelles Lambert S.A. z 21 października 2004 r., C-169/04 z 4 maja 2006 r. w sprawie Abbey National plc., czy C-275/11 GfBk z 7 marca 2013 r.).
Z orzeczenia w sprawie C-8/03, Banque Bruxelles Lambert SA, wynika, że zwolnienie dotyczy tych transakcji, które są ściśle związane z prowadzeniem funduszu, to znaczy do określania polityki inwestycyjnej, kupna i sprzedaży aktywów. O ile zwolnione transakcje nie ograniczają się do podejmowania decyzji, o tyle jednak muszą one bezpośrednio dotyczyć transakcji handlowych papierami wartościowymi.
Doprecyzowania powyższej definicji dokonał TSUE w orzeczeniu z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04, Abbey National. TSUE w tym wyroku, w pkt 26, 63 i 64, orzekł, że nie tylko zarządzanie inwestycjami, wiążące się z wyborem i zbywaniem aktywów będących przedmiotem takiego zarządzania, lecz również usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów, wchodzą w zakres pojęcia „zarządzania” specjalnym funduszem inwestycyjnym. TSUE wyraźnie wskazał, że aby usługi te podlegały zwolnieniu od opodatkowania VAT, powinny tworzyć odrębną całość, która – jeśli ją oceniać globalnie – w konsekwencji wypełnia specyficzne i istotne funkcje usługi zarzadzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE.
W powyższym wyroku TSUE wskazał zatem na to, że zwolnienie wynikające z analizowanego przepisu dyrektywy 2006/112/WE ma charakter przedmiotowy, nie zaś podmiotowy. Oznacza to, że niezależnie od statusu i formy prawnej podmiotu świadczącego usługi na rzecz funduszu inwestycyjnego, jeśli czynności te jako kompleksowy zespół specyficznych dla funduszu świadczeń wpisywać się będą w zakres czynności, które podmiot bezpośrednio zarządzający funduszami wykonuje w ramach swojej działalności inwestycyjnej, to usługa taka powinna podlegać zwolnieniu z opodatkowania VAT.
Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia TSUE w orzeczeniu z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11, GfBk, była kwestia możliwości zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT usług doradczych świadczonych przez GfBk na rzecz funduszu inwestycyjnego. W tej sprawie Trybunał rozważył kwestię możliwości zastosowania zwolnienia z opodatkowania VAT dla świadczenia usług doradztwa inwestycyjnego przez spółkę świadczącą usługi doradztwa giełdowego, które jednak nie mieściły się w katalogu funkcji wchodzących w skład zbiorowego zarządzania portfelem w rozumieniu Załącznika II do dyrektywy 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe. Jakie czynności wchodzące w skład zbiorowego zarzadzania portfelem zawiera Załącznik II Dyrektywy UCITS wymieniono powyżej. Trybunał w orzeczeniu tym podkreślił konieczność szerokiego interpretowania pojęcia czynności „zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym” i stwierdził, że „okoliczność, że usługi doradcze i informacyjne nie zostały wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/611, nie stanowi przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności „zarządzania” specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy (...). Fakt, iż usługi doradcze i informacyjne świadczone przez osobę trzecią nie wiążą się z dokonaniem zmian w sytuacji prawnej lub finansowej funduszu również nie stoi na przeszkodzie objęciu ich pojęciem „zarządzania” specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d)”.
W odniesieniu do analizowanej sprawy, szczególną uwagę należy zwrócić na wyrok TSUE z 2 lipca 2020 r., w sprawie Blackrock Investment Management (UK), C-231/19. W powyższym wyroku Trybunał orzekł, że artykuł 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że jedno świadczenie usług zarządzania realizowane poprzez platformę informatyczną należącą do usługodawcy będącego osobą trzecią na rzecz spółki zarządzającej funduszami, obejmujące zarówno specjalne fundusze inwestycyjne, jak i inne fundusze, nie jest objęte przewidzianym w tym przepisie zwolnieniem. Odwołując się do stanu faktycznego, analizowanego przez TSUE, należy przytoczyć, że z pkt 11-16 wyroku wynika, że BlackRock jest członkiem i przedstawicielem grupy podatkowej VAT z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie, do której należą spółki zajmujące się zarządzaniem funduszami. BlackRock zarządza zarówno specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, jak i innymi funduszami, przy czym te pierwsze nie stanowią większości zarządzanych funduszy, zarówno pod względem liczby, jak i wartości zarządzanych aktywów. Aby zarządzać wszystkimi tymi funduszami, BlackRock korzysta z usług BlackRock Financial Management Inc. (dalej BFMI), spółki prawa amerykańskiego należącej do tej samej grupy kapitałowej. Wspomniane usługi świadczone są za pośrednictwem tzw. platformy informatycznej Aladdin, na którą składają się sprzęt, oprogramowanie i zasoby ludzkie. Aladdin dostarcza zarządzającym portfelami wyniki analiz rynkowych i monitorowania wyników i ryzyka, zapewniając wsparcie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, nadzoruje zgodność z przepisami i pozwala wdrażać decyzje dotyczące transakcji. Zgodnie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest to jedno i to samo świadczenie, niezależnie od zarządzanych środków.
W pkt 33 wyroku wskazano, że z postanowienia odsyłającego nie wynika, by w ramach usługi świadczonej przez platformę taką jak rozpatrywana w postępowaniu głównym możliwe było rozróżnienie między usługami głównymi a pomocniczymi. Analiza rynku, monitorowanie wyników, ocena ryzyka, kontrola zgodności z przepisami i usługi w zakresie realizacji transakcji są kolejnymi etapami świadczenia, które są na równi niezbędne do pomyślnego przeprowadzenia transakcji inwestycyjnych. W związku z tym takie świadczenie ma postać jednego świadczenia składającego się z różnych elementów o równoważnym znaczeniu.
W pkt 39 uzasadnienia powyższego wyroku TSUE wskazał, że zwolnienie, o którym mowa w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE, jest określone wyłącznie poprzez odniesienie do charakteru danego świadczenia, w tym przypadku zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi. Brzmienie tego przepisu nie pozwala zatem na rozdzielenie traktowania podatkowego jednego świadczenia w zależności od jego przeznaczenia.
Stosowanie jednej stawki w zależności od głównego przeznaczenia usług świadczonych za pośrednictwem platformy takiej jak Aladdin mogłoby bowiem prowadzić do tego, że zwolnienie dotyczące zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi zostałoby przyznane na inne fundusze. W takiej sytuacji podmiot zarządzający głównie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi mógłby korzystać ze zwolnienia dla całej swojej działalności w zakresie zarządzania funduszami, w tym funduszami innymi niż specjalne fundusze inwestycyjne. Taka konsekwencja byłaby sprzeczna ze ścisłym charakterem wykładni zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy VAT, podobnie jak innych zwolnień, o których mowa w tym samym ustępie, o czym przypomniano w pkt 22 niniejszego wyroku. Zatem w okolicznościach takich jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym o traktowaniu podatkowym usług nie może rozstrzygać charakter większości funduszy zarządzanych przez daną spółkę. (pkt 44-46 powyższego wyroku).
Dodatkowo w pkt 47 Trybunał przypomniał, że aby usługi zarządzania świadczone przez osobę trzecią można było zakwalifikować jako transakcje podlegające zwolnieniu w rozumieniu tego przepisu, muszą one stanowić w globalnej ocenie odrębną całość oraz spełniać szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi (podobnie wyroki: z 4 maja 2006 r., Abbey National, C-169/04, EU:C:2006:289, pkt 70, 71; z 7 marca 2013 r., GfBk, C-275/11, EU:C:2013:141, pkt 21).
Jak wskazano w pkt 48-51 uzasadnienia wyroku TSUE, rozpatrywana usługa była przeznaczona do zarządzania różnego rodzaju inwestycjami, a w szczególności może być wykorzystywana bez rozróżnienia do zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi oraz innymi funduszami. Dlatego też usługi tej nie można uznać za szczególną usługę zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi. W konsekwencji świadczenie usług takie jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym nie spełnia przesłanek do zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE.
Należy również wskazać na opinię Rzecznika Generalnego Priita Pikamäego, który w pkt 65 stwierdził:
„Zważywszy, że zarządzanie funduszami innymi niż SFI nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112, zwolnienie, choćby częściowe, takiego świadczenia, z którego w przeważającej części korzystają fundusze inne niż SFI, nie jest zgodne ze wspomnianym celem, do którego osiągnięcia zmierza to zwolnienie. Ponadto przyznanie zwolnienia z tytułu świadczenia usług, z którego korzystają zarówno fundusze inne niż SFI, jak i SFI, prowadziłoby do odejścia od orzecznictwa przytoczonego w pkt 36 i 37 niniejszej opinii, które z uwagi na ten sam cel wymaga, aby usługi zarządzania świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią tworzyły odrębną całość, ocenianą globalnie, oraz pełniły szczególną i istotną funkcję w zarządzaniu SFI.”
I końcowo, w pkt 71 opinii wskazał:
„Pragnę jednak podkreślić, że w okolicznościach innych niż te, które zostały przedstawione Trybunałowi w niniejszej sprawie, rzeczone zwolnienie mogłoby ewentualnie zostać przyznane na rzecz usług świadczonych zarządzającemu funduszami przez osobę trzecią, pod warunkiem że usługodawca dostarczy szczegółowych danych umożliwiających organom podatkowym określenie w sposób precyzyjny i obiektywny usług świadczonych konkretnie na rzecz SFI. W takiej sytuacji bowiem usługi świadczone wyłącznie na rzecz SFI mogłyby być zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 dyrektywy 2006/112, pod warunkiem że podmiot świadczący usługi zarządzania funduszami (lub korzystający z tych usług w przypadku odwrotnego obciążenia) zdoła dostarczyć organom podatkowym takie dane, co z podatkowego punktu widzenia skutkowałoby tym, że podobne sytuacje są traktowane w sposób obiektywny. Ponieważ w niniejszej sprawie brak jest takich danych, sytuacja ta nie zachodzi i nie można przyznać zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112.”
Z powyższego orzeczenia TSUE oraz opinii rzecznika można wywieść, że sporne usługi świadczone za pośrednictwem platformy informatycznej nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku, z uwagi na to, że mogły być wykorzystane przez usługodawcę do zarządzania nie tylko SFI, ale także innymi funduszami niebędącymi SFI, a nie z tego powodu, że nie spełniają one warunku uznania ich za usługi „zarządzania” w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. g Dyrektywy 112.
Wskazali Państwo, że zawarli ze spółką z siedzibą w USA umowę, na podstawie której nabywają kompleksową usługę (Usługa 1), którą wykorzystują w procesie zarządzania FIO i SFIO, UFK, UFK w ramach PPK, a w tym na cele zarządzania inwestycjami (dokonywania analiz, podejmowania decyzji inwestycyjnych oraz składania zleceń nabycia lub zbycia). Na podstawie zawartej umowy otrzymują Państwo prawo do pozyskania i wykorzystania danych (informacji) wraz z oprogramowaniem, wyposażeniem (sprzęt) oraz powiązanymi usługami niezbędnymi do pozyskania i wykorzystania danych (informacji).
Usługa 1 aktualnie rozliczana jest zgodnie z zamówieniami obejmującymi: (zamówienie i) dostęp do danych za pośrednictwem terminala wraz z dostępem do dodatkowo zamówionych danych wskazanych w zamówieniu, (zamówienie ii) dostęp do danych wskazanych w zamówieniu. Zarówno w przypadku zamówienia (i), jak i zamówienia (ii) dane / informacje / wyposażenie/ oprogramowanie (kompleksowa usługa) wykorzystywana jest przez Zespół Zarządzający Towarzystwa na potrzeby zarządzania inwestycjami funduszami inwestycyjnymi oraz zarządzania ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi UFK, w tym UFK w ramach PPK.
Wskazali Państwo, że spółka z siedzibą w USA prowadzi działalność w zakresie:
- dostarczania globalnych informacji i danych dotyczących rynków finansowych (dane rynkowe, informacje o notowaniach archiwalnych i bieżących,
- w czasie realnym, komunikaty dot. instrumentów, podmiotów notowanych, analizy, wykresy itp.),
- umożliwiania dostępu do bieżących notowań - w czasie realnym, oraz
- organizacji elektronicznej platformy dla dokonywania transakcji dotyczących instrumentów finansowych (platformy dla kojarzenia zleceń kupna i sprzedaży). Składane zlecenia rozliczane są jednak przez odrębne podmioty maklerskie (brokerskie).
Celem zamawianych przez Państwa na podstawie umowy i zamówień kompleksowych usług jest uzyskanie niezbędnych i kluczowych danych, analiz i informacji związanych procesem inwestowania środków funduszy inwestycyjnych (dodatkowo UFK, UFK w ramach PPK), a w tym z podejmowaniem decyzji i składaniem zleceń. Usługa realizowana jest poprzez dostęp do terminala i zainstalowanego oprogramowania, za pomocą którego uzyskują Państwo dostęp do danych, notowań, informacji z rynków finansowych. W tym względzie ponoszone są przez Towarzystwo opłaty, a w tym opłata za terminal, w którą wkalkulowany jest dostęp do danych i informacji oraz dodatkowo ponoszone są opłaty za dostęp do określonego zakresu informacji z rynków finansowych (określonego w zamówieniach). W konsekwencji dzięki nabyciu wskazanej powyżej usługi mogą Państwo m.in.:
- uzyskiwać bezpośredni dostęp do notowań oraz kompleksowych danych i informacji z rynków finansowych, kompleksowych danych i informacji dotyczących podmiotów notowanych na tych rynkach;
- komunikować się z innymi uczestnikami rynków finansowych (w tym przede wszystkim z domami maklerskimi i bankami pośredniczącymi w obrocie – rynek OTC) oraz zawierać transakcje w imieniu funduszy na rynkach finansowych.
Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy nabywana od Spółki z USA ww. Usługa 1 rozliczana przez Państwa jako import usług korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. g) ustawy w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi, zarządzania portfelami Ubezpieczeniowymi Funduszami Kapitałowymi (UFK), w tym UFK w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK).
Odnosząc się do przedmiotowej sprawy, usługi nabywane przez Państwa od Spółki z USA polegają na dostarczaniu ogólnych informacji i narzędzi do ich wykorzystania. Na podstawie umowy otrzymują Państwo prawo do pozyskania i wykorzystania danych (informacji) wraz z oprogramowaniem, wyposażeniem i powiązanymi usługami niezbędnymi do pozyskania i wykorzystania danych.
W niniejszej sprawie Spółka z USA - tak jak podmiot zagraniczny w wyroku w sprawie C-231/19 – dostarcza niezbędne i kluczowe dane, analizy i informacje związane z procesem inwestowania środków funduszy inwestycyjnych (dodatkowo UFK, UFK w ramach PPK), a w tym z podejmowaniem decyzji i składaniem zleceń. Nabywają więc Państwo dostęp do informacji z rynków finansowych wykorzystywanych następnie w procesie świadczenia usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, portfelami UFK, w tym UFK w ramach PPK. W przedmiotowej sprawie świadczą Państwo usługi na rzecz funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO) oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych (SFIO) – z wydzielonymi subfunduszami. Dzięki usługom nabywanym od Spółki z USA mogą Państwo uzyskiwać bezpośredni dostęp do notowań oraz danych i informacji z rynków finansowych, danych i informacji dotyczących podmiotów notowanych na tych rynkach, ale też komunikować się z innymi uczestnikami rynków finansowych czy zawierać transakcje na rynkach finansowych.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz wnioski płynące z powołanych powyżej przepisów jak również orzecznictwa TSUE należy stwierdzić, że spełnione zostały/zostaną zarówno przesłanka podmiotowa jak i przedmiotowa uprawniająca do zastosowania zwolnienia od podatku do nabywanej przez Państwa Usługi 1.
W konsekwencji, nabywane przez Państwa od Spółki z USA usługi polegające na dostępie do terminala i zainstalowanego oprogramowania, za pomocą którego uzyskują Państwo dostęp do danych, notowań, informacji z rynków finansowych mieszczą się/będą się mieścić w zakresie czynności zarządzania wymienionymi w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. g) ustawy. W konsekwencji podlegają zwolnieniu od podatku VAT na podstawie ww. artykułu.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Wskazali Państwo, że zawarli ze spółką z siedzibą w Niemczech umowę (Usługa 2), na podstawie, której uzyskali Państwo:
(i)prawo (licencję) do korzystania z aplikacji (Platformy) stanowiącej wsparcie w zakresie analizy portfelowej, analizy spółek i funduszy inwestycyjnych, generowania w tym zakresie raportów i analiz. Aplikacja (platforma) ta ma stanowić wsparcie w procesie budowania portfela aktywów i zarządzania portfelem, a w tym poprzez dostęp do danych i analiz rynkowych oraz narządzi do tworzenia produktów i strategii jak, i monitorowania dokonywanych inwestycji;
(ii)prawo (licencję) do korzystania z aplikacji, która pozwala na wykorzystanie danych i raportów przygotowanych za pomocą aplikacji określonej w pkt (i). Aplikacja stworzona i utrzymywana przez spółkę z Niemiec daje możliwość skorzystania z danych dotyczących tysięcy akcji, funduszy etf i instrumentów finansowych, tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, a w tym informacje historyczne o wycenie, ryzyku, płynności. Umożliwia dokonywanie porównań a w tym benchmarkami i ocenę ryzyka i tworzenie portfeli. Daje dostęp do niezależnych raportów badawczych, analiz kredytowych, dotyczących inwestycji alternatywnych i rynków kapitałowych. Umożliwia import danych do programu Excel w celu dalszych analiz.
Aktualnie wykorzystują Państwo ww. aplikacje do świadczenia usługi doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Państwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym (OFE). Dodatkowo nabywana usługa wykorzystywana jest do świadczenia doradztwa inwestycyjnego dla towarzystwa ubezpieczeniowego.
Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy nabywana od Spółki z Niemiec ww. Usługa 2 rozliczana przez Państwa jako import usług korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) ustawy w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady w zakresie dotyczącym świadczenia usługi doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Państwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym.
Odnosząc się do przedmiotowej sprawy, Usługa 2 nabywana przez Państwa od Spółki z Niemiec polega na uzyskaniu licencji do korzystania z aplikacji, co ma stanowić wsparcie w procesie analizy portfelowej, analizy spółek i funduszy inwestycyjnych, generowania w tym zakresie raportów i analiz, aplikacja ta ma stanowić wsparcie w procesie budowania portfela aktywów i zarządzania portfelem, a w tym poprzez dostęp do danych i analiz rynkowych oraz narządzi do tworzenia produktów i strategii jak, i monitorowania dokonywanych inwestycji. Uzyskują Państwo też licencję do korzystania z aplikacji, która pozwala na wykorzystanie danych i raportów przygotowanych za pomocą ww. aplikacji. Daje ona możliwość skorzystania z danych dotyczących tysięcy akcji, funduszy etf i instrumentów finansowych, tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, a w tym informacje historyczne o wycenie, ryzyku, płynności. Umożliwia dokonywanie porównań a w tym benchmarkami i ocenę ryzyka i tworzenie portfeli. Daje dostęp do niezależnych raportów badawczych, analiz kredytowych, dotyczących inwestycji alternatywnych i rynków kapitałowych. Umożliwia import danych do programu Excel w celu dalszych analiz.
W przedmiotowym przypadku Spółka z Niemiec (tak jak podmiot zagraniczny w wyroku w sprawie C-231/19), dostarcza więc Państwu usługi dostępu do danych i raportów, umożl LISTNUM , umożliwia dokonanie porównań, ocenę ryzyka, tworzenie portfeli. Nabywają więc Państwo dostęp do informacji wykorzystywanych następnie w procesie świadczenia usług doradztwa inwestycyjnego na rzecz PTE, które wykorzystuje nabywaną od Państwa usługę do zarządzania Otwartym Funduszem Emerytalnym.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz wnioski płynące z powołanych powyżej przepisów, jak również orzecznictwa TSUE, należy stwierdzić, że spełnione są/będą - zarówno przesłanka podmiotowa jak i przedmiotowa - uprawniające do zastosowania zwolnienia od podatku do nabywanej Usługi 2. Nabywana Usługa 2 mieści się/będzie się mieścić w zakresie czynności zarządzania funduszami emerytalnymi wymienionymi w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. d) ustawy. W konsekwencji nabywana przez Państwa od Spółki z Niemiec Usługa 2 korzysta/będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.
Wskazali też Państwo, że zawarli z podmiotem z siedzibą w Wielkiej Brytanii umowę (Usługa 3) dotyczącą uzyskania dostępu do składów określonych indeksów (wskaźników referencyjnych/ benchmark) związanych z dokonywaniem inwestycji przez określone fundusze inwestycyjne (subfundusze), w tym na potrzeby naliczania wynagrodzenia zmiennego dla Towarzystwa (dokonywania wyceny – dziennej), czyli w efekcie dotyczącą możliwości wykorzystania określonych w umowie indeksów (wskaźników referencyjnych). Dotyczy to sytuacji, gdy wskaźnik referencyjny (indeks) podawany jest zarówno w Prospekcie jak i w Statutach funduszy inwestycyjnych (subfunduszy) i stanowi wzorzec dla oceny efektywności funduszy inwestycyjnych/subfunduszy (tzw. „benchmark”). Dokonując inwestycji uwzględniają Państwo instrumenty finansowe składające się na indeks oraz ich wagi, a w tym odzwierciedlając skład indeksu, starają się go „pobić”. Tym samym nabywane usługi są niezbędne dla zarządzania inwestycjami, oceny ryzyka oraz dokonywania wyceny. Do Prospektów i Statutów wpisano obowiązek stosowania indeksów (benchmarków), a mianowicie przy kalkulacji części zmiennej wynagrodzenia Towarzystwa (kalkulacja jest niezbędna dla dokonania dziennej wyceny danego subfunduszu) określony indeks (wskaźnik) stanowi podstawę odniesienia (podstawę dla kalkulacji). Odwołanie (wskazanie) do stosowanego indeksu (wskaźnika) jest dokonywane także w sporządzanych dla uczestników Kartach Funduszy oraz Dokumentach Zawierających Kluczowe Informacje (KID).
W odniesieniu do powyższego, Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy nabywana od podmiotu z Wielkiej Brytanii Usługa 3 rozliczana przez Państwa jako import usług podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Państwa.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz wnioski płynące z powołanych powyżej przepisów jak również orzecznictwa TSUE należy stwierdzić, że również w tym przypadku spełnione będą zarówno przesłanka podmiotowa jak i przedmiotowa - uprawniające do zastosowania zwolnienia od podatku. Nabywane od podmiotu z Wielkiej Brytanii Usługi 3 mieszczą się w zakresie czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy. W konsekwencji nabywane przez Państwa Usługi 3 korzystają/będą korzystały ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.
Zawarli też Państwo z podmiotem z siedzibą w Austrii umowę (Usługa 4) dotyczącą świadczenia usług doradczych (doradztwo inwestycyjne) dotyczących wskazanych w umowie funduszy inwestycyjnych (subfunduszy) zarządzanych przez Towarzystwo, włączając w zakres rekomendacje dotyczące inwestowania (lokowania). W szczególności nabywana usługa dotyczy przygotowywania ratingów kredytowych oraz analiz ilościowych portfeli inwestycyjnych. Podmiot z Austrii zobowiązany jest między innymi do przygotowania analiz ryzyka (profilu ryzyka) dla określonych emitentów i instrumentów finansowych bazując na opracowanych modelach ratingowych oraz oszacowania dla wskazanych emitentów i instrumentów tzw. „prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania”. Towarzystwo przekazuje podmiotowi z siedzibą w Austrii na cele dokonania analiz listę instrumentów i podmiotów, w szczególności dotyczy to papierów dłużnych i ich emitentów. Na bazie dostarczonych analiz Towarzystwo dokonuje dodatkowej weryfikacji zrealizowanych decyzji inwestycyjnych (analizy i raporty dostarczane przez podmiot z siedzibą w Austrii wspierają proces podejmowania decyzji). Usługa ma charakter doradztwa, na które składa się dostarczanie informacji, analiz/badań („research”), szacowanie ryzyka. Świadczący usługę podmiot jest licencjonowaną instytucją finansową zgodnie z Dyrektywą 2014/65/UE (MIFID) w zakresie zarządzania portfelami i funduszami, doradztwa inwestycyjnego oraz dystrybucji.
W odniesieniu do powyższego, Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy nabywana od podmiotu z siedzibą w Austrii Usługa 4, rozliczana przez Państwa jako import usług podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady w zakresie dotyczącym zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Państwa.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz wnioski płynące z powołanych powyżej przepisów jak również orzecznictwa TSUE należy stwierdzić, że opisane we wniosku Usługi 4, które nabywają/będą Państwo nabywali od podmiotu z Austrii również mieszczą się w zakresie czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy. W konsekwencji podlegają/będą podlegać zwolnieniu od podatku VAT na podstawie ww. artykułu.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest prawidłowe.
W opisie sprawy wskazali też Państwo, że zawarli z podmiotem z siedzibą w Austrii umowę dotyczącą outsourcingu usług w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego, a w szczególności celem zapewnienia bezpieczeństwa przed cyberatakami oraz zapewnienia zgodności z wymogami regulacyjnymi w zakresie cyberbezpieczeństwa, tj. między innymi Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego i zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1060/2009, (UE) nr 648/2012, (UE) nr 600/2014, (UE) nr 909/2014 oraz (UE) 2016/1011 (Rozporządzenie DORA), którego celem jest zwiększenie operacyjnej odporności cyfrowej podmiotów finansowych oraz uregulowanie świadczenia usług ICT na rynku finansowym. Usługa dotyczy zarówno funduszy inwestycyjnych oraz zarządzania portfelami UFK, w tym UFK w ramach PPK oraz samej działalności Towarzystwa.
Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy nabywana od podmiotu z siedzibą w Austrii Usługa 5 rozliczana jako import usług podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) lub lit. c) lub lit. d) i lit. g) ustawy w związku z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
Z powyższego wynika, że nabywana przez Państwa usługa, pomimo że jest związana z prowadzoną przez Państwa działalnością w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych, ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi, pracowniczymi programami emerytalnymi oraz pracowniczymi planami kapitałowymi, to nie stanowi usługi zarządzania w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a), lit. c), lit. d) ani lit. g) ustawy. Nabywane od podmiotu z Austrii usługi w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego ograniczają się do aspektów technicznych i nie obejmują specyficznych i istotnych elementów operacji finansowych korzystających ze zwolnienia od podatku. Ww. usługę nabywają Państwo celem zapewnienia bezpieczeństwa przed cyberatakami oraz zapewnienia zgodności z wymogami regulacyjnymi w zakresie cyberbezpieczeństwa. W związku z tym nabywana Usługa 5 nie podlega/ nie będzie podlegała zwolnieniu od podatku na podstawie ww. artykułu.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Należy zaznaczyć, że zakres przedmiotowy wniosku wyznaczają pytania przedstawione przez Państwa. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytań). Inne kwestie nieobjęte pytaniami nie zostały rozpatrzone w interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
