Interpretacja indywidualna z dnia 13 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL3.4012.89.2026.2.AW

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

6 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 29 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

-podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej (pytania oznaczone we wniosku nr 1 i nr 3);

-dokumentowania świadczeń w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji (pytanie oznaczone we wniosku nr 2);

-korekty podatku VAT (pytanie oznaczone we wniosku nr 4).

Uzupełnił go Pan pismem z 9 marca 2026 r. (wpływ 13 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Od 8 czerwca 2017 r. wykonuje Pan zawód adwokata. Jest Pan wpisany na listę adwokatów (…). Od 19 marca 2018 r. prowadzi Pan działalność gospodarczą pod firmą (…), której przedmiotem jest działalność prawnicza (69.10.Z). Jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT.

Zawarł Pan dwie umowy na prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej (dalej: NPP), w rozumieniu ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. 2015 poz. 1255 ze zm.).

Jedna spośród wspomnianych umów została zawarta 30 września 2021 r. i przedłużana na kolejne lata, tj. 2022 r., 2023 r., 2024 r., 2025 r., 2026 r., porozumieniami do wskazanej umowy z Fundacją (...), wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego (…) (zleceniodawcą) i dotyczy współpracy w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w Powiecie (...).

Na mocy powyższej umowy obsługuje Pan punkt NPP w (...) w każdy poniedziałek w godzinach 9:00-13:00 oraz punkt w (...) w każdy piątek w godzinach 9:00-13:00.

Z ramienia (...) został Pan wylosowany do świadczenia w wymiarze 20 godzin (4 godziny dziennie od poniedziałku do piątku), co 6 tygodni nieodpłatnej pomocy prawnej w roku kalendarzowym w latach 2023 r., 2025 r., 2026 r.

Umowa podpisana jest z Powiatem (...).

W umowie jest wskazane, że zobowiązuje się Pan do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Powiat punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawne w (...), zgodnie z przepisami ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Przedmiotem umowy jest wykonywany (tzw. dyżur) w lokalu wskazanym przez Powiat oraz w dniach ustalonych przez strony umowy.

Kalkulacja i kwota wynagrodzenia jest ustalona jako stała kwota w umowie.

Nieodpłatna pomoc obejmuje czynności wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Za czynności wykonywane w ramach umów nie ponosi Pan ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego. Ponosi je Powiat (...) zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych.

W punktach nie używa Pan szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzonych projektów pism, nie reprezentuje klientów punktów przed sądami, organami, urzędami. Nie wykonuje Pan typowych czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Świadcząc w ramach umowy o świadczenie NPP nie wyraża Pan oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Fundacji czy Powiatu (...) ani własnym.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że:

Od 30 września 2021 r. do dnia dzisiejszego, Wnioskodawca świadczy nieodpłatną pomoc prawną realizowaną na podstawie ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej.

Od 30 września 2021 r. do dnia dzisiejszego, Wnioskodawca świadczy nieodpłatną pomoc prawną realizowaną, na podstawie ustawy jako adwokat, w ramach prowadzonej przez siebie jednoosobowej działalności gospodarczej pod firmą (…).

30 września 2021 r. Wnioskodawca zawarł umowę zlecenia z Fundacją (...) nazwaną przez strony umową o współpracy. Umowa ta przedłużana jest porozumieniami (aneksami) do 31 grudnia 2026 r.

Przedmiotem umowy zlecenia jest realizacja świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach określonych w ustawie oraz aktach wykonawczych do ustawy, na terenie, w lokalizacji oraz zakresie czasowym określonym w odrębnym harmonogramie.

(...) powierzono, na mocy art. 11 ust. 1 ustawy, prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w Powiecie (...). Na podstawie umów zawartych z Powiatem, Wnioskodawca realizował świadczenia w okresach: od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.; od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r.; od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2026 r.

1)Umowa (…), zawarta 29 grudnia 2022 r. z Powiatem, świadczenie NPP w 2023 r., tj. od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 r. w punkcie NPP w Starostwie Powiatowym w (...);

2)Umowa (…), zawarta 30 grudnia 2024 r. z Powiatem, świadczenie NPP w 2025 r., tj. od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w punkcie NPP w Starostwie Powiatowym w (...);

3)Umowa (…), zawarta 30 grudnia 2024 r. z Powiatem, świadczenie NPP w 2025 r., tj. od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. w punkcie NPP w Starostwie Powiatowym w (...).

W ramach wszystkich ww. umów, Wnioskodawca dyżurował, świadcząc nieodpłatną pomoc prawną, w Punktach Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z harmonogramem. Miejsca i godziny dyżurów zostały wyznaczone przez Powiat, zgodnie z art. 8 ust. 1 i 10 ww. ustawy.

Za każdym razem udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego odbywa się według kolejności zgłoszeń, po umówieniu terminu wizyty. Zgłoszeń dokonuje się telefonicznie pod numerem telefonu wskazanym przez starostę. Starosta oprócz dokonywania zgłoszeń telefonicznych może również umożliwić dokonywanie zgłoszeń za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.

Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie udzielane są jako zadanie zlecone przez powiaty oraz miasta na prawach powiatu na podstawie zawartych z nimi umów.

Zgodnie z art. 8. ust. 1 ustawy, zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej, o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat/miasto na prawach powiatu w porozumieniu z gminami albo samodzielnie.

Powiat powierza połowę punktów do prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, zwanej dalej „organizacją pozarządową”, z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

(…) zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, na zasadach określonych w art. 5 ust. 2-5, art. 7 oraz art. 8 ust. 2-13 (art. 11 ust. 1-1a, ust. 2, ust. 7, ust. 10). Zgodnie z art. 4 ww. ustawy, nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, wskazanej w ustawie.

W myśl art. 3 ww. ustawy, nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

1)poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej: „osobą uprawnioną”, o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub

2)wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub

3)sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, lub

3a) nieodpłatną mediację, lub

4)sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Stosownie do art. 3a ust. 1 ww. ustawy, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji.

Każdy przypadek udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego dokumentuje się w karcie nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, zwanej dalej „kartą pomocy”, przez podanie w szczególności informacji dotyczących zgłoszonej sprawy i udzielonej pomocy, dziedziny prawa, której dotyczyła ta pomoc, kategorii sprawy, formy udzielonej pomocy, czasu poświęconego na jej udzielenie i liczby wizyt osoby uprawnionej w tej samej sprawie, ogólnych informacji o osobie uprawnionej dotyczących w szczególności wieku, płci, wykształcenia, dochodu, gospodarstwa domowego i miejsca zamieszkania oraz danych dotyczących punktu, osoby udzielającej pomocy i daty jej udzielenia.

Karta pomocy zawiera część obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy. Wypełnienie przez osobę uprawnioną tej części karty pomocy, w tym podanie numeru telefonu w celu zasięgnięcia dalszej opinii, jest uzależnione od zgody osoby uprawnionej. W karcie pomocy nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie identyfikować osobę.

Powiat oraz Fundacja nie zobowiązały Wnioskodawcy w umowach do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowy nie przenoszą na Wnioskodawcę odpowiedzialności wobec osób trzecich na realizowanie świadczeń.

Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za wykonanie swoich czynności wobec osób trzecich, gdyż ponosi je zleceniodawca.

Z tytułu pełnienia ww. dyżurów, Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie miesięczne. Wynagrodzenie jest niezależne od ilości udzielonych świadczeń, co oznacza, że jest niezależne od liczby rzeczywiście obsłużonych klientów.

Wynagrodzenie jest przekazywane po każdym przepracowanym miesiącu przelewem na rachunek bankowy zleceniobiorcy, na podstawie wystawianego dokumentu księgowego (faktura), dostarczanego do Powiatu oraz Fundacji w wersji elektronicznej lub papierowej. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zgodnie z podpisaną listą obecności.

Za świadczenie usług Wnioskodawca wystawił faktury w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

Realizując umowę zlecenia Wnioskodawca nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, rozumianego jako możliwość wystąpienia takich zdarzeń, które mają w konsekwencji negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności gospodarczej lub niosą ze sobą niebezpieczeństwo poniesienia straty.

Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia Wnioskodawca wykorzystuje lokal i infrastrukturę (sprzęt i materiały, zaplecze techniczne) zapewnioną przez Powiat/Fundację. W związku z realizacją umowy, Wnioskodawca ponosi wydatki w postaci kosztów dojazdu do miejsca dyżuru oraz koszty doręczenia dokumentacji sprawozdawczej.

W związku z realizacją umowy zlecenia Wnioskodawca nie ponosi innych wydatków. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że Zleceniobiorca (Wnioskodawca) nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia, ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Powiat oraz Fundację. Umowy zlecenia przewidują stałe miesięczne wynagrodzenie od dyżuru. Skoro umowy przewidują stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka gospodarczego.

Wnioskodawca nie ma także wpływu na wysokość przyznanego wynagrodzenia wynikającego z umów.

Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą jej udzielać, zasady wynagradzania oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, Powiat zobowiązany jest ustalić z (…). Wnioskodawca zawarł z Powiatem oraz Fundacją umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej.

Na podstawie tych umów Wnioskodawca, działając w charakterze adwokata, zobowiązał się do osobistego świadczenia – za wynagrodzeniem należnym od Powiatu oraz Fundacji – nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punktach Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonych przez Powiat.

W umowach określono:

-miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (adres punktu i harmonogram dyżurów Wnioskodawcy),

-miesięczne wynagrodzenie za świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej,

-zasady wyznaczania zastępstwa w razie niemożności osobistego świadczenia usług.

W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawca udziela porad osobom fizycznym, w tym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą i niezatrudniającym pracowników w ciągu ostatniego roku, które spełniają ustawowe warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zgłosiły się zgodnie z procedurą ustaloną przez Powiat.

Wynagrodzenie określone w umowach jest ustalone przez Powiat oraz Fundację na podstawie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Wnioskodawca nie ma wpływu na jego wysokość ani warunki negocjacji. Wynagrodzenie nie zależy od liczby porad udzielonych w trakcie dyżurów. Obecnie Wnioskodawca dokumentuje wykonanie usług poprzez wystawianie faktur na rzecz Powiatu oraz Fundacji, z wykazaniem podatku należnego i rozliczaniem go w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Należy zauważyć, że ze względu na specyfikę świadczenia tych usług, a w szczególności ich osobisty charakter, powstała wątpliwość, czy usługi te faktycznie są świadczone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Wykonywanie umowy odbywa się poprzez osobiste świadczenie porad w lokalizacjach wskazanych w umowie. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy innych osób, w tym współpracowników. W przypadku braku możliwości osobistego stawiennictwa (np. choroba, zdarzenie losowe) jest zobowiązany wyznaczyć zastępcę z listy zastępców i poinformować Powiat o jego danych, dacie oraz miejscu zastępstwa, oraz przyczynach nieobecności.

Wynagrodzenie jest wypłacane wyłącznie za osobiste świadczenie usług. Ma ono charakter zryczałtowany i jest niezależne od liczby osób, które zgłoszą się na dyżur. Wypłata następuje na podstawie podpisanej ewidencji czasu pracy obejmującej faktycznie zrealizowane dyżury. Wnioskodawca nie otrzymuje żadnych dodatkowych świadczeń z tytułu wykonywania umów.

Umowy przewidują wykonywanie usług w lokalach zapewnionych przez Powiat, wyposażonych w meble, zamykaną szafę na dokumenty, urządzenia biurowe (drukarka/skaner, komputer), dostęp do energii, telefonu i Internetu, a także w materiały biurowe i tusze/tonery. Wnioskodawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego – wysokość stawki ustalana jest odgórnie przez Powiat. Od beneficjentów nie jest pobierane jakiekolwiek wynagrodzenie, a Wnioskodawca nie może pobierać żadnych opłat za udzielane porady, nie reprezentuje osób korzystających z pomocy przed sądami, nie sporządza ani nie podpisuje pism procesowych w ich imieniu, nie używa w punkcie swoich pieczątek czy szyldu, nie decyduje o doborze klientów. Umowa nie nakłada na Wnioskodawcę obowiązku zawarcia odrębnego ubezpieczenia OC wobec osób trzecich (poza obowiązkowym ubezpieczeniem wynikającym z wykonywania zawodu adwokata).

Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa na tych samych zasadach będzie kontynuowana albo Wnioskodawca zawrze umowę z inną organizacją pozarządową, której Powiat zleci prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.

Uzupełniając wniosek udzielił Pan odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy wynagrodzenie, które Pan otrzymuje/będzie otrzymywać od Fundacji (...) oraz Powiatu (...) za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi/będzie stanowić przychód, o których mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)? Należy wskazać konkretny ustęp art. 12 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odpowiedź:

Wynagrodzenie, które otrzymuje Wnioskodawca od Powiatu i Fundacji za wykonywane czynności na podstawie zawartych umów, będących przedmiotem wniosku, nie stanowi przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).

Wynagrodzenie za usługi w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej finansowane z dotacji stanowi przychód podlegający opodatkowaniu PIT, ale nie jako przychód ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1-6 ustawy o PIT), ale jako przychód z działalności wykonywanej osobiście lub z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Art. 12 ust 1-6: Przepisy te dotyczą przychodów ze stosunku pracy, służbowego, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy. Wynagrodzenie za NPP świadczone przez Wnioskodawcę na podstawie umów zlecenia z Fundacją i Powiatem nie spełnia definicji przychodu z art. 12.

2. Czy wynagrodzenie, które otrzymuje/będzie otrzymywać Pan od Fundacji (...) oraz Powiatu (...) za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi/będzie stanowić przychód, o których mowa w przepisach art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? Należy wskazać konkretny punkt art. 13 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odpowiedź:

Wynagrodzenie, które Wnioskodawca otrzymuje od Powiatu i Fundacji za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i jednostki organizacyjnej.

Wynagrodzenie należne Wnioskodawcy jest ustalone za świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji na podstawie 4 godzin dyżuru.

Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość przyznanego wynagrodzenia wynikającego z zawartych umów. Wynagrodzenie jest określone w stałej kwocie za jeden dyżur, niezmiennej przez cały rok trwania umów.

Poza wynagrodzeniem Wnioskodawca nie otrzymuje od Powiatu i Fundacji innych dodatkowych świadczeń.

Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każda zegarowa godzina dyżuru według przedstawionej listy obecności, dostarczonej Powiatowi i Fundacji po zakończeniu miesiąca. Podstawę do regulowania należności przez Powiat i Fundację stanowi prawidłowo wystawiona przez wnioskodawcę faktura po zakończeniu każdego miesiąca świadczenia usług.

3. Na jakiej podstawie – np. umowy (jakiej i z kim?) – świadczy Pan usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, o których mowa we wniosku? Jakie prawa i obowiązki wynikają dla stron z postanowień tej umowy (tych umów)? Proszę o szczegółowe opisanie i odniesienie się do każdej z umów, w ramach których świadczy Pan usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, które są przedmiotem złożonego wniosku.

Odpowiedź:

Umowa z Powiatem (...) nazwana

Umową o świadczenie pomocy prawnej, zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej to umowa zlecenia.

Prawa i obowiązki wynikające dla stron z postanowień umowy zawartej z Powiatem:

Przedmiot umowy

Powiat zleca, a Przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach utworzonego przez Powiat punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 5 sierpnia 2014 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1534), zwanej dalej ustawą i aktów wykonawczych do ustawy.

Zakres świadczonej nieodpłatnej pomocy prawnej określa szczegółowo Ustawa.

Miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej

Miejscem świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej przez Przyjmującego Zlecenie będzie punkt nieodpłatnej pomocy prawnej znajdujący się w budynku Starostwa Powiatowego w (...).

Nieodpłatna pomoc prawna udzielana będzie przez Przyjmującego zlecenie, zgodnie z harmonogramem pracy punktu i harmonogramem dyżurów obsługi punktu, ustalonym przez (...), stanowiącym załącznik nr 1 do umowy.

Prawa i obowiązki Stron

Przyjmujący zlecenie ma obowiązek:

-wykonywania obowiązków wynikających z Ustawy oraz aktów wykonawczych do niej, udzielania pomocy prawnej według swojej najlepszej wiedzy,

-obecności w dniach i godzinach dyżurów w wyznaczonym miejscu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej wg ustalonego harmonogramu,

-dokumentowania, również elektronicznego, w ramach posiadanego przez Powiat programu komputerowego, służącego do wykonywania zbiorczej informacji o wykonaniu zadania polegającego na udzieleniu nieodpłatnej pomocy prawnej,

-korzystania z udostępnionego lokalu oraz z udostępnionych urządzeń technicznych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem oraz celem, w jakim zostały udostępnione,

-przyjmujący zlecenie może być zobowiązany do udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej także poza punktem albo za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, w ramach wynagrodzenia, o którym stanowi § 3 niniejszej umowy,

-na żądanie starosty, czas trwania dyżuru w punkcie może zostać wydłużony do co najmniej 5 godzin dziennie, w ramach wynagrodzenia o którym stanowi § 3 niniejszej umowy,

-przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej według kolejności zgłoszeń, przy czym pierwszeństwo mają wizyty umówione między osobą uprawnioną do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej a Powiatem.

Powiat zapewni odpowiednie warunki udzielenia pomocy prawnej, w tym:

-wyposażenie lokalu w niezbędne meble biurowe,

-dostęp do Internetu w celu korzystania z elektronicznych baz aktów prawnych,

-dostawę materiałów biurowych, niezbędnych do wykonywania przedmiotowej umowy,

-dostawę niezbędnych mediów.

Przyjmujący zlecenie będzie posługiwać się sprzętem komputerowym oraz oprogramowaniem ułatwiającym dostęp do bazy aktów prawnych zapewnionym przez Powiat.

Umowa z Fundacją nazwana

Porozumieniem do umowy o współpracy zawarte pomiędzy Fundacją (...) a (…) prowadzącym Kancelarię (…) to umowa zlecenia.

Prawa i obowiązki wynikające dla stron z postanowień umowy zawartej z Fundacją

Mając na uwadze treść § 1 ust. 4 umowy o współpracy, zawartej między Stronami w dniu 30 września 2021 r., jak również postanowienia ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, zwanej dalej: ustawą o NPP, Strony zgodnie oświadczają, co następuje:

Miejsce świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej:

-w Punkcie NPP w (...) w każdy poniedziałek w godzinach od 9:00 do 13:00,

-w Punkcie NPP w (...) w każdy piątek w godzinach od 9:00 do 13:00.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o NPP, czas trwania dyżuru może zostać wydłużony na żądanie Starosty.

Wydłużenie czasu trwania dyżuru, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o NPP, nie powoduje zwiększenia wynagrodzenia.

Zleceniodawca zobowiązuje Zleceniobiorcę do:

-rejestrowania każdej udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej w systemie NPP,

-rejestrowania czasu pracy,

-korzystania z udostępnionego lokalu oraz z udostępnionych urządzeń technicznych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem oraz celem w jakim zostały udostępnione.

Zakres obowiązków świadczącego nieodpłatną pomoc prawną określa ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji, konkretnie art. 3 ustawy.

4. Czy zawarta/zawierane z Fundacją (...) oraz Powiatem (...) umowa/umowy stanowi/będą stanowić umowę zlecenia – jeśli nie, proszę wskazać rodzaj zawartej/zawieranych umowy/umów.

Odpowiedź:

Zawarte umowy z Fundacją (...) oraz Powiatem (...) stanowią umowy zlecenia.

Wykonywanie umowy odbywa się poprzez osobiste świadczenie porad w lokalizacjach wskazanych w umowie. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy innych osób, w tym współpracowników. W przypadku braku możliwości osobistego stawiennictwa (np. choroba, zdarzenie losowe) jest zobowiązany wyznaczyć zastępcę z listy zastępców i poinformować Powiat i Fundację o jego danych, dacie oraz miejscu zastępstwa oraz przyczynach nieobecności.

Wynagrodzenie jest wypłacane wyłącznie za osobiste świadczenie usług. Ma ono charakter zryczałtowany i jest niezależne od liczby osób, które zgłoszą się na dyżur. Wypłata następuje na podstawie podpisanej ewidencji czasu pracy obejmującej faktycznie zrealizowane dyżury. Wnioskodawca nie otrzymuje żadnych dodatkowych świadczeń z tytułu wykonywania tej umowy. Przychody z tytułu realizacji umowy stanowią przychody określone w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o PIT. Umowy przewidują wykonywanie usług w lokalach zapewnionych przez Powiat i Fundację, wyposażonych w meble, zamykaną szafę na dokumenty, urządzenia biurowe (drukarka/skaner, komputer), dostęp do energii, telefonu i Internetu, a także w materiały biurowe i tusze/tonery.

5. Jakie konkretnie świadczenia, objęte zakresem złożonego wniosku, wykonuje Pan w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej? Informacji proszę udzielić osobno dla każdej z umów, w ramach których świadczy Pan usługi, będące przedmiotem złożonego wniosku.

Odpowiedź:

Umowa o świadczenie pomocy prawnej zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej zawarta z Powiatem

Dokładny zakres świadczeń wykonywanych w ramach zawartych umów zarówno z Powiatem, jak i Fundacją określa ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej; w myśl art. 3 ustawy – nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

1)poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”, o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub

2)wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub

3)sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, lub

3a) nieodpłatną mediację, lub

4)sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Stosownie do art. 3a ust. 1 ww. ustawy, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji.

Każdy przypadek udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego dokumentuje się w karcie nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, zwanej dalej „kartą pomocy”, przez podanie w szczególności informacji dotyczących zgłoszonej sprawy i udzielonej pomocy, dziedziny prawa, której dotyczyła ta pomoc, kategorii sprawy, formy udzielonej pomocy, czasu poświęconego na jej udzielenie i liczby wizyt osoby uprawnionej w tej samej sprawie, ogólnych informacji o osobie uprawnionej dotyczących w szczególności wieku, płci, wykształcenia, dochodu, gospodarstwa domowego i miejsca zamieszkania oraz danych dotyczących punktu, osoby udzielającej pomocy i daty jej udzielenia.

Karta pomocy zawiera część obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy. Wypełnienie przez osobę uprawnioną tej części karty pomocy, w tym podanie numeru telefonu w celu zasięgnięcia dalszej opinii, jest uzależnione od zgody osoby uprawnionej. W karcie pomocy nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie identyfikować osobę.

Porozumienie do umowy o współpracy zawarte z Fundacją (...)

Zakres obowiązków świadczącego nieodpłatną pomoc prawną wynikający z porozumienia z Fundacją jest tożsamy z zakresem obowiązków, wynikających z umowy z Powiatem, bowiem określa je ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji, konkretnie art. 3 ustawy (wyżej opisany).

6. Kto ponosi ryzyko gospodarcze, ekonomiczne za czynności wykonywane przez Pana z tytułu zawartej umowy/zawieranych umów? Informacji proszę udzielić osobno dla każdej z umów, w ramach których świadczy Pan usługi będące przedmiotem złożonego wniosku.

Odpowiedź:

Umowa z Powiatem

Wnioskodawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego, gospodarczego – wysokość stawki ustalana jest odgórnie przez Powiat i jest niezależna od liczby osób, które zgłoszą się na dyżur. Od beneficjentów nie jest pobierane jakiekolwiek wynagrodzenie, a Wnioskodawca nie może pobierać żadnych opłat za udzielane porady, nie reprezentuje osób korzystających z pomocy przed sądami, nie sporządza ani nie podpisuje pism procesowych w ich imieniu, nie używa w punkcie swoich pieczątek czy szyldu, nie decyduje o doborze klientów. Umowa nie nakłada na Wnioskodawcę obowiązku zawarcia odrębnego ubezpieczenia OC wobec osób trzecich (poza obowiązkowym ubezpieczeniem wynikającym z wykonywania zawodu adwokata).

Umowa przewiduje wykonywanie usług w lokalach zapewnionych przez Powiat, wyposażonych w meble, zamykaną szafę na dokumenty, urządzenia biurowe (drukarka/skaner, komputer), dostęp do energii, telefonu i Internetu, a także w materiały biurowe i tusze/tonery.

Umowa z Fundacją

Wnioskodawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego, gospodarczego – wynagrodzenie jest wypłacane wyłącznie za osobiste świadczenie usług (tak jak w umowie z Powiatem). Ma ono charakter zryczałtowany i jest niezależne od liczby osób, które zgłoszą się na dyżur. Wypłata następuje na podstawie podpisanej ewidencji czasu pracy obejmującej faktycznie zrealizowane dyżury. Wnioskodawca nie otrzymuje żadnych dodatkowych świadczeń z tytułu wykonywania tej umowy. Umowa przewiduje wykonywanie usług w lokalach zapewnionych przez Fundację, wyposażonych w meble, zamykaną szafę na dokumenty, urządzenia biurowe (drukarka/skaner, komputer), dostęp do energii, telefonu i Internetu, a także w materiały biurowe i tusze/tonery.

Od beneficjentów nie jest pobierane jakiekolwiek wynagrodzenie, a Wnioskodawca nie może pobierać żadnych opłat za udzielane porady, nie reprezentuje osób korzystających z pomocy przed sądami, nie sporządza ani nie podpisuje pism procesowych w ich imieniu, nie używa w punkcie swoich pieczątek czy szyldu, nie decyduje o doborze klientów. Umowa nie nakłada na Wnioskodawcę obowiązku zawarcia odrębnego ubezpieczenia OC wobec osób trzecich (poza obowiązkowym ubezpieczeniem wynikającym z wykonywania zawodu adwokata).

7. Czy w umowie/umowach zawarto postanowienia, w ramach których podmioty, na rzecz których świadczy/będzie świadczył Pan usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, wzięłyby na siebie jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Pana na ich rzecz? Informacji proszę udzielić osobno dla każdej z umów w ramach których świadczy Pan usługi będące przedmiotem złożonego wniosku.

Odpowiedź:

W umowie zawartej z Powiatem nie zawarto postanowień, w ramach których określono odpowiedzialność zleceniodawcy (Powiatu) wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w czasie wykonywania przedmiotu umowy przez Wnioskodawcę.

W umowie zawartej z Fundacją nie zawarto postanowień, w ramach których określono odpowiedzialność zleceniodawcy (Fundacji) wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w czasie wykonywania przedmiotu umowy przez Wnioskodawcę.

8. Kto ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności, które Pan wykonuje w ramach umowy/umów zawartej z podmiotami na rzecz których świadczy/będzie świadczył Pan usługi nieodpłatnej pomocy prawnej? Informacji proszę udzielić osobno dla każdej z umów w ramach których świadczy Pan usługi będące przedmiotem złożonego wniosku.

Odpowiedź:

W umowie zawartej z Powiatem nie zawarto postanowień, w ramach których Wnioskodawca ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w czasie wykonywania przedmiotu umowy.

Powiat, będący zleceniodawcą, nie zobowiązał Wnioskodawcy w umowie do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich.

Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za wykonanie swoich czynności wobec osób trzecich, gdyż ponosi je zleceniodawca, zgodnie z art. 427 i 429 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

W umowie zawartej z Fundacją nie zawarto postanowień, w ramach których Wnioskodawca ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w czasie wykonywania przedmiotu umowy.

Fundacja (...), będąca zleceniodawcą, nie zobowiązała Wnioskodawcy w umowie do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa nie przenosi na Wnioskodawcę odpowiedzialności wobec osób trzecich na realizowanie świadczeń.

Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za wykonanie swoich czynności wobec osób trzecich, gdyż ponosi je zleceniodawca, zgodnie z art. 427 i 429 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

Zauważenia wymaga, że sformułowanie, w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

9. Czy w związku z wykonywanymi czynnościami w ramach zawartej umowy/zawartymi umowami dysponuje Pan niezależnością i samodzielnością w działaniu pozwalającą na uznanie, że działa Pan jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą? Jeżeli tak, proszę szczegółowo opisać, w czym przejawia się samodzielność i niezależność w Pana działaniu? Informacji proszę udzielić osobno dla każdej z umów, w ramach których świadczy Pan usługi będące przedmiotem złożonego wniosku.

Odpowiedź:

Umowa z Powiatem

W związku z wykonywaniem czynności w ramach zlecenia Wnioskodawca nie dysponuje niezależnością i samodzielnością pozwalającą na uznanie, iż działa wówczas jako profesjonalny podmiot gospodarczy.

Zauważyć należy, że realizując umowę zlecenia Wnioskodawca nie ma możliwości swobodnego zorganizowania m.in. wyboru godzin i dni dyżuru, lokalu, infrastruktury, osób uprawnionych. Co należy podkreślić, Wnioskodawca nie ponosi także ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, rozumianego jako możliwość wystąpienia takich zdarzeń, które mają w konsekwencji negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności gospodarczej lub niosą ze sobą niebezpieczeństwo poniesienia straty.

Do wykonywania czynności, wynikających z umowy zlecenia, Wnioskodawca wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat. Zagadnienie zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że jako Zleceniobiorca Wnioskodawca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Co istotne, Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia, ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Powiat. Umowa zlecenia przewiduje stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. Zleceniobiorca nie może udzielać informacji o podmiotach świadczących odpłatną pomoc prawną. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez Wnioskodawcę.

Umowa z Fundacją

W związku z wykonywaniem czynności w ramach zlecenia Wnioskodawca nie dysponuje niezależnością i samodzielnością pozwalającą na uznanie, iż działa wówczas jako profesjonalny podmiot gospodarczy.

Realizując umowę zlecenia Wnioskodawca nie ma możliwości swobodnego zorganizowania m.in. wyboru godzin i dni dyżuru, lokalu, infrastruktury, osób uprawnionych. Co należy podkreślić, Wnioskodawca nie ponosi także ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, rozumianego jako możliwość wystąpienia takich zdarzeń, które mają w konsekwencji negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności gospodarczej lub niosą ze sobą niebezpieczeństwo poniesienia straty.

Do wykonywania czynności na rzecz Fundacji, na podstawie zawartych umów, Wnioskodawca wykorzystuje infrastrukturę, tj. meble, biurka, krzesła, komputer, drukarkę, papier, sieć energetyczną, Internet i inne. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez Wnioskodawcę.

Pytania:

1.Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, w ramach umów na zasadach, przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną, stanowi świadczenie usług, w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?

2.Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawca, z tytułu wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, winien wystawić faktury VAT, czy też powinien wystawić notę księgową?

3.Czy udzielanie przez Wnioskodawcę w przyszłości nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach, przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną, stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu VAT?

4.Czy Wnioskodawcy przysługuje prawo do korekty podatku VAT za lata 2021 do 2026, w przypadku umowy o współpracy z Fundacją oraz za lata 2023, 2025 i 2026 w przypadku umów z Powiatem, w sytuacji uznania, że usługi nieodpłatnej pomocy prawnej nie będą podlegały opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług (VAT), a zachodzi tożsamość stanu rzeczywistego ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku, oraz tożsamość stanów prawnych w dniu wydania interpretacji oraz w latach, do których Wnioskodawca zamierza stosować daną interpretację? (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku).

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach, przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną, nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT. W związku z powyższym, Wnioskodawca nie powinien dokumentować przychodów ze świadczonej pomocy prawnej w postaci faktur VAT, ale w postaci not księgowych. Wnioskodawcy przysługuje prawo do korekty podatku VAT za lata 2021 do 2026 w przypadku umów z Fundacją i za lata 2023, 2025 i 2026, w przypadku umów zawartych z Powiatem, w sytuacji uznania, że usługi nieodpłatnej pomocy prawnej są zwolnione z opodatkowania VAT, z uwagi na tożsamość stanów prawnych w dniu wydania interpretacji oraz w latach, do których Wnioskodawca zamierza stosować daną interpretację.

Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535), opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług.

Jak stanowi art. 8 ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.

W świetle art. 15 ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W konsekwencji, opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:

1)z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;

2)z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności, co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się m.in. przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.

W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście, to przychody ze świadczenia usług na podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.

Mając na względzie powyższe, przychody z nieodpłatnej pomocy prawnej świadczonej, w ramach umowy zlecenia o nieodpłatną pomoc prawną, powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez Wnioskodawcę nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT. Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą, ale jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą, w świetle regulacji VAT.

Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata za świadczenie usług, w ramach działalności gospodarczej, w istocie wyklucza sam charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski. Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że adwokat udzielając nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i kwalifikacje, a nie jako przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Adwokacką.

Adwokat nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na rzecz swojej Kancelarii (np.: poprzez wręczanie wizytówek, nie działa pod swoim szyldem, nie używa pieczątek, itd.). Ponadto, stosunek prawny i faktyczny pomiędzy Adwokatem a Powiatem/Fundacją znacząco odbiega od stosunku łączącego Adwokata z Klientami. W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli tzw. wolnych zawodów oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście, a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz krajowych sądów administracyjnych. W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z 15 grudnia 1987 r., C-235/85).

Adwokat wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z godzinnym i dniowym harmonogramem. Nie ma swobody wyboru miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Zasady te narzucane są Adwokatowi treścią Umów o nieodpłatną pomoc prawną zawartą z Powiatem i Fundacją. W szczególności, jeżeli z różnych przyczyn Adwokat nie może wykonać zadań w trakcie dyżuru, musi ona zapewnić zastępstwo, nie może natomiast samodzielnie zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub wyznaczyć dyżur w miejscu przez nią wyznaczonym (np.: w siedzibie prowadzonej Kancelarii). Adwokat (w przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz Klientów w ramach prowadzonej kancelarii adwokackiej) nie ma swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy pomoc prawną na podstawie umów o świadczenie pomocy prawnej. Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i zapisały na poradę za pośrednictwem Powiatu.

W wyjątkowych sytuacjach wynikających m.in. z konfliktu interesów Wnioskodawca może odmówić nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest zobowiązany do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na terytorium Powiatu.

Wszystkie niezbędne zasoby dostarcza Adwokatowi Powiat, a Adwokat wykorzystuje zasoby Powiatu zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Adwokat wykorzystuje własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej).

Mając powyższe na względzie, Adwokat nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z Powiatem/Fundacją. Wynagrodzenie Adwokata jest z góry określone (uzależnione m.in. od obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Adwokat nie ma możliwości negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów. Adwokat nie może również pobierać żadnego wynagrodzenia bezpośrednio od osób uprawnionych korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej. Adwokat nie ma możliwości kształtowania zasad współpracy z Powiatem/Fundacją na takich zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia usług na rzecz Klientów. Z drugiej strony, Powiat/Fundacja zawierając Umowę również nie ma swobody ustalania warunków współpracy, ale jest związany przepisami Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawarta przez Adwokata z Powiatem/Fundacją ma charakter umowy zlecenia. O charakterze umowy świadczy jej cel oraz postanowienia, a także wola stron, a nie nazwa. Zastosowanie do Umowy o nieodpłatnej pomocy prawnej znajdą przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia. Wobec powyższego, czynności nieodpłatnej pomocy prawnej wykonywane przez Wnioskodawcę nie są wykonywane w ramach jego działalności gospodarczej, ale działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Wnioskodawca wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo w interpretacji indywidualnej:

-z 26 kwietnia 2023 r., o sygn. 0114-KDIP4-2.4012.88.2023.2.WH,

-z 20 kwietnia 2023 r., o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.111.2023.2.IO,

-z 5 maja 2023 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.AKS,

-z 10 sierpnia 2023 r., o sygn. 0114-KDIP4-2.4012.401.2023.1.MC,

-z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-1.4012.80.2024.2.HW.

Przyjęcie, że świadczenie przez Adwokata, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych porad prawnych oraz na podstawie przedmiotowych umów zlecenia, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie podlega podatkiem VAT, nie jest on zobowiązany do dokumentowania tych czynności fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania otrzymanego z tego tytułu wynagrodzenia). Jednocześnie na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak jest przeciwwskazań dla udokumentowania wykonywanych czynności, poprzez wystawienie innego dokumentu księgowego, np. noty księgowej.

Wnioskodawcy przysługuje prawo do korekty podatku VAT za lata 2021 do 2026 w przypadku umów z Fundacją i za lata 2023, 2025 i 2026 w przypadku umów zawartych z Powiatem, w sytuacji uznania, że usługi nieodpłatnej pomocy prawnej są zwolnione z opodatkowania VAT z uwagi na tożsamość stanów prawnych w dniu złożenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz w latach, do których Wnioskodawca zamierza stosować daną interpretację.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan następujące stanowisko odnośnie przeformułowanego pytania nr 4:

Podatek od towarów i usług należy do grupy podatków powstających z mocy prawa, który pobierany jest w trybie, tzw. samoobliczenia. Dlatego szczególnie istotną rolę w tym podatku odgrywają deklaracje podatkowe. Przy ich pomocy podatnik określa i zgłasza organowi podatkowemu (deklaruje) wysokość zobowiązania podatkowego. Przepisy dotyczące deklaracji podatkowych mają duże znaczenie w procesie poboru podatku.

Zgodnie z art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą korygować uprzednio złożoną deklarację.

Na mocy art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej, skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.

Ponadto, w myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy jej sporządzaniu. Może on dotyczyć określenia wysokości zobowiązania podatkowego, wysokości nadpłaty lub zwrotu podatku oraz innych danych zawartych w treści deklaracji.

Wskazane wyżej przepisy stanowią ogólną zasadę, prawa podatnika do korygowania uprzednio złożonych deklaracji.

Wykonywane przez Wnioskodawcę czynności na rzecz Powiatu i Fundacji, tj. usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji, nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zatem należy stwierdzić, że z tego tytułu nie powstał obowiązek podatkowy.

W konsekwencji uznać należy, że Wnioskodawca nie był zobowiązany z tytułu świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji do wykazania podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową.

Mając na uwadze powołane przepisy oraz okoliczności przedstawione we wniosku należy stwierdzić, że Wnioskodawca ma prawo do dokonania korekty w związku z wpłaceniem od 2021 r. do 2026 r. podatku VAT, gdyż nie miał obowiązku rozpoznawania podatku VAT należnego z tytułu usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji.

Ponadto, w uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że w zakresie pytania 2 wniosku, tj. dokumentowania czynności – w uzupełnieniu – należy wskazać, że:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Należy wskazać, że z przepisów wynika, iż faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usługi, czyli czynności podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy o VAT, w Rozdziale 1 – Faktury.

W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.

Zatem, podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

Natomiast, zgodnie z art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na zadanie kupującego lub usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi.

Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników w ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek wystawienia faktury.

Skoro wykonywane przez Wnioskodawcę czynności na rzecz Powiatu i Fundacji, tj. usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to w konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towaru i usług.

Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, ponieważ w ww. zakresie Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej.

Skoro ww. usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, brak jest podstaw do wystawienia przez Wnioskodawcę faktur lub rachunków.

Wynagrodzenie z umów zlecenia zawartych z Powiatem i Fundacją w przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji, może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 13 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

-wykonywania tych czynności,

-wynagrodzenia, oraz

-odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym, kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności, istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT), od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Pana oraz Powiat i Fundację.

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie” użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady, jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże, poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Pana wątpliwości w pierwszej kolejności sprowadzają się do ustalenia, czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej obecnie, a także w przyszłości, w ramach umów na zasadach, przedstawionych we wniosku, stanowi/będzie stanowiło świadczenie usług, w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, które podlega/będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Wynagrodzenie, które Pan otrzymuje od Powiatu i Fundacji – jak wynika z opisu sprawy – za wykonywane czynności, na podstawie zawartych umów, będących przedmiotem wniosku, nie stanowi przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie, które Pan otrzymuje od Powiatu i Fundacji za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i jednostki organizacyjnej.

W tej sytuacji, należy przeanalizować, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozostałe warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.

Zauważyć należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcą – Powiatem/Fundacją, wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca (Pan) występuje w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady, w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Powiatu/Fundacji.

W tym kontekście zauważenia wymaga, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową, odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Pana usług, z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, na podstawie zawartych przez Pana umów zlecenia zarówno z Powiatem, jak i Fundacją, nie mieści/nie będzie mieściło się w definicji działalności gospodarczej, określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie zawartych umów zleceniazarówno z Powiatem, jak i Fundacją nie ponosi Pan bowiem odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności, a także ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.

Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanych we wniosku umów zlecenia powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pan jako Zleceniobiorca związany jest ze Zleceniodawcą (Powiatem/Fundacją), więzami prawnymi, co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy (Powiatu/Fundacji) wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Wobec powyższego, w odniesieniu do świadczonych przez Pana usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, zaistniały/zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co oznacza, że zostały/zostaną spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych zawartą przez Pana umową współpracy z Powiatem i Fundacją z czynności podlegających ustawie. Zatem, świadczenie przez Pana, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, opisanych usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowiło/nie stanowi/nie będzie stanowiło wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie był/nie jest/nie będzie Pan z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegały/nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu tym podatkiem. W analizowanej sprawie nie powstał/nie powstaje/nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie umów zlecenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji.

Zatem, udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej obecnie, a także w przyszłości, w ramach umów na zasadach, przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną, nie stanowi/nie będzie stanowiło świadczenia usług, w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a czynności te nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.

Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 i nr 3 jest prawidłowe.

Pana wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy w odniesieniu do czynności w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej, które to czynności nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, powinien Pan wystawić fakturę, czy też notę księgową.

W odniesieniu do Pana wątpliwości należy wskazać, że zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Przepis art. 106e ust. 1 ustawy zawiera katalog obligatoryjnych danych, które powinna zawierać faktura.

Stosownie do art. 106i ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa.

Ponadto, wskazać należy, że z powyższych przepisów wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem, podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

Natomiast, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):

Zatem, obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie w ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek wystawienia faktury.

Jak wskazano powyżej, wykonywane przez Pana czynności na rzecz Powiatu/Fundacji, tj. usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nie podlegały/nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji, brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy zatem stwierdzić, że dopuszczalne jest dokumentowanie takich transakcji dokumentem rozliczeniowym, np. notą księgową. Nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy o podatku VAT i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów, brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, dla takiego sposobu dokumentowania.

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie jej upoważnienia w żadnym zakresie nie regulują kwestii wystawiania not księgowych. Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.

Zatem, wynagrodzenie z umów zlecenia zawartych z Powiatem/Fundacją w przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.

Tym samym, Pana stanowisko w zakresie dokumentowania świadczeń w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej, należało uznać za prawidłowe.

Ponadto, Pana wątpliwości dotyczą ustalenia, czy przysługuje Panu prawo do korekty podatku VAT za lata 2021-2026, w przypadku umowy o współpracy z Fundacją oraz za lata: 2023, 2025 i 2026 w przypadku umów z Powiatem, w sytuacji uznania, że usługi nieodpłatnej pomocy prawnej nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

Stosownie do art. 99 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 99 ust. 12 ustawy:

Zgodnie z art. 109 ust.1 ustawy:

Według art. 109 ust. 3 ustawy:

Podatek od towarów i usług należy do grupy podatków powstających z mocy prawa, który pobierany jest w trybie tzw. samoobliczenia. Dlatego też, szczególnie istotną rolę w tym podatku odgrywają deklaracje podatkowe. Przy ich pomocy podatnik określa i zgłasza organowi podatkowemu (deklaruje) wysokość zobowiązania podatkowego. Przepisy dotyczące deklaracji podatkowych mają zatem duże znaczenie w procesie poboru podatku.

Zgodnie z art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej:

Na mocy art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej:

Ponadto, w myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej:

Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy jej sporządzeniu. Może on dotyczyć określenia wysokości zobowiązania podatkowego, wysokości nadpłaty lub zwrotu podatku oraz innych danych zawartych w treści deklaracji. Należy zauważyć, że skorygowanie deklaracji polega na ponownym, poprawnym już wypełnieniu deklaracji.

Wskazane wyżej przepisy statuują ogólną zasadę, prawo podatnika do korygowania uprzednio złożonych deklaracji. Korekta pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową zastępuje poprzednio złożony plik JPK_VAT z deklaracją, czyli za prawidłowe uważane są te dane, które zostały wykazane w skorygowanym pliku JPK_VAT z deklaracją. Składając korektę pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową podatnik oświadcza, że jego wiedza w zakresie skonkretyzowania zobowiązania podatkowego uległa zmianie, a także wyraża wolę nadania swojemu uprzedniemu oświadczeniu wiedzy w tym przedmiocie odmiennego brzmienia. Zatem, skorzystanie przez podatnika z wprowadzonej przez ustawodawcę instytucji korekty pliku JPK_VAT z deklaracją powoduje, że złożony przez Niego korygujący plik JPK_VAT z deklaracją zastępuje pierwotny (korygowany) plik JPK_VAT z deklaracją podatkową i pociąga za sobą skutki prawne, pozbawiając jednocześnie pierwotny pliku JPK_VAT z deklaracją mocy prawnej.

Jednakże zauważyć należy, że upływ, określonego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku VAT wyklucza możliwość korekty podatku należnego.

Istotą przedawnienia jest to, że wskutek upływu określonego czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa (przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy wierzycielem publicznoprawnym a podatnikiem). Tym samym, podatnik po upływie terminu z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma obowiązku i nie ma możliwości wykazania podatku należnego z tytułu wykonanych czynności (nie można wykazać podatku należnego z tytułu zdarzenia objętego zobowiązaniem podatkowym, które uległo już przedawnieniu). Prawa i obowiązki w zakresie rozliczenia podatku należnego (w tym poprzez korektę deklaracji podatkowej) istnieją dopóty, dopóki zobowiązanie podatkowe za dany okres rozliczeniowy nie ulegnie przedawnieniu. Jeżeli bowiem przedawnia się zobowiązanie podatkowe, to wraz z nim przedawnieniu ulegają także inne elementy danego stosunku prawno-podatkowego.

Zobowiązanie podatkowe kształtuje się za dany okres rozliczeniowy w następstwie zestawienia w ramach deklaracji kwot podatku należnego i podatku naliczonego. Instytucja przedawnienia ma to do siebie, że w odniesieniu do okresu, który uległ przedawnieniu, nie mogą być dokonywane żadne czynności, ani zwiększające zobowiązanie podatkowe, ani zmniejszające zobowiązanie podatkowe. Z chwilą upływu terminu przedawnienia nie jest możliwa modyfikacja już dokonanego rozliczenia podatkowego. Nie ma też możliwości złożenia korekty deklaracji za okresy, w stosunku do których w podatku VAT nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego.

Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zaczyna biec od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, czyli z pierwszym dniem następnego roku, a kończy się z upływem 5 lat. Zatem, termin początkowy i końcowy przedawnienia podatkowego wyznacza termin płatności tegoż zobowiązania (z zastrzeżeniem instytucji zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia, które wpływają na końcowy termin przedawnienia).

Przedawnienie oznacza, że po upływie określonego czasu od momentu powstania zobowiązania podatkowego zobowiązanie to wygasa.

Zatem, z uwagi na powyższe regulacje, korekta deklaracji VAT jest możliwa do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co następuje z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Po tym terminie prawo do zmiany rozliczenia wygasa, a korekta staje się bezskuteczna.

Z wniosku wynika, że 30 września 2021 r. zawarł Pan umowę zlecenia z Fundacją. Umowa ta przedłużana jest porozumieniami (aneksami) do 31 grudnia 2026 r. Przedmiotem umowy zlecenia jest realizacja świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach określonych w ustawie oraz aktach wykonawczych do ustawy, na terenie, w lokalizacji oraz zakresie czasowym określonym w odrębnym harmonogramie.Z kolei, na podstawie zawartych umów zlecenia z Powiatem realizował Pan ww. świadczenia w latach: 2023 r., 2025 r. i 2026 r.

Jak ustalono powyżej, wykonane przez Pana czynności na rzecz Fundacji i Powiatu, tj. usługi nieodpłatnej pomocy prawnej nie podlegały/nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W związku z powyższym, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy, wykonywane przez Pana czynności na rzecz Fundacji oraz Powiatu nie podlegały/nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, to stwierdzić należy, że z tego tytułu nie powstał obowiązek podatkowy.

W konsekwencji, uznać należy, że nie był Pan zobowiązany z tytułu świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej, do wykazania podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową.

Mając zatem na uwadze powołane przepisy oraz okoliczności przedstawione we wniosku stwierdzić należy, że ma Pan prawo do dokonania korekty pliku JPK_VAT w związku z wpłacaniem w latach 2021-2026 podatku VAT, gdyż nie miał Pan obowiązku rozpoznawania podatku VAT należnego z tytułu usług nieodpłatnej pomocy prawnej. W analizowanej sytuacji, zobowiązanie podatkowe nie uległo jeszcze przedawnieniu, tj. nie upłynął 5-letni okres korekty deklaracji podatkowej, stąd też ma Pan możliwość dokonania korekty podatku należnego.

Podsumowując, przysługuje Panu prawo do korekty podatku VAT za lata 2021-2026, w przypadku umowy o współpracy z Fundacją oraz za lata 2023, 2025 i 2026 w przypadku umów z Powiatem, w związku z uznaniem, że usługi nieodpłatnej pomocy prawnej nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem, Pana stanowisko zakresie korekty podatku VAT należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

-stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz

-zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Pana w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego.

Dotyczy to w szczególności informacji wynikającej z opisu sprawy, że: „Wynagrodzenie, które Wnioskodawca otrzymuje od Powiatu i Fundacji za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i jednostki organizacyjnej”.

W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Nadmienia się, że w niniejszej interpretacji udzielono odpowiedzi w zakresie zadanych pytań i wyłącznie w odniesieniu do umów, będących przedmiotem wniosku. Inne kwestie nieobjęte pytaniami nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – rozpatrzone. W myśl art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.