Jak od lipca będzie można złożyć wniosek o zasiłek opiekuńczy

Nowelizacja ustawy zasiłkowej dopuszcza przekazywanie wymaganych formularzy także drogą cyfrową, a nie wyłącznie na papierze. Nowe rozwiązania mają uprościć procedurę i obowiązki płatników składek oraz ubezpieczonych

Nowelizacja z 13 lutego 2026 r. ustawy zasiłkowej pozwala na składanie wniosków o zasiłek opiekuńczy w postaci elektronicznej albo w formie dokumentu elektronicznego. Regulacja ta wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 1 lipca 2026 r.

Kiedy świadczenie przysługuje

Zasady nabywania prawa do tego świadczenia nie zmieniły się i określa je ustawa zasiłkowa. W uproszczeniu świadczenie to przysługuje w razie konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, które zostało jej pozbawione, np. z powodu zamknięcia żłobka albo nad chorym członkiem rodziny, np. dzieckiem, małżonkiem, rodzicami. W tym drugim przypadku konieczne jest zaświadczenie lekarskie stwierdzające potrzebę sprawowania opieki nad chorą osobą.

Konieczne informacje

Ubezpieczony, który chce otrzymać zasiłek opiekuńczy, musi złożyć wniosek. Jest on niezbędny, ponieważ trzeba poinformować płatnika zasiłku o dodatkowych okolicznościach, od których zależy prawo do tego świadczenia, a także czy nie zostały przekroczone ustawowe limity. Dlatego we wniosku ubezpieczony składa oświadczenia dotyczące m.in. tego, czy:

• jest domownik mogący zapewnić opiekę,
• wnioskodawca jest zatrudniony w systemie pracy zmianowej oraz w jakich godzinach – jeżeli zasiłek jest wypłacany przez ZUS,
• matka lub ojciec dziecka pracuje, ze wskazaniem, czy wykonuje pracę w systemie pracy zmianowej oraz w jakich godzinach,
• w danym roku kalendarzowym wypłacono wnioskodawcy zasiłek opiekuńczy z tytułu poprzedniego ubezpieczenia w związku z opieką nad dziećmi w wieku do lat 14 albo nad chorymi członkami rodziny.

Elektroniczna droga

Z nowego brzmienia art. 61b ust. 1 ustawy zasiłkowej wynika, że postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku wszczynane będzie na podstawie wniosku złożonego w postaci papierowej lub w:

• postaci elektronicznej – jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek;
• formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS na elektroniczną skrzynkę podawczą ZUS lub na adres do doręczeń elektronicznych – jeżeli płatnikiem zasiłku jest ZUS.

Tryb postępowania

Ponadto nowelizacja dodaje art. 61b ust. 2a, zgodnie z którym postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny wszczyna się na podstawie:

• zaświadczenia lekarskiego udostępnionego na profilu informacyjnym płatnika składek albo wydruku zaświadczenia lekarskiego albo zaświadczenia lekarskiego wystawionego w szczególnych przypadkach w formie papierowej,
• wniosku.

Załączniki i rola płatnika

Z kolei zgodnie z nowym art. 61b ust. 4 ustawy zasiłkowej do wniosku dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku lub kopie tych dokumentów potwierdzone za zgodność z oryginałem lub elektroniczne kopie tych dokumentów.

Do art. 61b ustawy zasiłkowej dodano również ust. 5a. Odnosi się on do sytuacji, w której płatnikiem zasiłków jest ZUS, ponieważ płatnik składek, np. pracodawca lub zleceniodawca, nie ma takiego statusu, tj. na 30 listopada poprzedniego roku zgłaszał do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych. W takim przypadku ubezpieczony składa wniosek do swojego płatnika składek, a ten przekazuje go następnie do ZUS. Zgodnie z nowym art. 61b ust. 5 ustawy zasiłkowej wnioski oraz dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku, stanowiące załącznik do wniosku złożonego w formie dokumentu elektronicznego, są w takim przypadku równoważne pod względem skutków prawnych dokumentowi opatrzonemu przez ubezpieczonego własnoręcznym podpisem.

Kontrola kopii i przepisy przejściowe

Jak natomiast stanowi nowy art. 61b ust. 5b ustawy zasiłkowej, w przypadku wątpliwości co do zgodności kopii wniosku o zasiłek lub dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłku z oryginałem płatnik zasiłku może żądać przedłożenia oryginału wniosku o zasiłek lub dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłku.

Uwaga! Warto również pamiętać o przepisie przejściowym. Zgodnie z art. 2 nowelizacji do postępowań w sprawie przyznania i wypłaty świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli przed 1 lipca 2026 r.) stosuje się już nowe przepisy. ©℗

Oprac. LJ

Aleksandra Kowalska

ekspertka ds. ubezpieczeń społecznych