Interpretacja indywidualna z dnia 16 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4014.118.2026.1.AD
Czynność przeniesienia nieruchomości jako świadczenie w miejsce wypełnienia długu przy podziale majątku wspólnego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, gdyż nie jest wymieniona w zamkniętym katalogu czynności określonym przez ustawę o tym podatku.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
24 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 23 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie nabycia nieruchomości w ramach datio in solutum. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej kupiła Pani wraz z mężem działkę, gdzie wybudowali Państwo dom jednorodzinny. Dom wszedł w skład majątku wspólnego.
W (…) r. ustanowili Państwo rozdzielność majątkową. Małżeństwo zostało rozwiązane w (…) r. przez rozwód.
Nie dokonali Państwo podziału majątku wspólnego. Planują Państwo dokonać umownego podziału majątku wspólnego, w wyniku którego własność domu jednorodzinnego przypadnie Pani byłemu mężowi, z obowiązkiem spłaty na Pani rzecz wartości przysługującego Pani udziału w majątku wspólnym. Były mąż nie dysponuje pełną kwotą środków pieniężnych niezbędnych do dokonania spłaty. W celu zwolnienia się z części długu były mąż zaproponował Pani zawarcie umowy, na mocy której przekaże na Pani własność swoją nieruchomość, którą nabył w (…) r., już po rozwodzie, ze środków stanowiących jego majątek osobisty. Przeniesienie własności tej nieruchomości nastąpi wyłącznie w celu wykonania (w części) zobowiązania pieniężnego wynikającego z podziału majątku wspólnego, za Pani zgodą, jako świadczenie w miejsce wykonania w rozumieniu art. 453 Kodeksu cywilnego (datio in solutum). W związku z przeniesieniem własności nieruchomości nie uiści Pani na rzecz byłego męża żadnej zapłaty (ceny) ani innego świadczenia pieniężnego, czyli przeniesienie własności będzie skutkowało wygaśnięciem odpowiedniej części zobowiązania z tytułu spłaty wynikającej z podziału majątku wspólnego.
Pytanie
Czy przeniesienie na Panią własności nieruchomości należącej do majątku osobistego byłego męża, dokonane wyłącznie w celu wykonania (w części) zobowiązania pieniężnego wynikającego z podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa, w trybie art. 453 Kodeksu cywilnego jako świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum), będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie, opisana czynność przeniesienia własności nieruchomości nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Czynność ta nie stanowi umowy sprzedaży ani zamiany, gdyż jej celem nie jest nabycie nieruchomości za cenę lub inny ekwiwalent, lecz wykonanie istniejącego zobowiązania pieniężnego wynikającego z podziału majątku wspólnego po rozwodzie poprzez świadczenie niepieniężne. Przeniesienie własności nieruchomości ma charakter wtórny wobec pierwotnego zobowiązania do spłaty i następuje wyłącznie w celu jego częściowego wygaśnięcia, za zgodą wierzyciela, jako świadczenie w miejsce wykonania, o który m mowa w art. 453 Kodeksu cywilnego.
Pani zdaniem, czynność ta nie mieści się w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, określonym w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i stanowi jedynie realizację rozliczenia wynikającego z sytuacji rozwodu i związanego z nim podziału majątku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191):
Podatkowi podlegają:
1)następujące czynności cywilnoprawne:
a)umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
b)umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
c)(uchylona)
d)umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
e)umowy dożywocia,
f)umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
g)(uchylona)
h)ustanowienie hipoteki,
i)ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
j)umowy depozytu nieprawidłowego,
k)umowy spółki;
2)zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3)orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
Należy stwierdzić, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
W związku z tym, szczegółowe wyznaczenie zakresu przedmiotowego opodatkowania ww. podatkiem ma określone konsekwencje prawne. Oznacza to, że ustawodawca wprowadzając tę zasadę, wyłączył od opodatkowania inne podobne czynności, które nie zostały wyraźnie wskazane w omawianym przepisie. Tym samym należy stwierdzić, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet, gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.
Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, że planuje Pani z byłym mężem dokonać umownego podziału majątku wspólnego. W wyniku ww. podziału byłemu mężowi przypadnie własność domu, z obowiązkiem spłaty na Pani rzecz wartości przysługującego Pani udziału w majątku wspólnym. Były mąż nie dysponuje pełną kwotą środków pieniężnych do dokonania spłaty. W celu zwolnienia się z części długu były mąż zaproponował Pani zawarcie umowy, na mocy której przekaże na Pani własność swoją nieruchomość, którą nabył już po rozwodzie ze środków stanowiących jego majątek osobisty. Przeniesienie własności tej nieruchomości nastąpi wyłącznie w celu wykonania (w części) zobowiązania pieniężnego wynikającego z podziału majątku wspólnego, za Pani zgodą, jako świadczenie w miejsce wykonania w rozumieniu art. 453 Kodeksu cywilnego (datio in solutum). W związku z przeniesieniem własności nieruchomości nie uiści Pani na rzecz byłego męża żadnej zapłaty (ceny) ani innego świadczenia pieniężnego, czyli przeniesienie własności będzie skutkowało wygaśnięciem odpowiedniej części zobowiązania z tytułu spłaty wynikającej z podziału majątku wspólnego.
Ma Pani wątpliwość czy nabycie nieruchomości w trybie art. 453 Kodeksu cywilnego będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Zgodnie z art. 453 (zdanie pierwsze) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa (datio in solutum).
Celem datio in solutum jest zatem wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami zobowiązań poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste spełnienie świadczenia przez dłużnika.
Uregulowana w tym przepisie instytucja świadczenia w miejsce wypełnienia/wykonania (datio in solutum) stanowi jeden z wyjątków od zasady realnego wykonywania zobowiązań cywilnych, znajdujący podstawę w zasadzie swobody umów. Wskutek zawarcia umowy o świadczenie w miejsce wypełnienia dłużnik uzyskuje upoważnienie przemienne (facultas alternativa), umożliwiające mu wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia innego niż pierwotne. Z chwilą wypełnienia świadczenia zastępczego następuje wykonanie umowy datio in solutum, a zarazem wykonanie istniejącego zobowiązania, co prowadzi do jego wygaśnięcia. Roszczenie wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje zaspokojone wskutek spełnienia przed dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego.
W świetle powyższego, należy zatem zgodzić się z Pani stanowiskiem, że zawarta na podstawie art. 453 Kodeksu cywilnego umowa dotycząca przeniesienia własności nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu (jego części) nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Jak zostało powyżej wskazane, katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem. W rezultacie nie będzie ciążył na Pani z tego tytułu obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
POTRZEBUJESZ POMOCY?