Postanowienie WSA w Kielcach z dnia 26 marca 2026 r., sygn. II SAB/Ke 9/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie akt sprawy p o s t a n a w i a : odrzucić skargę.

Uzasadnienie

Skargą z 11 grudnia 2025 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, M. B. zakwestionował bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie akt sprawy. Podniósł, że w dniu 13 marca 2025 r. otrzymał dwie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylające prawo do świadczenia wychowawczego i zapowiadające ustalenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń do zwrotu. Od dnia wydania decyzji do dnia wniesienia skargi upłynęło już ponad 8 miesięcy, a postępowanie w dalszym ciągu nie zostało zakończone – nie zapadło żadne merytoryczne rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu świadczeń ani nie zapewniono mu realnego wglądu w akta sprawy. Wniosek o udostępnienie akt sprawy skierował zaś do ZUS w dniu 16 marca 2025 r., natomiast w dniu 16 kwietnia 2025 r. wystosował ponaglenie w tej sprawie. Od dnia złożenia pierwszego wniosku o udostępnienie akt do dnia wniesienia skargi upłynęło zatem ponad 8 miesięcy, a mimo to nie umożliwiono mu wglądu do pełnej dokumentacji. W jednym z pism – z dnia 17 kwietnia 2025r. – ograniczono się do stwierdzenia, że postępowanie w sprawie świadczenia prowadzone jest w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym, oraz do podania numeru infolinii i godzin pracy sali obsługi. Tego rodzaju odpowiedź nie realizuje obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. – organ nie wskazał rzeczywistych przyczyn zwłoki, nie określił nowego terminu załatwienia sprawy, nie poinformował go jakie czynności są podejmowane ani w jaki sposób i kiedy zostanie mu zapewniony wgląd w akta sprawy. Zdaniem skarżącego bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS naruszają w szczególności: art. 35-37 k.p.a., art. 73 k.p.a., art. 8 i 9 k.p.a., art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), art. 149 p.p.s.a. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez ZUS w zakresie nierozpoznania merytorycznego wniosku z dnia 16 marca 2025 r. o udostępnienie akt sprawy, zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, zobowiązanie ZUS do zapewnienia mu realnej możliwości wglądu w akta sprawy poprzez ich udostępnienie w trzecim lub czwartym tygodniu każdego miesiąca (z uwagi na charakter pracy skarżącego) i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.