Interpretacja indywidualna z dnia 6 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.192.2026.2.KD
Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod drogi publiczne, przyznane zgodnie z przepisami Ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT, jeśli przesłanki wyłączające zwolnienie nie są spełnione kumulatywnie.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
26 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
(…) (dalej jako: „Wnioskodawczyni”) jest osobą fizyczną podlegającą na terenie Polski nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Wnioskodawczyni 14 grudnia 2022 r. nabyła od swojego ojca w drodze umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego rep. (…) (dalej jako: „Umowa darowizny”) prawo własności nieruchomości:
- niezabudowanej składającej się z działki nr (…) i działki nr (…), dla której Sąd Rejonowy (…), (…) Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w (…) prowadzi księgę wieczystą nr (…) (dalej jako: „Nieruchomość 1”),
- zabudowanej stanowiącej działkę nr (…), dla której Sąd Rejonowy (…), (…) Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w (…) prowadzi księgę wieczystą nr (…) (dalej jako: „Nieruchomość 2” razem z Nieruchomością 1 zwanymi dalej łącznie: „Nieruchomościami”).
Nieruchomości przed przekazaniem Wnioskodawczyni na podstawie Umowy darowizny były wykorzystywane przez Darczyńcę (ojca Wnioskodawczyni) przez kilkadziesiąt lat do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług najmu i usług dzierżawy.
Wnioskodawczyni w wyniku zawarcia Umowy darowizny zgodnie z treścią art. 678 § 1 Kodeksu cywilnego wstąpiła w prawa odpowiednio wynajmującej i wydzierżawiającej Nieruchomości.
Niemniej jednak, Wnioskodawczyni przed zawarciem Umowy darowizny nie prowadziła działalności gospodarczej. Intencją stron było kontynuowanie dotychczasowego modelu wykorzystywania Nieruchomości, tj. do świadczenia odpłatnych usług najmu i dzierżawy przez Darczyńcę (ojca Wnioskodawczyni).
Wobec czego, Strony 14 grudnia 2022 r. zawarły umowę użyczenia Nieruchomości, na mocy której Wnioskodawczyni oddała Nieruchomości Darczyńcy (ojcu Wnioskodawczyni) do bezpłatnego używania.
Ponadto, 14 grudnia 2022 r. Wnioskodawczyni, Jej ojciec oraz najemca (odpowiednio dzierżawca) zawarli trójstronne porozumienia, na podstawie których – w celu zachowania dotychczasowego modelu wykorzystywania Nieruchomości – Wnioskodawczyni dokonała cesji praw i obowiązków wynikających z zawartych umów najmu i dzierżawy na rzecz ojca, za zgodą najemcy (odpowiednio dzierżawcy).
Wnioskodawczyni nigdy nie wykorzystywała Nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej oraz nigdy nie uzyskała żadnych przychodów lub pożytków z prawa własności Nieruchomości.
13 listopada 2024 r. Wnioskodawczyni otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. „X”.
Kolejno, 28 lutego 2025 r. Wojewoda (…) wydał decyzję nr (…) znak: (…) (dalej jako: „Decyzja ZRID”), w której zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn. „X” (dalej jako: „Inwestycja”).
Część Nieruchomości została objęta Decyzją ZRID i przeznaczona na realizację Inwestycji.
Wojewoda, w stosunku do Nieruchomości 1 wydał na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 i ust. 4a w zw. z 11a ust. 1 oraz 12 ust. 4f i ust. 5, art. 18 ust. 1 i ust. 1e, art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311, dalej jako: „Ustawa o ZRID”) decyzję o ustaleniu odszkodowania dla Wnioskodawczyni za przejęcie części Nieruchomości 1. Odszkodowanie zostanie wypłacone przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Wnioskodawczyni wskazała Organowi numer rachunku bankowego do wypłaty odszkodowania, lecz na moment składania wniosku odszkodowanie nie zostało wypłacone.
Natomiast w stosunku do Nieruchomości 2 również toczy się postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Niemniej jednak sprawa nie została jeszcze załatwiona. Wnioskodawczyni otrzymała w sprawie zawiadomienie, że termin załatwienia sprawy został przedłużony do 31 marca 2026 r.
Wnioskodawczyni powzięła wątpliwości, co do skutków podatkowych wypłaconych należności.
Pytania
1.Czy przychód uzyskany przez Wnioskodawczynię z tytułu odszkodowania za przejęcie części Nieruchomości Wnioskodawczyni na podstawie Decyzji ZRID podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako: „ustawa o PIT”)?
2.Czy przejęcie części Nieruchomości Wnioskodawczyni na podstawie Decyzji ZRID za odszkodowaniem stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (dalej jako: „VAT”)?
Przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena Pani stanowiska w zakresie pytania Nr 1 dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych. W zakresie pytania Nr 2 dotyczącego podatku od towarów i usług wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.
Pani stanowisko w sprawie
W ocenie Wnioskodawczyni, przychód uzyskany z tytułu odszkodowania za przejęcie części Nieruchomości Wnioskodawczyni na podstawie Decyzji ZRID podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawczyni:
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21,52, 52a i 52c ww. ustawy oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powyższe wyraża zasadę powszechności opodatkowania, zgodnie z którą co do zasady każdy dochód podlega opodatkowaniu, chyba że ustawodawca wprost przewidział jego zwolnienie lub zaniechano poboru podatku na podstawie odrębnych przepisów.
Sposób opodatkowania zależy pośrednio od kwalifikacji przychodu do odpowiedniego źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 ustawy o PIT.
Jeżeli chodzi o przychody z innych źródeł wskazanych w ww. regulacji to zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są m.in. przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Stosownie do treści art. 2 pkt 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności m.in. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U z 2020 r. poz. 1363).
Powyższe oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wyłączają, ani nie modyfikują przepisów innych ustaw gospodarki nieruchomościami w szczególności Ustawy o ZRID, która ma w tym zakresie zastosowanie jako regulacja szczególna.
Zgodnie z treścią art. 11f ust. 1 pkt 6 Ustawy o ZRID, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Natomiast, stosownie do brzmienia art. 12 ust. 4 Ustawy o ZRID, nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, stają się z mocy prawa:
- własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
- własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na cele realizacji Inwestycji drogowej m.in. właścicielom nieruchomości przysługuje odszkodowanie określone na zasadach określonych w art. 12 ust. 4a, 4f ust. 5 oraz art. 18 ust. 1 ustawy o ZRID.
Natomiast, stosownie do brzmienia art. 23 Ustawy o ZRID - w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, iż w zakresie ustalania za nieruchomości wywłaszczone na cele realizacji inwestycji drogowej w sposób uzupełniający należy stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W konsekwencji, dla ustalenia skutków podatkowych otrzymanego świadczenia konieczne jest określenie, czy stanowi ono przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a jeżeli tak - do jakiego źródła przychodu powinno zostać zakwalifikowane. Dopiero po dokonaniu tej kwalifikacji możliwe jest rozważenie, czy w analizowanym opisie sprawy znajduje zastosowanie jedno ze zwolnień przedmiotowych przewidzianych w ustawie o PIT, w szczególności zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 29 tej ustawy.
W pierwszej kolejności, Wnioskodawczyni wyraźnie zaznacza, że w Jej ocenie, przejęcie Nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nie jest tożsame z odpłatnym zbyciem nieruchomości z majątku prywatnego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, ponieważ odpłatne przeniesienie prawa własności nieruchomości opiera się na zgodnym ustaleniu warunków czynności, nie zaś na jednostronnym akcie administracyjnym.
Wobec czego, w ocenie Wnioskodawczyni, odszkodowanie otrzymane z tytułu przejęcia Nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa należy zakwalifikować do przychodów z innego źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.
Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie katalog innych przychodów, o którym mowa art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT.
Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są m.in. przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.
Wyłączenie to nie ma jednak zastosowania, jeżeli właściciel nieruchomości nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź przed jej odpłatnym zbyciem, za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania albo ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu. Oznacza to, że możliwość skorzystania ze zwolnienia uzależniona jest od spełnienia przesłanki pozytywnej oraz braku zaistnienia przesłanek negatywnych wskazanych w tym przepisie.
W pierwszej kolejności należy zatem ustalić, czy odszkodowanie zostało przyznane i wypłacone na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, co stanowi podstawowy warunek zastosowania analizowanego zwolnienia.
Stosownie do art. 11a ust. 1 Ustawy o ZRID wojewoda - w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich - albo starosta wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej - w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych - wydaje, na wniosek właściwego zarządcy drogi, decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 6 tej ustawy, decyzja ta zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, które z mocy prawa stają się własnością Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Stosownie do brzmienia art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o ZRID, nieruchomości przeznaczone pod drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stają się własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Wywłaszczenie następuje zatem z mocy prawa, tj. de facto na mocy decyzji ZRID bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji wywłaszczeniowej.
Jednocześnie, na podstawie art. 12 ust. 4a tej ustawy, organ który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaje odrębną decyzję ustalającą wysokość należnego odszkodowania.
Odszkodowanie to - zgodnie z art. 12 ust. 4f ww. ustawy - przysługuje dotychczasowym właścicielom, użytkownikom wieczystym oraz osobom, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości.
Z kolei, art. 12 ust. 5 specustawy stanowi, że do ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Oznacza to, że choć sama podstawa przejęcia nieruchomości wynika z Ustawy o ZRID stanowiącej lex specialis, to mechanizm ustalania wysokości świadczenia odszkodowawczego odwołuje się do rozwiązań przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Jak podkreślono w interpretacji indywidualnej z 24 lipca 2020 r. Nr 0115-KDIT1.4011.455.2020.1.JG, ustawodawca przyznał pierwszeństwo regulacjom zawartym w specustawie drogowej przed zasadami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przepis art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zatem charakter normy kolizyjnej - potwierdza on, że w zakresie uregulowanym przepisami szczególnymi to one znajdują zastosowanie w pierwszej kolejności, natomiast przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami pełnią funkcję uzupełniającą.
W konsekwencji, należy uznać, że choć przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie Ustawy o ZRID, to ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpiła przy odpowiednim zastosowaniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Tym samym, przedmiotowe Odszkodowanie zostało wypłacone stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT.
Kolejno należy wskazać, że zwolnienie o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT nie przysługuje, jeżeli właściciel nieruchomości nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Zgodnie z ugruntowaną linią interpretacyjną organów podatkowych oraz poglądami prezentowanymi w doktrynie, zwolnienie nie przysługuje, jeżeli łącznie spełnione zostaną następujące warunki:
- nabycie nieruchomości nastąpiło w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego lub odpłatnym zbyciem,
- cena jej nabycia była o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania lub ceny.
Zatem w przypadku, gdy spełniony zostanie tylko jeden z warunków albo niespełniony żaden z nich, uzyskany przychód będzie korzystał ze zwolnienia.
Jak wskazano powyżej, przedmiotowe Odszkodowanie zostało przyznane i wypłacone przy zastosowaniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że Nieruchomość została nabyta przez Wnioskodawczynię w drodze darowizny, a więc w sposób nieodpłatny. W konsekwencji nie sposób określić ceny jej nabycia, co oznacza, że jedna z przesłanek wyłączających zastosowanie zwolnienia nie może zostać spełniona.
Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie nie zachodzą warunki wyłączające możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
Tym samym, Odszkodowanie wypłacone Wnioskodawczyni - ustalone na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami - korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT.
Analogiczne stanowisko zostało przedstawione m in. w interpretacji indywidualnej z 30 lipca 2021 r. Nr 0114-KDIP3-1.4011.393.2021.2.AC.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne źródła”.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Odszkodowanie stanowi co do zasady przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. Jednakże korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
W świetle art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50 % od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Treść zacytowanego przepisu wskazuje, że podstawowym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest uzyskanie przychodu między innymi z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.
W przypadku nabywania nieruchomości pod drogi, na zasadach określonych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311) – zwanej również „specustawą” drogową, prawodawca zdecydował się na całkowite oddzielenie od siebie postępowań o wywłaszczenie i o odszkodowanie.
Z chwilą wejścia w życie ww. ustawy, do katalogu zawartego w art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399) dodany został zapis, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, w tym omawianej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Przywołany art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawiera ogólne wyłączenie stosowania jej przepisów, ale tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to zasad określonych w wymienionych ustawach. Ustawodawca przyznał zatem pierwszeństwo w stosowaniu regulacjom zawartym w ustawach wymienionych w tym przepisie, przed zasadami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższy przepis ma charakter normy kolizyjnej, co oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mają charakter uzupełniający w stosunku do innych ustaw, w zakresie spraw nieuregulowanych w tych ustawach.
Tym samym, nabywanie nieruchomości pod drogi, na zasadach określonych w „specustawie” drogowej, ma charakter szczególny wobec wywłaszczenia regulowanego przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami; przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
O takiej relacji wymienionych wyżej aktów prawnych świadczy również kompleksowość regulacji zawartej w „specustawie” drogowej oraz odesłanie zawarte w art. 23 tej ustawy, zgodnie z którym:
W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odniesieniu do dróg krajowych i powiatowych, stosownie do treści art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.
Według art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy:
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
W myśl natomiast art. 12 ust. 4 ww. ustawy:
Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:
1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych
‒ z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Zgodnie z art. 12 ust. 4a ww. ustawy:
Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Jak stanowi art. 12 ust. 4f cytowanej ustawy:
Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.
Stosownie do treści art. 12 ust. 5 ww. ustawy:
Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Natomiast treść art. 18 ust. 1 tej ustawy mówi, że:
Wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.
W świetle ust. 1a zacytowanego powyżej artykułu:
Jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw.
Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.
Na podstawie art. 98 ust. 1 ww. ustawy:
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
W myśl art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Jak wynika z art. 132 ust. 1a ww. ustawy:
W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.
Opisane we wniosku odszkodowanie (dotyczące Nieruchomości 1) zostanie wypłacone Pani na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 i ust. 4a w zw. z 11a ust. 1 oraz 12 ust. 4f i ust. 5, art. 18 ust. 1 i ust. 1e, art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a zatem zostało przyznane Pani stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy mieć jednak na względzie, że zwolnienie przewidziane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługuje, jeżeli łącznie spełnione zostają następujące warunki:
- nabycie nieruchomości nastąpiło w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego lub odpłatnym zbyciem,
- cena jej nabycia była o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania lub ceny zbycia.
Zwolnienie nie przysługuje, gdy powyższe warunki dotyczące okresu nabycia oraz ceny nabycia będą spełnione łącznie. W przypadku, gdy spełniony będzie tylko jeden z nich (albo nie będzie spełniony żaden z nich), wówczas zwolnienie będzie podatnikowi przysługiwać.
Z treści wniosku wynika, że nabycie przez Panią wywłaszczonej nieruchomości nastąpiło w drodze darowizny 14 grudnia 2022 r., a wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego miało miejsce 13 listopada 2024 r.
Tak więc został spełniony jeden z warunków wyłączających zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – własność wywłaszczonej nieruchomości nabyła Pani niewątpliwie w okresie 2 lat od wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Natomiast nie został spełniony drugi warunek wyłączający zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu sprawy wynika, że nabycie przez Panią nieruchomości (działki) nastąpiło nieodpłatnie, tj. w drodze darowizny od ojca, tak więc nie zaistniała sytuacja, w której cena nabycia nieruchomości byłaby o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania (cena nie stanowiła elementu nabycia).
Skoro więc, w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony jeden z warunków wykluczający możliwość zastosowania omawianego zwolnienia, zatem będzie przysługiwało Pani prawo do skorzystania ze zwolnienia od opodatkowania odszkodowania, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W konsekwencji, nie będzie ciążył na Pani obowiązek uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanego odszkodowania za przejęcie Nieruchomości 1.
Tym samym Pani stanowisko, należało uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji indywidualnej.
Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonano wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie zgodne ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego nie przeprowadzam postępowania dowodowego, lecz opieram się jedynie na zdarzeniu przyszłym przedstawionym we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
W odniesieniu do powołanych interpretacji indywidualnych, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.
W zakresie podatku od towarów i usług wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

