Kto powinien rozpatrzyć wniosek o udzielenie dotacji na dofinansowanie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków gdy wójt jest jednocześnie wnioskodawcą

PROBLEM

Wójt gminy jest mieszkańcem gminy, której jest włodarzem. W gminie tej jest program dofinansowania ze środków własnych gminy budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Wójt złożył do urzędu gminy wniosek o udzielenie dotacji na dofinansowanie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Kto w takim przypadku powinien rozpatrzyć wniosek wójta i podpisać umowę z wójtem? W urzędzie gminy nie ma zastępcy wójta, jest tylko sekretarz.

RADA

W przedstawionej sytuacji dochodzi do kumulacji ról: wójt występuje jako organ wykonawczy gminy odpowiedzialny za dysponowanie środkami publicznymi oraz jednocześnie jako podmiot ubiegający się o ich przyznanie. Taka konfiguracja narusza standard bezstronności działania organów władzy publicznej i rodzi ryzyko obejścia reguł gospodarowania środkami publicznymi. W związku z tym wniosek wójta powinien zostać rozpatrzony przez podmiot wyznaczony przez radę gminy, natomiast umowę o dotację - przy braku zastępcy wójta - powinna podpisać osoba działająca na podstawie szczególnego umocowania, w praktyce sekretarz gminy albo przewodniczący rady gminy.

UZASADNIENIE

Po pierwsze, tryb udzielania dotacji celowych na zadania z zakresu ochrony środowiska określa rada gminy w uchwale podjętej na podstawie art. 403 ust. 5 ustawy - Prawo ochrony środowiska. To właśnie w tym akcie powinny znaleźć się reguły proceduralne zapewniające bezstronność, w tym mechanizm wyłączenia organu wykonawczego w sytuacji, gdy jest on beneficjentem.

W realiach przedstawionego stanu faktycznego oznacza to, że:
- wniosek wójta powinien być rozpatrywany przez komisję powołaną przez radę gminy albo przez wyznaczonych pracowników urzędu działających poza wpływem wójta w tej konkretnej sprawie;
- konieczne jest faktyczne wyłączenie wójta z wszelkich czynności związanych z oceną wniosku i przyznaniem dotacji.

Po drugie zawarcie umowy o dotację wymaga reprezentacji gminy przez podmiot inny niż wójt jako beneficjent. Zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, wójt może upoważnić pracowników urzędu do prowadzenia spraw w jego imieniu. W tej sytuacji:
- sekretarz gminy może podpisać umowę wyłącznie na podstawie wyraźnego, pisemnego upoważnienia, przy jednoczesnym formalnym wyłączeniu się wójta z tej sprawy;
- alternatywnie, rada gminy może - dla pełnej transparentności - upoważnić przewodniczącego rady do zawarcia umowy w imieniu gminy.

Nie jest dopuszczalne, aby wójt sam podpisał umowę, której jest stroną jako beneficjent, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady bezstronności i mogłoby rodzić zarzuty niegospodarności lub naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Konkluzja
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem - zarówno z punktu widzenia legalności, jak i transparentności - jest powierzenie rozpatrzenia wniosku organowi lub osobom wyznaczonym przez radę gminy oraz podpisanie umowy przez podmiot działający na podstawie szczególnego umocowania (najczęściej sekretarza albo przewodniczącego rady). Zapobiega to sytuacji, w której wójt występowałby jednocześnie jako organ przyznający dotację i jej beneficjent.

Leszek Jaworski

specjalista z zakresu prawa pracy