Interpretacja indywidualna z dnia 12 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.95.2026.4.BM
Przewalutowanie kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej na kredyt złotowy w wyniku ugody oraz związane z tym umorzenie części długu, nie powoduje powstania przychodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłegow podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
26 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 19 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 3 marca 2026 r. (wpływ 10 marca 2026 r.), 2 kwietnia 2026 r., 9 kwietnia 2026 r. oraz 11 maja 2026 r.– w odpowiedzi na wezwania.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego wraz z uzupełnieniami
Dnia 23 grudnia 2008 r. Bank (…) z siedzibą w (…) oraz Pani zawarliście umowę o kredyt mieszkaniowy nr (…). Na mocy tej umowy bank udzielił Pani (działającemu jako konsument) kredytu na zakup lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym (przy ul. (…) w (…) oraz na refinansowanie poniesionych wydatków na cele mieszkaniowe. Bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę w wysokości 88.010,68 CHF (224.000,00 zł).
W okresie od dnia 16 lutego 2009 r. do dnia 21 września 2022 r. wpłaciła Pani na rzecz banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kwotę 195.108,94 zł.
W 2022 r. skierowała Pani pozew przeciwko bankowi o stwierdzenie nieważności umowy nr (…) i zwrot świadczenia nienależnego, spełnionego w jej wykonaniu. Sąd na posiedzeniu w dniu 19 marca 2025 r. umorzył postępowanie w sprawie w związku z zawarciem przez strony ugody sądowej w tym samym dniu. Na dzień zawarcia ugody Pani zadłużenie wynikające z umowy kredytu wynosiło 205.446,51 zł.
Strony w ugodzie dokonały zmiany waluty zadłużenia, określonej w umowie kredytowej, na walutę polską. Strony przyjęły, że kredyt udzielony na podstawie umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia umowy stanowił kredyt Złotowy z zachowaniem pozostałych parametrów kredytu, tj. okresu kredytowania, formy spłaty kredytu, poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych.
Na mocy ugody bank zwolnił Panią z długu w wysokości 205.446,51 zł, Pani zwolnienie przyjęła.
Ugoda w tym zakresie, brzmi następująco: Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w kwocie 205.446,51 złotych stanowiącej różnicę między kwotą zadłużenia wskazaną w § 1 ust. 3, a kwotą zadłużenia wskazaną w § 1 ust. 8, a Kredytobiorca dokonane zwolnienie z długu przyjmuje. Wraz z zawarciem ugody, kredytobiorca złożył oświadczenie potwierdzające spełnienie warunków wymaganych do zwolnienia od poboru podatku dochodowego, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. z 2024 r. poz. 102), a bank to oświadczenie przyjął.
Zgodnie z treścią ugody: Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z części długu (umorzenia) zgodnie z § 1 ust. 9, powstaje po jego stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT - 11). Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w celu zastosowania do osiągniętego przychodu regulacji rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącego zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, niezbędne jest spełnienie przez Kredytobiorcę warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, co Kredytobiorca potwierdził stosownym oświadczeniem, przedłożonym Bankowi przy zawarciu niniejszej Ugody, a Bank potwierdza jego otrzymanie.
Tym samym skorzystała Pani z zaniechania poboru podatku związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu z 2008 r. Było to jednorazowe skorzystanie, dotyczące wyłącznie opisanego kredytu z 2008 r.
Następnie w dniu 23 września 2011 r. zawarła Pani umowę z (…) Bank. z siedzibą w (…) (podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów) o kredyt mieszkaniowy nr (…). Na mocy tej umowy bank udzielił Pani kredytu na spłatę kredytu mieszkaniowego z 24 czerwca 2010 r. oraz na cel dowolny.
Umowa o kredyt z 24 czerwca 2010 r. została zawarta z Bank (…). z siedzibą w (…) (podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów). Na mocy tej umowy bank udzielił Pani kredytu na budowę lokalu mieszkalnego oraz zakup działki pod ten lokal (przy ul. (…) w (…)). Bank zobowiązał się oddać do Pani dyspozycji kwotę w wysokości 447.000,00 zł. Kredyt z 2010 r. został zabezpieczony hipotecznie hipoteką zwykłą na nieruchomości położonej przy al. (…) (…) (jedyny właściciel: Pani) na kwotę 477.000,00 zł oraz hipoteką kaucyjną na tej samej nieruchomości do kwoty 238.500,00 zł. Była Pani jedynym kredytobiorcą kredytu udzielonego na podstawie umowy kredytu z 24 czerwca 2010 r.
Umowa z 2011 r. dotyczyła kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, która Pani zdaniem jest w całości nieważna. Bank oddał do Pani dyspozycji kwotę w wysokości 303.000,00 zł na spłatę ww. kredytu z 24 czerwca 2010 r. oraz kwotę w wysokości 27.000,00 zł na cel dowolny z zastrzeżeniem, że ostateczna wysokość Pani zobowiązania do spłaty, wyrażona w CHF, będzie określona po wypłacie całej kwoty kredytu i po przeliczeniu na CHF po kursie kupna tej waluty. Celem dowolnym kwoty kredytu w wysokości 27.000,00 zł był remont lokalu mieszkalnego zakupionego za środki otrzymane na podstawie umowy kredytu z 2010 r. Jedynym kredytobiorcą w umowie kredytu z 2011 r. była Pani, a kredyt ten został zabezpieczony hipoteką umowną do kwoty 150.273,22 CHF na nieruchomości położonej przy ul. (...) (…), której Pani jest właścicielem.
Od dnia 15 listopada 2011 r. do dnia 17 marca 2025 r. wpłaciła Pani na rzecz spłaty kredytu kwotę 241.880,32 zł. Dnia 8 kwietnia 2025 r. zainicjowała Pani sprawę sądową – złożyła Pani pozew przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy nr (…) z dnia 23 września 2011 r. oraz o zapłatę - zwrot świadczeń spełnionych nienależnie w wykonaniu tej umowy od dnia 15 listopada 2011 r. do dnia 17 marca 2025 r. w wysokości 241.880,32 zł.
W odpowiedzi na pozew bank zaproponował ugodę. W ramach ugody miałyby znaleźć się postanowienia skutkujące przeliczeniem przedmiotowego kredytu od początku, tak jakby był kredytem złotówkowym oprocentowanym stopą procentową właściwych dla kredytów PLN.
Dodatkowo, miałoby zostać ustalone nowe saldo kredytu w wysokości 82.756 zł co doprowadziłoby do zwolnienia kredytobiorcy z długu w odpowiedniej wysokości. Według stanu na listopad 2025 r., gdy Bank składał propozycję ugodową, do spłaty pozostała jeszcze kwota 255.180,54 zł z tytułu kredytu. Bank proponuje ustalenie nowego salda w wysokości 82.756 zł, a ponadto zwrot kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (kwota ta będzie niższa niż koszty faktycznie poniesione przez kredytobiorcę) oraz zwrot połowy opłaty od pozwu (opłatę uiścił pełnomocnik reprezentujący kredytobiorcę w postępowaniu sądowym i jej zwrot nastąpi na rzecz tego pełnomocnika). Umorzenie ma dotyczyć kwoty kapitału i odsetek (bez innych opłat). Stronami ugody będzie Bank oraz Pani.
Proponowana przez bank ugoda formalnie przewiduje ustalenie nowego salda zadłużenia kredytowego w wysokości 82 756 zł oraz odpowiednie zmniejszenie aktualnego salda zadłużenia wynoszącego 255 180,54 zł. Z prawnego punktu widzenia skutkiem ugody będzie więc częściowe zwolnienie Pani z obowiązku zapłaty części kwoty wynikającej z dotychczasowego salda kredytu. Jednocześnie źródłem takiego zmniejszenia salda nie jest przyznanie Pani dodatkowego świadczenia przez bank, lecz przeliczenie kredytu tak, jakby od początku był kredytem złotowym oprocentowanym według stawki właściwej dla kredytów PLN, z pominięciem mechanizmu indeksacji do waluty CHF zawierającego postanowienia abuzywne. W konsekwencji proponowana ugoda ma na celu doprowadzenie wysokości zobowiązania kredytowego do poziomu odpowiadającego zobowiązaniu, które istniałoby, gdyby umowa od początku nie zawierała niedozwolonych postanowień dotyczących indeksacji kredytu do CHF.
Ustalenie nowego salda kredytu w wysokości 82 756 zł nie wynika z przewalutowania kredytu z CHF na PLN według aktualnego kursu waluty. Nowe saldo zostało ustalone w wyniku przyjęcia przez bank założenia, że kredyt od początku powinien być traktowany jako kredyt złotowy oprocentowany według zasad właściwych dla kredytów PLN, bez stosowania mechanizmu indeksacji do CHF. Oznacza to, że nowe saldo stanowi rezultat ponownego rozliczenia dotychczasowych spłat kredytu przy pominięciu skutków stosowania klauzul indeksacyjnych odnoszących się do waluty obcej.
Przedmiotem ugody jest więc przeliczenie kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej w ten sposób, że traktowany będzie on jako od początku złotówkowy. Skutkiem tego, jeżeli kredyt od początku traktować jako stricte złotowy, niepowiązany z kursem waluty obcej, to saldo zadłużenia, pozostałe do spłaty wyniosłoby obecnie 82 756 zł. Przy kredycie waloryzowanym, obecne saldo zadłużenia wynosi w przeliczeniu na PLN jeszcze 255 180,45 zł. Powzięła Pani wątpliwość, czy w szczególności różnica między kwotą 255 180,45 zł a 82 756 zł będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym zgodnie z wnioskiem.
W treści odpowiedzi na pozew, została wskazana propozycja ugodowa złożona przez bank, w której nie pada sformułowanie "zwolnienie z długu”. Różnica między kwotą 55 180,45 zł a 82 756 zł wynika z tego, że kredyt będzie przeliczony tak, jakby od początku był stricte złotowy. Natomiast według stanu wiedzy Pani pełnomocnika, sformułowanie "zwolnienie z długu" funkcjonuje w ugodach banku (…) i występowało również we wcześniejszej ugodzie, zawartej przez Panią z tym bankiem, w odniesieniu do innego kredytu waloryzowanego opisanego wyżej w stanie faktycznym. Bank zatem w swoich księgach rozliczy kredyt jako "zwolnienie z długu" i takie też sformułowanie pojawi się w pisemnej wersji ugody.
Propozycja ugodowa banku zawarta w treści odpowiedzi na pozew, której dotyczy wniosek w niniejszej sprawie, brzmi następująco: „Pozwany bank deklaruje gotowość zawarcia ugody na warunkach przewidujących przeliczenie przedmiotowego kredytu tak, jakby był kredytem złotówkowym, oprocentowanym stopą procentową właściwą dla kredytów PLN (wibor + marża) z oprocentowaniem ewentualnych nadpłat lub niedopłat.
Należy zatem założyć takie zdarzenie przyszłe, zgodnie z którym w ugodzie między Stronami zostanie wskazane, że różnica między kwotą 255 180,54 zł a kwotą 82 756 zł będzie stanowiła „zwolnienie z długu” albo „umorzenie salda zadłużenia” (pojęcia stosowane zamiennie).
Pytanie
Czy w przypadku zawarcia przez strony ugody zaproponowanej przez bank odnośnie do kredytu nr (…) z dnia 23 września 2011 r., kwota:
-określona w warunkach ugody jako podlegająca "zwolnieniu kredytobiorcy z długu" (albo przy zastosowaniu pojęcia zamiennego: "podlegająca umorzeniu"), czyli w opisanym wyżej stanie faktycznym różnica między kwotą 255 180,54 zł a 82 756 zł oraz
-zwracana przez Bank z tytułu kosztów zastępstwa adwokackiego oraz z tytułu opłaty od pozwu
- będzie dla Pani podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodem, mając na uwadze przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 1 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie, w przypadku zawarcia ugody zaproponowanej przez bank w odniesieniu do umowy kredytu mieszkaniowego nr (…) z dnia 23 września 2011 r., kwota podlegająca zwolnieniu z długu (wynikająca z przeliczenia kredytu od początku jako kredytu złotowego oprocentowanego stopą procentową właściwą dla kredytów w PLN oraz ustalenia nowego salda kredytu w wysokości 87 600,00 zł) nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Umowa w brzmieniu obecnym jest tzw. kredytem waloryzowanym kursem waluty obcej, zawierającą klauzule niedozwolone w zakresie indeksacji. Postanowienia takie, są jednoznacznie uznawane w orzecznictwie sądowym za niedozwolone, na skutek czego cała umowa powinna zostać uznana za nieważną. Zawarcie ugody, de facto nie będzie stanowiło przychodu po stronie kredytobiorcy równego kwocie zwolnienia z długu, bowiem dług ten - w sytuacji niewiążącego charakteru umowy kredytu „frankowego" w obecnym brzmieniu - w ogóle nie istnieje. Ugoda będzie wiązała się z uznaniem, że kredyt jest od początku kredytem złotowym, oprocentowanym stawką WIBOR. Strony de facto dokonują całkowitej zamiany zobowiązania, dążą do ustalenia zobowiązania o zupełnie innym charakterze. W Pani ocenie, mimo że proponowana ugoda formalnie będzie skutkowała częściowym zwolnieniem z obowiązku zapłaty części salda kredytu, zdarzenie to nie powinno skutkować powstaniem podlegającego opodatkowaniu przychodu podatkowego. "Zwolnienie z długu” czyli różnica między kwotą 255 180,54 zł a kwotą 82 756 zł (albo i też stosowany zamiennie zwrot "umorzenie częściowe zadłużenia) nie stanowi bowiem realnego przysporzenia majątkowego po Pani stronie.
Kredytobiorca poniósł bowiem stratę majątkową na skutek zawartego kredytu, a skutkiem ugody jest wyłącznie ograniczenie wysokości tejże straty, a nie jakiekolwiek przysporzenie. Majątek (aktywa) kredytobiorcy nie uległy zwiększeniu z powodu "zwolnienia z długu” bowiem w istocie było to zobowiązanie nienależne od samego początku, ich powstanie wynikało z niezgodnego z prawem oparcia kredytu o kurs waluty obcej. W pozwie dąży Pani do ustalenia nieważności umowy kredytu, na podstawie której Bank wypłacił jej 330 000 zł, a Pani na moment złożenia propozycji ugodowej, spłaciła 250.743,26 zł. Różnica między kwotą wypłaconego kredytu a sumą spłat, wynosi 79 256,74 zł i taką kwotą powinna Pani jeszcze zapłacić Bankowi (…) (z uwagi na nieważność umowy kredytu, byłaby Pani zobowiązana oddać Bankowi tylko taką kwotę, jaką sama od niego na podstawie umowy kredytowej uzyskała).
Tymczasem na podstawie ugody, musiałaby zapłacić kwotę wyższą, tj. 82 756 zł. Po Pani stronie nie ma zatem przysporzenia, ale strata między kwotą 79 256,74 zł a 82 756 zł.
Kwota, która określana jest jako zwolnienie z długu (82 756 zł) nie powinna być w Pani ocenie wykładana jako zwolnienie z długu, o którym mowa w kodeksie cywilnym. Jeżeli bowiem strony ugody dokonują przeliczenia kredytu ex tunc czyli od samego początku tak, jakby był stricte złotowy, to należy uznać, że saldo zadłużenia w wysokości 255 180,84 zł jest wykazane w systemie banku, ale nie wiąże ono od początku kredytobiorcy-konsumenta (właśnie z uwagi na skutek ex tunc dokonywanego rozliczenia kredytu jako od początku złotowego, z pominięciem waloryzacji kursem CHF). Konsumenta wiąże ex tunc kredyt tak, jakby był od początku stricte złotowy z prawidłowym saldem zadłużenia wg stanu na dziś w wysokości 82 756 zł.
Pani zdaniem, również zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrot części opłaty od pozwu nie powinny stanowić opodatkowanego przychodu podatkowego, gdyż mają charakter kompensacyjny i służą refundacji kosztów poniesionych w związku z dochodzeniem roszczeń wobec Banku. Wobec tego, w Pani ocenie, nie powinna Pani płacić podatku dochodowego w przypadku zawarcia ugody proponowanej przez Bank.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank dokona przeliczenia kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej w ten sposób, że traktowany będzie on jako od początku złotówkowy. Skutkiem tego saldo zadłużenia pozostałe do spłaty wyniosłoby obecnie 82 756 zł.
W odniesieniu do powyższego wskazuję, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.
Natomiast przewalutowanie stanowi wyłącznie techniczną operację zamiany kwoty wyrażonej w określonej walucie, na tę samą kwotę wyrażoną w innej walucie. W ramach operacji przewalutowania nie dochodzi do transferu/przelewu środków pieniężnych, nie dochodzi do uregulowania w jakiejkolwiek formie zobowiązania wynikającego z umowy kredytu – zmianie ulega jedynie waluta, w której zobowiązanie ma być uregulowane.
Zatem przewalutowanie kredytu hipotecznego (w walucie obcej lub w polskich złotych, lecz indeksowanego do waluty obcej, np. CHF) jest neutralne podatkowo i nie powoduje po stronie podatnika powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się jednak w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Pojęcie „umorzenie zobowiązania” nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dlatego zasadne jest odwołanie się w tym zakresie do reguł wykładni językowej.
„Umorzenie” wg Słownika Języka Polskiego PWN oznacza: „zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego poprzez uzyskanie zrzeczenia się należności przez wierzyciela lub spłatę stopniową długu. Umorzyć dług. Umorzyć podatek, należność”. Skutkiem umorzenia jest zmniejszenie lub zlikwidowanie w części lub w całości zobowiązania dłużnika w stosunku do wierzyciela, za jego zgodą, co prowadzi do wygaśnięcia w całości lub w części zobowiązania.
Stosownie do art. 353 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.
Instytucję zwolnienia z długu reguluje natomiast art. 508 Kodeksu cywilnego, w myśl którego:
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Zatem umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa. Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Jak stanowi art. 917 Kodeksu cywilnego:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Niewątpliwie w sytuacji, w której na skutek umowy o zwolnienie z długu dochodzi do umorzenia zobowiązania – dłużnik uzyskuje przysporzenie, skutkujące powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Osiąga bowiem korzyść majątkową o konkretnym wymiarze, gdyż zmniejsza się zobowiązanie jakie musiałby zapłacić gdyby nie umorzenie.
Skutkiem tego, jeżeli kredyt od początku traktować jako stricte złotowy, niepowiązany z kursem waluty obcej, to saldo zadłużenia, pozostałe do Spłaty wyniosłoby obecnie 82 756 zł.
Wobec powyższego zauważyć należy, że w sytuacji opisanej we wniosku, tj. przeliczenia kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej w ten sposób, że traktowany będzie on jako od początku złotówkowy, nie dochodzi do transferu/przelewu środków pieniężnych, nie dochodzi do uregulowania w jakiejkolwiek formie zobowiązania wynikającego z umowy kredytu – zmianie ulega jedynie waluta, w której zobowiązanie ma być uregulowane. Przewalutowanie takie (przeliczenie) stanowi wyłącznie techniczną operację zamiany kwoty wyrażonej w określonej walucie, na tę samą kwotę wyrażoną w innej walucie.
Tym samym, przeliczenie kredytu tak, jak gdyby od dnia zawarcia umowy był on kredytem złotowym, skutkującej ustaleniem nowego salda kredytu oraz zmniejszeniem części zadłużenia nie będzie skutkować dla Pani powstaniem przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie będzie ciążył na Pani obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i połowy opłaty od pozwu
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z wniosku wynika, że na podstawie zawartej ugody otrzyma Pani od banku zwrot kosztów zastępstwa procesowego (kwota ta będzie niższa niż koszty faktycznie poniesione przez Panią) oraz połowy opłaty od pozwu (opłatę uiścił pełnomocnik reprezentujący Panią w postępowaniu sądowym i jej zwrot nastąpi na rzecz tego pełnomocnika), który będzie mieścił się w kwocie kosztów faktycznie przez Panią poniesionych.
W takim wypadku kwota ta będzie stanowić jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie będzie więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów będzie obojętna podatkowo.
W konsekwencji zwrot kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:
Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):
Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.
W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.
Mając na względzie cytowane wyżej przepisy stwierdzam, że skutki podatkowe związane ze zwrotem kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pozwu należy odnosić bezpośrednio do Kredytobiorcy niezależnie od dalszych rozliczeń pomiędzy Kredytobiorcą - Panią, a pełnomocnikiem.
Nie ma zatem znaczenia, czy „technicznie” zwrot kosztów zostanie przelany na Pani konto, czy od razu na konto pełnomocnika prowadzącego Pani sprawę. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pozwu będzie obojętna podatkowo.
Mając na uwadze powyższe, zwrot poniesionych przez Panią kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrot połowy opłaty od pozwu - do wysokości poniesionych przez Panią wydatków - nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem Pani stanowisko jest prawidłowe.
Końcowo należy wyjaśnić, że powołane w pytaniu Rozporządzenie Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe nie znajdzie zastosowania w Pani sprawie, ponieważ odnosi się ono do kwot umorzonych, a nie do przeliczenia kredytu czy do kwot zwróconych/wypłaconych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Wyjaśnić również należy, że wydając interpretacje indywidualną tutejszy Organ nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też, tutejszy Organ nie odniósł się do kwot wskazanych we wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), ul. (…), (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

