Interpretacja indywidualna z dnia 14 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4015.95.2026.2.MD
Wypłata zachowku po ŚP A.Z. może obniżyć podstawę opodatkowania w podatku od spadków jako ciężar spadkowy. Natomiast koszty procesu związane z ugodą sądową o wypłatę zachowku nie stanowią ciężarów spadkowych zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy. Decyzja ostateczna w sprawie podatku od spadków może zostać wznowiona na podstawie art. 240 O.p. względem wypłaconego zachowku.
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn:
- w części dotyczącej uznania wypłaty zachowku za ciężar spadkowy obniżający podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn - jest prawidłowe;
- w części dotyczącej obniżenia podstawy opodatkowania o koszty procesu wynikające z ugody sądowej - jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie możliwości obniżenia podstawy opodatkowania nabycia spadku o wypłacony zachowek oraz o koszty sądowe. Uzupełniła go Pani pismem z 13 kwietnia 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla (...) w (...) z (...) r. nabyła Pani w drodze dziedziczenia testamentowego w całości spadek po zmarłym (...) r. A. Z. (dalej: Spadkodawca). Orzeczenie kończące postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku stało się prawomocne (...) r.
W związku z nabyciem spadku, złożyła Pani (...) r. zeznanie SD-3.
Jednym ze składników wchodzących w skład nabytego majątku jest lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość o powierzchni użytkowej (...) m2, wraz z udziałem w częściach wspólnych nieruchomości (dalej: Lokal). Wartość Lokalu wskazana przez Panią w zeznaniu SD-3 nie była kwestionowana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (...).
(...) r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) wydał decyzję ustalającą podatek od spadków i darowizn, obliczony według III grupy podatkowej od zadeklarowanej w zeznaniu SD-3 masy spadkowej. Podatek od spadków i darowizn został uiszczony przez Panią w całości (...) r.
Pozwem z (...) roku J. R., będący synem Spadkodawcy, wszczął przed Sądem Rejonowym dla (...) w (...) postępowanie przeciwko Pani o zapłatę zachowku po zmarłym Spadkodawcy.
(...) r. przed Sądem Rejonowym dla (...) w (...) została zawarta ugoda sądowa, na mocy której została Pani zobowiązana do zapłaty na rzecz Zachowkobiorcy kwoty pieniężnej w wysokości (...) zł tytułem zachowku po zmarłym Spadkodawcy oraz kwoty (...) zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z zawartą ugodą wypłata ww. kwot miała nastąpić w dwóch ratach, tj. pierwsza rata w kwocie (...) zł płatna w terminie 7 dni od uprawomocnienia orzeczenia umarzającego postępowanie w sprawie, druga rata w kwocie (...) zł w terminie 12 miesięcy od uprawomocnienia orzeczenia umarzającego postępowanie w sprawie. Płatność każdej z rat miała zostać dokonana na rachunek bankowy Zachowkobiorcy wskazany w zawartej ugodzie sądowej.
Wobec zawarcia ugody sądowej, (...) r. Sąd Rejonowy dla (...) w (...) wydał postanowienie o umorzeniu postępowania o zapłatę zachowku. Postanowienie o umorzeniu postępowanie w sprawie o zapłatę zachowku stało się prawomocne (...) r.
Dokonała Pani płatności pierwszej raty na rachunek bankowy Zachowkobiorcy, w wysokości (...) zł, (...) r. Z uwagi na brak środków pieniężnych na wypłatę drugiej raty zachowku, zamierza Pani zbyć odziedziczony Lokal, a uzyskaną cenę sprzedaży Lokalu przeznaczyć w całości lub w części na zaspokojenie roszczenia Zachowkobiorcy o wypłatę drugiej raty zachowku w kwocie (...) zł (dalej: Roszczenie o wypłatę zachowku).
Zamierza Pani zbyć Lokal, a uzyskaną cenę przeznaczyć na zaspokojenie Roszczenia o wypłatę zachowku, przy czym cena sprzedaży Lokalu zostanie przez Kupującego Lokal uiszczona w ten sposób, że:
- w przypadku, gdy cena sprzedaży Lokalu będzie równa wysokości Roszczenia o wypłatę zachowku, Kupujący Lokal uiści cenę sprzedaży Lokalu bezpośrednio na rachunek bankowy Zachowkobiorcy,
- w przypadku, gdy cena sprzedaży Lokalu będzie wyższa od wysokości Roszczenia o wypłatę zachowku, Kupujący uiści część ceny, odpowiadającą wysokości Roszczenia o wypłatę zachowku, bezpośrednio na rachunek bankowy Zachowkobiorcy, a pozostałą nadwyżkę ceny sprzedaży Lokalu nad wysokością Roszczenia o wypłatę zachowku na Pani rachunek bankowy.
Wyżej opisany sposób uiszczenia ceny Lokalu zostanie ustalony między Panią (Sprzedającą) a Kupującym, w umowie sprzedaży Lokalu.
W związku wypłatą zachowku złoży Pani do właściwego urzędu skarbowego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
Pytania
1. Czy wypłata zachowku dokonana przez osobę trzecią w Pani imieniu, na rachunek bankowy uprawnionego do zachowku, będzie stanowiła wypłatę zachowku przez Panią, zaliczoną do długów i ciężarów spadkowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
2. Czy wypłata kosztów procesu przez Panią na rachunek bankowy uprawnionego do zachowku albo wypłata kosztów procesu dokonana przez osobę trzecią w Pani imieniu na rachunek bankowy uprawnionego do zachowku, ustalonych w ugodzie sądowej, zawartej w sprawie o wypłatę zachowku, będzie zaliczona do długów i ciężarów spadkowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
Pani stanowisko w sprawie
Na wstępie przywołała Pani art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a następnie wskazując, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie definiuje pojęć „spadek” oraz „zachowek”, odwołała się Pani do przepisów Kodeksu cywilnego: art. 922 § 1, art. 924, art. 925, art. 991 § 1 i § 2 tego Kodeksu.
Następnie przywołała Pani art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Jako że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia „długów i ciężarów”, to w celu prawidłowej interpretacji analizowanych przepisów należy odwołać się do poglądu doktryny oraz orzecznictwa.
Zgodnie z K. Stelmaszczyk‑Borszowska [w:] P. Borszowski, K. J. Musiał, A. Nita, J. Wantoch-Rekowski, K. Stelmaszczyk‑Borszowska, Ustawa o podatku od spadków i darowizn. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 7: „Artykuł 7 ust. 1 UPSD pozwalający na potrącenie z wartości nabytych rzeczy i praw, w tym m.in. ciężarów, nie definiuje treści tego pojęcia na użytek tej ustawy. Należy w związku z tym przyjąć, że ciężarem w rozumieniu art. 7 ust. 1 jest inne niż dług obciążenie nabytej rzeczy lub prawa, które w chwili nabycia zmniejsza jego rynkową wartość (np. służebność).
Wyliczenie zawarte w art. 7 ust. 2 i 3 UPSD ma charakter przykładowy. Stanowi o tym odwołanie ustawodawcy, zawarte w art. 7 ust. 3 UPSD do regulacji Kodeksu cywilnego i możliwości zaliczenia do długów i ciężarów innych obowiązków, wynikających z tych przepisów, dotyczących spadków.”
W wyroku z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt II FSK 3338/15) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że „ciężary, o których mowa w art. 7 ust. 3 UPSD, to tego rodzaju wydatki, o których wiedzę, a także odpowiednią w odniesieniu do nich dokumentację, powinien posiadać podatnik (...)” .
Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2017 r. (sygn. akt II FSK 1651/17) wskazano zakres pojęcia długów i ciężarów, przyjmując, że: „Pojęcie «długów i ciężarów», o którym mowa w art. 7 ust. 1 UPSD, obejmuje swym zakresem wszelkie roszczenia cywilnoprawne związane z przedmiotem spadku, łącznie z roszczeniami względem spadkodawcy w związku z poczynionymi i nierozliczonymi nakładami na przedmiot spadku, które z chwilą śmierci spadkodawcy przeszły na spadkobierców, a więc i obowiązki zmarłego wynikające ze stosunków prawnych pozostających w mocy mimo jego śmierci, które z tą datą przechodzą na spadkobierców (...)”
Jako że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują również pojęcia „wypłata”, to w celu prawidłowej interpretacji analizowanych przepisów należy odwołać się do definicji językowej pojęcia „wypłata”.
Zgodnie z definicją zamieszczoną w Słowniku PWN „wypłata” oznacza:
1) wypłacenie należności,
2) wypłacone pieniądze.
Podsumowując, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, dotyczącymi spadkobrania i zapłaty zachowku oraz zgodnie z definicją zamieszczoną w Słowniku PWN w zakresie pojęcia „wypłata”, wypłata zachowku stanowi wypłacenie należności wyrażonej w środkach pieniężnych.
Zgodnie z art. 356 § 1 Kodeksu cywilnego, wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia. Zaś zgodnie z § 2 jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.
Zgodnie z K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 356: „Wierzyciel nie może jednak odmówić przyjęcia zapłaty wymagalnej wierzytelności pieniężnej od osoby trzeciej. W takim przypadku, z uwagi na charakter świadczenia oraz wymagalność wierzytelności, nie zachodzi obawa naruszenia interesu wierzyciela. Interes taki wyraża się w uzyskaniu zaspokojenia, ponieważ tylko w taki sposób następuje wykonanie zobowiązania. Kwestia podmiotowa schodzi na dalszy plan i nie ma w gruncie rzeczy znaczenia, od kogo wierzyciel otrzyma świadczenie pieniężne. Spełnienie świadczenia pieniężnego przez osobę trzecią skutkujące wykonaniem zobowiązania nie musi prowadzić do przejęcia długu (…) Wskutek spełnienia świadczenia przez osobę trzecią zapłata podlega zaliczeniu na poczet świadczenia dłużnika, a wierzytelność zasadniczo wygasa w części uiszczonej płatności.”
Wykonanie zobowiązania o charakterze pieniężnym oznacza zaspokojenie interesu wierzyciela poprzez zapłatę umówionej sumy pieniężnej.
Stoi Pani na stanowisku, że wskazana w art. 7 ust. 3 ustawy i o podatku od spadków i darowizn, wypłata zachowku jest roszczeniem o charakterze pieniężnym - roszczeniem o zapłatę określonej kwoty pieniężnej - do którego zastosowanie ma art. 356 Kodeksu cywilnego. Powyższe oznacza, że aby doszło do jego wykonania, tj. wypłaty zachowku, nie jest konieczne Pani osobiste świadczenie.
Powyższe oznacza, że zapłata zachowku przez osobę trzecią w Pani imieniu, dokonana na rachunek bankowy uprawnionego do zachowku, skutkuje wykonaniem Pani zobowiązania przez osobę trzecią, a zatem będzie stanowiła „wypłatę zachowku” przez Panią, stanowiącą ciężar spadkowy w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
W zakresie możliwości zaliczenia dokonanej przez Panią wypłaty kosztów procesu, wynikających z ugody zawartej w sprawie o zapłatę zachowku, przypomnieć należy, że konstrukcja podatku od spadków i darowizn w opiera się na zasadzie opodatkowania czystej wartości nabytego majątku. Uzasadnieniem dla takiego rozwiązania jest szeroko pojęta sprawiedliwość podatkowa - podstawę opodatkowania powinien stanowić realny przyrost majątku (wzbogacenie), a nie wartość aktywów, które w rzeczywistości muszą zostać przeznaczone na spłatę długów lub ciężarów.
Jak wynika z dorobku doktryny oraz orzecznictwa, wyliczenie długów i ciężarów zawarte w art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn ma charakter przykładowy, o czym stanowi odwołanie do regulacji Kodeksu cywilnego i możliwości zaliczenia do długów i ciężarów innych obowiązków, wynikających z tych przepisów, a dotyczących spadków. Podkreślić należy, dokonana wypłata kosztów procesu, wynikających z ugody zawartej w sprawie o wypłatę zachowku nie stanowi wprost „innego obowiązku wynikającego z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków”, ale jest nierozerwalnie związana z wypłatą zachowku dokonaną przez Panią.
Podobnie, jak w przypadku wypłaty zachowku, wypłata kosztów procesu stanowi roszczenie o charakterze pieniężnym, które nie musi zostać spełnione wyłącznie przez Panią.
W konsekwencji, wypłata kosztów procesu przez Panią na rachunek bankowy uprawnionego do zachowku albo wypłata kosztów procesu dokonana przez osobę trzecią w Pani imieniu na rachunek bankowy uprawnionego do zachowku, ustalonych w ugodzie sądowej, zawartej w sprawie o wypłatę zachowku, powinna zostać zaliczona do długów i ciężarów spadkowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Z uwagi na fakt, że do nabycia przez Panią spadku doszło w 2023 r. i także w 2023 r. uprawomocniło się postanowienie sądu o nabyciu spadku, w sprawie mają zastosowanie poniżej cytowane przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn, w brzmieniu obowiązującym w 2023 r. Pozostałe przepisy, zgodnie ze wskazaniem zdarzenia przyszłego, obowiązują na dzień wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej ,,podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego.
Ustawa nie definiuje pojęć „spadek” oraz „zachowek”, wobec czego należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
W myśl art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Jak wynika z art. 924 ww. Kodeksu:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Stosownie do treści art. 925 tego Kodeksu:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Art. 991 § 1 omawianego Kodeksu stanowi natomiast, że:
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 tej ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje - przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku.
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Jak stanowi art. 7 ust. 1-3 tej ustawy:
Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.
Jeżeli spadkobierca, obdarowany lub osoba, na której rzecz został uczyniony zapis zwykły lub windykacyjny, zostali obciążeni obowiązkiem wykonania polecenia lub zapisu zwykłego, wartość obciążenia z tego tytułu stanowi ciężar spadku, darowizny, zapisu zwykłego lub windykacyjnego, a w przypadku polecenia, o ile zostało wykonane.
Do długów i ciężarów zalicza się również koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie, oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków.
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 omawianej ustawy:
Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów.
Art. 17a ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
W zeznaniu wskazuje się rzeczy lub prawa majątkowe będące przedmiotem spadku, a także obciążające je długi i ciężary. Stosownie do § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. poz. 2086):
Podatnicy podatku od spadków i darowizn obowiązani są dołączyć do zeznania dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania potwierdzające istnienie długów i ciężarów, obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe, a przy nabyciu w drodze zasiedzenia poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia, w szczególności: faktury dotyczące kosztów ostatniej choroby oraz pogrzebu spadkodawcy, wypis z księgi wieczystej potwierdzający obciążenie nieruchomości hipoteką, służebnością lub użytkowaniem, zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej potwierdzające istnienie długów związanych ze spółdzielczymi prawami do lokali, zaświadczenie o zastawie sądowym, faktury dokumentujące poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia.
Jak wynika z opisu zdarzenia, nabyła Pani w drodze dziedziczenia testamentowego w całości spadek po zmarłym (...) r. A. Z. W związku z nabyciem spadku, złożyła Pani (...) r. zeznanie SD-3. (...) r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję ustalającą podatek od spadków i darowizn, obliczony według III grupy podatkowej od zadeklarowanej w zeznaniu SD-3 masy spadkowej. Podatek od spadków i darowizn został uiszczony przez Panią w całości. Pozwem z (...) roku J. R., będący synem Spadkodawcy, wszczął przed Sądem Rejonowym postępowanie przeciwko Pani o zapłatę zachowku po zmarłym Spadkodawcy. (...) r. przed Sądem Rejonowym została zawarta ugoda sądowa, na mocy której została Pani zobowiązana do zapłaty na rzecz Zachowkobiorcy kwoty pieniężnej tytułem zachowku po zmarłym Spadkodawcy oraz tytułem zwrotu kosztów procesu. Z uwagi na brak środków pieniężnych na wypłatę drugiej raty zachowku, zamierza Pani zbyć odziedziczony Lokal, a uzyskaną cenę sprzedaży Lokalu przeznaczyć w całości lub w części na zaspokojenie roszczenia Zachowkobiorcy o wypłatę drugiej raty zachowku. Cena sprzedaży Lokalu zostanie przez Kupującego Lokal uiszczona w ten sposób, że:
- w przypadku, gdy cena sprzedaży Lokalu będzie równa wysokości Roszczenia o wypłatę zachowku, Kupujący Lokal uiści cenę sprzedaży Lokalu bezpośrednio na rachunek bankowy Zachowkobiorcy,
- w przypadku, gdy cena sprzedaży Lokalu będzie wyższa od wysokości Roszczenia o wypłatę zachowku, Kupujący uiści część ceny, odpowiadającą wysokości Roszczenia o wypłatę zachowku, bezpośrednio na rachunek bankowy Zachowkobiorcy, a pozostałą nadwyżkę ceny sprzedaży Lokalu nad wysokością Roszczenia o wypłatę zachowku na Pani rachunek bankowy.
Wyżej opisany sposób uiszczenia ceny Lokalu zostanie ustalony między Panią (Sprzedającą) a Kupującym, w umowie sprzedaży Lokalu.
W związku wypłatą zachowku złoży Pani do właściwego urzędu skarbowego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie określa na własne potrzeby pojęcia długów i ciężarów, niezbędne zatem jest odniesienie do znaczenia, jakie mają one w przepisach prawa cywilnego.
Definicja długów i ciężarów spadkowych wynika z definicji spadku zawartej w art. 922 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu do spadku należą prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy z wyłączeniem tych, które bądź są ściśle związane z jego osobą, bądź też przechodzą na określone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Długiem związanym z nabyciem spadku są więc obowiązki majątkowe zmarłego wynikające ze stosunków prawnych pozostających w mocy mimo jego śmierci, które z tą datą przeszły na spadkobierców. Można przyjąć, że takie długi obejmuje ust. 1 art. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Natomiast ust. 3, będący w znacznej mierze powtórzeniem art. 922 § 3 Kodeksu cywilnego, rozszerza ten zakres i dotyczy obciążeń, które nie wynikają ze stosunków prawnych istniejących za życia spadkodawcy, lecz powstają z mocy przepisów prawa spadkowego i ponoszonych już przez spadkobiercę.
W myśl przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn do długów i ciężarów zalicza się m. in. wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczące spadków. Zatem skoro ustawodawca określił, iż do długów i ciężarów spadku można zaliczyć wypłaty z tytułu zachowku to nie ma podstaw aby przepis ten traktować rozszerzająco. Wprawdzie analizowany przepis wskazuje, iż zaliczyć do długów i ciężarów spadku można także inne obowiązki wynikające z Kodeksu cywilnego dotyczące spadków, ale wskazanie przez ustawodawcę literalnie wypłat z tytułu zachowku zawęża pod tym względem możliwość zaliczenia także roszczenia.
W konsekwencji, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn tylko wypłacony zachowek może stanowić dług spadkowy. W przypadku zapłaty zachowku po wydaniu decyzji ustalającej w podatku od spadków i darowizn istnieje możliwość wznowienia postępowania podatkowego w celu uznania zachowku jako długu spadkowego na podstawie art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej:
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Reasumując, już wypłacony zachowek będzie stanowić dług spadkowy. Zatem w przypadku zapłaty zachowku po wydaniu decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn, istnieje możliwość wznowienia postępowania podatkowego w celu odliczenia wypłaconego zachowku od podstawy opodatkowania jako długu spadkowego. Wznowienie postępowania będzie miało miejsce, o ile prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego się nie przedawni.
Bez wpływu na możliwość zaliczenia zachowku do ciężarów obciążających nabyty przez Panią spadek pozostanie fakt, czy zostanie on wypłacony przez Panią osobiście czy przez kupującego od Pani lokal mieszkalny. Istotnym w tej sprawie jest to, że zapłata ta nastąpi ze środków przysługujących Pani, a więc dojdzie do uszczuplenia Pani masy majątkowej w związku z wypłatą tego zachowku.
W tym zakresie zatem Pani stanowisko jest prawidłowe.
Nie mogę jednak zgodzić się z Pani stanowiskiem odnośnie zaliczenia do ciężarów spadku kosztów postępowania. Koszty postępowania wynikają bowiem z samego postępowania przed Sądem o zachowek - nie stanowią kosztów związanych z uzyskaniem przez Panią spadku. Koszty procesu wynikają z zawartej ugody między Panią a Zachowkobiorcą; to ta ugoda konstytuuje więc zaistnienie kosztów, nie wynikają one bezpośrednio z faktu należności zachowku. W związku z powyższym, koszty postępowania w tej sprawie nie mogą zostać zaliczone do ciężarów spadku i obniżyć podstawy opodatkowania związanej z jego nabyciem.
W tym zakresie Pani stanowisko jest więc nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
