Czy udostępnienie pracownikowi mieszkania stanowi dla niego nieodpłatne świadczenie podlegające oskładkowaniu

PROBLEM

Dla naszego pracownika zostało wynajęte mieszkanie. Miesięczny koszt najmu wynosi 2800 zł, 300 zł czynsz administracyjny oraz opłaty za rachunki np. prąd ok. 300 zł. Umowa najmu została zawarta z pracodawcą i wszystkich opłat dokonuje pracodawca. Czy udostępnienie pracownikowi mieszkania stanowi dla niego nieodpłatne świadczenie podlegające oskładkowaniu?

RADA

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, zleceniobiorców stanowi przychód w rozumieniu przepisów podatkowych ze stosunku pracy.

Udostępnienie pracownikowi lokalu mieszkalnego zasadniczo stanowi dla niego nieodpłatne świadczenie (przychód ze stosunku pracy) podlegające oskładkowaniu.

UZASADNIENIE

Wartość tego świadczenia ustala się w zależności od rodzaju lokalu.

Na podstawie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla celów ubezpieczeń społecznych wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagradzaniu.

W przypadku braku przepisów o wynagradzaniu, jeżeli przedmiotem świadczenia jest udostępnienie lokalu mieszkalnego, to wartość pieniężną świadczeń w naturze ustalana jest:

a) dla lokali spółdzielczych typu lokatorskiego i własnościowego - w wysokości czynszu obowiązującego dla tego lokalu w danej spółdzielni mieszkaniowej,

b) dla lokali komunalnych - w wysokości czynszu wyznaczonego dla tego lokalu przez gminę,

c) dla lokali własnościowych, z wyłączeniem wymienionych w lit. a, oraz domów stanowiących własność prywatną - w wysokości czynszu określonego według zasad i stawek dla mieszkań komunalnych na danym terenie, a w miastach - w danej dzielnicy,

d) dla lokali w hotelach - w wysokości kosztu udokumentowanego rachunkami wystawionymi przez hotel.

Przykładowo, jeśli w przepisach o wynagradzaniu określona została kwota ekwiwalentu z tytułu nieodpłatnego korzystania przez pracowników z lokali mieszkalnych, kwota ta będzie podlegała oskładkowaniu (niezależnie od wysokości czynszu opłacanego przez pracodawcę).

Przy czym ZUS w interpretacji indywidualnej z 30 lipca 2020 r. (sygn. DI/100000/43/494/2020) stwierdził:

ZUS

(…) Aby można było mówić o spełnieniu warunku ekwiwalentności, pomiędzy kwotą świadczenia gwarantowaną pracownikom/zleceniobiorcom a rzeczywistą wartością świadczenia powinien zachodzić racjonalny związek. Fakt, że pracodawca może sam określić w regulaminach wartość ekwiwalentu nie oznacza, że może wskazać dowolną kwotę, gdyż przeczy to definicji ekwiwalentności według której ekwiwalent to rzecz równa innej wartością czy towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru. Gdyby ustawodawcy chodziło wyłącznie o dowolną kwotę nie posłużyłby się w treści przepisu pojęciem ekwiwalentu. Skoro przepis mówi o ekwiwalentności, ekwiwalentność zakłada równowartość, to przyjmowany przez wnioskodawcę brak równowartości jest niezgodny z treścią § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tak w stosunku do pracowników, jak i zleceniobiorców.

Jeżeli natomiast u pracodawcy brak jest tego rodzaju regulacji, a udostępnione pracownikowi mieszkanie stanowi lokal spółdzielczy własnościowy, podstawę wymiaru składek będzie stanowiła kwota czynszu obowiązującego w tej spółdzielni (a nie kwota, jaka płaci pracodawca wynajmującemu -właścicielowi mieszkania) i opłata za media.

Małgorzata Kozłowska

radca prawny, specjalista i praktyk, od wielu lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych