Zmiany w kompetencjach Państwowej Inspekcji Pracy a obowiązki pracodawców

8 lipca 2026 r. wchodzą w życie nowe przepisy regulujące uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Najważniejszą zmianą jest nadanie okręgowym inspektorom pracy uprawnień do wydawania decyzji stwierdzających istnienie stosunku pracy, w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną a osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Dotychczas inspektor pracy mógł jedynie wnieść powództwo do sądu pracy lub przystąpić do takiego postępowania toczącego się z powództwa pracownika.

Zmiany wprowadzenie ustawą z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa o PIP) obejmują:

• możliwość występowania przez pracodawcę wnioskiem do PIP o wydanie interpretacji indywidualnej, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.),
• wprowadzenie możliwości przeprowadzania przez PIP zdalnych kontroli,
• co najmniej dwukrotne zwiększenie maksymalnej wysokości grzywny, jaką PIP może nałożyć w postępowaniu mandatowym.

Jednym z kluczowych elementów wprowadzonych zmian jest stworzenie systemu współpracy i wymiany danych między PIP, ZUS oraz KAS. Instytucje te będą mogły wspólnie analizować dane w celu identyfikowania podmiotów o podwyższonym ryzyku naruszeń prawa pracy, co ułatwi typowanie podmiotów do kontroli.

Decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy

Kluczową zmianą przewidzianą w nowelizacji ustawy o PIP jest przyznanie inspektorowi pracy kompetencji do wydania nakazu doprowadzenia stosunku prawnego do stanu zgodnego z prawem. Uprawnienie to będzie mogło zostać wykorzystane w przypadku ustalenia w toku kontroli, że kontrolowany stosunek prawny spełnia przesłanki stosunku pracy określone w art. 22 § 1 k.p., a także w razie stwierdzenia innych naruszeń przepisów prawa pracy.