Interpretacja indywidualna z dnia 24 czerwca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL2-1.4011.331.2026.1.TR
Podatnik, który uzyskał polskie obywatelstwo i przeniósł rezydencję podatkową na terytorium Polski w 2024 roku, jest uprawniony do skorzystania z ulgi na powrót od 2025 roku, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT, pod warunkiem spełnienia pełnych kryteriów nieograniczonego obowiązku podatkowego.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanych: stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
24 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 24 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 26 marca 2026 r. (wpływ 26 marca 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca urodził się na terytorium Rosji, której był obywatelem.
Do końca 2020 r. Wnioskodawca zamieszkiwał w Rosji, tj. kraju jego obywatelstwa.
Z początkiem 2021 r. Wnioskodawca tymczasowo przeprowadził się na Ukrainę, zachowując swoje dotychczasowe związki z Rosją.
Ze względu na swoje polskie pochodzenie etniczne i kulturowe Wnioskodawca uzyskał w polskim urzędzie konsularnym w dniu 10 października 2021 r. decyzję o przyznaniu Karty Polaka.
Wnioskodawca opuścił Ukrainę w sierpniu 2022 r. ze względu na wybuch pełnoskalowej wojny w tym kraju i przeprowadził się do Polski, w której zamieszkuje do chwili obecnej.
Wyjazd Wnioskodawcy miał charakter wymuszony i w założeniu tymczasowy, ponieważ zachował on z Rosją stałe więzi, w tym przyjaciół oraz sieć kontaktów. Wnioskodawca planował powrót do Rosji niezwłocznie po zakończeniu działań wojennych i wiązał z tym krajem swoją przyszłość.
Konieczność wyjazdu Wnioskodawcy z Ukrainy wynikała również z nałożonych przez państwo ukraińskie restrykcji na obywateli Rosji zamieszkujących w tym kraju, którzy nie posiadali ukraińskiej karty stałego pobytu na dzień rozpoczęcia wojny na Ukrainie. Zatem również z powodów prawnych Wnioskodawca nie mógł dalej zamieszkiwać na Ukrainie i oczekiwał, że jego powrót będzie możliwy po zakończeniu wojny (lub na podstawie polskiego paszportu, który mógł on otrzymać ze względu na swoje polskie pochodzenie).
Celem wyjazdu Wnioskodawcy z Ukrainy oraz dalszego zamieszkania i pobytu w Polsce była chęć ucieczki przed atakiem zbrojnym na Ukrainę.
Wnioskodawca nie osiągał dochodów od polskiego pracodawcy lub zleceniodawcy w okresie 2022-2024.
Wnioskodawca nie posiadał zobowiązań finansowych w Polsce, w szczególności kredytów, kredytów hipotecznych ani zaciągniętych pożyczek w ww. okresie.
Po przeprowadzce do Polski w okresie 2022-2024 Wnioskodawca nie podejmował żadnej aktywności zawodowej w Polsce. Wnioskodawca oczekiwał i przewidywał, iż w najbliższej przyszłości wróci do Rosji, a w związku z tym traktował pobyt w Polsce jako tymczasowy.
Wnioskodawca posiadał w Rosji udział w mieszkaniu własnościowym, które traktował jako własne ognisko domowe (którego był współwłaścicielem razem z rodzicami). We własnościowym mieszkaniu Wnioskodawca spędził większość swojego życia w Rosji. Wnioskodawca pozbył się udziału w tej nieruchomości w lipcu 2024 r. z powodów opisanych w dalszej części wniosku.
W grudniu 2022 r. Wnioskodawca uzyskał decyzję o przyznaniu polskiej karty stałego pobytu, która była mu potrzebna w celu legalnego zamieszkiwania w Polsce na okres przekraczającej określony w wizach typu D wydawanych na podstawie Karty Polaka (te wizy są wydawane maksymalnie na okres roku, a uzyskanie nowej wizy jest możliwe wyłącznie zagranicą - tj. na Ukrainie lub w Rosji).
W lutym 2024 r. Wnioskodawca uzyskał obywatelstwo polskie ze względu na swoje polskie pochodzenie.
W związku z otrzymaniem polskiego obywatelstwa, Wnioskodawca postanowił definitywnie nie wracać do Rosji, ponieważ od tego momentu mógł on spokojnie zamieszkiwać w Polsce bez obawy o możliwe anulowanie dokumentów pobytowych i wymuszoną konieczność powrotu do państwa obywatelstwa.
W okresie 2022-luty 2024 Wnioskodawca posiadał ognisko domowe (tj. mieszkanie objęte współwłasnością z rodzicami) w Rosji, dla którego Wnioskodawca czynił wszystko, co jest niezbędne, aby mieć to mieszkanie do własnej dyspozycji w każdym czasie, w sposób ciągły. Wnioskodawca nie posiadał w tym okresie ogniska domowego w Polsce, a traktował swoje zamieszkanie w wynajmowanym lokalu w Polsce jako tymczasowe.
Bezpośrednio po otrzymaniu obywatelstwa polskiego Wnioskodawca zerwał swoje więzi z Rosją w sposób definitywny pozbywając się udziału w mieszkaniu własnościowym, zrzekając się z obywatelstwa rosyjskiego oraz podejmując aktywność zawodową w Polsce.
Ze względu na przedłużającą się wojnę i otrzymanie polskiego obywatelstwa Wnioskodawca (który do tej pory był traktowany przez organy państwowe zarówno Polski, jak i Ukrainy jako obywatel Rosji) postanowił o przeniesieniu się do Polski na stałe oraz zerwanie jego dotychczasowych związków z Rosją i Ukrainą.
Otrzymanie przez Wnioskodawcę obywatelstwa polskiego spowodowało zmianę dotychczasowego podejścia Wnioskodawcy co do swoich planów na przyszłość. W konsekwencji Wnioskodawca postanowił zostać w Polsce na stałe, kupić nieruchomość oraz znaleźć zatrudnienie w polskim podmiocie oraz założyć i prowadzić w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą. Od momentu otrzymania obywatelstwa polskiego zostały zerwane jego dotychczasowe związki z Ukrainą oraz Rosją.
W marcu 2024 r. Wnioskodawca złożył wniosek do kompetentnych władz rosyjskich (za pośrednictwem Ambasady w Warszawie) o zrzeczenie się z obywatelstwa rosyjskiego.
W lipcu 2025 r. Wnioskodawca nabył na własność dom jednorodzinny w Polsce.
W wrześniu 2025 r. Wnioskodawca zawarł umowę o pracę z polskim podmiotem.
W dniu 10 września 2025 r. Wnioskodawca rozpoczął prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, dla której jako formę opodatkowania wybrał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
W październiku 2025 r. Wnioskodawca otrzymał decyzję władz rosyjskich uznającą jego wniosek o zrzeczeniu się z obywatelstwa rosyjskiego.
W okresie 2022-2024 r. Wnioskodawca był traktowany przez organy podatkowe Rosji jako rosyjski rezydent podatkowy. Wnioskodawca posiadał również rachunki bankowe w bankach rosyjskich.
W styczniu 2026 r. Wnioskodawcy urodziło się dziecko w Polsce, z którym (jak również z jego matką – partnerką Wnioskodawcy) on wspólnie zamieszkuje.
Z powodów komplikacji prawnych, Wnioskodawca nie zawarł związku małżeńskiego ze swoją partnerką, będącą obywatelką Białorusi, ponieważ oczekuje ona zgody sądu cywilnego na zawarcie małżeństwa pomimo pewnych przeszkód prawnych związanych z brakiem możliwości uzyskania stosownych potwierdzeń urzędowych z Białorusi.
Wnioskodawca nie korzystał wcześniej z tzw. ulgi na powrót. Wnioskodawca posiada dowody potwierdzające jego miejsce zamieszkania do celów podatkowych w Rosji w okresie niezbędnym dla ustalenia prawa do zastosowania tzw. ulgi na powrót.
W celu uniknięcia wątpliwości końcowo wskazał Pan, że w danym wniosku Wnioskodawca prawidłowo opisuje okoliczności związane z Rosją lub Ukrainą, a wystąpienie obu tych państw w jego przypadku nie jest oczywistą omyłką.
Pytania
1)W którym roku Wnioskodawca przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Polski w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 152 w zw. z art. 21 ust. 43 ustawy o PIT?
2)Czy Wnioskodawca jest uprawniony do zastosowania tzw. ulgi na powrót, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT, licząc od początku roku, w którym przeniósł miejsca zamieszkania na terytorium Polski (tj. od początku 2025 r. i do końca 2028 r.)?
Pana stanowisko w sprawie
Uzasadnienie prawne:
1)W Pana ocenie, przeniósł Pan miejsce zamieszkania na terytorium Polski w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT w 2024 r.
2)W Pana ocenie, jest Pan uprawniony do zastosowania tzw. ulgi na powrót, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT, licząc od początku następnego roku, w którym przeniósł Pan miejsca zamieszkania na terytorium Polski (tj. licząc od początku 2025 r. i do końca 2028 r.).
Ad. 1.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.):
Wolne od podatku dochodowego są przychody podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte:
a)ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
b)z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8,
c)z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
d)z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
- w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł to miejsce zamieszkania, albo od początku roku następnego, z zastrzeżeniem ust. 39, 43 i 44.
Na podstawie art. 21 ust. 39 ustawy:
Przy obliczaniu kwoty przychodów podlegających zwolnieniu od podatku na podstawie ust. 1 pkt 148 i 152-154 nie uwzględnia się przychodów podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie niniejszej ustawy, zwolnionych od podatku dochodowego oraz od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 21 ust. 43 ustawy:
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 152, przysługuje pod warunkiem, że:
1)w wyniku przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podatnik podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu oraz
2)podatnik nie miał miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obejmującym:
a)trzy lata kalendarzowe poprzedzające bezpośrednio rok, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz
b)okres od początku roku, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia poprzedzającego dzień, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz
3)podatnik:
a)posiada obywatelstwo polskie, Kartę Polaka lub obywatelstwo innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej lub
b)miał miejsce zamieszkania:
·nieprzerwanie co najmniej przez okres, o którym mowa w pkt 2, w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej, Australii, Republice Chile, Państwie Izrael, Japonii, Kanadzie, Meksykańskich Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Republice Korei, Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej lub Stanach Zjednoczonych Ameryki, lub
·na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat kalendarzowych poprzedzających okres, o którym mowa w pkt 2, oraz
4)posiada certyfikat rezydencji lub inny dowód dokumentujący miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w okresie niezbędnym do ustalenia prawa do tego zwolnienia, oraz
5)nie korzystał uprzednio, w całości lub w części, z tego zwolnienia - w przypadku podatników, którzy ponownie przeniosą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl natomiast art. 21 ust. 44 ustawy:
Suma przychodów zwolnionych od podatku na podstawie ust. 1 pkt 148 i 152-154 nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty 85 528 zł.
Ponadto z art. 53 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) wynika, że:
Zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy zmienianej w art. 1, ma zastosowanie do podatników, którzy przenieśli miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 31 grudnia 2021 r.
Ulga, o której mowa w ww. art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polega na zwolnieniu od podatku dochodowego niektórych przychodów osiągniętych w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych przez podatników, którzy w wyniku przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Polski po dniu 31 grudnia 2021 r. podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. W celu skorzystania z ww. "ulgi na powrót" spełnione muszą być również wszystkie dodatkowe warunki określone w art. 21 ust. 39, 43 i 44 ustawy.
W ocenie Wnioskodawcy spełnia on warunek, o którym mowa w art. 21 ust. 43 pkt 1 ustawy o PIT ponieważ począwszy od lutego 2024 r. Wnioskodawca powinien być uznawany za polskiego rezydenta podatkowego, tj. osobę podlegającą nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu
Analogicznie w ocenie Wnioskodawcy, spełnia on warunki określone w art. 21 ust. 43 pkt 2 lit a-b ustawy o PIT: w szczególności:
·Wnioskodawca nie był polskim rezydentem podatkowym w latach 2021-2023 (art. 21 ust. 43 pkt 2 lit. a);
·Wnioskodawca nie był polskim rezydentem podatkowym od początku 2024 r. aż do lutego 2024 r. (art. 21 ust. 43 pkt 2 lit. b).
Przepisy ustawy o PIT nie wprowadzają odrębnej definicji „miejsce zamieszkania” (o którym mowa w art. 21 ust. 43) wyłącznie na potrzeby stosowania tzw. ulgi na powrót, w konsekwencji należy posłużyć wykładnią systemową wewnętrzną i sięgnąć do definicji podanej w art. 3 ust. 1a ustawy o PIT (który na mocy art. 4a ustawy o PIT należy stosować z uwzględnieniem właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania).
Wobec powyższego, w celu ustalenia prawidłowej interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 152 w zw. z art. 21 ust. 43 ustawy o PIT, tj. określenia definicji „miejsce zamieszkania” należy posłużyć się przepisami pozwalającymi na ustalenie miejsca rezydencji podatkowej. Zatem w ocenie Wnioskodawcy pojęcie „miejsca zamieszkania” do celu stosowania ww. przepisów tzw. uldze na powrót powinno być interpretowane jako miejsce rezydencji podatkowej.
Stanowisko Wnioskodawcy co do sposobu interpretacji pojęcia „przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 21 ust. 43 pkt 1 - 2) oraz „posiadania miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 21 ust. 43 pkt 2), tj. że pod tymi określeniami należy rozumieć odpowiednio zmianę rezydencji podatkowej na polską oraz posiadania polskiej rezydencji znajduje potwierdzenie w interpretacjach podatkowych wydawanych przez Dyrektora KIS, np.:
·z dnia 20 maja 2025 r. sygn. 0114-KDIP3-2.4011.240.2025.2.AC,
·z dnia 12 marca 2026 r. sygn. 0115-KDIT2.4011.690.2025.2.MM.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 z późn. zm.):
Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
W myśl art. 3 ust. 1a ww. ustawy:
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Stosownie do art. 3 ust. 2a ww. ustawy:
Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Na podstawie art. 4a ww. ustawy:
Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania. Podlegają oni obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Natomiast jeśli podatnik będzie miał miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce będzie płacił podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).
Przepis art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje na dwa warunki, od spełnienia których uzależnia się kwalifikację danej osoby jako mającej miejsce zamieszkania w Polsce. Powyższe przesłanki są rozdzielone spójnikiem "lub", co jest równoznaczne z tym, że wystarczy spełnienie którejkolwiek z nich, aby uznać, że osoba posiada miejsce zamieszkania w Polsce, a więc podlega w kraju nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli opodatkowaniu od wszystkich osiąganych dochodów.
Jako pierwszy warunek pozwalający na uznanie osoby za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP przepis wskazuje posiadanie centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych). Przesłanka ta została skonstruowana w bardzo szeroki sposób, jeśli chodzi o zakreśloną grupę osób, które na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych posiadają w Polsce ośrodek interesów życiowych. Wynikać może to z użycia w powołanym powyżej przepisie spójnika "lub" w sformułowaniu "centrum interesów osobistych lub gospodarczych" dla doprecyzowania kiedy uznaje się daną osobę za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP. Tym samym określona osoba, która ma ścisłe powiązania biznesowe czy też gospodarcze w Polsce, a całą rodzinę i znajomych w innym państwie, może w takiej sytuacji podlegać opodatkowaniu w Polsce od całości swoich dochodów.
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej uważa się również osobę fizyczną, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W świetle art. 3 ust. 1a analizowany warunek stanowi samodzielną podstawę do uznawania określonej kategorii osób za rezydentów, niezależną od omówionego powyżej posiadania na terytorium RP centrum interesów życiowych.
W okolicznościach danej sprawy niewątpliwym jest, że Wnioskodawca przebywał w Polsce w latach 2023-2024 dłużej niż 183 dni w danym roku kalendarzowym (podatkowym).
Uznanie osoby fizycznej za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów krajowych (tj. na postawie art. 3a ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT), nie przesądza jednak o uznaniu tej osoby za osobę podlegającą w Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu zgodnie z prawem kolizyjnym określonym we właściwej umowie międzynarodowej. Powyższe przepisy stosuje się bowiem z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Ocena czy podatnik podlega w Rzeczypospolitej Polskiej ograniczonemu czy nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (tj. zgodnie z nomenklaturą ustawy o PIT określenie „czy posiada on miejsce zamieszkania na terytorium Polski”) powinna być dokonana w każdym przypadku indywidualnie z uwzględnieniem postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (o czym będzie mowa poniżej, w części analizy przeprowadzonej na podstawie polsko-rosyjskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania).
Zatem skoro zarówno Polska jak i Rosja uznają Wnioskodawcę za własnego rezydenta podatkowego (Polska na podstawie art. 3 ust. 1a pkt 2 ustawy o PIT - kryterium 183 dni w roku podatkowym), to należy sięgnąć do przepisów właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Zgodnie z art. 1 pkt 4 mowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Moskwie dnia 22 maja 1992 r. (dalej: „Umowa PL-RU”), zmodyfikowanej przez Konwencję wielostronną implementującą środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, podpisaną przez Polskę i przez Rosję dnia 7 czerwca 2017 r. (dalej: „Konwencja MLI”) , jeżeli zgodnie z prawem wewnętrznym umawiających się państw, dana osoba została uznana za rezydenta podatkowego w obu z nich, jej status będzie określany według następujących zasad:
a)osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu Państwach, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych),
b)jeżeli nie można ustalić, w którym Państwie osoba ma ośrodek interesów życiowych, albo jeżeli nie ma ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym z Państw, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym zwykle przebywa,
c)jeżeli przebywa ona zazwyczaj w obydwu Państwach lub nie przebywa zazwyczaj w żadnym z nich, to będzie ona uważana za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, którego jest obywatelem,
d)jeżeli jest ona obywatelem obu Państw lub nie jest obywatelem żadnego z nich, właściwe władze Umawiających się Państw rozstrzygną zagadnienie w drodze wzajemnego porozumienia.
Definicja "osoby mającej stałe miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie" odnosi się bezpośrednio do określenia "miejsca zamieszkania" przyjętego w ustawodawstwie wewnętrznych państw (w tym przypadku zgodnie z prawem Polski) i uwzględnia różne formy więzi osobistej z państwem, które we własnym ustawodawstwie ustala podstawę do nieograniczonego obowiązku podatkowego. Przez posiadanie stałego miejsca zamieszkania rozumie się posiadanie ogniska domowego w danym kraju.
Okres 2022-luty 2024 r.
a)Kwestia stałego miejsca zamieszkania w Rosji (ognisko domowe)
W ocenie Wnioskodawcy posiadał on stałe miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 1 pkt 4 lit. a umowy PL-RU wyłącznie w Rosji.
Definicja "osoby mającej stałe miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie" odnosi się bezpośrednio do określenia "miejsca zamieszkania" przyjętego w ustawodawstwie wewnętrznych państw (w tym przypadku zgodnie z prawem Polski) i uwzględnia różne formy więzi osobistej z państwem, które we własnym ustawodawstwie ustala podstawę do nieograniczonego obowiązku podatkowego. Przez posiadanie stałego miejsca zamieszkania rozumie się posiadanie ogniska domowego w danym kraju.
Przy tym wskazać należy, iż według Komentarza do Modelowej Konwencji OECD posiadanie stałego ogniska domowego oznacza, iż osoba fizyczna urządziła je i zastrzegła dla swojego trwałego użytkowania, w przeciwieństwie do przebywania w konkretnym miejscu, ale w takich warunkach, z których wynika, że dany pobyt jest zamierzony na krótki czas. Zgodnie z Komentarzem, istotnym czynnikiem jest trwałość zamieszkania, dbałość o ognisko domowe, co należy rozumieć, że osoba zainteresowana czyni wszystko, co jest niezbędne, aby mieć to mieszkanie do własnej dyspozycji w każdym czasie, w sposób ciągły, a nie od czasu do czasu, na pobyt, który z różnych względów może mieć charakter krótkotrwały.
Polskie prawo podatkowe nie definiuje wprost jak należy rozumieć „stałe miejsce zamieszkania” do celów podatkowych, w tym celu zatem pomocnym jest odwołanie się do orzecznictwa.
O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można bowiem mówić dopiero wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe, ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów (Postanowienie NSA z dnia 11 października 2007 r., I OW 69/07, LEX nr 399101, wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, LEX nr 478565, postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 r., I OW 265/05, LEX nr 198360, postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., I OW 231/05, LEX nr 201525, postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 r., I OW 265/05, LEX nr 198360.)
Podatnik wykazuje zamiar stałego pobytu w danej miejscowości, jeżeli miejscowość ta stanowi dla niego centrum jego życiowej działalności, ocenianej w aspekcie jego powiązań osobistych i gospodarczych. Oceniając w którym państwie znajduje się miejsce zamieszkania podatnika, należy w pierwszej kolejności poddać analizie, gdzie znajduje się stałe ognisko domowe podatnika. Pojęcie to należy do pojęć niedookreślonych, nieostrych, tj. takich które podlegają ocenie przez organ na tle okoliczności faktycznych danej sprawy.
Ognisko domowe musi jednakże nosić znamiona trwałości oznaczające, że osoba ta urządziła je i zastrzegła dla swojego trwałego użytkowania. Podatnik powinien przebywać w danym miejscu w taki sposób, aby nie było wątpliwości, iż jego pobyt nie jest zmierzony na krótki okres. Przerwa w faktycznym przebywaniu w miejscu dotychczasowego zamieszkania, nawet długotrwała związana chociażby ze studiami, misją dyplomatyczną, służbą wojskową czy pobytem za granicą w celach zarobkowych, nie pozbawia zatem danej osoby miejsca zamieszkania (M. Pazdan, System prawa prywatnego. Prawo cywilne, pod redakcją M. Safjana, t. I, s. 996-997 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r., IV CR 242/78, OSN 1979, Nr 6, poz. 120)
Nie w każdym wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania. W stosunku do osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie ma okoliczność, czy dana osoba wyjechała za granicę na pobyt czasowy, który to zamiar należy oceniać na podstawie całokształtu okoliczności. W przypadkach wątpliwości dotyczących okresowej zmiany miejscowości faktycznego przebywania zainteresowanego przyjmuje się zgodnie, że tymczasowa zmiana miejsca pobytu pozostaje generalnie bez wpływu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej w świetle art. 25 k.c. (J. Strzebińczyk, Kodeks cywilny. Komentarz, pod redakcją E. Gniewka, Warszawa 2006, s. 65.).
W ocenie Wnioskodawcy, w okresie 2022-luty 2024 posiadał on ognisko domowe (stałe miejsce zamieszkania) w Rosji, zatem zgodnie z art. 1 pkt 4 lit. a umowy PL-RU powinien on zostać uznany wyłącznie za rezydenta podatkowego Rosji. Wnioskodawca po wyjeździe do Polski zachował bowiem swoje związki z mieszkaniem w Rosji, dbając o nie jak o własne ognisko domowego, do którego nie mógł wrócić z powodów przejściowych przeszkód, ale do którego zamierzał wrócić po ustaniu wojny.
W Polsce Wnioskodawca wyłącznie wynajmował nieruchomość, co było związane z koniecznością ucieczki z Ukrainy, będącej ofiarą agresji militarnej ze strony Polsce oraz brakiem możliwości powrotu do Rosji.
Jego pobyt w Polsce miał charakter wyłącznie przejściowy, a jak o tym była mowa powyżej, samo zorganizowanie życia w Polsce nie świadczy o przeniesieniu stałego miejsca zamieszkania do tego kraju.
Również sam fakt, że po wyjeździe do Polski Wnioskodawca nie podejmował aktywności zawodowej w Polsce świadczy o tym, że zachował on ścisłe więzi z Rosją.
Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w licznych interpretacjach podatkowych wydanych przez Dyrektora KIS.
W interpretacji podatkowej z dnia 9 stycznia 2024 r. (nr 0113-KDIPT2-3.4011.849.2023.1.NM) Dyrektor KIS uznał, że osoba przebywająca w Polsce powyżej 183 dni (z uwagi na wojnę), ale mająca stałe miejsce zamieszkania na Ukrainie oraz certyfikat rezydencji podatkowej, nie powinna zostać uznana za polskiego rezydenta podatkowego. W tej sprawie obywatel Ukrainy wynajmował w Polsce mieszkanie i pracował zdalnie na etacie dla ukraińskiej firmy, utrzymywał silne więzi z Ukrainą (mieszkanie, rodzina/znajomi), planował powrót po wojnie, nie miał w Polsce innych powiązań majątkowo-finansowych.
W interpretacji podatkowej z dnia 31 października 2023 r. (nr 0115-KDIT2.4011.380.2023.2.ENB) obywatelka Ukrainy przebywała w Polsce powyżej 183 dni w roku, pracowała zdalnie na umowie o pracę dla ukraińskiego pracodawcy, wynajmowała mieszkanie w Polsce, miała w Ukrainie rodzinę na utrzymaniu i majątek (mieszkanie oraz dom z działką) oraz deklarowała powrót po wojnie; w Polsce poza najmem miała m.in. konto bankowe. W powyższej sprawie Dyrektor KIS uznał, że podatniczka nie uzyskała statusu polskiego rezydenta podatkowego.
Analogicznie stanowisko do stanowiska Wnioskodawcy, w tym względem osób uciekających przed wojną, Dyrektor KIS zaprezentował m.in. w następujących interpretacjach podatkowych:
·interpretacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.367.2024.3.NM,
·interpretacja podatkowa z dnia 29 września 2023 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.613.2023.1.KP,
·interpretacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.367.2024.3.NM.
b)Kwestia nieposiadania ośrodka interesów życiowych w Polsce
W ocenie Wnioskodawcy, nawet jeżeli uznać, że posiadał on stałe miejsce zamieszkania zarówno w Polsce jak i w Rosji, to zgodnie z art. 1 pkt 4 lit. a zdanie drugie Umowy PL-RU należy uznać, że z uwagi na nieposiadanie w Polsce ośrodka interesów życiowych (a posiadanie go wyłącznie w Rosji) Wnioskodawca powinien zostać uznany wyłącznie za rosyjskiego rezydenta podatkowego.
Zgodnie z ww. przepisem osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu Państwach, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych).
Powszechnie przyjmuje się, że ustalenie zakresu definicji „ośrodka interesów życiowych” następuje na podstawie przepisów wewnętrznych umawiającego się państwa (w tym przypadku Polski) z uwzględnieniem treści zawartych w Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD. Dana norma wynika również bezpośrednio z art. 1 pkt 2 Umowy PL-RU, zgodnie z którym określenie "osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie" oznacza każdą osobę, która zgodnie z prawem tego Państwa podlega tam opodatkowaniu z uwagi na miejsce zamieszkania, miejsce jej stałego pobytu, miejsce zarejestrowania osoby prawnej albo inne kryterium o podobnym charakterze.
W ocenie Wnioskodawcy w okresie 2022-luty 2024 r. nie posiadał on w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), a posiadał go wyłącznie w Rosji.
Pojęcie „ośrodka interesów życiowych” nie zostało wprost zdefiniowane w ustawie o PIT, niemniej jednak w celu ustalenia jego definicji pomocne jest sięgnięcie do objaśnień ogólnych wydanych przez Ministra Finansów oraz orzecznictwa wykształconego na gruncie tych przepisów.
Zgodnie z Objaśnieniami Ogólnymi Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sprawie rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku podatkowego osób fizycznych w Polsce przez ośrodek interesów życiowych rozumie się: „Istnienie w Polsce ośrodka interesów życiowych oznacza posiadanie ścisłych powiazań osobistych lub gospodarczych z Polską.”
Przez centrum interesów osobistych, czyli „skoncentrowanie” interesów osobistych, należy rozumieć miejsce, z którym podatnik posiada ścisłe powiązania osobiste. Powiązania osobiste to występowanie więzi rodzinnych, towarzyskich, podejmowanie aktywności społecznej, kulturalnej, sportowej, politycznej, itp.
Przez centrum interesów gospodarczych, w praktyce rozumie się miejsce, z którym dana osoba ma ścisłe powiązania ekonomiczne. W tym względzie należy wziąć pod uwagę przede wszystkim związki ekonomiczne osoby fizycznej z danym państwem, wśród których istotne są miejsce wykonywania działalności zarobkowej, główne źródła dochodów podatnika, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, zaciągnięte kredyty, konta bankowe, miejsce, z którego osoba zarządza swoim mieniem itd.
W ocenie Wnioskodawcy w okresie 2022-luty 2024 (aż do momentu uzyskania przez Wnioskodawcę polskiego obywatelstwa) jego interesy osobiste były skoncentrowane w Rosji, za czym przemawiały następujące okoliczności:
· wymuszony charakter ucieczki z Ukrainy, uwarunkowanymi działaniami wojennymi, w tym regularnymi atakami miasta zamieszkiwanego przed wojną na Ukrainie,
· brak realnej możliwości powrotu na Ukrainę, która nałożyła ograniczenia prawne dla obywateli rosyjskich,
· brak realnej możliwości powrotu do Rosji ze względu na możliwość zaciągnięcia Wnioskodawcy do wojska, czemu Wnioskodawca się sprzeciwia jako gorący przeciwnik wojny na Ukrainie,
· posiadanie wyłącznie rosyjskiego obywatelstwa, które uniemożliwiało Wnioskodawcy powrót na Ukrainę,
· ryzyko wydalenia (lub wymuszonego wyjazdu) Wnioskodawcy z Polski aż do momentu uzyskania przez niego obywatelstwa polskiego,
· posiadanie w Rosji przyjaciół oraz sieci kontaktów,
· posiadanie w Rosji stałego ogniska domowego (mieszkania objętego współwłasnością majątkową z rodzicami), dla którego Wnioskodawca czynił wszystko, co jest niezbędne, aby mieć to mieszkanie do własnej dyspozycji w każdym czasie, w sposób ciągły,
· nieposiadanie w Polsce ogniska domowego oraz
· chęć powrotu do Rosji po zakończeniu wojny.
Za przyjęciem, że Wnioskodawca posiada ściślejsze powiązania ekonomiczne z Rosją przemawiają następujące okoliczności:
· brak zatrudnienia Wnioskodawcy w Polsce,
· posiadanie rachunku bankowego w Rosji,
· brak posiadanego majątku w Polsce,
· utrzymywanie się przez Wnioskodawcę w Polsce z oszczędności zakumulowanych w Rosji,
· posiadanie majątku wyłącznie w Rosji (mieszkanie objęte współwłasnością majątkową z rodzicami).
W ocenie Wnioskodawcy, o posiadaniu rezydencji podatkowej w Polsce nie może świadczyć samo zorganizowanie życia w Polsce poprzez zapewnienie miejsca noclegu i wypoczynku, zakup sprzętu gospodarstwa domowego, opłacanie rachunków za telefon czy zapłatą czynszu za wynajęte mieszkanie, są to bowiem okoliczności związane z typową egzystencją w każdym miejscu, nawet czasowego pobytu. Tego rodzaju okoliczności (podane w opisie stanu faktycznego) nie stanowią o stworzeniu nowego ośrodka interesów życiowych. Dane stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Łodzi, z dnia 27 października 2009 r., sygn. I SA/Łd 507/09.
Do tożsamych wniosków jak w wywodzie przedstawionym powyżej należy dojść również, gdyby uznać, że Wnioskodawca nie posiada stałego miejsca zamieszkania ani w Rosji, ani w Polsce (z czym się Wnioskodawca nie zgadza, ponieważ w jego ocenie prawidłowa interpretacja przepisów podatkowych w jego przypadku powinna doprowadzić do wniosku, że posiada on ognisko domowe wyłącznie w Rosji).
W szczególności, na s. 11-12 Objaśnień Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sprawie rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku podatkowego osób fizycznych w Polsce podano przykład nr 12:
„Przykład 12
W 2020 r. pani Renata wyjechała do pracy do Hiszpanii. W tym państwie przebywała 8 miesięcy. W Polsce w ich wspólnym domu mieszkał jej mąż oraz dzieci. Z uwagi na posiadanie ośrodka interesów życiowych w Polsce, pani Renata jest traktowana jako polski rezydent podatkowy za ten rok. W Hiszpanii, pani Renata również została uznana za rezydenta podatkowego, gdyż zgodnie z hiszpańskimi przepisami rezydentem jest każdy, kto przebywa w tym państwie dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W którym państwie pani Renata powinna rozliczyć jako rezydent podatkowy dochody uzyskane w 2020 r.?
W Polsce. Obydwa państwa mają prawo uznać panią Renatę za rezydenta podatkowego, ponieważ spełniła krajowe kryteria dla uzyskania rezydencji podatkowej w każdym z państw. W przypadku podwójnej rezydencji podatkowej, konflikt między państwami należy rozstrzygnąć w oparciu o reguły kolizyjne, zawarte w art. 4 ust. 2 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską i Hiszpanią.
Pierwszym kryterium rozstrzygającym jest ustalenie, w którym państwie pani Renata ma stałe miejsce zamieszkania. W tym przypadku ustalenie państwa rezydencji podatkowej zgodnie z kryterium pierwszym nie było możliwe. Kolejnym kryterium jest ustalenie, z którym państwem pani Renata ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych). To kryterium pozwala rozstrzygnąć konflikt rezydencji, gdyż w Polsce pani Renata posiada dom, męża oraz dzieci. Ośrodek interesów życiowych położony jest więc w Polsce i w związku z tym pani Renata powinna rozliczyć się w Polsce z całości dochodów na zasadach nieograniczonego obowiązku podatkowego”.
Z opisanego powyżej przykładu wynika, że w przypadku, gdy ustalenie stałego miejsca zamieszkania (ogniska domowego) nie jest możliwe w żadnym z państw, które uznają daną osobę za własnego rezydenta podatkowego, to następnym w kolejności kryterium jest ustalenie miejsca (państwa), z którym podatnika łączą ściślejszej powiązana osobiste i gospodarcze (tj. państwa, w którym posiada on ośrodek interesów życiowych).
Mając na uwadze ten fakt, że zarówno polsko-rosyjska, jak i polsko-hiszpańska (podana w ministerialnym przykładzie nr 12) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zostały opracowane na podstawie Konwencji Modelowej OECD oraz posiadają tożsame postanowienia w zakresie ustalenia reguły kolizyjnych dla ustalenia rezydencji podatkowej, a z Objaśnień Ogólnych Ministra Finansów wynika, że przedstawiają one ogólne reguły ustalenia rezydencji podatkowej w przypadku kolizji, należy dojść do wniosku że omówiony powyżej przykład nr 12 mógłby mieć zastosowanie do sytuacji Wnioskodawcy.
Stanowisko Wnioskodawcy co do braku uzyskania polskiej rezydencji podatkowej mimo fizycznego zamieszkania w Polsce w kontekście tzw. ulgi na powrót znajduje potwierdzenie w interpretacjach podatkowych wydawanych przez Dyrektora KIS.
W szczególności w interpretacji podatkowej z dnia 20 maja 2025 r. nr 0114-KDIP3-2.4011.240.2025.2.AC Dyrektor KIS zgodził się z podatnikiem, że:
„(...) w przedstawionej sytuacji okoliczność tymczasowego pobytu w Polsce w okresie od 21 lipca 2023 r. do 6 grudnia 2023 r., podczas którego był Pan zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie ma wpływu na możliwość skorzystania z tzw. „ulgi na powrót”. Dla skorzystania z ulgi istotne jest bowiem m.in. to, żeby podatnik nie miał w okresie wskazanym w przepisie miejsca zamieszkania na terytorium Polski. Warunek ten - w świetle przedstawionych przez Pana informacji - należy uznać za spełniony”.
Wobec powyższego należy dojść do wniosku, że nie każdy pobyt podatnika w Polsce będzie skutkować uzyskaniem przez niego polskiej rezydencji podatkowej.
Okres od lutego 2024 r.
W ocenie Wnioskodawcy począwszy od lutego 2024 r. przeniósł on na terytorium Polski swój ośrodek interesów gospodarczych w szczególności z uwagi uzyskanie polskiego obywatelstwa oraz późniejsze zrzeczenie się z obywatelstwa rosyjskiego, zbycie udziału w mieszkaniu w Rosji, oraz późniejsze nabycie nieruchomości w Polsce, jak również rozpoczęcie aktywności zawodowej w Polsce.
Począwszy od lutego 2024 r. ośrodek interesów życiowych Wnioskodawcy znajduje się wyłącznie w Polsce. Podjęcie przez Wnioskodawcę tak radykalnych kroków jak złożenie wniosku o zrzeczenie się obywatelstwa rosyjskiego, jak również zbycie posiadanego udziału w nieruchomości w sposób obiektywny potwierdzają realizację zamiarów Wnioskodawcy oraz przeniesienie rezydencji fiskalnej do Polski.
W ocenie Wnioskodawcy, przeniósł on również w tym samym momencie (luty 2025 r.) centrum swoich interesów życiowych na terytorium Polski z uwagi na zaprzestanie oczekiwania rychłego powrotu do Rosji oraz podjęciu decyzji o pozostaniu w Polsce i budowaniu w tym kraju swojej przyszłości. Od momentu uzyskania obywatelstwa polskiego wyraźnie się poluźniły więzi osobiste Wnioskodawcy z Rosją, a sam Wnioskodawca tuż po uzyskaniu polskiego obywatelstwa wniósł o zrzeczenie się z obywatelstwa rosyjskiego.
Zgodnie z polskim prawem podatkowym zmianę miejsca rezydencji podatkowej na polską rezydencję może nastąpić również w trakcie roku podatkowego. W konsekwencji, od momentu wystąpienia zmiany w sytuacji osobistej Wnioskodawcy, która miała miejsce w lutym 2024 r., powinien on być traktowany jako polski rezydent podatkowy.
c)Analiza spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 21 ust. 43 pkt 3 lit. a ustawy o PIT
W ocenie Wnioskodawcy spełnił on również kryterium, o którym mowa w art. 21 ust. 43 pkt 3 lit. a, ponieważ w roku podatkowym, w którym przeniósł on miejsce zamieszkania do Polski (tj. został rezydentem podatkowym) uzyskał on polskie obywatelstwo. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w jego przypadku występuje tożsamość dnia, w którym przeniósł on miejsce zamieszkania do Polski w rozumieniu art. 21 ust. 43 ustawy o PIT z dniem, w którym uzyskał on obywatelstwo polskie.
Jest oczywistym, że sam fakt posiadania lub zmiany obywatelstwa nie przesądza o rezydencji podatkowej, natomiast ze względów opisanych w danym wniosku, Wnioskodawca w jego ocenie został polskim rezydentem podatkowym w momencie uzyskania polskiego obywatelstwa.
Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.
Przykładowo w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. III SA/Wa 294/24 Sąd stwierdził, że warunkiem umożliwiającym skorzystanie z tzw. ulgi na powrót jest uzyskanie obywatelstwa polskiego (lub innego dokumentu, o którym mowa w przepisie - np. Karty Polaka) najpóźniej w tym roku, w którym podatnik planuje skorzystanie z tej ulgi:
„W ocenie Sądu, w celu skorzystania z przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 152 u.p.d.o.f. zwolnienia, podatnik musi spełnić przewidziany w art. 21 ust. 43 pkt 3 lit. a u.p.d.o.f. warunek, czyli "posiadać" w szczególności Kartę Polaka (przy założeniu spełnienia pozostałych warunków), co oznacza, że najpóźniej przed końcem pierwszego roku podatkowego (z czterech następujących po sobie lat podatkowych), za który podatnik chce korzystać ze zwolnienia, winien ją posiadać. Jeżeli zatem podatnik w roku X zmieni miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i (najpóźniej) w tym roku będzie posiadać Kartę Polaka (przy spełnieniu pozostałych warunków), to zwolnieniem będzie mógł objąć przychody (wskazane w przepisie, do odpowiedniej wysokości itd.) w roku X (od początku roku) oraz w trzech kolejnych latach albo w roku X+1 oraz w trzech kolejnych latach. Jeżeli natomiast podatnik zmieni miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w roku X, lecz Kartę Polaka uzyska dopiero w roku kolejnym, to zwolnieniem będzie mógł objąć przychody (wskazane w przepisie, do odpowiedniej wysokości itd.), przy spełnieniu pozostałych warunków, w roku X+1 (od początku roku) oraz w trzech kolejnych latach.
Wskazana wykładnia umożliwia skorzystanie ze zwolnienia również przez tych podatników, którzy zmienią miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pod koniec danego roku i w efekcie staną się posiadaczami Karty Polaka w roku kolejnym (proces uzyskiwania Karty Polaka jest, co oczywiste, rozciągnięty w czasie). Przyjęcie innej wykładni (zmierzającej do uznania, że warunek posiadania w szczególności Karty Polaka winien zostać spełniony najpóźniej przed upływem w roku, w którym podatnik przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) skutkowałoby tym, że w zależności od tego, czy podatnik zmienił miejsce zamieszkania na początku roku, czy też pod koniec roku (przy takim samym okresie oczekiwania na Kartę Podatnika) mógłby skorzystać z preferencji lub nie”.
Na koniec, w tym miejscu warto przytoczyć wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 294/24, w którym Sąd w ślad za ustawodawcą (którego wykładnia autentyczna została zawarta w uzasadnieniu projektu ustawy) uznał, że przepisy o tzw. uldze na powrót należy interpretować w ten sposób, aby jak największa grupa osób powracających do Polski mogła skorzystać z tej preferencji podatkowej:
„Tytułem wstępu należy zauważyć, że celem wprowadzenia przedmiotowej regulacji prawnej było zachęcenie osób mieszkających za granicą do powrotu na stałe do Polski. Jak bowiem wynika z Oceny Skutków Regulacji do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1532) - https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/ druk.xsp?nr=1532
1. "Jaki problem jest rozwiązywany?!. W zakresie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa PIT) Istotą problemu jest: (...) 4. Zwiększenie atrakcyjności Polski jako miejsca przeniesienia rezydencji podatkowej (...) (...) Ad. 4 Zwiększenie atrakcyjności Polski jako miejsca przeniesienia rezydencji podatkowej: Cel ten realizowany jest poprzez: (...) wprowadzenie nowej ulgi tzw. ulgi na powrót, (...) Efektem tych zmian będzie stworzenie konkurencyjnego środowiska podatkowego skłaniającego tę grupę podatników do relokowania rezydencji podatkowej na terytorium Polski.". Przedmiotowa ulga została wprowadzona w art. 21 ust. 1 pkt 152 u.p.d.o.f., jednocześnie warunki jej stosowania zostały zawarte w art. 21 ust. 43 u.p.d.o.f.
Z perspektywy celu wprowadzenia przedmiotowej regulacji, którym jest zwiększenie atrakcyjności Polski jako miejsca przeniesienia rezydencji podatkowej, skutkujące powrotem podatników do kraju (i docelowym zwiększeniem wpływów podatkowych od tej grupy podatników), nie ma uzasadnienia dla zawężającej wykładni przedmiotowej regulacji stanowiącej preferencję. Zawężająca wykładnia rzeczonej regulacji, skutkująca ograniczeniem jej zastosowania, zmniejszałaby bowiem atrakcyjność Polski jako miejsca przeniesienia rezydencji podatkowej i co za tym idzie ograniczałaby grupę podatników (osób fizycznych) decydujących się na "powrót do kraju"/zmianę rezydencji podatkowej (i co za tym idzie zmniejszałaby docelowe, długofalowe wpływu, które należałoby się spodziewać, od tej potencjalnej, dodatkowej, grupy podatników)”.
Wnioskodawca jest doskonałym przykładem osoby, która w zamierzeniu ustawodawcy powinna móc skorzystać z danej ulgi podatkowej w jak najszerszym zakresie.
Wnioskodawca najpierw posiadał Kartę Polaka (jeszcze przed wjazdem do Polski), a następnie uzyskał polskie obywatelstwo. Po zmianie rezydencji podatkowej na polską, Wnioskodawca zerwał definitywnie swojego związku z państwem, z którego wyjechał do Polski, podjął w Polsce aktywność zawodową oraz nabył dom rodzinny. W konsekwencji Organ powinien przychylić się do stanowiska Wnioskodawcy i uwzględnić jego sytuację osobistą przemawiającą za uzyskaniem prawa do skorzystania z ulgi począwszy od 2025 r. (rok X+1).
W uzupełnieniu wniosku podał Pan, co następuje.
Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w interpretacji podatkowej z dnia 26 marca 2026 r. (sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.61.2026.1.PR), w której Dyrektor KIS zgodził się z wnioskodawcą m.in. co do następujących okoliczności:
1)wymuszony charakter wyjazdu z Ukrainy (tj. kraju z którego wnioskodawca wyjechał i do którego nie może chwilowo wrócić) uwarunkowany działaniami wojennymi stanowi samodzielną przesłankę przemawiającą za uznaniem, że centrum interesów osobistych pozostaje na Ukrainie,
2)zachowanie ogniska domowego na Ukrainie (tj. kraju z którego wnioskodawca wyjechał i do którego nie może chwilowo wrócić) jest możliwe nawet w przypadku długoterminowego (3-letniego) pobytu w Polsce,
3)o zmianie rezydencji podatkowej nie może świadczyć samo zorganizowanie życia w Polsce poprzez zapewnienie noclegu i wypoczynku,
4)w przypadku zmiany okoliczności z uwagi na uzyskanie zatrudnienia w Polsce (tj. źródła utrzymania) oraz w zw. z przedłużającym się konfliktem powodującym zmianę planów wnioskodawcy co do przyszłości możliwe jest uzyskanie rezydencji podatkowej w Polsce (tj. dopiero z tą chwilą) – mimo że wnioskodawca rozpoczął pobyt w Polsce wiele lat temu.
Ad. 2.
W ocenie Wnioskodawcy jest on uprawniony do zastosowania tzw. ulgi na powrót, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT, licząc od początku następnego roku, w którym przeniósł miejsca zamieszkania na terytorium Polski (tj. licząc od początku 2025 r. i do końca 2028 r.).
Tzw. ulga na powrót przysługuje m.in. względem przychodów ze stosunku pracy oraz z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ryczałtu (por. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT).
Mając na uwadze, że Wnioskodawca od 2025 r. osiąga przychody z ww. źródeł, oraz spełnia pozostałe warunki o których mowa w art. 21 ust. 43 ustawy o PIT (o czym była szerzej mowa w odpowiedzi na pytanie nr 1), to jego zdaniem jest on uprawniony do zastosowania tzw. ulgi na powrót. W konsekwencji, mając na uwadze ten fakt, że Wnioskodawca przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Polski w 2024 r., to może on wybrać zastosowanie ulgi względem własnych dochodów począwszy od roku następnego tj. od 2025 r. (zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 152 in fine).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Wolne od podatku dochodowego są przychody podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte:
a)ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
b)z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8,
c)z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
d)z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
- w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł to miejsce zamieszkania, albo od początku roku następnego, z zastrzeżeniem ust. 39, 43 i 44.
Na podstawie art. 21 ust. 39 ww. ustawy:
Przy obliczaniu kwoty przychodów podlegających zwolnieniu od podatku na podstawie ust. 1 pkt 148 i 152-154 nie uwzględnia się przychodów podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie niniejszej ustawy, zwolnionych od podatku dochodowego oraz od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 21 ust. 43 ustawy:
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 152, przysługuje pod warunkiem, że:
1)w wyniku przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podatnik podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu oraz
2)podatnik nie miał miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obejmującym:
a)trzy lata kalendarzowe poprzedzające bezpośrednio rok, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz
b)okres od początku roku, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia poprzedzającego dzień, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz
3)podatnik:
a)posiada obywatelstwo polskie, Kartę Polaka lub obywatelstwo innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej lub
b)miał miejsce zamieszkania:
- nieprzerwanie co najmniej przez okres, o którym mowa w pkt 2, w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej, Australii, Republice Chile, Państwie Izrael, Japonii, Kanadzie, Meksykańskich Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Republice Korei, Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej lub Stanach Zjednoczonych Ameryki, lub
- na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat kalendarzowych poprzedzających okres, o którym mowa w pkt 2, oraz
4)posiada certyfikat rezydencji lub inny dowód dokumentujący miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w okresie niezbędnym do ustalenia prawa do tego zwolnienia, oraz
5)nie korzystał uprzednio, w całości lub w części, z tego zwolnienia - w przypadku podatników, którzy ponownie przeniosą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ww. przepisy zostały wprowadzone z dniem 1 stycznia 2022 r. przez art. 1 pkt 13 lit. a tiret 13 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105).
Ponadto, z art. 53 ww. ustawy zmieniającej wynika, że:
Zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy zmienianej w art. 1, ma zastosowanie do podatników, którzy przenieśli miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 31 grudnia 2021 r.
Zgodnie z uzasadnieniem do ww. ustawy wprowadzającej ulgę na powrót:
Jest to nowa propozycja (dotychczas brak regulacji w tym zakresie) dotycząca podatników osiedlających się w Polsce, w konsekwencji zmieniających rezydencję podatkową. (…) Prawo do stosowania zwolnienia będzie przysługiwać podatnikowi przez 4 kolejno po sobie następujące lata podatkowe, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wyniku czego stał się podatnikiem, o którym mowa w art. 3 ust. 1, albo od początku roku następnego. Podatnik sam wybierze korzystniejsze dla niego rozwiązanie, tj. rok, od którego będzie korzystał z ulgi. (…)
Ulga, o której mowa w ww. art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polega na zwolnieniu od podatku dochodowego niektórych przychodów osiągniętych w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych przez podatników, którzy w wyniku przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Polski po dniu 31 grudnia 2021 r. podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Dla zastosowania ww. zwolnienia przedmiotowego jest więc istotne, aby przeniesienie miejsca zamieszkania miało miejsce po 31 grudnia 2021 r.
W celu skorzystania z ww. preferencji podatkowej, tj. tzw. „ulgi na powrót”, spełnione muszą być jednak wszystkie dodatkowe warunki wskazane w art. 21 ust. 43 ustawy. Przy tym, w świetle przepisów regulujących omawiane zwolnienie, znaczenie ma takie przeniesienie miejsca zamieszkania, w wyniku którego podatnik podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce (zmiana rezydencji podatkowej). Wprost stanowi o tym art. 21 ust. 43 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dla zastosowania ww. zwolnienia przedmiotowego jest więc istotne m.in. aby przeniesienie miało miejsce po 31 grudnia 2021 r. oraz aby podatnik nie miał miejsca zamieszkania na terytorium Polski zarówno w okresie obejmującym trzy lata kalendarzowe poprzedzające bezpośrednio rok, w którym zmienił miejsce zamieszkania na Polskę, jak i w okresie od początku roku, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Polski, do dnia poprzedzającego dzień, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Kwestie związane z posiadaniem miejsca zamieszkania na terytorium Polski zostały uregulowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:
1)posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
2)przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Według art. 3 ust. 2a ww. ustawy:
Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Przepis art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje na dwa warunki, od spełnienia których uzależnia się kwalifikację danej osoby jako mającej miejsce zamieszkania w Polsce. Powyższe przesłanki są rozdzielone spójnikiem „lub”, co jest równoznaczne z tym, że wystarczy spełnienie którejkolwiek z nich, aby uznać, że osoba posiada miejsce zamieszkania w Polsce, a co za tym idzie - podlega w kraju nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli opodatkowaniu od wszystkich osiąganych dochodów.
Jako pierwszy warunek pozwalający na uznanie osoby za mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przepis wskazuje posiadanie centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych). Przesłanka ta została skonstruowana w bardzo szeroki sposób, jeśli chodzi o zakreśloną grupę osób, które na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych posiadają w Polsce ośrodek interesów życiowych. Wynika to z użycia w przywołanym powyżej przepisie spójnika „lub” w sformułowaniu „centrum interesów osobistych lub gospodarczych” dla doprecyzowania kiedy uznaje się daną osobę za mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się również osobę fizyczną, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W świetle art. 3 ust. 1a analizowany warunek stanowi samodzielną podstawę do uznawania określonej kategorii osób za rezydentów, niezależną od omówionego powyżej posiadania na terytorium RP centrum interesów życiowych.
Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a, 2b ww. ustawy stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 4a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Ocena czy podatnik podlega w Rzeczypospolitej Polskiej ograniczonemu czy nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu powinna być dokonana w każdym przypadku indywidualnie, z uwzględnieniem postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Ustalając Pana miejsce zamieszkania dla celów podatkowych należy zatem odnieść się również do przepisów umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Moskwie dnia 22 maja 1992 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 125, poz. 569).
Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. umowy polsko-rosyjskiej:
W rozumieniu niniejszej umowy określenie „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie” oznacza każdą osobę, która zgodnie z prawem tego Państwa podlega tam opodatkowaniu z uwagi na miejsce zamieszkania, miejsce jej stałego pobytu, miejsce zarejestrowania osoby prawnej albo inne kryterium o podobnym charakterze. Jeżeli dochód jest osiągany przez spółkę jawną, to miejsce zamieszkania ustala się w miejscu pobytu osoby podlegającej opodatkowaniu od takiego dochodu.
Na podstawie art. 1 ust. 4 ww. umowy polsko-rosyjskiej:
Jeżeli stosownie do postanowień ustępu 2 osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu Umawiających się Państwach, to jej status będzie określony według następujących zasad:
a)osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu Państwach, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych),
b)jeżeli nie można ustalić, w którym Państwie osoba ma ośrodek interesów życiowych, albo jeżeli nie ma ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym z Państw, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym zwykle przebywa,
c)jeżeli przebywa ona zazwyczaj w obydwu Państwach lub nie przebywa zazwyczaj w żadnym z nich, to będzie ona uważana za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, którego jest obywatelem,
d)jeżeli jest ona obywatelem obu Państw lub nie jest obywatelem żadnego z nich, właściwe władze Umawiających się Państw rozstrzygną zagadnienie w drodze wzajemnego porozumienia.
Definicja „osoby mającej miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie” odnosi się zatem bezpośrednio do określenia „miejsca zamieszkania” przyjętego w ustawodawstwach wewnętrznych państw i uwzględnia różne formy więzi osobistej z państwem, które we własnym ustawodawstwie ustala podstawę do nieograniczonego obowiązku podatkowego.
Przy tym wskazać należy, iż według Komentarza do Modelowej Konwencji OECD posiadanie stałego ogniska domowego oznacza, iż osoba fizyczna urządziła je i zastrzegła dla swojego trwałego użytkowania, w przeciwieństwie do przebywania w konkretnym miejscu, ale w takich warunkach, z których wynika, że dany pobyt jest zamierzony na krótki czas. Zgodnie z Komentarzem, istotnym czynnikiem jest trwałość zamieszkania, dbałość o ognisko domowe, co należy rozumieć, że osoba zainteresowana czyni wszystko, co jest niezbędne, aby mieć to mieszkanie do własnej dyspozycji w każdym czasie, w sposób ciągły, a nie od czasu do czasu, na pobyt, który z różnych względów może mieć charakter krótkotrwały. Jeżeli osoba fizyczna posiada ognisko domowe w obu Umawiających się państwach, wówczas pierwszeństwo ma państwo, z którym osobiste i ekonomiczne powiązania danej osoby są ściślejsze. Przez takie powiązania Komentarz nakazuje rozumieć ośrodek interesów życiowych, przy ustalaniu którego należy wziąć pod uwagę stosunki rodzinne i towarzyskie, zatrudnienie, działalność polityczną, kulturalną i wszelką inną, miejsce działalności gospodarczej i miejsce, z którego zarządza swoim mieniem. Wszystkie te okoliczności należy rozważyć w całości, uwzględniając indywidualne postępowanie danej osoby. Jeśli miejsca zamieszkania nie można ustalić na podstawie tego kryterium, należy ustalić je biorąc pod uwagę przede wszystkim miejsce, w którym osoba fizyczna zwykle przebywa, a następnie obywatelstwo danej osoby.
Ponadto, jeżeli osoba, mająca ognisko domowe w jednym państwie, utworzyła ognisko domowe w drugim państwie z zachowaniem w całej pełni pierwszego ogniska, to fakt, iż pierwsze z nich zostało zachowane w środowisku, w którym osoba ta zawsze mieszkała, pracowała i w którym znajduje się jej rodzina i mienie, może w połączeniu z innymi elementami wskazywać, że osoba ta zachowała ośrodek swych życiowych interesów w pierwszym państwie.
Tekst Modelowej Konwencji stanowiącej wzór umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawieranych przez Polskę, jak i brzmienie Komentarza do niej, zostały wypracowane w drodze konsensusu przez wszystkie państwa członkowskie OECD, które zobowiązały się tym samym do stosowania zawartych w nich postanowień.
Modelowa Konwencja, jak i Komentarz do niej, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, natomiast stanowią wskazówkę, jak należy interpretować zapisy umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.
Z przedstawionych we wniosku okoliczności wynika, że:
· Do końca 2020 r. Wnioskodawca zamieszkiwał w Rosji, tj. kraju jego obywatelstwa.
· Z początkiem 2021 r. Wnioskodawca tymczasowo przeprowadził się na Ukrainę, zachowując swoje dotychczasowe związki z Rosją.
· Wnioskodawca opuścił Ukrainę w sierpniu 2022 r. ze względu na wybuch pełnoskalowej wojny w tym kraju i przeprowadził się do Polski, w której zamieszkuje do chwili obecnej. Wyjazd Wnioskodawcy miał charakter wymuszony i w założeniu tymczasowy, ponieważ zachował on z Rosją stałe więzi, w tym przyjaciół oraz sieć kontaktów. Wnioskodawca planował powrót do Rosji niezwłocznie po zakończeniu działań wojennych i wiązał z tym krajem swoją przyszłość. Konieczność wyjazdu Wnioskodawcy z Ukrainy wynikała również z nałożonych przez państwo ukraińskie restrykcji na obywateli Rosji zamieszkujących w tym kraju, którzy nie posiadali ukraińskiej karty stałego pobytu na dzień rozpoczęcia wojny na Ukrainie. Zatem również z powodów prawnych Wnioskodawca nie mógł dalej zamieszkiwać na Ukrainie i oczekiwał, że jego powrót będzie możliwy po zakończeniu wojny (lub na podstawie polskiego paszportu, który mógł on otrzymać ze względu na swoje polskie pochodzenie). Celem wyjazdu Wnioskodawcy z Ukrainy oraz dalszego zamieszkania i pobytu w Polsce była chęć ucieczki przed atakiem zbrojnym na Ukrainę.
· Wnioskodawca nie osiągał dochodów od polskiego pracodawcy lub zleceniodawcy w okresie 2022-2024.
· Wnioskodawca nie posiadał zobowiązań finansowych w Polsce, w szczególności kredytów, kredytów hipotecznych ani zaciągniętych pożyczek w ww. okresie.
· Po przeprowadzce do Polski w okresie 2022-2024 Wnioskodawca nie podejmował żadnej aktywności zawodowej w Polsce. Wnioskodawca oczekiwał i przewidywał, iż w najbliższej przyszłości wróci do Rosji, a w związku z tym traktował pobyt w Polsce jako tymczasowy.
· Wnioskodawca posiadał w Rosji udział w mieszkaniu własnościowym, które traktował jako własne ognisko domowe (którego był współwłaścicielem razem z rodzicami). We własnościowym mieszkaniu Wnioskodawca spędził większość swojego życia w Rosji. Wnioskodawca pozbył się udziału w tej nieruchomości w lipcu 2024 r. z powodów opisanych w dalszej części wniosku.
· W okresie 2022-luty 2024 Wnioskodawca posiadał ognisko domowe (tj. mieszkanie objęte współwłasnością z rodzicami) w Rosji, dla którego Wnioskodawca czynił wszystko, co jest niezbędne, aby mieć to mieszkanie do własnej dyspozycji w każdym czasie, w sposób ciągły. Wnioskodawca nie posiadał w tym okresie ogniska domowego w Polsce, a traktował swoje zamieszkanie w wynajmowanym lokalu w Polsce jako tymczasowe.
· W okresie 2022-2024 r. Wnioskodawca był traktowany przez organy podatkowe Rosji jako rosyjski rezydent podatkowy. Wnioskodawca posiadał również rachunki bankowe w bankach rosyjskich.
· (…) był traktowany przez organy państwowe zarówno Polski, jak i Ukrainy jako obywatel Rosji.
Biorąc powyższe pod uwagę, we wskazanym wyżej okresie nie miał Pan centrum interesów życiowych w Polsce, bowiem najpierw (do końca 2020 r.) mieszkał Pan w Rosji, której był Pan obywatelem), później (od początku 2021 r.) tymczasowo (jak Pan zaznaczył) przeprowadził się Pan na Ukrainę, a do Polski przyjechał Pan (w sierpniu 2022 r.) również jedynie tymczasowo, ze względu na wojnę. Uznaję zatem, że we wskazanym wyżej okresie – tj. do lutego 2024 r. – w Polsce nie miał Pan miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Natomiast jak Pan wskazał:
· W lutym 2024 r. Wnioskodawca uzyskał obywatelstwo polskie ze względu na swoje polskie pochodzenie.
· W związku z otrzymaniem polskiego obywatelstwa, Wnioskodawca postanowił definitywnie nie wracać do Rosji, ponieważ od tego momentu mógł on spokojnie zamieszkiwać w Polsce bez obawy o możliwe anulowanie dokumentów pobytowych i wymuszoną konieczność powrotu do państwa obywatelstwa.
· Bezpośrednio po otrzymaniu obywatelstwa polskiego Wnioskodawca zerwał swoje więzi z Rosją w sposób definitywny pozbywając się udziału w mieszkaniu własnościowym, zrzekając się z obywatelstwa rosyjskiego oraz podejmując aktywność zawodową w Polsce.
· Ze względu na przedłużającą się wojnę i otrzymanie polskiego obywatelstwa Wnioskodawca (który do tej pory był traktowany przez organy państwowe zarówno Polski, jak i Ukrainy jako obywatel Rosji) postanowił o przeniesieniu się do Polski na stałe oraz zerwanie jego dotychczasowych związków z Rosją i Ukrainą.
· Otrzymanie przez Wnioskodawcę obywatelstwa polskiego spowodowało zmianę dotychczasowego podejścia Wnioskodawcy co do swoich planów na przyszłość. W konsekwencji Wnioskodawca postanowił zostać w Polsce na stałe, kupić nieruchomość oraz znaleźć zatrudnienie w polskim podmiocie oraz założyć i prowadzić w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą. Od momentu otrzymania obywatelstwa polskiego zostały zerwane jego dotychczasowe związki z Ukrainą oraz Rosją.
· W marcu 2024 r. Wnioskodawca złożył wniosek do kompetentnych władz rosyjskich (za pośrednictwem Ambasady w Warszawie) o zrzeczenie się z obywatelstwa rosyjskiego.
· W lipcu 2025 r. Wnioskodawca nabył na własność dom jednorodzinny w Polsce.
· We wrześniu 2025 r. Wnioskodawca zawarł umowę o pracę z polskim podmiotem.
· W dniu 10 września 2025 r. Wnioskodawca rozpoczął prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, dla której jako formę opodatkowania wybrał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
· W październiku 2025 r. Wnioskodawca otrzymał decyzję władz rosyjskich uznającą jego wniosek o zrzeczeniu się z obywatelstwa rosyjskiego.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzam, że na gruncie opisanego zdarzenia rokiem, w którym przeniósł Pan na terytorium Polski miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 152 w zw. z art. 21 ust. 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest rok 2024 i od tego momentu podlega Pan w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Tym samym, nie miał Pan miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obejmującym:
- trzy lata kalendarzowe poprzedzające bezpośrednio rok 2024, w którym zmienił Pan miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz
- okres od początku roku 2024, w którym zmienił Pan miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia poprzedzającego dzień, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zatem uznaję, że spełnia Pan wymagania wskazane w art. 21 ust. 43 pkt 2 lit. a i b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ponadto uznaję, że spełnił Pan również warunek wskazany w art. 21 ust. 43 pkt 3 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kolejnym istotnym kryterium warunkującym zastosowanie „ulgi na powrót” jest – stosownie do art. 21 ust. 43 pkt 4 ww. ustawy – posiadanie certyfikatu rezydencji lub innych dowodów dokumentujących miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w okresie niezbędnym do ustalenia prawa do tego zwolnienia.
Zgodnie z art. 5a pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Ilekroć w ustawie mowa jest o certyfikacie rezydencji - oznacza to zaświadczenie o miejscu zamieszkania podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca zamieszkania podatnika.
Z treści ww. regulacji wynika, że podatnik powinien posiadać certyfikat rezydencji lub inny dowód dokumentujący miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w okresie niezbędnym do ustalenia prawa do zwolnienia. Wystarczy zatem, że podatnik posiada inne dokumenty, które potwierdzą jego miejsce zamieszkania w innym państwie, nie mniej muszą być to dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.
Choć przepisy podatkowe nie wymieniają w tym zakresie żadnego katalogu, to należy pamiętać, że zgodnie z art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Powyższe oznacza, że innymi dowodami wskazującymi na miejsce zamieszkania poza Polską mogą być m.in. umowa o pracę, historia zatrudnienia, zagraniczne zeznania podatkowe, zagraniczna umowa najmu nieruchomości, paski wynagrodzeń, wyciągi bankowe czy też zagraniczne zaświadczenie od pracodawcy. Można jednak w tym zakresie przedstawić również inne dowody. Nie można bowiem stracić z pola widzenia faktu, że dokumenty są jednym ze środków dowodowych, ale nie są jedynym środkiem dowodowym.
W opisie zdarzenia wskazał Pan, że:
Wnioskodawca posiada dowody potwierdzające jego miejsce zamieszkania do celów podatkowych w Rosji w okresie niezbędnym dla ustalenia prawa do zastosowania tzw. ulgi na powrót.
Spełnił Pan zatem warunek wskazany w art. 21 ust. 43 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ponadto wskazał Pan, że:
· Wnioskodawca nie korzystał wcześniej z tzw. ulgi na powrót.
· W wrześniu 2025 r. Wnioskodawca zawarł umowę o pracę z polskim podmiotem.
· W dniu 10 września 2025 r. Wnioskodawca rozpoczął prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, dla której jako formę opodatkowania wybrał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Reasumując, stwierdzam, że na gruncie opisanego zdarzenia będzie Panu prawo do skorzystania z tzw. „ulgi na powrót”, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na zasadach wynikających z tego przepisu, w czterech interesujących Pana, kolejno po sobie następujących latach podatkowych, tj.: 2025, 2026, 2027 oraz 2028 – w limitowanej tym przepisem wysokości, nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie prowadzi postępowania dowodowego, a interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia. Prawidłowość dokonanego przez podatnika rozliczenia w związku ze skorzystaniem z preferencji podatkowej podlega weryfikacji przez właściwy rzeczowo organ podatkowy w toku postępowania kontrolnego, postępowania podatkowego, czy czynności sprawdzających i to właśnie ten organ ewentualnie oceniać będzie, czy w oparciu o przedstawione środki dowodowe i okoliczności podatnik prawidłowo wywodzi korzystne dla siebie skutki podatkowe.
W odniesieniu do przywołanych interpretacji indywidualnej, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
