Czy stowarzyszenie wpisane do KRS może zawierać umowy sponsoringowe

PROBLEM

Planowana jest współpraca pomiędzy stowarzyszeniem wpisanym do KRS a instytucjami zainteresowanymi wsparciem jego działalności. Rozważany jest model, w którym instytucja przekazywałaby stowarzyszeniu środki finansowe, a w zamian otrzymywałaby świece sojowe produkowane przez podopiecznych stowarzyszenia. Jedną z proponowanych form takiej współpracy jest umowa sponsoringowa. Czy stowarzyszenie może zawierać umowy sponsoringowe na opisanych zasadach i czy przekazanie sponsorowi świec w zamian za środki finansowe jest dopuszczalne w ramach sponsoringu, czy też współpracę należy uregulować inaczej?

RADA

Zawarcie takiej umowy jest dopuszczalne w ramach swobody umów, jednak o jej kwalifikacji jako sponsoringu decyduje rzeczywisty charakter świadczenia stowarzyszenia, nie sama nazwa umowy. Jeżeli świece pełnią funkcję nośnika reklamy sponsora, mogą stanowić element usługi promocyjnej rozliczanej w ramach sponsoringu; jeżeli natomiast dominującym elementem jest samo przekazanie towaru, relacja odpowiada raczej umowie sprzedaży.

UZASADNIENIE

Umowa sponsoringu należy do umów nienazwanych i funkcjonuje na podstawie zasady swobody umów wyrażonej w art. 353¹ k.c. Jej istotą jest odpłatne świadczenie sponsora – najczęściej przekazanie środków pieniężnych – w zamian za wykonanie przez sponsorowanego świadczeń o charakterze promocyjnym, reklamowym lub wizerunkowym. Kluczowe jest zatem to, że świadczenie sponsorowanego ma charakter usługi, a nie dostawy towarów. Prawo cywilne dopuszcza ukształtowanie stosunku w sposób mieszany, łączący promocję z przekazaniem rzeczy, jednak o kwalifikacji umowy nie decyduje jej nazwa, lecz rzeczywista treść zobowiązań stron. Jeżeli dominującym świadczeniem stowarzyszenia jest przekazanie świec, relacja odpowiada raczej umowie sprzedaży niż sponsoringowi; jeśli natomiast świece pełnią funkcję nośnika reklamy sponsora – na przykład zawierają jego logo lub są dystrybuowane w ramach kampanii promocyjnej – można je uznać za element świadczenia reklamowego. Sponsoring różni się od darowizny obecnością świadczenia wzajemnego (w darowiźnie korzyść jest jednostronna), a od sprzedaży towarów tym, że głównym świadczeniem sponsorowanego jest usługa, a nie dostawa towaru.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 1 września 2023 r. (sygn. 0114-KDIP2-1.4010.397.2023.1.AZ) wskazał, że umowa sponsoringu może przybrać formę sponsoringu właściwego, opartego na wzajemności świadczeń, lub sponsoringu niewłaściwego, zbliżonego charakterem do darowizny, gdy sponsor jednostronnie zobowiązuje się do finansowania sponsorowanego. W sponsoringu właściwym sponsor otrzymuje od sponsorowanego ekwiwalentne świadczenie reklamowe, a wydatki stanowią wówczas w całości koszty uzyskania przychodów sponsora. Jeżeli sponsor nie otrzymuje żadnego świadczenia wzajemnego, wydatek ma charakter darowizny i – zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy o CIT – nie stanowi kosztu uzyskania przychodów. Gdy świadczenia obu stron nie są ekwiwalentne, wydatki na sponsoring są kosztem podatkowym jedynie do wysokości wartości usług reklamowych sponsorowanego, a nadwyżka traktowana jest jak darowizna – co oznacza, że dysproporcja między wartością świec a wartością działań promocyjnych może skutkować częściowym zakwestionowaniem kosztów. Z tego względu istotne jest precyzyjne opisanie w umowie wzajemnych świadczeń stron oraz, w miarę możliwości, ich wartości; brak takiego opisu jest najczęstszą przyczyną kwestionowania umowy przez organy podatkowe.

Odrębną kwestią jest opodatkowanie dochodu stowarzyszenia. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 10 października 2023 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.383.2023.1.DP) potwierdził, że dochód stowarzyszenia przeznaczony i wydatkowany na realizację celów statutowych korzysta ze zwolnienia z CIT na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT niezależnie od źródła jego pochodzenia, a więc również dochód z działalności gospodarczej, w tym ze sponsoringu – o ile cel statutowy mieści się w ustawowym katalogu (m.in. dobroczynność, działalność kulturalna, oświatowa, ochrona zdrowia, rehabilitacja inwalidów), jest precyzyjnie wpisany w statucie, a uzyskany dochód zostanie faktycznie na ten cel przeznaczony i wydatkowany.

Na gruncie VAT umowa sponsoringu, w ramach której sponsor przekazuje towary lub świadczy usługi, rodzi po obu stronach skutki podatkowe: po stronie sponsora – odpłatną dostawę towarów lub świadczenie usług, po stronie sponsorowanego – odpłatne świadczenie usługi reklamowej, co potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 5 sierpnia 2020 r. (sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.294.2020.2.JS). Odpłatny charakter transakcji wynika z ekwiwalentnej wymiany świadczeń między stronami.

Monika Majewska

specjalista w zakresie prawa cywilnego i handlowego