Czy powstanie obowiązku stosowania prewspółczynnika VAT w trakcie roku podatkowego wymaga korekty wcześniejszych deklaracji JPK_V7

PROBLEM

Jednostka od maja, czyli w ciągu roku podatkowego jest zobowiązana stosować PRE. Wcześniej VAT naliczony był odliczany w 100%. Czy jednostka powinna: 1) skorygować każdą minioną deklaracje (JPK_V7) od stycznia? 2) skorygować deklaracje (JPK_V7) od maja? 3) wystarczy skorygować deklaracje (JPK_V7) za pierwszy okres rozliczeniowy (styczeń) roku następnego? 4) czy należy zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego?

RADA

1) Korekta JPK_V7 od stycznia - nie, jeżeli do końca kwietnia pełne odliczenie VAT było prawidłowe.

2) Korekta JPK_V7 od maja - tak, jeżeli od maja istniał obowiązek stosowania PRE, a jednostka nadal odliczała 100% VAT od zakupów objętych tym mechanizmem.

3) Jedna korekta w pierwszym okresie następnego roku - nie, ponieważ roczna korekta PRE nie zastępuje prawidłowego bieżącego odliczania podatku.

4) Zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego - tak. Nie ma natomiast obecnie obowiązku wcześniejszego uzgadniania PRE z naczelnikiem urzędu skarbowego w formie protokołu.

UZASADNIENIE

Jeżeli obowiązek stosowania prewspółczynnika powstał dopiero od maja, jednostka nie powinna korygować JPK_V7 za okres od stycznia do kwietnia, o ile w tych miesiącach zakupy były wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej i pełne odliczenie VAT było prawidłowe.

Prewspółczynnik należy stosować na bieżąco od momentu, w którym wystąpiły przesłanki do jego stosowania, czyli w opisanym przypadku od maja. Jeżeli zatem od maja VAT naliczony nadal był odliczany w 100%, mimo że zakupy podlegały już rozliczeniu według PRE, należy skorygować JPK_V7 za poszczególne okresy rozliczeniowe począwszy od maja.

Nie jest prawidłowe pozostawienie pełnego odliczenia VAT w ciągu roku i dokonanie dopiero jednej korekty w rozliczeniu za pierwszy okres następnego roku. Korekta roczna służy bowiem zasadniczo rozliczeniu różnicy pomiędzy prewspółczynnikiem stosowanym wstępnie w trakcie roku a proporcją ustaloną na podstawie rzeczywistych danych za zakończony rok. Nie zastępuje ona obowiązku prawidłowego stosowania PRE na bieżąco.

W zakresie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego obowiązek taki może powstać, gdy jednostka ustala prewspółczynnik na podstawie danych szacunkowych, w szczególności gdy nie dysponuje odpowiednimi danymi za poprzedni rok albo uznaje je za niereprezentatywne. Od 1 lipca 2023 r. nie jest już wymagane uzgadnianie prognozy z naczelnikiem urzędu skarbowego w formie protokołu, natomiast podatnik zawiadamia organ o przyjętych danych szacunkowych w ustawowym terminie.

Obowiązek stosowania prewspółczynnika dotyczy zakupów wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, jeżeli przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.

Jeżeli taki sposób wykorzystania zakupów pojawił się dopiero od maja, samo powstanie obowiązku stosowania PRE w trakcie roku nie powoduje automatycznie konieczności wstecznego przeliczenia wszystkich odliczeń dokonanych od początku roku. Decydujące jest rzeczywiste przeznaczenie poszczególnych nabyć. Jeżeli od stycznia do kwietnia podatnik miał prawo do pełnego odliczenia VAT, późniejsza zmiana sposobu prowadzenia działalności nie oznacza, że pierwotne odliczenia były nieprawidłowe.

Od maja VAT od zakupów objętych PRE powinien być natomiast odliczany już z zastosowaniem właściwego sposobu określenia proporcji. Jeżeli jednostka mimo powstania tego obowiązku odliczała nadal 100% VAT, doszło do zawyżenia podatku naliczonego w poszczególnych okresach i konieczne jest skorygowanie tych okresów.

Korekta dokonywana po zakończeniu roku na podstawie rzeczywistych danych ma inny charakter. Jej celem jest skorygowanie kwoty podatku odliczonej przy zastosowaniu wstępnego PRE do poziomu wynikającego z rzeczywistych danych za zakończony rok. Nie można zatem przyjąć, że podatnik przez cały rok odlicza 100% VAT, mimo istniejącego obowiązku stosowania PRE, a całość rozliczenia „naprawia” dopiero w styczniu kolejnego roku.

Patrycja Kubiesa

ekonomista, doradca podatkowy, członek zwyczajny Stowarzyszenia Księgowych w Polsce przy oddziale krakowskim