Wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. II GSK 2235/22

Transport

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. T. G., K. P. - wspólników A. s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 679/22 w sprawie ze skargi J. T. G., K. P. - wspólników A. s.c. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt ll SA/Gl 679/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. T. G. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] września 2020 r. nr [...], oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 74 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z art. 72 ust. 1, art. 70d, art. 70zs ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (u.p.r.d.), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów wchodzących w skład kolejki turystycznej oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (rozporządzenie w sprawie kolejki turystycznej) oraz § 19 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych, po rozpoznaniu odwołania J. T. G. i K. P. – wspólników R. s.c. (skarżący, wnioskodawcy), utrzymało w mocy decyzję Starosty Cieszyńskiego (organ I instancji) nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu marki Roadtrains Typ WA1 o nr. identyfikacyjnym [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wszczętym na podstawie wniosku

z dnia [...] lipca 2020 r. (uzupełnianym na wezwanie organu I instancji), w którym skarżący wystąpili o rejestrację czasową pojazdu marki Roadtrains o ww. numerze identyfikacyjnym w celu przejazdu pojazdu na badanie techniczne. W załączonym do podania wydruku, zawierającym dane techniczne oraz identyfikacyjne pojazdu, wnioskodawcy określili rodzaj pojazdu mianem "pojazdu specjalnego - przyczepy do przewozu osób, wchodzącej w skład kolejki turystycznej".

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. organ I instancji odmówił rejestracji ww. pojazdu. Zdaniem tego organu, błędne jest klasyfikowanie przedmiotowego pojazdu jako pojazdu specjalnego, a więc jako pojazdu samochodowego lub przyczepy przeznaczonych do wykonywania specjalnej funkcji. W definicji legalnej kolejki turystycznej (art. 2 pkt 49a u.p.r.d.) ustawodawca nie zawarł stwierdzenia, które mogłoby wskazywać, iż jest to zespół pojazdów specjalnych, czy też, że poszczególne pojazdy wchodzące w skład kolejki turystycznej należy traktować (klasyfikować) jako pojazdy specjalne. Z tego też względu Starosta stanął na stanowisku, że na gruncie aktualnych przepisów prawa zasadniczo każda przyczepa – w przeciwieństwie do pojazdu wolnobieżnego – podlega konieczności dokonania przez producenta tzw. homologacji, bądź uzyskania dopuszczenia jednostkowego (art. 70d ust. 1 u.p.r.d.).

W odwołaniu z dnia [...] lipca 2020 r. skarżący zakwestionowali przedmiotową decyzję, wskazując że są producentami przyczep, a jako producenci kolejek turystycznych posiadają Kod Producenta Pojazdów. Dlatego też, ich zdaniem, wezwanie organu I instancji z dnia [...] lipca 2020 r. do uzupełnienia dokumentów było niezasadne, nie są one bowiem wymagane, natomiast wymagane jest dodatkowe badanie techniczne, o którym mowa w art. 81 ust. 3 i art. 81 ust. 11 pkt 2 lit. a u.p.r.d. Załączyli też pismo Dyrektora Departamentu Transportu Drogowego w Ministerstwie Infrastruktury z dnia [...] lipca 2020 r. dla uzasadnienia swojego stanowiska.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. organ odwoławczy, nie przychylając się do argumentacji wnioskodawców, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji.

W skardze z dnia [...] października 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżących zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego obligującym organ odwoławczy do uchylenia badanej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rejestrację pojazdu;

2) art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów.

Wobec tych zarzutów pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponadto zawarł w skardze żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z art. 70d ust. 2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. wynika, iż nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku w nich wymienionego nie podlega obowiązkowi uzyskania homologacji, bądź dopuszczenia jednostkowego. Zwrócono przy tym uwagę, że użyty w tych przepisach zwrot "przede wszystkim" uzasadnia stanowisko, że wskazywane w nich cele użytku nie odnoszą się tylko do działań na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych. Podkreślono ponadto, że od zasady wynikającej z powyższych przepisów ustawodawca wprowadził wyjątki wymienione w załączniku nr 2 do u.p.r.d. Nie wymienia się w nim przyczepy, o rejestrację której wystąpili skarżący. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika, art. 70d ust. 2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. należy stosować do przyczepy wchodzącej w skład kolejki turystycznej, a tym samym brak jest podstaw do żądania od ich producenta homologacji, bądź dopuszczenia jednostkowego. Autor skargi zasygnalizował ponadto, że brak obowiązku przedstawienia wspomnianych dokumentów nie oznacza, że taki pojazd nie jest poddany jakiejkolwiek kontroli, gdyż jest on dopuszczany do ruchu na podstawie badań technicznych przeprowadzanych w okręgowej stacji kontroli pojazdów.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1492/20, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wydanego wyroku przyjęto, że pojazd - przyczepa jest "nowym pojazdem", który podlega ogólnej zasadzie określonej w art. 70d ust. 1 u.p.r.d., a więc obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE. W ocenie Sądu I instancji, analiza definicji ustawowych rodzajów pojazdów poddanych regulacji zawartych w ustawie Prawo ruchu drogowym, prowadzi do wniosku, że przyczepy nie można zakwalifikować do grupy "pojazdów specjalnych", bowiem nie jest ona przeznaczona do wykonywania specjalnej funkcji (art. 2 pkt 36 u.p.r.d.), a także nie należy do kategorii pojazdów określanych jako "kolejka turystyczna" z tej racji, że może stanowić jeden z jej składników ("kolejka turystyczna" zgodnie z art. 2 pkt 49a u.p.r.d. to zespół pojazdów składający się z ciągnika rolniczego, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, albo pojazdu wolnobieżnego oraz przyczepy lub przyczep, dostosowanej do przewozu osób, wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności w zakresie świadczenia usług turystycznych). Pojazd ten spełnia natomiast wymogi odnoszone do "przyczepy" (zgodnie z art. 2 pkt 50 u.p.r.d. jest to pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem) oraz do "nowego pojazdu", a więc pojazdu fabrycznie nowego, który nie był zarejestrowany (art. 2 pkt 62 u.p.r.d.). Z tego też względu, zdaniem WSA, przyczepa, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, pozostaje także poza grupą pojazdów wskazanych w art. 70d ust. 2 u.p.r.d., nie mieści się także w grupie pojazdów wskazanych w art. 70zn ust. 3 u.p.r.d.

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucili:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez zaakceptowanie błędnej wykładni organów I i II instancji administracji dotyczącej:

1) art. 70d ust. 2 w związku z art. 2 pkt 60 u.p.r.d. i treścią załącznika nr 2 do u.p.r.d. przez mylne przyjęcie, że przyczepa dostosowana do przewozu osób wchodząca w skład kolejki turystycznej i nie mieszcząca się w zakresie załącznika nr 2 do u.p.r.d. podlega obowiązkowi homologacji, w sytuacji gdy dla tego rodzaju pojazdu nie ustalono wymagań homologacyjnych, co wynika m.in. z pkt 6.1 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę 2007/46/WE;

2) pkt 6.1 c) części A załącznika II Dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (Dz.U.UE. L. z 2007 r. Nr 263, str. 1 z późn. zm.) w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1475 - dalej r.h.p.) przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z powyższej regulacji wynika, że homologacji typu nie przyznaje się przyczepom, w których mogą być przewożone osoby w trakcie jazdy po drogach;

3) art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. przez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji wskazanych powyższej przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia w sprawie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rejestrację pojazdu;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. przez pominięcie i brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w kontrolowanej sprawie organy nie zadośćuczyniły obowiązkowi samodzielnego, wnikliwego i szczegółowego rozważenia w uzasadnieniu decyzji podniesionych w sprawie zarzutów, ograniczając się jedynie do analizy u.p.r.d., przez co doszło do poczynienia przez organy wadliwych ustaleń prawnych - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do braku rozpoznania istoty sprawy przez całkowite pominięcie faktu, iż dla analizowanego pojazdu nie ustanowiono norm homologacji, które podlegałyby kontroli w toku procedury homologacji, toteż wykonanie wskazanego przez organy obowiązku nie jest możliwe.

Do postępowania sądowego wstąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2248/21, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.

Sąd odwoławczy przychylił się do zarzutu skargi kasacyjnej, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie spełnia wymogów określonych prawem. Przede wszystkim, jak podniósł Sąd kasacyjny, nie przedstawiono argumentów, które miałyby dowodzić trafności stanowiska, że przyczepa kolejki turystycznej nie pozostaje poza grupą pojazdów wskazanych w art. 70d ust. 2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. Ponadto NSA wskazał, że w zaskarżonym wyroku brak jest analizy przepisów prawa unijnego, a w szczególności tych przepisów, w których Skarżący upatrują podstawy prawnej dla uznania, że przyczepa kolejki turystycznej nie wymaga homologacji. Wskazano także, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach w załączniku nr 4, tabela nr 1 - rodzaje i podrodzaje pojazdów w przypadku przyczepy lekkiej i ciężkiej, wymagana jest kategoria homologacji od O1 do O4, zaś w przypadku przyczepy rolniczej kategoria homologacji od R1 do R4. Odnośnie do przyczepy-kolejki turystycznej (L.p. 73, tabela nr 1, załącznik nr 4) nie zastała wskazana żadna kategoria homologacji, a dodatkowo zawarta została uwaga, że dotyczy ona wyłącznie pojazdu wchodzącego w skład kolejki turystycznej, o której mowa w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Tymczasem zaskarżony wyrok nie zawiera oceny zasadności twierdzeń skarżących kasacyjnie prezentowanych w toku postępowania w świetle wyżej wskazanego rozporządzenia. Konkludując, NSA stwierdził, że ze względu na wskazane deficyty uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie miał podstaw do weryfikacji, czy przesłanki, którymi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę, są trafne.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 czerwca 2022 r. Sąd I instancji ponownie oddalił skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do jednego zagadnienia: rozstrzygnięcia, czy pojazd mający być zarejestrowany, tj. przyczepa będąca elementem kolejki turystycznej do przewozu osób, wymaga homologacji lub jednostkowego dopuszczenia, czy też jest zwolniony z takiego obowiązku. Sąd I instancji zauważył, że pojęcie kolejki turystycznej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Sporny pojazd spełnia wymogi odnoszone do "przyczepy" (art. 2 pkt 50 u.p.r.d.) oraz jest "nowym pojazdem" (art. 2 pkt 62 u.p.r.d.). W tego typu sytuacji – zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 70d ust. 1 u.p.r.d. – producent nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części odpowiednie świadectwo homologacji typu WE. Wyjątki od tej reguły zawarte zostały w dalszych jednostkach redakcyjnych art. 70d u.p.r.d., a konkretnie w ust. 2-6. W art. 70d ust. 2 postanowiono, że nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych oraz pojazdu wolnobieżnego nie podlega obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu. Producent tego typu pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie świadectwa homologacji typu WE pojazdu, potwierdzającego spełnienie odpowiednich wymagań technicznych, w zakresie, w jakim ten typ pojazdu spełnia wymagania określone w załącznikach IV i XI do dyrektywy 2007/46/WE. Przepisu tego nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do u.p.r.d., oraz do tramwaju i trolejbusu. Analiza tego przepisu, tj. art. 70d ust. 2 u.p.r.d. prowadzi do wniosku, że odstępstwo w nim wyrażone nie znajduje zastosowania do pojazdów wymienionych we wskazanym załączniku nr 2 do u.p.r.d. W ocenie Sądu I instancji, przyczepy do przewozu osób, w tym także przyczepy kolejki turystycznej, nie zostały wprost wymienione w art. 70d ust. 2-6 u.p.r.d. jako pojazdy, które nie podlegają obowiązkowi uzyskania odpowiedniego świadectwa homologacji. Takiego twierdzenia nie można również wyprowadzić ze wskazywanego przez skarżących art. 70d ust. 2 u.p.r.d. Ustawodawca wymieniając w tym przepisie miejsca wykorzystywania pojazdów czyni to w sposób przykładowy, o czym świadczy posłużenie się zwrotem "przede wszystkim", jednak są to tereny, gdzie nie odbywa się ruch publiczny, a zatem w tym kierunku należy interpretować określone w nim odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 70d ust. 1 u.p.r.d. Skoro przyczepa kolejki turystycznej jest przeznaczona do przewozu osób również po drogach publicznych, to co do zasady nie może mieć do niej zastosowania art. 70d ust. 2 u.p.r.d. Sąd wskazał również, że w sprawie konieczne jest uwzględnienie uregulowań unijnych, które są implementowane do prawodawstwa krajowego, w tym obowiązującej do 1 września 2020 r. dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, jak również rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę 2007/46/WE. Akty te wskazują, że homologacji typu nie udziela się przyczepom, w których mogą być przewożone osoby w trakcie jazdy po drogach (odpowiednio: pkt 6.1 lit. c części A załącznika II - Ogólne definicje, kryteria klasyfikacji pojazdów, typów pojazdów i typów nadwozia; pkt 6.1 lit. c części A załącznika I - Definicje ogólne, kryteria klasyfikacji pojazdów do kategorii, typy pojazdów i typy nadwozia). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, prawodawca unijny w kolejnej jednostce redakcyjnej ww. przepisu stwierdza jednak, że pkt 6.1 nie narusza przepisów dotyczących homologacji krajowej udzielanej pojazdom produkowanym w małych seriach (w obu przypadkach pkt 6.2 wskazanego wcześniej odpowiedniego załącznika). Oznacza to, że dla pojazdów produkowanych w małych seriach, a więc nieprzekraczających liczby określonej przez prawo UE, wytwórca mimo zastrzeżenia z pkt 6.1 może uzyskać homologację krajową dla wymienionych w nim pojazdów. Zaznaczyć należy, iż umożliwienie uzyskania wspomnianej homologacji dla pojazdów produkowanych w małych seriach jest pewnego rodzaju ułatwieniem dla przedsiębiorców prowadzących tego rodzaju działalność, gdyż pozwala na wprowadzenie produktu na dany rynek, dla którego stosuje się alternatywne systemy homologacji (pkt 6 preambuły dyrektywy 2007/46/WE oraz pkt 47 preambuły rozporządzenia 2018/858). W związku z powyższym Sąd I instancji przyjął, że przyczepom przystosowanym do przewozu osób nie przyznaje się "homologacji typu", gdyż nie przewiduje się produkcji tego rodzaju pojazdów, co należy wiązać z ogólną zasadą zakazu przewozu osób w przyczepach, poza określonymi wyjątkami (w prawie polskim zasada ta znajduje wyraz w art. 63 ust. 3 u.p.r.d.). Niemniej jednak pojazdy tego rodzaju produkowane w małych seriach mogą podlegać homologacji krajowej typu (art. 23 dyrektywy 2007/46/WE oraz art. 42 rozporządzenia 2018/858 w związku z pkt 6.1 i 6.2 części A załącznika II dyrektywy 2007/46/WE oraz części A załącznika I rozporządzenia 2018/858). Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że producent przyczep przystosowanych do przewozu osób, a więc także przyczep kolejki turystycznej, które są wytwarzane w małych seriach, może ubiegać się o homologację krajową typu. Stanowiska tego nie zmieniają uregulowania rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, które w § 7 ust. 1 wskazuje, że ustala się klasyfikację pojazdów zawartą w w załączniku nr 4. Pod poz. 73 ww. załącznika wymieniono przyczepę kolejki turystycznej, dokonując jednocześnie zastrzeżenia, że dotyczy to wyłącznie pojazdu wchodzącego w skład kolejki turystycznej, o której mowa w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Powyższy akt wykonawczy nie reguluje jednak zagadnień homologacji pojazdów, gdyż ta materia jest normowana przez rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części, które w § 6 odwołuje się do załącznika II dyrektywy 2007/46/WE, a więc tej części, gdzie zamieszczony został wskazywany również przez Skarżących pkt 6.1 i 6.2. Sąd stwierdził w dalszych wywodach, że jeżeli producent nie dysponuje homologacją krajową typu, to winien uzyskać dopuszczenie jednostkowe pojazdu, o którym mowa w art. 70zn ust. 1 u.p.r.d. Przepis ten stanowi, że spełnienie odpowiednich warunków lub wymagań technicznych danego pojazdu, potwierdza się dopuszczeniem jednostkowym pojazdu. Z kolei w myśl art. 70zn ust. 2 u.p.r.d. dopuszczeniu jednostkowemu pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 3-6, podlega nowy pojazd: 1) przed wprowadzeniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na którego typ producent lub importer nie uzyskał świadectwa homologacji typu WE pojazdu albo świadectwa homologacji typu pojazdu; 2) na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, w którym przed rejestracją zostały wprowadzone zmiany w pojeździe, przedmiocie wyposażenia lub części, wpływające na zmianę warunków stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacji typu tego pojazdu. Wyjątki od wspomnianej zasady wymienione zostały w dalszych jednostkach redakcyjnych art. 70zn u.p.r.d., tj. w ust. 3-6. Jednak żaden z nich wprost nie wymienia przyczepy kolejki turystycznej. Dotyczy to również wskazywanego przez skarżących art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. Zgodnie z ww. przepisem nowy pojazd zaprojektowany i zbudowany do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych, pojazd wolnobieżny, pojazd kategorii M1 przeznaczony do zawodów sportowych nie podlega obowiązkowi uzyskania dopuszczenia jednostkowego pojazdu. Producent takiego pojazdu może wystąpić o dopuszczenie jednostkowe pojazdu, jeżeli pojazd spełnia odpowiednie warunki lub wymagania techniczne obowiązujące w procedurze dopuszczenia jednostkowego pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zs ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. Przepisu nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy. Podobnie jak w przypadku art. 70d ust. 3 u.p.r.d., wymienione w tym przepisie tereny to obszary, gdzie nie odbywa się ruch publiczny, dlatego też w tym kierunku należy interpretować określone w nim odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 70zn ust. 1 u.p.r.d. Skoro przyczepa kolejki turystycznej jest przeznaczona do przewozu osób również po drogach publicznych, to co do zasady nie może mieć do niej zastosowania art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. Wyjątków w tej materii (dopuszczenia jednostkowego pojazdu) nie przewidują również akty prawa UE, w tym przede wszystkim dyrektywa 2007/46/WE oraz rozporządzenie 2018/858. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że skarżący mogą ubiegać się o uzyskanie homologacji krajowej typu w sytuacji, gdy przyczepy turystyczne wchodzące w skład kolejki turystycznej produkowane są w małych seriach, natomiast nie dysponując świadectwem homologacji i chcąc zarejestrować wspomniany pojazd, muszą legitymować się dopuszczeniem jednostkowym pojazdu. W tym stanie rzeczy, skoro skarżący nie przedstawili ww. dokumentów jako załączników do podania o tymczasową rejestrację, to organy I i II instancji były uprawnione do wydania decyzji odmownych.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący podnieśli zarzuty naruszenia:

I. prawa materialnego przez zaakceptowanie błędnej wykładni organów I i [pic]Il instancji administracji dotyczącej:

1. art. 70d ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (uPoRD) w zw. z art. 2 pkt 60 uPoRD i treścią załącznika nr 2 do ustawy uPoRD poprzez mylne przyjęcie, iż przyczepa dostosowana do przewozu osób wchodząca w skład kolejki turystycznej i nie mieszcząca się w zakresie załącznika nr 2 do ustawy uPoRD podlega obowiązkowi homologacji bądź uzyskania dopuszczenia jednostkowego, w sytuacji gdy dla tego rodzaju pojazdu nie ustalono wymagań homologacyjnych sprawdzanych w wyżej [pic]wymienionych procedurach, co wynika z pkt 6.1 c) części A załącznika Il Dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (Dz. U. UE. L. z 2007 r. Nr 263, str. 1 z późn. zm.) i pkt 6.1 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę 2007/46/WE;

2. pkt 6.1 c) części A załącznika Il Dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (Dz. U. UE. L. z 2007 r. Nr 263, str. 1 z późna zm.) w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1475) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z powyższej regulacji wynika, że homologacji typu nie przyznaje się przyczepom, w których mogą być przewożone osoby w trakcie jazdy po drogach, co stanowi wyjątek od zasady uzyskania określonej homologacji z uwagi na brak określenia kategorii homologacji;

3. art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 uPoRD poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga [pic] uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów z uwagi na brak jego kategorii homologacyjnej;

II. przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ Il instancji administracyjnej wskazanych powyższej przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia w sprawie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) przez wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rejestrację pojazdu;

2. art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez pominięcie i brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do tego, że w kontrolowanej sprawie organy nie zadośćuczyniły obowiązkowi samodzielnego, wnikliwego i szczegółowego rozważenia w uzasadnieniu decyzji podniesionych w sprawie zarzutów, ograniczając się jedynie do analizy UPoRD z pominięciem ustalenia kategorii pojazdu oraz wymagań technicznych (norm homologacji), przez co doszło do poczynienia przez organy wadliwych ustaleń prawnych co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do braku rozpoznania istoty sprawy poprzez całkowite pominięcie faktu, iż dla tego analizowanego pojazdu nie ustanowiono norm homologacji, które podlegałyby kontroli w toku procedury homologacji, toteż wykonanie wskazanego przez organy obowiązku nie jest możliwe.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, oświadczając jednocześnie, że zrzekają się prawa do rozprawy.

Skarżony organ odwoławczy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.

Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów.

Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej. Wynik weryfikacji powyższych zarzutów okazał się negatywny, co stanowi podstawę do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności ocenie podlega złożony zarzut naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.

Powyższy zarzut zmierza do zakwestionowania prawidłowości sądowoadministracyjnej oceny legalności ustalenia stanu prawnego i faktycznego sprawy przez organy administracji publicznej oraz prawidłowości treściowej uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Autor skargi kasacyjnej podjął w ten sposób próbę podważenia zupełności rozważenia i wyjaśnienia podstawy prawnej przedmiotowej sprawy rejestracji tymczasowej spornego pojazdu tak przez skarżone organy, jak i przez kontrolowany Sąd Wojewódzki, podnosząc że koniecznym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy było uprzednie ustalenie wymagań technicznych, jakie musi spełniać pojazd będący dostosowaną do przewozu osób przyczepą wchodzącą w skład kolejki turystycznej (art. 2 pkt 49a u.p.r.d.), w przypadku poddania go procedurze homologacyjnej.

Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza z jednej strony jego wadliwość strukturalną, z drugiej zaś – bezzasadność przesłanek, które stoją u jego podstaw. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zamieścił w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy oraz zawarł w nim ocenę jego legalności, przedstawił i poddał ocenie zarzuty skargi oraz stanowisko organów, wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd Wojewódzki szczegółowo wyjaśnił, z jakich względów nie uznał zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest również dotknięte wadami formalno-konstrukcyjnymi, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie procesu kontroli kasacyjnej jego treści. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie nie może natomiast zwalczać stanowiska sądu pierwszej instancji co do wykładni bądź stosowania prawa lub prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego sprawy (zob. np. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13). Podobnie brak dostatecznej siły przekonywania rozważań kontrolowanego sądu, niepełność, wadliwość lub ograniczony zakres argumentacji albo błędy w zakresie wykładni lub stosowania prawa co do zasady nie mogą być skuteczną podstawą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Nie jest również zasadne podnoszenie zarzutu, że Sąd I instancji pominął w procesie oceny legalności ustalenia stanu faktycznego oraz konkretyzacji podstaw rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia związane z określeniem i wyjaśnieniem wymagań technicznych, których zrealizowanie jest warunkiem pozytywnego zakończenia procedury homologacji pojazdu. Niezależnie bowiem od oczywistego faktu, że przesłanką stwierdzenia obowiązku poddania pojazdu danego typu procedurze homologacji jako warunku dopuszczenia do ruchu nie jest uprzednie ustalenie katalogu wymagań technicznych, jakie muszą być zrealizowane, aby dany typ pojazdu uzyskał dokument potwierdzający spełnienie wymagań homologacyjnych dla typu pojazdu (świadectwo homologacji typu, a więc: świadectwo homologacji typu EKG ONZ, świadectwo homologacji typu pojazdu, świadectwo homologacji typu WE – zob. art. 2 pkt. 71-78 u.p.r.d. według stanu prawnego obowiązującego do dnia 30 czerwca 2023 r.), w przedmiotowej sprawie kontrolowany Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że skarżący nie mają obowiązku, lecz jedynie są uprawnieni do ubiegania się o uzyskanie krajowej homologacji typu w odniesieniu do pojazdów produkowanych w małych seriach (zob. art. 23 w zw. z załącznikiem II cz. A pkt. 6.2. w zw. z pkt. 6.1. uchylonej ze skutkiem od dnia 1 września 2020 r. dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów oraz – odpowiednio – art. 42 w zw. z załącznikiem I cz. A pkt. 6.2. w zw. z pkt. 6.1. podlegającego bezpośredniemu stosowaniu od dnia 1 września 2020 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę 2007/46/WE), natomiast w razie nieuzyskania odpowiedniego świadectwa homologacji typu pojazdu spełnienie warunków lub wymagań technicznych dopuszczenia spornego pojazdu do ruchu musi zostać potwierdzone w procedurze dopuszczenia jednostkowego pojazdu (zob. art. 70zn ust. 2, z zastrzeżeniem art. 70zn ust. 3.-6 u.p.r.d.). W tej sytuacji pozbawione zasadności są także twierdzenia o pominięciu przez kontrolowany Sąd rozważenia i wyjaśnienia kategorii spornego pojazdu oraz problemu ustalenia właściwej procedury oceny spełniania przez ten pojazd wymagań (warunków) technicznych.

W drugiej kolejności, wobec oddalenia zarzutów naruszenia prawa procesowego i niepodważenia prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, weryfikacji podlegały zarzuty naruszenia prawa materialnego powiązane z zarzutem naruszenia normy odniesienia w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 151 p.p.s.a.

Weryfikacja powyższych zarzutów doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do jednoznacznego wniosku, że również one nie znajdują uzasadnionych podstaw.

Po pierwsze, oddaleniu podlegał zarzut naruszenia art. 70d ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 60 u.p.r.d. oraz treścią załącznika nr 2 do u.p.r.d. przez "mylne przyjęcie, iż przyczepa dostosowana do przewozu osób wchodząca w skład kolejki turystycznej i nie mieszcząca się w zakresie załącznika nr 2" u.p.r.d. "podlega obowiązkowi homologacji bądź uzyskania dopuszczenia jednostkowego, w sytuacji gdy dla tego rodzaju pojazdu nie ustalono wymagań homologacyjnych sprawdzanych w wyżej [pic]wymienionych procedurach" (zgodnie z pkt 6.1 lit. c części A załącznika Il dyrektywy 2007/46/WE i pkt 6.1 załącznika I do rozporządzenia (UE) 2018/858).

W stanie prawnym obowiązującym w polskim porządku ustawowym do dnia 30 czerwca 2023 r. (z dniem 1 lipca 2023 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia) zasadą jest, że producent nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części odpowiednie świadectwo homologacji typu WE (art. 70d ust. 1 u.p.r.d.). Wyjątki od powyższej zasady przewidziano w art. 70d ust. 2-6 u.p.r.d. Zgodnie z art. 70d ust. 2 u.p.r.d. – ustanawiającym istotny w przedmiotowej sprawie wyjątek od ww. zasady – nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych oraz pojazdu wolnobieżnego nie podlega obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu. Producent tego typu pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie świadectwa homologacji typu WE pojazdu, potwierdzającego spełnienie odpowiednich wymagań technicznych, w zakresie, w jakim ten typ pojazdu spełnia wymagania określone w załącznikach IV i XI do dyrektywy 2007/46/WE. Przepisu tego nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, oraz do tramwaju i trolejbusu.

Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni powyższej regulacji, trafnie zauważając, że zwolnienie z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu odnosi się tylko do nowych typów pojazdów zaprojektowanych i zbudowanych do użytku poza drogami publicznymi oraz pojazdów wolnobieżnych, z wyłączeniem kategorii pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, oraz do tramwaju i trolejbusu. Ponieważ sporna przyczepa wchodząca w skład kolejki turystycznej jest pojazdem przeznaczonym do ruchu po drogach publicznych i nie ma charakteru pojazdu wolnobieżnego, dlatego przepis art. 70d ust. 2 u.p.r.d. nie może mieć do niej zastosowania.

Dodatkowo należy stwierdzić, że w ww. załączniku nr 2 do u.p.r.d. wymieniono m.in. kategorię pojazdów O (przyczepy). Generalne wyłączenie kategorii przyczep nie oznacza jednak, że wszystkie typy tego rodzaju pojazdu mają ustalona kategorię homologacyjną. W odniesieniu do spornej kategorii przyczepy wchodzącej w skład kolejki turystycznej (zob. pkt 73, kod 19 tabeli nr 1 załącznika nr 4 "Klasyfikacja pojazdów" do uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach) nie przewidziano kategorii homologacyjnej, a zatem co do zasady nie może ona zostać poddana – wbrew twierdzeniom zawartym w zarzucie kasacyjnym – procedurze homologacyjnej. Z wyłączenia tego nie można natomiast wnosić, że pojazdy tego typu nie podlegają procedurze dopuszczenia jednostkowego (zob. dalsze uwagi poniżej). Powyższa regulacja musi być odczytywana łącznie ze wspomnianymi już unormowaniami art. 23 w zw. z załącznikiem II cz. A pkt. 6.2. w zw. z pkt. 6.1. lit. c) dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. (oraz – aktualnie – art. 42 w zw. z załącznikiem I cz. A pkt. 6.2. w zw. z pkt. 6.1. lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r.), które przewidują, że jakkolwiek homologacji typu nie przyznaje się przyczepom, w których mogą być przewożone osoby w trakcie jazdy po drogach, to jednak wyłączenie to nie narusza przepisów art. 23 dyrektywy 2007/46/WE oraz art. 42 rozporządzenia (UE) 2018/858 dotyczących krajowej homologacji typu udzielanej pojazdom produkowanym w małych seriach. Ta szczególna podstawa wynikająca z prawa UE pozwala zatem – o ile ustawodawca krajowy wprowadzi odpowiednie derogacje względem regulacji unijnych – na fakultatywne ubieganie się przez producentów przyczep przeznaczonych do przewozu osób po drogach publicznych o krajową homologację typu pojazdów produkowanych w małych seriach.

Nie jest także trafne stanowisko skarżących kasacyjnie, że pojęcie kategorii pojazdu (art. 2 pkt 60 u.p.r.d.) jest związane jedynie z tymi pojazdami, dla których ustalono określoną kategorię homologacyjną i związane z nią wymagania. Definicja legalna wynikająca z ww. przepisu polskiej ustawy musi być interpretowana w zgodzie z wzorcem normatywnym określonym w odpowiednim akcie prawa unijnego, który został przez tę ustawy implementowany (dyrektywa UE) lub jest wykonywany (rozporządzenie UE). W przypadku mającej zastosowanie w przedmiotowej sprawie dyrektywie 2007/46/WE wyraźnie wskazano, że do celów europejskiej i krajowej homologacji typu, jak również w przypadku dopuszczenia indywidualnego, pojazdy klasyfikuje się według określonych kategorii, a sama homologacja może być przyznana tylko dla kategorii, o których mowa w pkt 1.1.1-1.1.3, 1.2.1-1.2.3 oraz 1.3.1-1.3.4. Oznacza to, że pewnym kategoriom lub podkategoriom pojazdów nie przyznaje się homologacji typu, a więc nie ustala się również dla nich wymagań homologacyjnych w ścisłym tego słowa znaczeniu.

Po drugie, w związku z wynikami przeprowadzonej powyżej weryfikacji, całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia regulacji wynikającej z pkt 6.1. lit. c) części A załącznika Il dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części, przez jej niezastosowanie. Zarzut ten jest treściowo niezrozumiały w świetle ocen prawnych wyrażonych przez Sąd I instancji, który wyraźnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istnieje jedynie możliwość (art. 23 dyrektywy 2007/46/WE oraz art. 42 rozporządzenia (UE) 2018/858) ubiegania się przez producentów przyczep przeznaczonych do przewozu osób po drogach publicznych o krajową homologację typu pojazdów produkowanych w małych seriach. Z kolei odwołanie się przez autora skargi kasacyjnej do § 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (uchylonego z mocą od dnia 1 lipca 2023 r.) jako podstawy zarzutu kasacyjnego jest wadliwe konstrukcyjnie. Przepis ten ma charakter odsyłający, stanowiąc że istotne cechy różnicujące kategorię, typ, wariant lub wersję pojazdu określa załącznik II do dyrektywy 2007/46/WE, z wyłączeniem pkt 1 w części A tego załącznika. Bez koniecznej konkretyzacji zakresu odniesienia nie jest więc możliwa ocena zasadności podniesionego zarzutu.

Po trzecie, oddaleniu podlega zarzut naruszenia art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. przez ich "błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga [pic] uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów z uwagi na brak jego kategorii homologacyjnej".

Dokonując negatywnej oceny powyższego zarzutu, który w istocie sprowadza się do próby podważenia stanowiska, że sporna przyczepa jako element kolejki turystycznej podlega obowiązkowi uzyskania dopuszczenia jednostkowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że punktem wyjścia do weryfikacji prawidłowości powyższego stanowiska jest zasada sformułowana w art. 71 ust. 1 u.p.r.d. Przepis ten stanowi, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 71 ust. 3. Zgodnie z tym ostatnim przepisem pojazd niewymieniony w art. 70 ust. 1, przyczepa motocyklowa oraz przyczepa specjalna przeznaczona do ciągnięcia przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny jest dopuszczony do ruchu, jeżeli odpowiada warunkom określonym w art. 66. Z zestawienia treściowego oraz wzajemnych odesłań między art. 71 ust. 1 i art. 71 ust. 3 u.p.r.d. można na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wyprowadzić ogólnie ważny wniosek. Z jednej strony pojazd wolnobieżny wchodzący w skład kolejki turystycznej podlega obowiązkowi rejestracji (stałej lub czasowej), pomimo iż zgodnie z wyjątkiem z art. 71 ust. 3 pozostałe pojazdy wolnobieżne są z niego zwolnione, z drugiej zaś – przyczepy wchodzące w skład tego rodzaju kolejki również podlegają obowiązkowi rejestracji, pomimo iż przyczepy motocyklowe i przyczepy specjalne przeznaczone do ciągnięcia przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny zgodnie z art. 71 ust. 3 temu obowiązkowi nie podlegają. Brak jest również podstaw do uznania, że przyczepa będąca częścią kolejki turystycznej i przeznaczona do przewozu osób po drogach publicznych jest przyczepą specjalną. Zgodnie z miarodajną regulacją wynikającą z tabeli nr 3 załącznika nr 4 "Klasyfikacja pojazdów" do uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach zwyczajne przeznaczenie przyczepy wchodzącej w skład kolejki turystycznej (przewóz osób po drogach publicznych) nie pozwala na zaliczenie jej (nawet w drodze analogicznego przyporządkowania) do żadnej kategorii przeznaczenia pojazdów specjalnych.

W związku z powyższym należy przyjąć, że przyczepa wchodząca w skład kolejki turystycznej podlega dopuszczeniu do ruchu jedynie po uzyskaniu dowodu rejestracyjnego albo pozwolenia czasowego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 u.p.r.d. w ramach procedury rejestracyjnej konieczne jest przedłożenie odpowiednich dokumentów, w tym – w zależności od rodzaju i cech pojazdu oraz istniejącego w tym zakresie obowiązku – dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d., to jest świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu. W przypadku czasowej rejestracji pojazdu (w przedmiotowej sprawie podstawą orzekania w przedmiocie tego rodzaju rejestracji był przepis art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c u.p.r.d.) katalog wymaganych dokumentów rejestracyjnych określają szczegółowo rozporządzenia wykonawcze (zob. § 19 ust. 3 i 4 uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych).

Jeżeli zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d. nie zachodzi konieczność lub możliwość przedłożenia świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, to producent przyczepy wchodzącej w skład kolei turystycznej wnioskujący o jej rejestrację czasową na podstawie art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.r.d. (w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy) jest zobowiązany do uzyskania dopuszczenia jednostkowego pojazdu zgodnie z przepisami art. 70zn i n. u.p.r.d. Wniosek ten jest komplementarny względem regulacji wynikającej z art. 70zn ust. 2, który stanowi, że dopuszczeniu jednostkowemu pojazdu, z zastrzeżeniem art. 70zn ust. 3-6, podlega nowy pojazd: 1) przed wprowadzeniem do obrotu (zob. art. 2 pkt 79 u.p.r.d.) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na którego typ producent lub importer nie uzyskał świadectwa homologacji typu WE pojazdu albo świadectwa homologacji typu pojazdu; 2) na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, w którym przed rejestracją zostały wprowadzone zmiany w pojeździe, przedmiocie wyposażenia lub części, wpływające na zmianę warunków stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacji typu tego pojazdu. Na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należało jeszcze sprawdzić, czy do spornej przyczepy kolejki turystycznej może mieć zastosowanie wyjątek z art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. ("Nowy pojazd zaprojektowany i zbudowany do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych, pojazd wolnobieżny, pojazd kategorii M1 przeznaczony do zawodów sportowych nie podlega obowiązkowi uzyskania dopuszczenia jednostkowego pojazdu. Producent takiego pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie dopuszczenia jednostkowego pojazdu, jeżeli pojazd spełnia odpowiednie warunki lub wymagania techniczne obowiązujące w procedurze dopuszczenia jednostkowego pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zs ust. 1 pkt 1. Przepisu nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy."). Odpowiedź na powyższe pytanie jest negatywna, albowiem sporna przyczepa nie jest pojazdem przeznaczonym do przejazdu poza drogami publicznymi (w ograniczonym obszarze, np. lotniska), jak również nie jest pojazdem wolnobieżnym i pojazdem kategorii M1 przeznaczonym do zawodów sportowych.

Mając na względzie wszystkie wskazane wyżej argumenty oraz uznając bezzasadność podniesionych zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/