Wyrok WSA w Opolu z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. II SA/Op 401/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz - spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku S. H., złożonego w dniu 18 sierpnia 2009 r. - wskutek uchylenia przez organ odwoławczy wcześniejszych decyzji - odmówił przyznania stronie zasiłku celowego. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 104 K.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, 3, 9, art. 11, art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu, przytaczając przepis art. 39 ustawy i wskazując na kryterium dochodowe wynikające z art. 8 tej ustawy, organ określił, że dla rodziny skarżącej wynosi ono 1755 zł. Odnosząc się do ustaleń dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego, organ wskazał, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czwórką dzieci, a jej mąż P. H., choć zameldowany pod tym samym adresem co strona, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Organ dodał, że z dniem 16 lipca 2009 r. strona utraciła status poszukującej pracy z powodu niezgłoszenia się do urzędu pracy w wyznaczonym terminie. Na jej dochód składa się zasiłek rodzinny w kwocie 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,20 zł, alimenty w kwocie 80 zł, a także dochód z gospodarstwa rolnego w R. w wysokości 1945,53 zł. Ustalając dochód z gospodarstwa, organ obliczył, że dla gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha, którego właścicielką jest strona, przyjąć należy powierzchnię 9,3987 ha przeliczeniowego. Określił też, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy, dla 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Organ wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodów z hektarów przeliczeniowych w przypadku, gdy właściciel nie prowadzi działalności rolniczej osobiście. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy też działalność rolniczą prowadzi inna osoba, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. W oparciu o art. 2 ustawy organ stwierdził, że właściciel gospodarstwa rolnego może wykorzystać swoje uprawnienia i możliwości, które wynikają z faktu posiadania tytułu własności. Z tego też powodu uznał, że skoro strona jest osobą zdrową, nie pracuje zawodowo, jej dzieci z uwagi na wiek nie wymagają stałej opieki, a stanowiące przedmiot jej własności gospodarstwo znajduje się w odległości około 6 km od miejscowości w której mieszka, stąd ma możliwość jego prowadzenia. Strona zawarła natomiast nieodpłatną umowę dzierżawy gospodarstwa. Następnie, odnosząc się do przesłanki przyznania świadczenia w postaci spełnienia kryterium dochodowego organ stwierdził, że łączny dochód strony wynosi 2488,73 zł i przekroczył ustawowe kryterium o 733,73 zł, co skutkuje uznaniem, że strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku celowego. Wskazując na wydatki z tytułu ponoszonych opłat mieszkaniowych, wyliczone w łącznej kwocie 511,99 zł organ wyjaśnił, że rozważano także możliwość przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono jednak, że sytuacja w jakiej znajduje się rodzina wnioskodawczyni nie stanowi sytuacji szczególnie trudnej, a to z uwagi na brak wystąpienia niepełnosprawności, czy długotrwałej choroby, powodujących konieczność znacznego zwiększenia wydatków na zakup leków lub leczenie, bądź innej jeszcze przesłanki. Organ wskazał, że zarówno S. H., jak i jej synowi D. H., zaproponowano zawarcie kontraktu socjalnego. Jako jego cel określono zobowiązanie strony do wystąpienia o podwyższenie alimentów na dzieci oraz zobowiązanie D. H., wobec jego oświadczenia, do zarejestrowania się w urzędzie pracy i aktywnego poszukiwania zatrudnienia. Dalej organ podał, że syn wnioskodawczyni podpisał kontrakt. Od dnia 5 października 2009 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, jednakże w dniu 21 października 2009 r. oświadczył, że nie podejmie pracy w ramach prac społecznie użytecznych. Jednocześnie też wnioskodawczyni odmówiła podpisania kontraktu. Stosownie do tego, organ odwołała się do określonych w art. 11 ust. 2 ustawy przesłanek odmowy przyznania świadczenia i wskazując na regulację art. 4 ustawy stwierdził, że rezygnacja z podpisania kontraktu socjalnego oraz prac społecznie użytecznych świadczy o postawie biernej i roszczeniowej. Odnosząc się do celu pomocy społecznej, określonego w art. 2 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził natomiast, że osoby ubiegające się o pomoc społeczną zobowiązane są przede wszystkim do wykorzystywania własnych środków, możliwości i uprawnień, przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście organ wyjaśnił, że mąż wnioskodawczyni jest właścicielem samochodu osobowego o wartości ok. 17000 zł - 27000 zł, a także nieruchomości o powierzchni 17,2600 ha, położonej w obrębie miejscowości K. Wobec jego stanu majątkowego niezrozumiałe są przyczyny niewystąpienia przez S. H. o podwyższenie alimentów, które od prawie 11 lat wynoszą 80 zł. Organ wskazał, że przesłankami przyznania pomocy społecznej są: trudna sytuacja życiowa i niemożliwość jej przezwyciężenia. Pomoc jest przy tym przyznawana w ostateczności, po wyczerpaniu przez osobę i rodzinę własnych uprawnień, środków, zasobów i możliwości. Końcowo odnotował też, że w roku 2009 na zasiłki celowe posiada kwotę 70833 zł miesięcznie, przy czym we wrześniu 2009 r. wpłynęły 784 podania o udzielenie pomocy, natomiast w październiku 732, stąd przeciętny zasiłek dla rodziny wynosi 110 zł, a dla osób samotnych 60 zł.