Wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 października 2020 r., sygn. I SA/Kr 824/20

Ubezpieczenie społeczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B.-B. z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek skargę oddala.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. wydał w dniu [...] lipca 2020r. decyzję o nr [...], która utrzymał w mocy decyzję ZUS, Oddział w R. z dnia 23 marca 2020r., nr [...] o odmowie umorzenia Z. R. odsetek od nieopłaconych składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 5 lutego 2020r. wpłynął do ZUS wniosek ww. zobowiązanego o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek. Zobowiązany powołał się na trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz przewlekłą chorobę córki.

W świetle powyższego, organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania w zakresie umorzenia stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; ww. nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; ww. nie wskazał też, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; ww. nie wykazał również, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W dniu 9 kwietnia 2020r. do ZUS wpłynął wniosek zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazano, że podstawą do umarzania należności jest art. 28 ust. 3 oraz art. 3a u.s.u.s. Powołano się również na art. 6, 7, 77,80,107 k.p.a. W ocenie zobowiązanego, organ przedwcześnie stwierdził fakt, że nie zaistniała w sprawie żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust 3 u.s.u.s., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest w toku i w ostatnich 6 miesiącach wyegzekwowano kwotę 767,80 zł. Według zobowiązanego, argumentów tych nie powiązano z prognozą, co do efektywności egzekucji w przyszłości. Sam formalny aspekt prowadzenia egzekucji nie może być podstawą do wniosku o realnych możliwościach spłaty zadłużenia zwłaszcza, że jedynym dochodem zobowiązanego jest emerytura, z której są już dokonywane potrącenia. Zdaniem ww., organ powinien ocenić, czy na dzień złożenia wniosku, sytuacja materialna zobowiązanego, pozwala na realne możliwości uregulowania zaległych należności. Stwierdził on, że organ niewyczerpująco ustalił stan faktyczny w zakresie przesłanek, wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz nie ocenił należycie wszystkich istotnych w tym zakresie okoliczności, naruszając tym samym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wskazano też, że ustawodawca formułując art. 28 ust. 3a u.s.u.s odesłał do rozporządzenia wykonawczego, które określa przesłanki uzasadniające umorzenie. W rozporządzeniu wskazano, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W ocenie zobowiązanego, dokonana w sprawie ocena stanu faktycznego jest pobieżna i sprowadza się w do stwierdzenia, że mimo trudnej sytuacji, wniosek nie może zostać uwzględniony, ponieważ mimo wszystko niespełnione zostały przesłanki umorzenia zadłużenia. Tymczasem, zdaniem zobowiązanego, w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności "w uzasadnionych przypadkach" oraz w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, organ odmawiając zastosowania tych instytucji jest zobowiązany wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny. Podniesiono nadto, że organ nie przeprowadził analizy sytuacji materialnej, uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb zobowiązanego oraz nie wskazał dochodów, które byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia, tym bardziej, że sytuacja ww. uległa zmianie z uwagi na istniejącą sytuację w Polsce i realną możliwość utraty pracy przez syna. Wskazano, że na dochód rodziny, składa się emerytura zobowiązanego, renta socjalna niepełnosprawnej córki i wynagrodzenie syna, który sam pokrywa swe wydatki. Oprócz wskazanych w oświadczeniu majątkowym, wydatków na utrzymania mieszkania i spłatę kredytów, zobowiązany i żona ponoszą wydatki na wyżywienie i ubranie, a przede wszystkim na nieprzewidziane leczenie córki, której przewlekła choroba nie jest bez znaczenia dla sprawy. Ponadto stwierdzono, że organ nie wziął pod uwagę faktu, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu, nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu odsetek od składek nie będzie on dysponował środkami niezbędnymi do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne). Ww. oznajmił, że jest osobą chorą, co eliminuje go z możliwości podjęcia pracy dodatkowej. Ww. nie zgodził się, również z argumentacją ZUS, że pierwszeństwo ma spłata zadłużenia o charakterze publicznoprawnym przed regulowaniem obowiązków płatniczych z tytułu zaciągniętych kredytów. Z akt sprawy wynika bowiem, że spłacane kredyty dotyczą zobowiązań zaciągniętych w związku z koniecznością zakupu materiałów niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednak środki z zaciągniętego kredytu zostały zajęte przez Komornika Sądowego, a zaciągnięty kredyt pozostał do spłaty. Podniesiono też, że organ, wydając decyzję nie może zasłaniać się dobrem interesu publicznego, bowiem działanie w ramach uznania administracyjnego, nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego, łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, zdaniem zobowiązanego, nie rozważono możliwości uwzględnienia jego słusznego interesu, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu, tymczasem podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. Ww. uznał za nieuzasadnione i gołosłowne twierdzenia organu o możliwości pomniejszenia będących w jego dyspozycji środków o kwoty z tytułu spłaty zaległości, bez uszczerbku dla realizacji podstawowych potrzeb rodziny. Poddając ocenie zaskarżoną decyzję organu I instancji, zobowiązany uznał, że decyzja ta, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej zmianę.