Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. II SA/Rz 676/21

Pomoc społeczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi A.K. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadniania i akt administracyjnych sprawy wynika, że [...] lutego 2020 r. Skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy [...] (dalej "Wójt") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią - Z.H.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Wójt odmówił wnioskodawczyni przyznania żądanego świadczenia z uwagi na fakt, że w pierwszej kolejności zobowiązaną do alimentacji względem Z.H. jest jej córka - K.J. Decyzja ta została uchylona decyzją Kolegium z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia czy K.J. jest w stanie świadczyć opiekę względem niepełnosprawnej matki nie tylko osobiście, ale też w razie braku takich możliwości, przez zapewnienie środków finansowych na jej opłacenie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Wójt ponownie odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że w pierwszej kolejności obowiązaną do realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec Z.H. jest jej córka K.J., która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Córka wprawdzie ze względu na własne schorzenia nie ma możliwości sprawowania bezpośredniej opieki nad matką, ale jest w stanie zapewnić środki finansowe na opłacenie takiej opieki.

Skarżąca, działająca przez fachowego pełnomocnika, złożyła odwołanie od tej decyzji wnioskując o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzuciła błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - dalej: "u.ś.r.") stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych, chyba że zstępni ci posiadają orzeczenie o niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz wnuczki.

Po rozpoznaniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 dalej "k.p.a.") . i art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. oraz podzielając ustalenia faktycznie i stanowisko organu I instancji podało, że Z.H. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności dla miasta [...] i Powiatu [...] z [...] lutego 2019 r. nr [...], zgodnie z którym została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe z niepełnosprawnością datowaną od [...] grudnia 2018 r. Organ I instancji wykonując zalecenia Kolegium dążył do ustalenia sytuacji materialno - bytowej K.J. celem ustalenia możliwości bądź braku możliwości wypełnienia obowiązku alimentacyjnego w innej formie niż osobista opieka, tj. przez zapewnienie środków na opłacenie stosownej opieki. Wobec braku zgody wyżej wymienionej na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz na udostępnienie informacji o sytuacji materialnej, nie można ustalić czy K.J. posiada finansowe możliwości do ponoszenia kosztów opieki nad niepełnosprawną matką. W tej sytuacji nie można przyjąć, że zobowiązana nie może takich kosztów ponosić. Bez znaczenia pozostają tu domniemania organu czy K.J. takie środki posiada i skąd. Poza sporem pozostaje bowiem, że Z.H. ma córkę i ona jest w pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do alimentacji względem matki i uprawnioną do ewentualnego pobierania świadczenia. Przekonanie córki o braku możliwości zajmowania się matką nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego względem matki i nie oznacza, że obowiązek ten a wraz z nim prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przechodzi na wnuczkę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A.K., zastępowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się wnuczki, będącej jednocześnie opiekunem faktyczym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez dzieci niepełnosprawnej, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia tego przepisu winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z zamiarem ustawodawcy, stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na swój stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 374 ).

Przedmiotem kontroli WSA uczyniono w niniejszej sprawie decyzję SKO o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym babcią - Z.H.

SKO oparło swą decyzję afirmującą rozstrzygnięcie Wójta Gminy na art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a pkt 2 u.ś.r., podkreślając w uzasadnieniu niezaprzeczoną przez stronę skarżącą okoliczność faktyczną odmowy przeprowadzenia przez córkę niepełnosprawnej - K.J. - wywiadu środowiskowego. Celem tego wywiadu miało być ustalenie sytuacji bytowej K.J. i udzielenie odpowiedzi czy w/w posiada możliwość wypełnienia obowiązku alimentacyjnego w innej formie niż osobista opieka, tj. poprzez zapewnienie środków na opłacenie stosownej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wobec tego należy wyjaśnić, iż w świetle art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem, jeżeli bliżej spokrewniony z niepełnosprawnym członek rodziny nie jest osobą małoletnią, to jedynie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, będzie uprawniać właściwy organ do przyznania wnioskowanego świadczenia dalej spokrewnionej osobie, oczywiście jeżeli jednocześnie ten wnioskodawca spełnia pozostałe warunki ustawowe - art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Skarżąca A.K. należy do kręgu osób spokrewnionych z osobą wymagającą opieki - Z.H. Obejmuje ją regulacja art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Strona będąc wnuczką niepełnosprawnej jest z nią spokrewniona w drugim stopniu. Zatem jej sytuacji dotyczy powołany wyżej przepis u.ś.r., który uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w drugim stopniu, jeżeli osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z niepełnosprawnym członkiem rodziny są małoletnie lub stwierdzono u nich znaczny stopień niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, iż córka Z.H., K.J. nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, aczkolwiek cierpi na liczne choroby, które jej zdaniem uniemożliwiają sprawowanie opieki nad matką. Sprawuje też opiekę nad swym mężem. Znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym ustalenie organów o odmowie przeprowadzenia przez K.J. rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu zbadania sytuacji materialno - bytowej. Dokumentuje tą okoliczność oświadczenie córki niepełnosprawnej z dnia [...] grudnia 2020 r. (karta akt 34).

Znaczny stopnień niepełnosprawności, do którego odwołuje się negatywna przesłanka świadczeniowa, został zdefiniowany dla potrzeb wykładni i stosowania przepisów u.ś.r. w art. 3 pkt 21 tej ustawy. Zatem przez znaczny stopień niepełnosprawności należy rozumieć na gruncie u.ś.r. :

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Okazuje się w świetle przytoczonej definicji ustawowej, że znaczny stopień niepełnosprawności nie musi wyłącznie wynikać z orzeczenia zespołu orzekającego o stopniu niepełnosprawności na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 573). Na równi z tym orzeczeniem ustawodawca nakazuje traktować także szereg innych precyzyjnie określonych w art. 3 pkt 21 u.ś.r. dysfunkcji zdrowotnych o określonych konsekwencjach, potwierdzonych stosownym orzeczeniem właściwej na gruncie odpowiednich dla nich przepisów instytucji publicznej (np. orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Ustawodawca przewidział w art. 3 pkt 21 ustawy istnienie kilka niezależnych od siebie ścieżek proceduralnych umożliwiających osobom cechującym się złym stanem zdrowia potwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności.

Istotne jest w tym miejscu podkreślenie w kontekście w/w definicji pojęcia znacznego stopnia niepełnosprawności, że o nabyciu statusu osoby niepełnosprawnej decyduje w ramach tych określonych procedur wyspecjalizowany w tym zakresie organ, dysponujący odpowiednim dla danego rodzaju schorzeń przygotowaniem merytorycznym umożliwiającym fachową i rzetelną ocenę stanu zdrowia danej osoby. Dla przykładu w skład zespołu orzekającego o stopniu niepełnosprawności orzekającemu o stopniu niepełnosprawności wchodzą oprócz przewodniczącego i sekretarza, lekarze, psycholodzy, pedagodzy, doradcy zawodowi, pracownicy socjalni, którzy zgodnie ze swą specjalizacją sporządzają w oparciu o określone w przepisach kryteria oceny, wpływające na kształt orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby zainteresowanej (zob. m.in. § 18 i § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, Dz.U. z 2018 r. poz. 2027).

W zbliżonym stanie faktycznym i prawnym orzekał NSA w sprawie o sygn. I OSK 2392/20, LEX. Sąd odwoławczy w kasacyjnym wyroku o podanej wyżej sygnaturze z dnia 24 lutego 2021 r. stwierdza przekonująco, iż na gruncie k.r.o., zgodnie z art. 129 § 1 kodeksu, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciążą bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie zaś z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a ustawy również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według NSA przedstawiona regulacja nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym. Nie budzi także wątpliwości ze względów systemowych. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność, k.r.o. przewiduje powstanie obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Sąd trafnie też zwraca uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym, a sprawowaniem osobistej opieki. Przepis art. 132 k.r.o. jest przepisem Tytułu II, Działu III k.r.o., dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. W art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje ten obowiązek jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o. dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (dostarczania środków utrzymania). Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Przeciwko przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają też względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Jak wyżej wskazano, limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Przepis art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji odnoszą się do obowiązków Państwa wobec rodziny, w tym obowiązku szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Świadczenie pielęgnacyjne jest niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w takiej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Dla charakteru uprawnień wynikających z art. 71 Konstytucji nie bez znaczenia jest, że zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw określonych w tym przepisie można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Również prawo podmiotowe rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Regulacja ustawowa nie jest pod tym względem przeciwskuteczna wobec konstytucyjnych zadań Państwa wobec rodzin. Błędne jest zatem stanowisko, że wykluczenie wnuka z kręgu osób upoważnionych do świadczenia, gdy członkowie rodziny spokrewnieni w pierwszym stopniu nie mogą wykonywać opieki z innych powodów, niż stwierdzona orzeczeniem niepełnosprawność w stopniu znacznym, narusza standardy Konstytucji. Co do zasady wnuk nie został wykluczony, ustawowo natomiast wprowadzono kryteria warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości, co dodatkowo przemawia za tezą, że nie można w sposób oczywisty przypisać regulacji ustawowej naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu I instancji, że regulacja ustawy nie pozwala na realizację norm i wartości konstytucyjnych, a względy systemowe i celowościowe w sposób jednoznaczny prowadzą do wniosków odmiennych, niż argumenty wykładni językowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że także zastosowanie podejścia wykładni kompleksowej prowadzi do konkluzji, iż zastosowane dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej. Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, chyba, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zaprezentowane wyżej stanowisko NSA jako przekonujące, bo znajdujące wyraźne oparcie w jednoznacznej treści przepisów u.ś.r., WSA uznaje za własne (por. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 marca 2021 r. o sygn. IV SA/Po 1874/20, LEX, z dnia 27 maja 2021 r. o sygn. IV SA/Po 322/21, LEX).

Z akt sprawy wynika, iż wymagająca opieki babcia Skarżącej ma żyjącą pełnoletnią córkę, liczącą mniej niż 75 lat życia. Nie jest przez stronę kwestionowane, iż K.J. nie legitymuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro córka babci Skarżącej żyje i nie legitymuje się orzeczeniami o niepełnosprawności, to okoliczność ta była wystarczająca do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej, bez konieczności analizowania faktycznych zdolności do sprawowania opieki. Organy w tych okolicznościach nie mogły złamać ustawowego zakazu przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wobec osób zobowiązanych w dalszej kolejności, w sytuacji istnienia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności, nie legitymujących się orzeczeniem o stopniu znacznej niepełnosprawności.

Uznanie zarzutów skargi prowadziłoby do niedopuszczalnej w świetle art. 178 Konstytucji RP modyfikacji wyraźnie określonych w ustawie przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwraca uwagę, że art. 71 ust. 1 Konstytucji RP (prawo rodziny do pomocy ze strony państwa), nie może być traktowany jako samoistne źródło roszczeń o przyznanie świadczeń z opieki społecznej, jeżeli członek rodziny znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Praw określonych w/w przepisie można w myśl art. 81 Konstytucji RP, dochodzić w granicach określonych w ustawie, czyli m.in. na warunkach z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. W przypadku gdy istota praw objętych treścią przepisów wymienionych w art. 81, zostałaby naruszona, to wynikające z nich roszczenia mogą być dochodzone w drodze skargi konstytucyjnej, przewidzianej w art. 79 Konstytucji RP (por. M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019 r., art. 81.). Warto przy tym pamiętać, iż pomimo negatywnych ocen analizowanej tu regulacji u.ś.r., Państwo nie pozostawia takich opiekunów jak skarżąca strona bez wsparcia finansowego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia przepisów u.ś.r. o specjalnym zasiłku opiekuńczym, które pozwalają przyznać to świadczenie rodzinne opiekunom osób niepełnosprawnych, niezależnie od tego czy pełnoletni zstępni podopiecznego posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W konsekwencji, brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią. Dlatego dopóki skarżąca zgodnie z treścią powołanych wyżej regulacji ustawowych nie wykaże, że jej matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to wskazywany w skardze sposób wykładni powołanych regulacji u.ś.r., nie stanowi wystarczającej podstawy do negowania przez Sąd aktualnego brzmienia art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/