Rekompensaty i odszkodowania dla przedsiębiorców poszkodowanych wprowadzaniem stanu wyjątkowego

Przedsiębiorcy z przygranicznych obszarów objętych stanem wyjątkowym mogą wystąpić do wojewody z wnioskiem o rekompensaty. Tak wynika z ustawy o rekompensacie dla podmiotów świadczących usługi albo prowadzących działalność gospodarczą w związku z wprowadzeniem stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego w 2021 r. (dalej: ustawa). Ustawa weszła w życie z dniem 4 października 2021 r. W artykule przypominamy także o prawie do odszkodowań za straty majątkowe poniesione w związku z wprowadzeniem tego stanu.

Kto otrzyma rekompensatę

Ustawa przewiduje możliwość otrzymania rekompensaty z budżetu państwa za okres obowiązywania stanu wyjątkowego przez przedsiębiorców:

• oraz rolników świadczących usługi hotelarskie,
• prowadzących działalność gospodarczą w zakresie gastronomii,
• prowadzących działalność organizatora turystyki lub podmiotu ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych,
• prowadzących działalność pilota wycieczek lub przewodnika turystycznego,
• prowadzących działalność w zakresie wypożyczania i dzierżawy sprzętu turystycznego i rekreacyjnego.

Możliwość uzyskania rekompensat dotyczy prowadzących działalność w czasie stanu wyjątkowego na obszarze obejmującym obręby ewidencyjne wymienione w załączniku do rozporządzenia w sprawie wprowadzenia stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego (dalej: rozporządzenie).

Jaka jest wysokość rekompensat

Rekompensatę ustalono na okres 30 dni trwania stanu wyjątkowego w wysokości 65% średniego miesięcznego przychodu wnioskodawcy z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Dotyczy to działalności prowadzonej na obszarze obejmującym obręby ewidencyjne wymienione w załączniku do rozporządzenia, w okresie obejmującym czerwiec, lipiec i sierpień 2021 r. W przypadku przedłużenia stanu wyjątkowego albo jego zniesienia przed upływem czasu, na jaki został wprowadzony, wysokość rekompensaty ustalana będzie proporcjonalnie do czasu jego trwania. Warto dodać, że u przedsiębiorców, u których kwota rekompensaty przekroczy poziom 65 000,00 zł, obligatoryjnie zostanie przeprowadzona kontrola.

Czy rekompensaty są opodatkowane

Rekompensata nie stanowi przychodu w rozumieniu przepisów o pdof oraz przepisów o pdop (art. 4 ustawy). Podatnicy nie muszą ich zatem wykazywać i ustalać od nich podatku.

Jakie są konsekwencje uznania rekompensat za pomoc de minimis

Rekompensata stanowi pomoc de minimis i może być udzielana w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa unijnego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Pomoc ta jest udzielana do określonego unijnego limitu. W większości przypadków dla omawianych rekompensat będzie to kwota: 200 tys. euro brutto. Podatnik korzystający z pomocy de minimis powinien przy ustalaniu wysokości uzyskanego dotychczas wsparcia każdorazowo brać pod uwagę bieżący rok podatkowy oraz 2 lata poprzednie. Przykładowo, wnioskując o pomoc w 2021 r., należy zliczyć również pomoc udzieloną w latach 2020 i 2019.

Gdzie składać wnioski o rekompensaty

Wnioski należy składać do wojewody (druk wniosku opublikowano na stronach internetowych właściwych urzędów wojewódzkich). Jak wynika z informacji z Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego do wniosku należy załączyć:

1. dokumenty potwierdzające informacje o średnim miesięcznym przychodzie w okresie obejmującym czerwiec, lipiec i sierpień 2021 r.,
2. wypełniony formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, wynikający z rozporządzenia Rady Ministrów z 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. Nr 53 poz. 311 z późn. zm.),
3. dokumenty dotyczące pomocy de minimis,
4. kserokopie wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie wnioskodawca otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat podatkowych albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis, jaką otrzymał w tych latach
   
   - w przypadku nieotrzymania takiej pomocy - oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat podatkowych,
5. oświadczenie przedsiębiorcy, że nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z COVID-19 składane na podstawie art. 23 ustawy z 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 2112) - dotyczy przedsiębiorców wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego/Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Odpowiednie druki opublikowano w BIP podlaskiego i lubelskiego urzędu wojewódzkiego. Wnioski z załącznikami można:

• wysłać pocztą na adres urzędu wojewódzkiego,
• złożyć osobiście w siedzibie urzędu wojewódzkiego,
• złożyć za pomocą Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (e-PUAP).

Wnioski o rekompensaty mają być rozpatrywane niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Wnioskodawca niezadowolony z rozstrzygnięcia w terminie 30 dni od doręczenia decyzji w tej sprawie może bez opłat wnieść powództwo do sądu powszechnego.

Kiedy złożyć wniosek o rekompensaty

Wnioski o rekompensaty można składać w terminie roku od momentu uzyskania przez przedsiębiorcę informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do uzyskania rekompensaty, jednakże w nieprzekraczalnym terminie 3 lat od dnia zniesienia stanu wyjątkowego. Po upływie tego okresu roszczenie o rekompensatę ulegnie przedawnieniu.

Jak uzyskać odszkodowanie za straty majątkowe

Należy przypomnieć, że każdy kto poniósł stratę majątkową w następstwie ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela, ma możliwość ubiegania się o odszkodowanie od Skarbu Państwa za straty majątkowe w następstwie ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu nadzwyczajnego. Możliwość taką przewiduje ustawa z 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela. W ustawie wskazano, iż wniosek o odszkodowanie powinien zawierać m.in. rodzaj ograniczenia, z którego wynikła strata majątkowa, przy czym odszkodowanie obejmuje wyrównanie straty majątkowej bez tzw. utraconych korzyści. Decyzja w sprawie odszkodowania wydawana jest przez wojewodę na wniosek poszkodowanego. Przy tym należy dodać, że przedsiębiorcom nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie od Skarbu Państwa za stratę majątkową powstałą w wyniku wprowadzenia stanu wyjątkowego (art. 5 ustawy), jeżeli otrzymają wyżej opisaną rekompensatę.

Roszczenie o odszkodowanie od Skarbu Państwa przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o powstaniu straty majątkowej, nie później niż z upływem trzech lat od dnia zniesienia stanu wyjątkowego.

Podstawa prawna:

• • • • art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z 29 września 2021 r. o rekompensacie w związku z wprowadzeniem stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego w 2021 r. - Dz.U. z 2021 r. poz. 1803

      • załącznik do rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 2 września 2021 r. w sprawie wprowadzenia stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego - Dz.U. z 2021 r. poz. 1612

• art. 2 ustawy z 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela - Dz.U. z 2002 r. Nr 233 poz. 1955

Sławomir Biliński

prawnik, redaktor „MONITORA księgowego”, ekspert podatkowy, autor licznych publikacji z prawa podatkowego i gospodarczego