Przeznaczenie dotacji uzyskanej na finansowanie nauki języka kaszubskiego w szkole

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawowymi, uczeń należący do mniejszości narodowej ma prawo oczekiwać od szkoły, aby zapewniła mu dodatkowe zajęcia służące jego podtrzymaniu tożsamości narodowej, kulturowej i językowej. Udział w tych zajęciach jest dobrowolny i wiąże się z subiektywnie odczuwanym poczuciem własnej odrębności i chęci jej podtrzymania. Wpływa to na charakter przedmiotu, jakim jest język mniejszości narodowej lub etnicznej - jest to przedmiot dodatkowy o szczególnej specyfice, służący wyrażeniu i podtrzymaniu własnej tożsamości językowej i kulturowej, a więc wkraczający w obszar suwerennych decyzji ucznia i jego rodziców.

Na określenie charakteru przedmiotu "język mniejszości narodowej lub etnicznej" nie ma wpływu stopień znajomości tego języka wynoszony przez ucznia z domu. W wielu przypadkach językiem tym posługują się uczniowie w środowisku rodzinnym (np. językiem litewskim, ukraińskim, słowackim), zdarza się jednak, że znajomość języka mniejszości zanikła w starszych pokoleniach i uczeń rozpoczyna jego naukę od podstaw (np. język ormiański, hebrajski, kaszubski). Państwo przekazuje subwencję na nauczanie języka kaszubskiego, jeśli jest ono prowadzone w szkołach w wymiarze minimum 3 godzin tygodniowo, co wynika z corocznego rozporządzenia Minister Edukacji Narodowej.

Naukę języka kaszubskiego organizuje dyrektor przedszkola lub szkoły na pisemny wniosek, składany na zasadzie dobrowolności przez rodziców lub prawnych opiekunów dziecka, bądź przez samego ucznia, który ukończył 16 lat.

Legalność wskazanego wydatku powinna być oceniana przez pryzmat przepisów:

● ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp),

● ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (dalej: ustawa o systemie oświaty),

● ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (dalej: ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych),

● rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (dalej: rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej),

● rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych.

ZAPAMIĘTAJ!

Ogólna podstawa prawna do przyznawania zarówno publicznym, jak i niepublicznym szkołom dotacji z budżetu gminy, zawarta jest w ustawie o systemie oświaty odpowiednio w art. 80 i 90 ustawy.

Zgodnie z przepisem art. 19 ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, za język regionalny (zgodnie z Europejską Kartą Języków Regionalnych lub Mniejszościowych) uważa się język, który:

● jest tradycyjnie używany na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy stanowią grupę liczebnie mniejszą od reszty ludności tego państwa,

● różni się od oficjalnego języka tego państwa; nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego języka państwa, ani języków migrantów.

Językiem regionalnym w rozumieniu ustawy jest język kaszubski.

Realizacja prawa osób posługujących się językiem kaszubskim do nauki tego języka lub w tym języku odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie o systemie oświaty - art. 20 ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych.

Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju takiego języka.

Środkami takimi - obok wspomnianej subwencji, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące zachowaniu i rozwojowi języka, czyli dotacje.

Przepisy rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej wskazują, że naukę języka mniejszości lub języka regionalnego w przedszkolu oraz naukę języka mniejszości lub języka regionalnego i naukę własnej historii i kultury w szkole organizuje odpowiednio dyrektor przedszkola lub szkoły, na pisemny wniosek rodziców (prawnych opiekunów) ucznia, składany na zasadzie dobrowolności. Złożenie wniosku jest równoznaczne z:

1) w przypadku nauki języka mniejszości lub języka regionalnego - zaliczeniem tych zajęć do obowiązkowych zajęć edukacyjnych ucznia;

2) w przypadku nauki własnej historii i kultury - zaliczeniem tych zajęć do dodatkowych zajęć edukacyjnych ucznia.

Nauczanie języka mniejszości lub języka regionalnego może być organizowane:

1) w szkołach lub oddziałach z nauczaniem w języku mniejszości lub języku regionalnym, w których zajęcia edukacyjne są prowadzone w tym języku, z wyjątkiem zajęć obejmujących:

a) w szkole podstawowej:

- w klasach I-III (I etap edukacyjny - edukacja wczesnoszkolna) - edukację polonistyczną,

- w klasach IV-VI (II etap edukacyjny) - język polski oraz część historii i społeczeństwa dotyczącą historii Polski;

b) w pozostałych typach szkół - język polski, część historii dotyczącą historii Polski i część geografii dotyczącą geografii Polski;

2) w szkołach lub oddziałach, w których zajęcia edukacyjne są prowadzone w dwóch językach: polskim oraz języku mniejszości lub języku regionalnym, będącym drugim językiem nauczania, z tym że na II, III i IV etapie edukacyjnym zajęcia w dwóch językach są prowadzone z co najmniej czterech obowiązkowych zajęć edukacyjnych nauczanych na danym etapie edukacyjnym, z wyjątkiem zajęć obejmujących język polski, część historii dotyczącą historii Polski oraz część geografii dotyczącą geografii Polski;

3) w szkołach lub oddziałach z dodatkową nauką języka mniejszości lub języka regionalnego, prowadzoną w formie odrębnych zajęć, w których zajęcia edukacyjne są prowadzone w języku polskim, z wyjątkiem zajęć z języka mniejszości lub języka regionalnego;

4) w międzyszkolnych zespołach nauczania języka mniejszości lub języka regionalnego.

Nauczanie języka mniejszości, języka regionalnego, własnej historii i kultury oraz geografii państwa, z którego obszarem kulturowym utożsamia się mniejszość narodowa, odbywa się na podstawie programów nauczania dopuszczonych do użytku w szkole przez dyrektora szkoły oraz podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, zgodnie z przepisami w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników.

Na podstawie ramowego planu nauczania dyrektor szkoły ustala szkolny plan nauczania, w którym określa dla poszczególnych klas (semestrów) na danym etapie edukacyjnym tygodniowy (semestralny) wymiar godzin odpowiednio zajęć języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego oraz nauki własnej historii i kultury, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej.

Z pytania wynika, że z dotacji przekazanej na finansowanie zajęć z języka kaszubskiego finansowana jest w trakcie wycieczki do muzeum usługa gastronomiczna dla dzieci. W mojej ocenie, finansowanie takiego wydatku nie jest zgodne z celem, na jaki przekazywana jest dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, czyli finansowaniem nauki języka kaszubskiego. Taka dotacja jest wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2, zgodnie z art. 252 ust. 1 uofp.

Warto zwrócić uwagę na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 30 stycznia 2015 r., który dokonał interpretacji pojęcia "wykorzystanie interpretacji niezgodnie z przeznaczeniem w zakresie dotacji oświatowych" (patrz: z orzecznictwa).

Z ORZECZNICTWA...

(...) interpretacja art. 90 ust. 3d u.s.o. wskazuje, że dotacje przeznaczane na realizację zadań szkoły, ograniczone są co do zakresu ich celowości, oraz do bieżących wydatków szkoły. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły. W tym kontekście, dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", uznać należy, że polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona.

2. Dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Wyrok WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/WR 717/14

Na tle tego orzeczenia, w mojej ocenie, zapłata za tzw. usługę gastronomiczną w czasie wycieczki szkolnej nie jest takim zadaniem.

Zgodnie z art. 9 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest:

● wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotacji,

● nierozliczenie w terminie otrzymanej dotacji,

● niedokonanie w terminie zwrotu dotacji w należnej wysokości.

Przeznaczanie dotacji przewidzianej w pytaniu na cele gastronomiczne jest więc niezgodne z prawem i może grozić poniesieniem odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

ADAM BŁASZKO

 radca prawny, członek kolegium regionalnej izby obrachunkowej, wcześniej członek samorządowego kolegium odwoławczego, były pracownik izby i urzędu skarbowego

PODSTAWY PRAWNE

● art. 252 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 885; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 1454)

● art. 7 ust. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 6; art. 13 ust. 1, ust. 2; art. 90 ust. 1; art. 90 ust. 2a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 2156; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 1010)

● art. 19, art. 20 ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 573; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 749)

● art. 9 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 168; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 1250)

● § 2 ust. 1; § 2 ust. 4; § 4; § 8a; § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 263)

● § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 204; ost.zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1993)

PRZECZYTAJ TEŻ:

● Naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zakresie dotacji.