Świadczenie kompensacyjne a opodatkowanie świadczeń socjalnych

PROBLEM: W lutym nauczycielka rozwiązała stosunek pracy w związku z przejściem na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Ma przyznaną pomoc finansową na wypoczynek zgodnie z regulaminem zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Czy w tej sytuacji można zastosować zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych dla świadczeń otrzymywanych przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 3000 zł? Jeśli należy dokonać potrącenia zaliczki na podatek, to na jakiej podstawie i w jakiej wysokości?

ODPOWIEDŹ: Świadczenia z ZFŚS pobierane przez nauczyciela pobierającego świadczenie kompensacyjne nie mogą korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych i powinny zostać opodatkowane na ogólnych zasadach.

UZASADNIENIE: Z podatku dochodowego od osób fizycznych, po spełnieniu dodatkowych warunków, są zwolnione świadczenia otrzymywane przez dwie kategorie świadczeniobiorców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych:

• pracowników (art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; dalej: updof),
• emerytów i rencistów (art. 21 ust. 1 pkt 38 updof).

Pracownikiem, zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Emerytem jest osoba mająca ustalone prawo do emerytury, a rencistą, osoba mająca ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy lub do renty rodzinnej.

Świadczenie kompensacyjne jest przyznawane na podstawie przepisów ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (dalej: uśk). Jednym z warunków przyznania tego świadczenia, określonym w art. 4 ust. 1 pkt 3 uśk, jest rozwiązanie stosunku pracy. Co za tym idzie, nauczyciel, który pobiera to świadczenie, nie ma statusu pracownika.

ZAPAMIĘTAJ!

Nauczyciel pobierający świadczenie kompensacyjne nie ma statusu pracownika.

Nie ma on także statusu emeryta, gdyż nie ma ustalonego prawa do emerytury, a co więcej, z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją organu rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, prawo do świadczenia kompensacyjnego ustaje (art. 8 pkt 1 uśk). Co za tym idzie, w przypadku przyznania nauczycielowi pobierającemu świadczenie kompensacyjne z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, nie będzie ono mogło skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych ani na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 38 updof (dla emerytów i rencistów), ani na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 67 updof (dla pracowników).

INTERPRETACJE

(…) były pracownik, który korzysta z prawa do świadczeń kompensacyjnych, nie jest ani emerytem, ani rencistą, gdyż wypłacane świadczenie kompensacyjne nie jest wcześniejszą emeryturą dla nauczyciela. Skoro nie został spełniony warunek otrzymania świadczenia przez emeryta lub rencistę, to brak jest podstaw do zwolnienia tego świadczenia z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 38 updof.

Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 30 stycznia 2014 r., sygn. akt IBPBII/1/415-984/13/MK

Wartość przyznanego nauczycielowi świadczenia należy w takim przypadku zakwalifikować jako przychody z innych źródeł i opodatkować na zasadach ogólnych, według skali podatkowej.

Podstawa prawna

• art. 21 ust. 1 pkt 38 i 67 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1387; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 695)

• art. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1040; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1495)

• art. 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 53; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 568)

• art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 8 pkt 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (j.t. Dz.U z 2018 r. poz. 128)

©℗

MAŁGORZATA MASŁOWSKA

prawnik specjalizujący się w tematyce prawa podatkowego i prawa pracy, redaktor merytoryczny dwutygodnika „Rachunkowość Budżetowa”