Wyszukaj według identyfikatora
Wyszukiwanie po identyfikatorze Zamknij close
ZAMKNIJ close
account_circle Jesteś zalogowany jako:
ZAMKNIJ close
Powiadomienia
keyboard_arrow_up keyboard_arrow_down znajdź
removeA addA insert_drive_fileWEksportuj printDrukuj assignment add Do schowka
book

Książka

Nowe obowiązki płatników PIT i ZUS w 2023 r.

Wstęp

Płatników składek ZUS i podatku czekają w 2023 r. nowe, ważne obowiązki. Są one w zdecydowanej większości konsekwencją przepisów wprowadzonych przez obszerny pakiet zmian - tzw. Polski Ład, który wszedł w życie od 1 stycznia 2022 r., a następnie tzw. Niskie Podatki - zmiany wdrożone do przepisów podatkowych od 1 lipca 2022 r., które w założeniu mają charakter naprawczy w stosunku do Polskiego Ładu. W wyniku nowelizacji przepisów ustawy o PIT płatnicy będą zobowiązani zapoznać osoby zatrudnione z nowym sposobem składania oświadczeń i wniosków, które będą mieć wpływ na obliczanie zaliczki na podatek od osiąganych przez te osoby przychodów/dochodów. Jednocześnie odpowiedzialność za zaniżenie podatku wskutek zastosowania przez płatnika ww. dokumentów będzie ponosił podatnik, czyli najczęściej pracownik lub zleceniobiorca albo wykonawca. Zmienią się również zasady stosowania przez płatników kwoty zmniejszającej miesięczne zaliczki na podatek. Ponadto podmioty zatrudniające będą mieć obowiązek informowania osób zatrudnionych, które złożyły deklarację rezygnacji z PPK, o ponownym autozapisie do programu dobrowolnego oszczędzania. Natomiast przedsiębiorcy po raz pierwszy dokonają rozliczenia rocznego składki zdrowotnej, której wysokość w 2022 r. w przeważającej liczbie przypadków uzależniona jest od dochodu.

W publikacji omówiono najważniejsze dla podmiotów zatrudniających i osób zatrudnionych zmiany, jakie wejdą w życie począwszy od 1 stycznia 2023 r. Sposób prezentacji tych zagadnień jest przede wszystkim poradniczy i praktyczny.

Szczegółowy komentarz znajduje się przy każdym oświadczeniu i wniosku (łącznie publikacja liczy 40 wzorów dokumentów i tabel), z których płatnicy i podatnicy będą korzystać począwszy od tej daty. W zdecydowanej większości będą mieć one wpływ na rozliczenia z osobami zatrudnionymi oraz organem podatkowym. Ponadto w treści przywołano wiele przydatnych interpretacji urzędowych i orzecznictwa, potwierdzających aktualny stan prawny.

1. Nowe zasady składania wniosków i oświadczeń do celów podatkowych

Od 1 stycznia 2023 r. w wyniku zmiany przepisów w ustawie o PIT doprecyzowano formę, w jakiej oświadczenie czy wniosek, które wpływają na obliczenie zaliczki na podatek od przychodów/dochodów, mogą zostać złożone przez podatnika. Z dodanego od 1 stycznia 2023 r. art. 31a ust. 1 ustawy o PIT wynika, że podatnik składa płatnikowi na piśmie albo w inny sposób przyjęty u danego płatnika oświadczenia i wnioski mające wpływ na obliczenie zaliczki. Oznacza to, że płatnik powinien określić wewnątrzzakładowe zasady składania wskazanych dokumentów przez podatników. Może to być zarówno forma pisemna, jak i elektroniczna, np. podatnik może wnioskować lub złożyć oświadczenie przez system lub aplikację do zarządzania kadrami i płacami w firmie. Rekomenduje się, aby sposób składania ww. dokumentów był w danym podmiocie jednolity, co porządkuje ich gromadzenie przez płatnika podatku.

PRZYKŁAD

Pracodawca wprowadził zasadę (opublikował komunikat w firmowym Intranecie - nie jest tu wymagana szczególna forma informowania pracowników), zgodnie z którą od 1 stycznia 2023 r. każdy pracownik i inna osoba zatrudniona wnioskuje i składa oświadczenia do celów naliczenia miesięcznej zaliczki na podatek wyłącznie przez pulpit zdalny. Każdy ww. podatnik ma do niego indywidualny dostęp, więc płatnik łatwo identyfikuje te osoby i złożone przez nie wnioski i oświadczenia. Takie postępowanie jest prawidłowe.

2. Wzory oświadczeń i wniosków

Wzór danego oświadczenia czy wniosku wykorzystywanego przy obliczaniu zaliczki na podatek może być zarówno urzędowy, jak i opracowany samodzielnie przez płatnika. Istotna jest treść tego dokumentu wskazująca na rodzaj preferencji, z jakiej podatnik będzie korzystał, i możliwość identyfikacji tego podatnika. Podatnicy, którzy złożyli określone oświadczenie lub wniosek, mają też związane z tym obowiązki informacyjne. Na podatnika został bowiem nałożony ustawowy obowiązek wycofania lub zmiany uprzednio złożonego oświadczenia lub wniosku, jeżeli uległy zmianie okoliczności mające wpływ na obliczenie zaliczki na podatek. Chodzi o sytuację, w której podatnik utracił możliwość dalszego korzystania z danej preferencji. Wycofanie lub zmiana złożonego uprzednio oświadczenia lub wniosku następuje w drodze nowego oświadczenia lub wniosku. Zatem podatnik nie powinien wycofywać czy rezygnować z określonego uprzywilejowania podatkowego, składając oświadczenie lub wniosek na poprzednio złożonym dokumencie. Z drugiej jednak strony ustawa o PIT nie sankcjonuje nieważnością innego postępowania podatnika w tym zakresie, np. przez złożenie rezygnacji czy zmiany na tym samym dokumencie. Podatnik udowodnił oświadczeniem, że nie jest już uprawniony do danej preferencji. Należy przyjąć, że miejsce jego złożenia powinno mieć znaczenie drugorzędne. Zgodnie bowiem z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

PRZYKŁAD

Pracownik złożył oświadczenie o wspólnym rozliczeniu z małżonkiem. Jednak w trakcie roku zrezygnował z tej preferencji i wycofał oświadczenie na tym samym dokumencie, który składał pracodawcy na początku roku. Pracodawca przyjął zmianę dokonaną w ten sposób i zaprzestał naliczania podatku w sposób właściwy dla wspólnego opodatkowania dochodów. Należy przyjąć, że postępowanie pracodawcy było prawidłowe.

Jeżeli podatnik złoży płatnikowi oświadczenie lub wniosek mające wpływ na obliczanie zaliczki, płatnik uwzględnia to oświadczenie lub wniosek najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym je otrzymał. Jeżeli płatnikiem jest organ rentowy, oświadczenie lub wniosek uwzględnia on najpóźniej od drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym je otrzymał. Są to jedyne terminy obowiązujące płatnika podatku dotyczące stosowania oświadczenia lub wniosku.

Istotną kwestią jest data przyjęcia dokumentu. Płatnik powinien opatrywać datą wpływu dokumenty otrzymywane w formie pisemnej w razie ewentualnego sporu z podatnikiem. Dotyczy to również tych składanych elektronicznie. W takim przypadku należy zadbać o to, aby data ich złożenia i data ewentualnej zmiany była widoczna w systemie i niemożliwa do modyfikacji przez którąkolwiek ze stron.

Z przepisów zmieniających ustawę o PIT od 1 stycznia 2023 r. wynika ponadto, że oświadczenie i wniosek mające wpływ na obliczenie zaliczki dotyczą również kolejnych lat podatkowych, chyba że odrębny przepis stanowi inaczej (art. 31a ust. 6 ustawy o PIT). Zmianą w tym zakresie jest wprowadzenie możliwości rezygnacji z 50 kosztów uzyskania przychodów na podstawie wniosku (art. 32 ust. 8 ustawy o PIT). Można wywnioskować, że jest to nowa opcja dla podatników, w której będą mogli zrezygnować ze stosowania 50 kosztów uzyskania przychodów określonych w art. 22 ust. 9 pkt 1-3 nie tylko w danym roku, ale do odwołania. Jednak z ustawy o PIT wynika, że płatnicy przy obliczaniu zaliczki nie stosują tych kosztów, jeżeli podatnik złoży płatnikowi sporządzone na piśmie oświadczenie o rezygnacji z ich stosowania. Oświadczenia w tym zakresie nie składa się odrębnie dla każdego roku podatkowego (art. 41 ust. 11 ustawy o PIT). Chodzi tu o koszty uzyskania przychodów:

● z tytułu zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego;

● z tytułu opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną;

● z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami, przy czym koszty te stosuje się do przychodów uzyskiwanych z:

- działalności twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa,

- działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,

- produkcji audialnej i audiowizualnej,

- działalności publicystycznej,

- działalności muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej,

- działalności konserwatorskiej,

- prawa zależnego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia,

- działalności badawczo-rozwojowej, naukowej, naukowo-dydaktycznej, badawczej, badawczo-dydaktycznej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.

Jeżeli płatnik korzysta w swojej praktyce wyłącznie ze wzorów dokumentów urzędowych (oświadczeń i wniosków), nie musi ich aktualizować tylko ze względu na zmianę wzoru, chyba że ustawodawca wprowadzi dodatkowe warunki, które będzie musiał spełnić podatnik, składając dane oświadczenie lub wniosek. Zasadniczo oświadczenia i wnioski będące w posiadaniu płatnika, a złożone przez uprawnionego podatnika w ubiegłych latach (jeżeli dotyczą uprawnień, z których można korzystać nie tylko w danym roku), zachowają ważność również w 2023 r. Wyjątkiem są te dokumenty, których aktualność ogranicza się tylko do danego roku, jak np. oświadczenie o wspólnym opodatkowaniu czy oświadczenie o rezygnacji z tzw. autorskich kosztów uzyskania przychodów.

3. Ustanie zatrudnienia lub innego stosunku prawnego uzasadniającego dokonywanie świadczeń podatnikowi

Istotną nowością w stosunku do przepisów ustawy o PIT obowiązujących do końca 2022 r. jest wprowadzenie regulacji dotyczących postępowania płatnika w przypadku ustania stosunku prawnego stanowiącego podstawę dokonywania przez płatnika świadczeń podatnikowi. Zatem regulacja ta dotyczy również m.in. ustania zatrudnienia zarówno pracownika, jak i osoby będącej zleceniobiorcą czy wykonawcą umowy o dzieło. W takiej sytuacji płatnik przy obliczaniu zaliczki pomija oświadczenia i wnioski złożone uprzednio przez takiego podatnika. Natomiast płatnik uwzględnia, mimo ustania ww. stosunku prawnego:

1) wniosek podatnika o obliczanie zaliczek bez stosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 (w ramach ulgi dla młodych podatników),

2) wniosek podatnika o obliczanie zaliczek bez stosowania miesięcznych pracowniczych kosztów uzyskania przychodów (w wysokości 250 zł lub 300 zł - w przypadku dojeżdżających do pracy z innej miejscowości),

3) wniosek podatnika o rezygnację ze stosowania 50 kosztów uzyskania przychodów określonych w art. 22 ust. 9 pkt 1-3 ustawy o PIT.

WAŻNE!

Płatnik przy obliczaniu zaliczki po ustaniu zatrudnienia uwzględnia niektóre wnioski i oświadczenia podatnika.

4. Zasady stosowania zwolnień podatkowych na podstawie nowych oświadczeń i wniosków

Podstawą do zastosowania zwolnień podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152-154 ustawy o PIT (tj. odpowiednio dla podatników: przenoszących miejsce zamieszkania do Polski - w tym przypadku podatnik wskazuje też rok rozpoczęcia i zakończenia stosowania zwolnienia przez płatnika, wychowujących co najmniej 4 dzieci, spełniających warunki do uzyskania emerytury, ale niepobierających świadczenia), jest oświadczenie podatnika o spełnieniu warunków wynikających z tych przepisów. Oświadczenie to podatnik składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i zawiera klauzulę o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Zobowiązanie do złożenia przez podatnika oświadczenia wynika z art. 180 § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym artykułem, jeżeli ...

okładka
Zobacz także
close POTRZEBUJESZ POMOCY?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00