Komentarz do KPA 2019 - Art. 139

1

[Zakaz reformationis in peius] Ustanowiony w komentowanym przepisie zakaz reformationis in peius oznacza, że postępowanie odwoławcze nie może zakończyć się decyzją, która pogarsza sytuację prawną strony odwołującej się, w stosunku do sytuacji określonej w decyzji organu I instancji. Cechą charakterystyczną tej instytucji jest więc stworzenie stronie odwołującej się gwarancji procesowej, że organ odwoławczy nie zmieni zaskarżonego rozstrzygnięcia na jej niekorzyść. Zakaz reformationis in peius służy więc ochronie interesów strony odwołującej się, która nie musi obawiać się pogorszenia swojej sytuacji w postępowaniu przed organem II instancji.

Jak wskazano w wyroku NSA z 23 kwietnia 2014 r. (II OSK 1385/13):

NSA

(...) instytucja zakazu reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Tworzy swobodę realizowania przyznanego prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji. Zatem istotą zawartego w art. 139 k.p.a. zakazu reformationis in peius jest stworzenie stronie odwołującej się gwarancji procesowych, iż w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu, bowiem organ odwoławczy może bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją na decyzję bardziej korzystną dla strony, która składa odwołanie. Nie może zaś wydać decyzji mniej korzystnej dla strony odwołującej się niż decyzja dotychczasowa.