Jak gminy mogą pomóc mieszkańcom po wprowadzeniu e-doręczeń

Od 1 stycznia 2026 r. e-doręczenia stały się obowiązkowym sposobem komunikacji elektronicznej z urzędem, zastępując dotychczasową platformę ePUAP. Dla milionów Polaków – zwłaszcza seniorów, osób z niepełnosprawnościami i mieszkańców obszarów wiejskich – zmiana ta nie jest tylko techniczną formalnością. To poważne ryzyko utraty terminów administracyjnych i prawnego wykluczenia z obiegu dokumentów. Część samorządów nie czeka bezczynnie i pokazuje, jak skutecznie można osłonić najbardziej narażonych.

Od początku 2026 r. pismo wysłane do urzędu przez ePUAP w sprawach objętych Kodeksem postępowania administracyjnego lub Ordynacją podatkową może zostać uznane za nieskutecznie doręczone. Nie dlatego, że zaginęło, lecz dlatego, że trafiło pod nieodpowiedni adres. Hierarchia doręczeń została odwrócona: najpierw Adres do Doręczeń Elektronicznych (ADE) wpisany do Bazy Adresów Elektronicznych (BAE), potem usługa hybrydowa – a tradycyjny list polecony dopiero jako ostateczność. Obywatel albo założy skrzynkę e-doręczeń, albo będzie zależał od Publicznej Usługi Hybrydowej (PUH), czyli od drukującej na jego zlecenie Poczty Polskiej.

Problem wykluczenia cyfrowego w tym kontekście jest szczególnie dotkliwy. Nie chodzi już tylko o brak dostępu do Internetu, lecz – jak precyzują materiały źródłowe – o barierę kompetencyjną i psychologiczną, widoczną zwłaszcza w grupie wiekowej 65 plus. Pokolenie wychowane na papierowym obiegu dokumentów traktuje fizyczną zwrotkę jako fundament poczucia bezpieczeństwa prawnego. Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru (EPO) – choć technicznie bezpieczniejsze, dzięki kwalifikowanym znacznikom czasu – dla wielu seniorów pozostaje bytem abstrakcyjnym. Samo posiadanie smartfona tu nie wystarczy. Potrzebna jest jeszcze umiejętność obsługi Profilu Zaufanego lub aplikacji mObywatel, a także wiedza o tym, czym różni się e-mail od PURDE (Publicznej Usługi Rejestrowanego Doręczenia Elektronicznego) i podstawowa chociaż zdolność do samodzielnego rozwiązania problemów technicznych.