Komentarz do KPA 2020 - Art. 10

1

[Czynny udział stron] Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu sprowadza się do obowiązku organów administracji publicznej w zakresie zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Przed wydaniem decyzji administracyjnej organ musi umożliwić stronie wypowiedzenie się odnośnie do:

● zebranych w sprawie dowodów i materiałów;

● zgłoszonych żądań.

Tak wygląda ogólna zasada wyrażona w art. 10 k.p.a. W art. 10 § 2 i 3 k.p.a. określone zostały odstępstwa od niej, uzasadnione wystąpieniem niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Tym niemniej obowiązki organu administracji wynikające z zasady czynnego udziału obejmują wszystkie fazy postępowania. Obejmują także obowiązek umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, który to obowiązek dotyczy tylko etapu po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji, z tym że strona ma uprawnienia do wypowiedzenia się także w toku postępowania wyjaśniającego.

Zgodnie z wyrokiem NSA z 14 czerwca 2016 r. (II OSK 2473/14):

NSA

(...) obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji (...).

Odnosząc się do wyodrębnionych w taki sposób faz postępowania, można wskazać, że:

● na etapie wszczęcia postępowania pamiętać w analizowanym kontekście trzeba również o art. 9 k.p.a. i przy tej okazji weryfikować intencje stron oraz to, czy strony dobrze rozumieją skutki wniesienia konkretnego wniosku. Może się okazać, że z powodu np. braku znajomości konkretnych przepisów przez stronę nie wszystkie jej zamierzenia (możliwe do realizacji) zostaną zrealizowane;

● na etapie postępowania wyjaśniającego strona ma prawo do odnoszenia się do konkretnych czynności organu oraz np. twierdzeń kierowanych przez inną stronę;