Czy zasiłek chorobowy przysługuje za okres zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej

Prowadzę pozarolniczą działalność gospodarczą. Opłacam z tego tytułu m.in. dobrowolną składkę chorobową. Od 20 stycznia do 10 lutego 2023 r. przebywam na zwolnieniu lekarskim (nabyłem prawo do zasiłku chorobowego). Od 1 lutego 2023 r. zawiesiłem prowadzenie działalności gospodarczej. Czy zasiłek chorobowy będzie mi przysługiwał również od dnia zawieszenia działalności? Jeżeli tak, to jak długo będę mógł z niego korzystać? Moje leczenie, a tym samym zwolnienie lekarskie, potrwa jeszcze kilka miesięcy.

Niezdolność do wykonywania działalności z powodu choroby trwa do 10 lutego 2023 r., a więc obejmuje również okres zawieszenia działalności. Za okres od dnia zawieszenia działalności ZUS będzie Panu wypłacał zasiłek chorobowy na zasadach, jakie obowiązują po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli nie wystąpią okoliczności powodujące brak prawa do tego świadczenia. Okres wypłaty zasiłku po ustaniu ubezpieczenia chorobowego w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej nie może przekroczyć 91 dni, a łącznie z zasiłkiem wypłaconym za okres przypadający w czasie prowadzonej działalności gospodarczej - 182 lub 270 dni. Jeżeli po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego będzie Pan nadal niezdolny do pracy/wykonywania działalności z powodu choroby, a dalsze leczenie lub rehabilitacja będą rokowały odzyskanie zdolności do pracy/wykonywania działalności, może Pan wystąpić do ZUS z wnioskiem o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. W zależności od stanu zdrowia i przewidywanego okresu dalszego leczenia świadczenie to może zostać przyznane na okres do 12 miesięcy.

Ubezpieczenie chorobowe a prawo do świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa. Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegająca z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, może zgłosić wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Przystąpienie do tego ubezpieczenia gwarantuje co do zasady prawo do świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa, tj. odpowiednio zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego czy opiekuńczego.

Świadczenia te przysługują, jeżeli prawo do nich powstanie w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, a w przypadku zasiłku chorobowego także wtedy, gdy niezdolność do pracy z powodu choroby trwa po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, tj. po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej albo w okresie jej zawieszenia.

Prawo do świadczeń z ZUS po ustaniu ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczony może nabyć prawo do zasiłku chorobowego również wtedy, gdy stał się niezdolny do pracy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego spowodowanego zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej lub jej zawieszeniem, jeżeli niezdolność do pracy powstanie:

• w ciągu 14 dni po ustaniu ubezpieczenia chorobowego i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni lub
• w ciągu 3 miesięcy (90 dni) od ustania ubezpieczenia chorobowego i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni, a została spowodowana chorobą zakaźną lub inną chorobą, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej (lub jej zawieszenie) powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego. Po podjęciu decyzji o zawieszeniu działalności gospodarczej jedyne, co musi zrobić osoba prowadząca działalność gospodarczą, to złożyć w tej sprawie odpowiednie zgłoszenie w CEDIG, skąd informacja o zawieszeniu działalności trafi do ZUS. Korzyścią dla osoby zawieszającej działalność gospodarczą jest brak obowiązku opłacania składek nie tylko na ubezpieczenia społeczne, ale też ubezpieczenie zdrowotne.

Nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby zawiesić działalność gospodarczą w trakcie niezdolności do pracy z powodu choroby. Fakt ten nie wpływa na prawo do zasiłku chorobowego powstałego w czasie, gdy działalność była prowadzona. Po dacie zaprzestania prowadzenia działalności lub jej zawieszenia zasiłek chorobowy będzie przysługiwał na zasadach przewidzianych jak za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.

Brak prawa do zasiłku chorobowego. Istnieją okoliczności, kiedy zasiłek chorobowy nie przysługuje po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. Stanie się tak, jeżeli ubezpieczony:

• ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,
• kontynuuje lub podjął działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby,
• jest uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
• podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Jeżeli żadna z ww. sytuacji nie wystąpi, zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego ZUS będzie wypłacał za okres 91 dni, nie dłużej jednak niż przez okres 182 lub 270 dni łącznie z zasiłkiem wypłacanym za okres, kiedy działalność była prowadzona. Należy dodać, że okres 91 dni wypłaty zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nie dotyczy przypadków, gdy niezdolność do pracy:

• powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów,
• jest spowodowana gruźlicą,
• występuje w trakcie ciąży.

Wówczas prawo do świadczeń po ustaniu ubezpieczenia chorobowego przysługuje do upływu 182/270 dni okresu zasiłkowego.

Zasiłek chorobowy za okres przypadający po ustaniu ubezpieczenia chorobowego przysługuje za nieprzerwaną niezdolność do pracy. Oznacza to, że osoba niezdolna do pracy musi otrzymywać zwolnienia lekarskie bez żadnej przerwy między poszczególnymi okresami niezdolności, nawet jednodniowej.

PRZYKŁAD

Dariusz N. zawiesił działalność gospodarczą od 1 lutego 2023 r. Do 3 lutego 2023 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z prawem do zasiłku chorobowego. Kolejne zwolnienie lekarskie otrzymał na okres od 6 do 28 lutego 2023 r. Przerwa w zwolnieniach przypadająca na wolną sobotę i niedzielę spowoduje utratę prawa do zasiłku za okres od 6 lutego 2023 r. Ubezpieczony zostanie też pozbawiony możliwości późniejszego wnioskowania o świadczenie rehabilitacyjne.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego w związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej stanowi ta sama podstawa wymiaru, ustalona dla zasiłku chorobowego, do którego prawo powstało w czasie prowadzenia działalności. W takim jednak przypadku podstawa ta jest ograniczana do kwoty wynoszącej 100% przeciętnego wynagrodzenia. 

PODSTAWA PRAWNA:

art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 13, art. 46, art. 48 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 1732; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2476

art. 22-24 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 162; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 1570

Renata Tonder

specjalista z zakresu ubezpieczeń społecznych