Czy można udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego po urlopie rodzicielskim bez badań kontrolnych
PROBLEM
Pracownik urodził dziecko 24.06.2023 r. W ciągu 21 dni zawnioskował o urlop macierzyński i urlop rodzicielski (32 tygodnie). Po wykorzystaniu 2 tygodni urlopu rodzicielskiego zrezygnował z niego (za zgodą pracodawcy) i poszedł na zwolnienie chorobowe w związku z długotrwałą chorobą. Po wykorzystaniu okresu zasiłkowego (182 dni) uzyskał świadczenie rehabilitacyjne na kilka miesięcy (do 18.02.2025 r.), starał się o przedłużenie, ale dostał odmowną decyzję (w okresie oczekiwania na decyzję miał nieobecność usprawiedliwioną niepłatną do dnia 2.04.2025 r.). Od dnia 3.04.2025 r. do 29.10.2025 r. udzielono pracownikowi pozostałego urlopu rodzicielskiego (30 tygodni). Czy pracownik będzie mógł wykorzystać urlop wypoczynkowy po zakończeniu urlopu rodzicielskiego, od 30.10.2025 r. bez uprzedniego wykonania badań kontrolnych do pracy? Czy jeżeli pracownik będzie nadal niezdolny do pracy pod koniec urlopu rodzicielskiego, to otworzy mu się nowy okres zasiłkowy od 30.10.2025 r. i będzie mógł przebywać na płatnym zwolnieniu chorobowym?
RADA
Występują bardzo różne opinie dotyczące możliwości udzielenia urlopu wypoczynkowego bez badań kontrolnych. W tym przypadku mamy jednak urlop wypoczynkowy bezpośrednio po rodzicielskim - udzielenie urlopu wypoczynkowego jest obowiązkiem pracodawcy.
UZASADNIENIE
Kontrolne badania lekarskie mają na celu ustalenie zdolności pracownika do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku w przypadku jego nieobecności w pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni. Przeprowadza się je po każdorazowej niezdolności pracownika trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą. Uzyskanie zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku jest warunkiem dopuszczenia pracownika do pracy po chorobie także wówczas, gdy po okresie niezdolności do pracy nastąpił okres innej nieobecności (np. urlop macierzyński).
W odniesieniu do możliwości udzielenia urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po dłuższej chorobie bardzo różne opinie. Także orzecznictwo sądowe w tym zakresie nie jest jednolite. W części orzeczeń wyłącza się taką możliwość, np. wyrok SN z 26.10.2016 r. (III PK 9/16), według którego pracodawca może nie udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego na żądanie (art. 1672 Kodeksu pracy) do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 229 § 4 w związku z § 2 Kodeksu pracy.
Podobnie w wyroku Sądu Rejonowego w Człuchowie z 10 marca 2016 r. (sygn. IV P 107/15): pracodawca nie może udzielić pracownikowi nieobecnemu w pracy z powodu długotrwałej choroby trwającej dłużej niż 30 dni, urlopu wypoczynkowego „na żądanie” bezpośrednio po upływie zwolnienia lekarskiego, bez przeprowadzenia kontrolnych badań lekarskich (art. 1672 Kodeksu pracy w zw. z art. 229 § 2 Kodeksu pracy). Tak też Sąd Rejonowy w Toruniu (wyrok z 14 lutego 2020 r., sygn. IV U 565/19).
Wielu ekspertów wskazuje jednak, że istnieje możliwość udzielenia urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po chorobie trwającej ponad 30 dni. Autor odpowiedzi nie rekomenduje przyjęcia takiej możliwości, niemniej rzeczywiście podejście jest w tym zakresie mocno niejednolite i dosyć często wskazuje się na taką możliwość, w tym także w orzecznictwie sądowym. Wskazuje się w tym zakresie na to, że urlop nie oznacza świadczenia pracy.
Pracodawca jest jednak obowiązany udzielić urlopu w razie wniosku złożonego przez pracownicę lub pracownika (matkę, ojca dziecka), w którym to wniosku zatrudniona osoba wskazuje datę rozpoczęcia urlopu przypadającą bezpośrednio po wykorzystywanym przez tę osobę (a nie przez drugiego z rodziców dziecka) urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającym urlopie macierzyńskim, urlopie rodzicielskim lub ojcowskim (prawo takie ma także pracownik - inny członek najbliższej rodziny, który korzystał z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego). Regulacja ta wiąże pracodawcę i w konsekwencji urlop wypoczynkowy w sytuacji opisanej w pytaniu nie tylko może ale musi zostać udzielony.
Okres zasiłkowy wynosi:
1) nie dłużej niż przez 182 dni,
2) nie dłużej niż przez 270 dni, jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została gruźlicą lub przypada w okresie ciąży.
Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzednich niezdolności do pracy, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni. W opisanej sytuacji przerwa będzie przekraczała 60 dni, a zatem w razie powstania kolejnej niezdolności do pracy rozpocznie się nowy okres zasiłkowy.
art. 163, art. art. 1672, art. 229 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.),
art. 8-9 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 2780).
Powołane orzecznictwo:
wyrok SN z dnia 26 października 2016 r., sygn. III PK 9/16,
wyrok Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 10 marca 2016 r., sygn. IV P 107/15,
wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. IV U 565/19.
Marek Rotkiewicz
prawnik specjalizujący się w prawie pracy, specjalista z zakresu kadr i zatrudnienia
POTRZEBUJESZ POMOCY?