Kto powinien być wskazany jako nabywca na fakturze dokumentującej świadczenie usługi pomocy prawnej z urzędu
PROBLEM
Radca prawny zamierza wystawić fakturę dokumentującą świadczenie usługi pomocy prawnej z urzędu. Czy jako nabywcę na takiej fakturze należy wskazać reprezentowaną stronę, sąd czy stronę ponoszącą koszty?
RADA
Na fakturze dokumentującej świadczenie usług pomocy prawnej z urzędu jako nabywcę należy wskazać sąd. Szczegóły w uzasadnieniu.
UZASADNIENIE
Wymagane elementy faktur są określone przez przepisy art. 106e ustawy o VAT.
Tabela. Obowiązkowe dane, jakie powinna zawierać faktura
| Obowiązkowe elementy, które powinna zawierać większość faktur, to: | Obowiązkowe elementy tylko dla niektórych faktur to m.in.: |
1 | 2 |
1) data wystawienia; 2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub kilku serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę; 3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy; 4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku (w niektórych przypadkach poprzedzony kodem PL, czyli NIP; 5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi (w niektórych przypadkach poprzedzony kodem państwa członkowskiego nabywcy, czyli najczęściej NIP albo numer VAT UE unijnego kontrahenta); 6) data dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub data otrzymania zapłaty (data otrzymania zapłaty dotyczy tzw. faktur zaliczkowych), o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury; 7) nazwa (rodzaj) towaru lub usługi; 8) miara i ilość (liczba) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług; 9) cena jednostkowa towaru lub usługi bez kwoty podatku (cena jednostkowa netto); 10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto; 11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto); 12) stawka podatku albo stawka podatku od wartości dodanej, 13) suma wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku; 14) kwota podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku; 15) kwota należności ogółem. | 1) w przypadku, o którym mowa w art. 106c ustawy o VAT – nazwa i adres organu egzekucyjnego lub imię i nazwisko komornika sądowego oraz jego adres, a w miejscu określonym dla podatnika – imię i nazwisko lub nazwa dłużnika oraz jego adres; 2) w przypadku faktur wystawianych w imieniu i na rzecz podatnika przez jego przedstawiciela podatkowego – nazwa lub imię i nazwisko przedstawiciela podatkowego, jego adres oraz numer, za pomocą którego jest on zidentyfikowany na potrzeby podatku. |
Z przepisów tych wynika, że obowiązkowym elementem faktury jest między innymi wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy oraz adresu nabywcy towarów lub usług (art. 106e ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT). Zatem w rozpatrywanym przypadku należy odpowiedzieć na pytanie, kto jest nabywcą usługi pomocy prawnej? Czy jest nim osoba reprezentowana przez radcę prawnego?
Otóż nie. W rozpatrywanym przypadku nabywcą usługi pomocy prawnej z urzędu jest sąd. Potwierdzają to w udzielanych wyjaśnieniach organy podatkowe, czego przykładem może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 10 listopada 2016 r. (sygn. 2461-IBPP3.4512.566.2016.1.SR) czy interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 14 maja 2019 r. (sygn. 0115-KDIT1-1.4012.191.2019.1.DM). Jak czytamy w drugiej z tych interpretacji:
(…) świadcząc pomoc prawną z urzędu radca prawny działa na zlecenie Sądu, które to zlecenie na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług odczytywać należy jako skierowany do radcy nakaz reprezentowania osoby wskazanej w postanowieniu przyznającym prawo pomocy. Instytucja pomocy prawnej z urzędu gwarantuje, że osoba, która została objęta tą pomocą za nią nie płaci. Koszty pomocy prawnej z urzędu ponosi Skarb Państwa (Sąd). A zatem, pomimo, że pomocą prawną z urzędu zostaje objęta osoba fizyczna, to de facto są to usługi świadczone przez radcę prawnego na rzecz Sądu. Zatem reprezentowanie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej na podstawie postanowienia Sądu oraz wyznaczenia przez Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych nie stanowi sprzedaży (odpłatnego świadczenia usług) na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, niezależnie od tego, czy koszty zastępstwa procesowego są zasądzone od strony przeciwnej czy koszty te pokrywa Skarb Państwa.
Instytucja pomocy prawnej z urzędu gwarantuje, że osoba, która została nią objęta, nie płaci. Koszty pomocy prawnej z urzędu ponosi Skarb Państwa, tj. sąd. A zatem mimo że pomocą prawną z urzędu zostaje objęta osoba fizyczna, de facto są to usługi świadczone na rzecz sądu.
Podsumowując, fakturę dokumentującą świadczenie usługi pomocy prawnej z urzędu radca prawny powinien wystawić, wskazując jako nabywcę sąd. Jest tak niezależnie od tego, która ze stron i w jakim zakresie ponosi koszty postępowania sądowego.
- art. 106e ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1570; ost.zm. Dz.U. z 2023 r. poz. 1852
POWOŁANE INTERPRETACJE ORGANÓW PODATKOWYCH:
- interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 10 listopada 2016 r. (sygn. 2461-IBPP3.4512.566.2016.1.SR)
- interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 14 maja 2019 r. (sygn. 0115-KDIT1-1.4012.191.2019.1.DM)
Tomasz Krywan
doradca podatkowy
POTRZEBUJESZ POMOCY?