Kiedy przysługuje zwolnienie z oskładkowania rekompensaty wypłaconej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy – interpretacja ZUS
Zdaniem ZUS wyrażonym w najnowszej interpretacji z 8 października 2024 r. (DI/200000/43/889/2024) rekompensata wypłacona pracownikowi z tytułu rozwiązania umowy o pracę jest wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (i ubezpieczenie zdrowotne), jeżeli wypłata tego świadczenia pozostaje w bezpośrednim związku z zakończeniem zatrudnienia. W sytuacji gdy przyczyną wypłaty ww. rekompensaty nie jest rozwiązanie stosunku pracy, rekompensata będzie podlegała oskładkowaniu.
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych (art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej). Przychodem ze stosunku pracy jest nie tylko wynagrodzenie za pracę, ale również wszelkiego rodzaju świadczenia pieniężne wypłacane pracownikowi.
Niektóre rodzaje przychodów są wyłączone z podstawy wymiaru składek – zostały one wymienione w rozporządzeniu z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dalej: rozporządzenie składkowe).
Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie stanowią m.in. odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia składkowego). Dotyczy to świadczeń należnych z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.
Nadal istnieją jednak wątpliwości, jakiego rodzaju świadczenia wypłacane pracownikowi z tytułu rozwiązania stosunku pracy należy wyłączyć z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
W tym zakresie wypowiedział się ZUS we wskazanej interpretacji z 8 października 2024 r.
Stanowisko ZUS
ZUS w interpretacji z 8 października 2024 r. (DI/200000/43/889/2024) po raz kolejny zajął stanowisko odnośnie do wykładni § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia składkowego.
W rozpatrywanej sprawie pracodawca miał wątpliwości, czy rekompensata, która została wypłacona pracownikowi na mocy zawartego z nim porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę (zamiast wypowiedzenia umowy o pracę z winy pracownika), będzie podlegała oskładkowaniu, i dlatego zwrócił się do ZUS o wydanie w tym zakresie interpretacji indywidualnej. Zdaniem ZUS takie świadczenie jest zwolnione ze składek na ubezpieczenia społeczne.
Interpretacja ZUS z 8 października 2024 r. (DI/200000/43/889/2024) w sprawie zwolnienia składkowego świadczenia wypłacanego pracownikowi z tytułu rozwiązania stosunku pracy
Literalne brzmienie powyższego przepisu [chodzi o § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia składkowego – przyp. red.] wskazuje, iż z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne mogą być wyłączone odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy. Na podstawie powołanego przepisu wyłączone z podstawy wymiaru składek są zarówno świadczenia „obligatoryjne” wynikające z Kodeksu pracy, jak i inne świadczenia wypłacane np. na podstawie obowiązującego regulaminu wynagrodzeń lub nawet na podstawie umowy z konkretnym pracownikiem (…). Powołany przepis § 2 ust. 1 pkt 3 ma charakter szczególny (...). W konsekwencji przepis ten podlega ścisłej wykładni adekwatnej do ich szczególnego charakteru prawnego. |
Wnioski wynikające z interpretacji ZUS
ZUS słusznie uznał, że rekompensata wypłacona pracownikowi na podstawie zawartego z nim porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę (stanowiąca przychód ze stosunku pracy) będzie wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli istnieje jej bezpośredni związek z rozwiązaniem stosunku pracy – celem tego rodzaju świadczenia jest bowiem zrekompensowanie pracownikowi utraty zatrudnienia.
Nie ma przy tym znaczenia nazwa tego świadczenia: czy jest to rekompensata, odprawa czy odszkodowanie, ani to, czy prawo do tego świadczenia wynika z przepisów prawa, czy świadczenie zostało wypłacone np. na podstawie porozumienia zawartego z pracodawcą.
Taka rekompensata będzie zwolniona z oskładkowania tylko wtedy, gdy jedyną i wyłączną przyczyną jej wypłaty będzie ustanie zatrudnienia. Jeżeli natomiast wskazane świadczenie zostanie wypłacone w innych okolicznościach, należy je uwzględnić w podstawie wymiaru składek.
art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 497; ost.zm. Dz.U. z 2024 r. poz. 1615
§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 728; ost.zm. Dz.U. z 2023 r. poz. 1665
Oprac. Małgorzata Kozłowska
radca prawny, specjalista i praktyk, od wielu lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych
POTRZEBUJESZ POMOCY?