Urlopy wypoczynkowe

Wstęp

Pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, którego nie może się zrzec. Prawo do urlopu stanowi jedno z podstawowych uprawnień pracowniczych gwarantowanych przez Kodeks pracy i służy zapewnieniu pracownikowi możliwości regeneracji sił oraz zachowania równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

W ostatnim czasie ustawodawca wprowadził istotne zmiany dotyczące urlopów wypoczynkowych oraz uprawnień z nimi związanych. Szczególne znaczenie ma ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1423), która rozszerzyła katalog okresów zaliczanych do ogólnego stażu pracy. Od stażu tego zależą m.in. wymiar urlopu wypoczynkowego oraz inne uprawnienia pracownicze. Na mocy nowych przepisów do stażu pracy wliczane są również określone okresy aktywności zawodowej wykonywanej poza stosunkiem pracy, takie jak prowadzenie działalności gospodarczej, wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych czy niektóre okresy służby w formacjach mundurowych. Regulacje te obowiązują od 1 stycznia 2026 r. w odniesieniu do pracodawców z sektora finansów publicznych oraz od 1 maja 2026 r. w przypadku pracodawców z sektora prywatnego.

Kolejna ważna zmiana dotyczy ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Od 27 stycznia 2026 r. termin wypłaty tego świadczenia został wprost uregulowany w Kodeksie pracy. Co do zasady ekwiwalent powinien zostać wypłacony w terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę obowiązującym u danego pracodawcy. Jeżeli jednak termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, pracodawca jest zobowiązany wypłacić ekwiwalent w terminie 10 dni od dnia ustania zatrudnienia. Jeżeli ostatni dzień tego terminu przypada na dzień wolny od pracy, wypłata powinna nastąpić w dniu poprzedzającym.

Wymiar urlopu zależy od ogólnego stażu pracy pracownika. Urlop wynosi 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, lub 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.