Opodatkowanie nieruchomości niezgodnie z ewidencją gruntów i budynków

Nieprawidłowość

Burmistrz, jako organ podatkowy I instancji, wydawał nakazy płatnicze na podatek od nieruchomości od osób fizycznych wyłącznie na podstawie danych wykazanych przez podatników w informacjach o gruntach i budynkach – mimo że różniły się one od informacji na temat powierzchni i rodzaju przedmiotów opodatkowania zawartych w ewidencji geodezyjnej.

Prawidłowe postępowanie

Podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowią nieruchomości (grunty, budynki, budowle). Podstawowe dane konieczne do wymiaru tych podatków są zawarte w ewidencji gruntów i budynków (nazywanej też ewidencją geodezyjną). Organy podatkowe mają obowiązek wymierzać podatki na podstawie danych tej ewidencji (art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne). W tym celu samorządowe organy podatkowe muszą prowadzić własną ewidencję podatkową w systemie informatycznym (art. 7a ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych; dalej: u.p.o.l.). Zakres ujawnianych danych na temat przedmiotów opodatkowania określa § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości (dalej: rozporządzenie). Organy podatkowe muszą ponadto zapewnić automatyczne porównanie danych z własnej ewidencji podatkowej na temat przedmiotów opodatkowania z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków (§ 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).

Ponieważ w ewidencji gruntów i budynków nie ma wszystkich danych na temat podstaw opodatkowania podatkiem od nieruchomości (np. odnośnie do powierzchni gruntów i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, powierzchni użytkowej budynków, wartości budowli związanych z działalnością gospodarczą, przedmiotów zwolnionych z opodatkowania) – w art. 6 ust. 6 u.p.o.l. przyjęto zasadę, że to podatnik musi wykazać powierzchnię lub wartość poszczególnych przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości we własnoręcznie sporządzonej informacji o gruntach i budynkach. Informację tę powinien złożyć w organie podatkowym w ciągu 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego (nie musi więc składać jej corocznie, a tylko w razie wystąpienia zmian w przedmiotach opodatkowanych). Na podstawie tej informacji organ podatkowy (tu: burmistrz) ustala podatek w decyzji wymiarowej, na każdy rok podatkowy na jego początku (styczeń–luty). Przed dokonaniem wymiaru podatku na dany rok powinien jednak porównać dane z informacji złożonej przez podatnika z informacjami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, ponieważ podatek od nieruchomości musi ustalić na podstawie tej ewidencji. Do wykonania czynności sprawdzających zobowiązuje go art. 272 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.). W razie stwierdzenia jakichkolwiek niezgodności między danymi z ewidencji gruntów i budynków a danymi z informacji podatkowej organ podatkowy nie może przyjąć zasady, że wymierza podatek zgodnie z informacją złożoną przez podatnika. W takiej sytuacji ma obowiązek zwrócenia się do podatnika o złożenie wyjaśnień i skorygowanie informacji o gruntach i budynkach (art. 274 § 1 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 5 O.p.). Jeśli podatnik nie odpowie na wezwanie lub odmówi skorygowania informacji – organ podatkowy powinien wszcząć z urzędu postępowanie podatkowe w celu ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości, w ramach którego może także przeprowadzić kontrolę u podatnika (art. 165 § 1 i 2, art. 281 O.p.).

Aby usunąć opisaną nieprawidłowość, burmistrz przede wszystkim powinien ustalić procedurę kontroli zarządczej, zobowiązującą pracowników odpowiedzialnych za wymiar podatku od nieruchomości od osób fizycznych do porównywania danych wykazanych w informacji złożonej przez podatnika oraz wynikających z ewidencji podatkowej prowadzonej w urzędzie miasta z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Porównanie to powinno być obowiązkowo przeprowadzone bezpośrednio po złożeniu informacji przez podatnika, a następnie przed wymierzeniem podatku na kolejny rok podatkowy. Ponadto należy je także przeprowadzać okresowo w ciągu roku podatkowego (np. raz w miesiącu) w celu uwzględnienia w ewidencji podatkowej zmian w podstawach opodatkowania dokonywanych w trakcie tego roku (wynikających m.in. z nabywania i zbywania nieruchomości). To postępowanie sprawdzające w ciągu roku podatkowego zapobiegnie nawarstwieniu się prac związanych z aktualizacją informacji podatkowych i danych w ewidencji podatkowej na początku kolejnego roku podatkowego.

Ponieważ w bieżącym roku podatek od nieruchomości został już wymierzony, należy niezwłocznie – po wprowadzeniu uregulowań w procedurach kontroli zarządczej – przeprowadzić pełne porównanie danych z ewidencji podatkowej urzędu miejskiego z ewidencją gruntów i budynków. Nie należy z tym czekać do wymiaru podatku od nieruchomości na 2026 rok, ponieważ przy niedokonywaniu porównań przez szereg lat niezgodności może być bardzo dużo. Rozbieżności dotyczące 2025 roku i minionych lat podatkowych trzeba będzie wyjaśnić w postępowaniu podatkowym, korygując w razie potrzeby decyzje wymiarowe za odpowiednie lata lub wydając decyzje w razie stwierdzenia unikania opodatkowania.

Izabela Motowilczuk