Wyrok SN z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. III USKP 34/24

Ubezpieczenie społeczne rolników w zakresie dotyczącym domownika rolnika powstaje z mocy prawa z chwilą spełnienia przesłanek określonych w art. 6 pkt 2 i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, niezależnie od dopełnienia przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 tej ustawy. Niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika i nieopłacenie należnych składek nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej zaliczenie okresu faktycznego spełniania przesłanek domownictwa do okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wymaganego do nabycia prawa do emerytury rolniczej na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Obowiązek opłacenia składki jest pochodną stosunku ubezpieczenia i jego niewykonanie przez zobowiązanego rolnika nie może wywoływać negatywnych skutków prawnych w sferze praw emerytalnych domownika.

Teza AI

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ewa Stryczyńska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jarosław Sobutka

SSN Robert Stefanicki

w sprawie z odwołania C. S. ‎od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do emerytury rolniczej, ‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 czerwca 2025 r., skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt III AUa 1061/21,

uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Decyzją z 26 lutego 2020 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił C. S. przyznania prawa do emerytury rolniczej wskazując, że nie wykazała ona co najmniej 25 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, a jedynie 24 lata 3 miesiące i 10 dni. Organ rentowy powołując się na art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2020 r., poz. 174) jako podstawę decyzji, wskazał, że do wymaganych okresów ubezpieczenia zaliczono okresy pracy ubezpieczonej w gospodarstwie rolnym rodziców i teściów: od 22 listopada 1975 r. do 18 października 1978 r., od 29 czerwca 1979 r. do 21 marca 1984 r. oraz od 1 stycznia 1988 r. do 31 grudnia 1988 r., a także okresy pracy we własnym gospodarstwie rolnym od 1 stycznia 1992 r. do 31 marca 2002 r., od 1 lipca 2002 r. do 31 grudnia 2002 r., od 1 października 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., od 1 lipca 2006 r. do 31 marca 2008 r., od 7 grudnia 2009 r. do 1 marca 2011 r. i od 1 lutego 2013 r. do 25 września 2014 r., natomiast nie zaliczył okresu pracy w gospodarstwie od 22 marca 1984 r. do 31 grudnia 1987 r., ponieważ ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik w gospodarstwie rolnym teściów.