Interpretacja indywidualna z dnia 27 listopada 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.513.2025.1.KM

Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

• prawidłowe w zakresie pytań oznaczonych nr 2, 3, 4, 5, w części pytania nr 1 dotyczącej uznania, że wszystkie podejmowane przez Pana czynności w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT jednak tylko w przypadku, w którym miejsce świadczenia będzie znajdowało się na terytorium Polski, oraz w części pytania nr 6 dotyczącej uznania Usług pośrednictwa w pozyskaniu finansowania za zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy (w przypadku wymienionych w tej kategorii usług pożyczek)
• nieprawidłowe, w części pytania nr 1 dotyczącej uznania, że wszystkie podejmowane przez Pana czynności w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT ale w przypadku, w którym miejsce świadczenia będzie znajdowało się poza terytorium Polski, oraz w części pytania nr 6 dotyczącej uznania Usług pośrednictwa w pozyskaniu finansowania za zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy (w przypadku wymienionych w tej kategorii obligacji oraz warrantów).

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 sierpnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych świadczonych przez Pana usług. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

1. Wstęp

Wnioskodawca jest osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą "(…)", na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT), zarejestrowanym pod numerem NIP (…). Wnioskodawca posiada miejsce zamieszkania w Polsce.

We wpisie do CEIDG Wnioskodawca zgłosił m.in. następujące rodzaje prowadzonej działalności:

• Pozostałe formy udzielania kredytów, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKD: 64.92.B),
• Pozostała finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych, gdzie indziej niesklasyfikowana (PKD: 64.99.Z).

Wnioskodawca pragnie potwierdzić zasady opodatkowania na gruncie podatku od towarów i usług opisanych w dalszej części wniosku usług (dalej, łącznie: "Usługi"), w tym możliwości uznania czynności składających się na poszczególne Usługi za świadczenia kompleksowe dla celów VAT oraz możliwości stosowania do nich zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT.

2. Ogólny opis świadczonych usług. Zasady określania wynagrodzenia

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca zamierza świadczyć opisane poniżej kategorie Usług, do których będą odnosiły się poszczególne pytania zawarte we wniosku (szczegółowy opis zakresu świadczeń wykonywanych w ramach poszczególnych kategorii Usług został opisany w pkt 3 wniosku):

1) Usługi pośrednictwa w sprzedaży akcji lub udziałów, świadczone na rzecz aktualnego właściciela akcji / udziałów (dalej: "Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów");

2) Usługi pośrednictwa w sprzedaży akcji lub udziałów, świadczone na rzecz podmiotu właściwego tj. podmiotu, w którym udziały są posiadane (dalej: "Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego");

3) Usługi pośrednictwa w procesie nabycia udziałów / akcji, świadczone na rzecz inwestora zainteresowanego nabyciem udziałów / akcji (dalej: "Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów");

4) Usługi pośrednictwa świadczone na rzecz spółek kapitałowych, polegające na pozyskaniu inwestora, który obejmie nowo wyemitowane akcje / udziały spółki w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego (dalej: "Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora");

5) Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania dłużnego w postaci długu bankowego, długu typu "mezzanine" (istota tego finansowania wyjaśniona zostanie w dalszej części wniosku) oraz innych instrumentów dłużnych takich jak np. pożyczka podporządkowana, obligacje, warranty itd. (dalej łącznie: "Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania").

Należy w tym miejscu zastrzec, że używając w powyższym opisie (oraz w dalszej części opisu wniosku) zwrotu "usługi pośrednictwa", Wnioskodawca nie determinuje (nie oświadcza w ramach przedstawionego opisu), że omawiane usługi stanowią "usługi pośrednictwa" w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 39, pkt 40a oraz pkt 41 Ustawy o VAT. Kwestia ta jest w istocie przedmiotem pytań zadanych we wniosku.

Usługi będą świadczone na rzecz osób fizycznych lub na rzecz osób prawnych (dalej: "Zleceniodawcy"). Zleceniodawcy mogą posiadać siedzibę / stałe miejsce zamieszkania / stałe miejsce prowadzenia działalności będące odbiorcą usługi albo w Polsce albo poza terytorium Polski. Miejscem świadczenia Usług może więc być albo terytorium Polski, albo terytorium innego niż Polska państwa.

Przy czym, pytanie oznaczone w niniejszym wniosku numerem 1 oraz 2 dotyczy wszystkich świadczonych przez Wnioskodawcę Usług, bez względu na miejsce ich świadczenia. Natomiast (jak zostanie także zaznaczone w samej treści pytań), pozostałe pytania dotyczą Usług, dla których miejscem świadczenia jest terytorium Polski (z uwagi na okoliczność, że pytania te dotyczą prawa do stosowania zwolnienia z opodatkowania).

Umowy dotyczące świadczenia Usług opisanych w pkt 1-3 (tj. Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usług pośrednictwa w nabyciu udziałów) mogą być zawierane w dwóch alternatywnych wariantach:

• Po pierwsze ("Wariant 1"), umowy będą określać, że świadczenia Wnioskodawcy będą ukierunkowane wyłącznie na transakcję sprzedaży / nabycia udziałów (akcji) w spółce.
• Po drugie ("Wariant 2"), umowa może przewidywać, że działania Wnioskodawcy (w tym wstępne działania w zakresie poszukiwania sprzedawcy / nabywcy, doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji) mogą być ukierunkowane zarówno na sprzedaż udziałów w spółce, jak również na pozyskanie sprzedawcy / nabywcy zainteresowanego sprzedażą / nabyciem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Następnie jednak w trakcie uzgadniania wstępnych warunków transakcji będzie podejmowana decyzja w zakresie struktury transakcji jako sprzedaży udziałów w spółce przez Zleceniodawcę / sprzedaży przedsiębiorstwa przez samą spółkę. Niniejszy wniosek i pytania Wnioskodawcy dotyczą w ramach Wariantu 2 sytuacji, gdy całość działań Wnioskodawcy na podstawie umów zawartych w Wariancie 2 finalnie prowadzi do transakcji polegającej na sprzedaży/nabycia udziałów lub akcji w spółce.

Wszystkie (opisane w dalszej części) czynności podejmowane w ramach realizacji umów będą miały na celu (w zależności od kategorii Usługi) doprowadzenie do zawarcia umowy pomiędzy potencjalnym sprzedawcą / nabywcą udziałów lub akcji a Zleceniodawcą / doprowadzeniu do pozyskania inwestora, który obejmie nowo wyemitowane udziały lub akcje / doprowadzenie do dostarczenia Zleceniodawcy finansowania (np. w postaci pożyczki). Są więc one łącznie ciągiem czynności ukierunkowanych na osiągnięcie zakładanego przez Zleceniodawcę celu w postaci zawarcia transakcji / pozyskania inwestora / pozyskania finansowania. Żadne z tych działań, realizowanych odrębnie, nie stanowi dla Zleceniodawcy celu samego w sobie (są one podporządkowane celowi nadrzędnemu, jakim jest przeprowadzenie transakcji / pozyskanie finansowania).

Należy wskazać, że - jak zostanie to przedstawione w opisie poszczególnych usług - w skład poszczególnych Usług objętych niniejszym wnioskiem mogą wchodzić także elementy doradztwa świadczonego na rzecz Zleceniobiorców (lub też elementy związane z wykonaniem analiz, podsumowań). Przy czym, tego typu czynności będą stanowiły naturalny oraz nieodzowny element większego procesu polegającego na doprowadzeniu dwóch stron do zawarcia transakcji. Dla przykładu, jeżeli Zleceniobiorca będzie dążył do sprzedaży posiadanych udziałów i we wstępnej fazie projektu Wnioskodawca przedstawi mu kilku potencjalnie zainteresowanych nabywców, naturalnym elementem świadczenia będzie także wskazanie/zasugerowanie Zleceniobiorcy najkorzystniejszej dla niego opcji. Podobnie, w procesie negocjowania samej umowy sprzedaży udziałów lub umowy na pozyskanie finansowania (np. umowy pożyczki), Wnioskodawca może wyjaśniać Zleceniodawcy jego sytuację oraz doradzać w zakresie podjęcia najkorzystniejszych dla niego decyzji. Czynności te mają na celu - łącznie z pozostałymi czynnościami - doprowadzenie do zawarcia transakcji. Elementy te nie będą także odrębnie wyceniane (nie będzie za nie przewidziane odrębne wynagrodzenie).

W umowach, które będą zawierane ze Zleceniobiorcami, wynagrodzenie należne Wnioskodawcy może być określone na dwa następujące sposoby:

• Po pierwsze, wynagrodzenie może być należne wyłącznie w przypadku osiągnięcia celu (nie będzie ono w ogóle należne, jeżeli transakcja / udzielenie finansowania nie dojdzie do skutku). W takich przypadkach wysokość wynagrodzenia jest dodatkowo uzależniona od spełnienia określonych parametrów transakcji (np. wartości sprzedaży / nabycia udziałów lub akcji, wielkości pozyskanego kapitału lub wartości pozyskanego finansowania);
• Po drugie, podobnie do struktury wskazanej powyżej, zasadnicza wartość wynagrodzenia może być należna jedynie w przypadku osiągnięcia celu (i ta część wynagrodzenia nie będzie w ogóle należna, jeżeli transakcja / udzielenie finansowania nie dojdzie do skutku), przy czym Wnioskodawcy przysługują jednocześnie płatności miesięczne (opłata ryczałtowa) za podejmowane działania zmierzające do osiągnięcia celu umowy.

Niezależnie jednak od wyszczególnienia w umowie różnych elementów składowych, w każdym przypadku wynagrodzenie (zarówno wynagrodzenie za osiągnięcie celu jak również opłata ryczałtowa) wypłacane jest za wszystkie realizowane czynności, które - jak wskazano powyżej - mają z punktu widzenia Zleceniodawcy jeden, łączny cel.

3. Szczegółowy opis świadczonych Usług

3.1 Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów

W ramach omawianej kategorii Usług Wnioskodawca będzie zawierał umowy ze Zleceniodawcami będącymi aktualnymi właścicielami udziałów lub akcji, na podstawie których będzie zobowiązany do wykonywania następujących czynności (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Przygotowanie do transakcji i przeprowadzanie prezentacji na temat spółki, której udziały mają być przedmiotem sprzedaży. W tym zakresie Wnioskodawca przeprowadzi diagnostykę spółki w celu najlepszego jej pozycjonowania względem oczekiwań inwestorów oraz przygotuje memorandum informacyjne, zawierające m.in.: opis aktywów spółki, pełne dane finansowe wraz z ich prognozami;

2) Przygotowanie strategii w zakresie pozyskania nabywcy i przeprowadzenia procesu sprzedaży udziałów oraz koordynacji tego procesu. W tym zakresie Wnioskodawca pomoże Zleceniodawcy w określeniu profilu potencjalnych inwestorów oraz ustaleniu struktury transakcji;

3) Aktywne poszukiwanie potencjalnych nabywców (inwestorów) udziałów lub akcji oraz nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi inwestorami. W tym zakresie Wnioskodawca:

• przedstawi propozycję inwestycyjną potencjalnym inwestorom, którzy mogą być zainteresowani spółką w tym jej aktywami oraz samą transakcją (tzw. „długa lista”),
• nawiąże kontakty z potencjalnymi inwestorami poprzez bezpośredni kontakt z członkami kierownictwa odpowiedzialnymi za potencjalną inwestycję oraz przekaże im wstępną informację z propozycją inwestycyjną (tzw. „teaser letter”) przygotowaną na bazie memorandum informacyjnego;
• przekaże (po potwierdzeniu zainteresowania oraz podpisaniu zobowiązania do zachowania poufności) memorandum informacyjne do wyselekcjonowanych i zaakceptowanych przez Zleceniodawcę potencjalnych inwestorów;
• będzie utrzymywał regularne kontakty z potencjalnymi inwestorami w celu monitorowania biegu wydarzeń oraz wywierania wpływu na decyzję potencjalnych inwestorów;
• dołoży starań, aby umożliwić potencjalnym inwestorom przeprowadzenie szybkiego procesu decyzyjnego związanego z rozpatrzeniem otrzymanej propozycji inwestycyjnej oraz przygotowaniem oferty;

4) Doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji z potencjalnym inwestorem. W tym zakresie Wnioskodawca:

• dokona oceny wstępnych, niewiążących ofert wyrażających zainteresowanie potencjalnych inwestorów nabyciem spółki. Na tej podstawie zostanie wyłoniony jeden lub więcej potencjalnych inwestorów proponujących najkorzystniejsze warunki transakcji oraz przedstawiających najwyższą wiarygodność jej zawarcia;
• wspólnie ze Zleceniodawcą przeprowadzi wstępną turę negocjacji z potencjalnymi inwestorami,w celu uzyskania poprawionych ofert zawierających jak najkorzystniejsze warunki transakcyjne;
• będzie wspierał Zleceniodawcę w negocjacjach związanych z ustaleniem kluczowych warunków transakcji i podpisaniem dokumentu o charakterze niewiążącym lub warunkowo-wiążącym (np. list intencyjny);

5) Nadzór nad przeprowadzaniem procesów due diligence (tj. procesów polegających na prawnym, podatkowym, komercyjnym oraz finansowym badaniu podmiotów, które mają być przedmiotem transakcji, dokonywany z reguły przez zewnętrznych ekspertów zatrudnionych przez potencjalnych nabywców udziałów). W tym zakresie Wnioskodawca będzie koordynował proces badania dokumentów źródłowych dotyczących spółki (due diligence) przez wybranego potencjalnego nabywcę oraz jego doradców. Zakres wsparcia będzie obejmował także koordynację i pomoc w przygotowaniu spółki do procesu due diligence finansowego, podatkowego, prawnego oraz ew. komercyjnego;

6) Uczestnictwo w negocjacjach końcowych i zamknięcie transakcji. W tym zakresie Wnioskodawca będzie uczestniczył w negocjacjach końcowych w zakresie ustalenia kluczowych warunków transakcji oraz doprowadzeniu do zawarcia umowy sprzedaży udziałów / akcji;

7) (Według uznania Zleceniodawcy) przedstawienie rekomendacji w zakresie wyboru prawników i ekspertów podatkowych oraz współpraca z doradcami prawnymi zleceniodawcy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia transakcji sprzedaży udziałów (np. w toku negocjacji, rewizji projektów umów umów);

8) Ogólny nadzór i koordynacja samego procesu przeprowadzenia sprzedaży (w tym nadzór nad procesem przygotowania dokumentacji związanej z transakcją sprzedaży udziałów).

Dla przypomnienia, zawierane przez Wnioskodawcę umowy w zakresie świadczenia omawianej kategorii usług będą mogły być zawierane w dwóch alternatywnych wariantach (opisanym wcześniej Wariancie 1 oraz Wariancie 2). W tym drugim przypadku pytania Wnioskodawcy dotyczą sytuacji, gdy w wyniku uzgodnienia wstępnych warunków transakcji podejmowana jest decyzja o ustrukturyzowaniu transakcji jako sprzedaży udziałów / akcji, co oznacza, że dalsze działania Wnioskodawcy są ukierunkowane na doprowadzenie do zawarcia transakcji sprzedaży udziałów lub akcji.

3.2 Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego

Zakres świadczeń Wnioskodawcy wykonywanych w ramach omawianej kategorii usług nie będzie się różnił od zakresu usług opisanych w pkt 3.1, świadczonych na rzecz udziałowca / akcjonariusza spółki.

Różnica będzie polegała w samym podmiocie zlecającym usługę, tj. podmiocie Zleceniodawcy. O ile w przypadku usług opisanych w pkt 3.1 zlecającym usługę (i podmiotem wypłacającym wynagrodzenie Wnioskodawcy) będzie udziałowiec / akcjonariusz spółki, w której udziały mają być sprzedane, w omawianym przypadku podmiotem zlecającym usługę będzie sama spółka (tj. podmiot, którego udziały / akcje mają być przedmiotem sprzedaży).

W takim przypadku, choć podmiotem formalnie zlecającym usługę oraz wypłacającym wynagrodzenie będzie dana spółka, faktycznym beneficjentem działań Wnioskodawcy będzie jej udziałowiec / wspólnik, który w wyniku czynności podjętych przez Wnioskodawcę zawrze transakcję sprzedaży udziałów / akcji.

Podobnie, jak w przypadku usług opisanych w pkt 3.1, zawierane przez Wnioskodawcę umowy w zakresie świadczenia omawianej kategorii usług będą mogły być zawierane w dwóch alternatywnych wariantach (opisanym wcześniej Wariancie 1 oraz Wariancie 2). W tym drugim przypadku pytania Wnioskodawcy dotyczą sytuacji, gdy w wyniku uzgodnienia wstępnych warunków transakcji podejmowana jest decyzja o ustrukturyzowaniu transakcji jako sprzedaży udziałów / akcji, co oznacza, że dalsze działania Wnioskodawcy są ukierunkowane na doprowadzenie do zawarcia transakcji sprzedaży udziałów lub akcji.

3.3 Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów

W ramach omawianej kategorii usług Wnioskodawca będzie zawierał umowy ze Zleceniodawcami będącymi inwestorami zainteresowanymi w nabywaniu spółek. Istota usług będzie więc zbliżona do istoty usług opisanych w pkt 3.1-3.2, z tą różnicą, że w tym przypadku Wnioskodawca będzie działał na zlecenie inwestora, nie zaś podmiotu dokonującego sprzedaży spółki.

Na podstawie zawieranych umów Wnioskodawca będzie zobowiązany do wykonywania następujących czynności (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Identyfikacja spółek do przejęcia / analiza możliwości przejęcia spółek lub sieci spółek. W tym zakresie Wnioskodawca będzie definiował wraz ze Zleceniodawcą profil spółek do nabycia oraz uzgadniał harmonogram działań. Przede wszystkim, Wnioskodawca, dokona szczegółowego przeglądu potencjalnych celów nabycia, aby zweryfikować korzyści i zyski dla Zleceniodawcy wynikające z potencjalnych nabyć. Analiza zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem strategicznych wymagań Zleceniodawcy. Wynikiem tych działań będzie przygotowanie raportu lub kompleksowej listy potencjalnych celów (tzw. "długa lista") zgodnie z kryteriami uzgodnionymi ze Zleceniodawcą. Na podstawie "długiej listy", Zleceniodawca wybierze i zatwierdzi, z którymi podmiotami Wnioskodawca ma się skontaktować (tzw. „krótka lista”);

2) Nawiązanie kontaktów, wizyty i wstępne negocjacje z wybranymi podmiotami. W tym zakresie Wnioskodawca skontaktuje się z udziałowcami celów z "krótkiej listy", aby ustalić ich gotowość do sprzedaży oraz pozyskać dodatkowe informacje. Na podstawie tych działań Wnioskodawca będzie przedstawiał dalsze informacje oraz rekomendacje Zleceniodawcy w zakresie dodatkowych informacji uzyskanych o celach oraz zainteresowania udziałowców sprzedażą. Na tej podstawie Zleceniodawca zadecyduje, czy kontynuować potencjalne nabycie jednego lub więcej celów;

3) Wsparcie Zleceniodawcy w przygotowaniu niewiążącej oferty nabycia spółki. W tym zakresie Wnioskodawca będzie wspierał Zleceniodawcę w dalszych rozmowach i negocjacjach dotyczących listu intencyjnego, w tym ceny zakupu. W ramach tych prac zostanie przygotowany list intencyjny obejmujący m.in.: a) wskazanie ceny zakupu, b) wielkość udziału spółki do nabycia, c) kluczowe warunki potencjalnej transakcji, d) rolę kierownictwa/właścicieli spółki po transakcji, e) inne kluczowe elementy niezbędne do pomyślnego zakończenia transakcji, we współpracy z doradcami prawnymi, podatkowymi i audytorskimi Zleceniodawcy;

4) Kompleksowe wsparcie w ramach procesu due diligence (którego istota została wyjaśniona we wcześniejszej części wniosku), uczestnictwo w negocjacjach oraz wsparcie przy zawarciu transakcji. W tym zakresie Wnioskodawca będzie wspierać Zleceniodawcę w dalszych krokach związanych z doprowadzeniem transakcji do skutku, co obejmuje:

• Strukturyzację transakcji,
• Koordynację procesu due diligence prawnego, podatkowego, komercyjnego i finansowego,
• Doradztwo w zakresie strategii i taktyki negocjacyjnej,
• Uczestnictwo w spotkaniach i negocjacjach ze sprzedawcą,
• Koordynację przygotowania ostatecznej umowy i dokumentacji,
• Koordynację przejęcia do momentu zamknięcia transakcji.

3.4 Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora

Istota omawianych usług polega na pozyskaniu dla spółki inwestora, który zdecyduje się na objęcie udziałów / akcji w ramach podwyższenia kapitału zakładowego Zleceniodawcy połączonego z emisją nowych udziałów / akcji. W ten sposób Zleceniodawca uzyska nowego inwestora (i środki na rozwój działalności gospodarczej), zaś inwestor stanie się nowym współudziałowcem Zleceniodawcy.

Zakres świadczeń Wykonywanych przez Wnioskodawcę jest w zasadzie bardzo zbliżony do opisu świadczeń opisanych w ramach pkt 3.1, z tą różnicą, że efektem jest doprowadzenie dwóch stron do objęcia nowo wyemitowanych udziałów (nie zaś sprzedaży istniejących udziałów).

W ramach świadczenia tej kategorii Usług, działania Wnioskodawcy obejmują (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Przygotowanie do transakcji i przeprowadzanie prezentacji na temat spółki, która ma dokonać podwyższenia kapitału poprzez emisję nowych udziałów. W tym zakresie Wnioskodawca przeprowadzi diagnostykę spółki w celu najlepszego jej pozycjonowania względem oczekiwań inwestorów oraz przygotuje memorandum informacyjne, zawierające m.in.: opis aktywów spółki, pełne dane finansowe wraz z ich prognozami.

2) Opracowywanie strategii w zakresie przeprowadzenia procesu podwyższania kapitału / emisji udziałów będących własnością Zleceniodawców. W tym zakresie Wnioskodawca pomoże Zleceniodawcy w określeniu profilu potencjalnych inwestorów oraz ustaleniu struktury transakcji.

3) Aktywne poszukiwanie potencjalnych nabywców (inwestorów) oraz nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi inwestorami. W tym zakresie, czynności podejmowane przez Wnioskodawcę, będą analogiczne do czynności w zakresie poszukiwania potencjalnych nabywców, opisanych w pkt 3.1.

4) Doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji z potencjalnym inwestorem. W tym zakresie, czynności podejmowane przez Wnioskodawcę w zakresie uzgodnienia wstępnych warunków transakcji będą analogiczne do opisanych w pkt 3.1.

5) Nadzór nad przeprowadzaniem procesów due diligence przez potencjalnych nabywców udziałów będących własnością Zleceniodawców. W tym zakresie Wnioskodawca będzie koordynował proces badania dokumentów źródłowych dotyczących Spółki (due diligence) przez wybranego potencjalnego inwestora oraz jego doradców. Zakres wsparcia będzie obejmował w szczególności koordynację i pomoc w przygotowaniu Spółki do due-diligence finansowego, podatkowego, prawnego oraz ew. komercyjnego.

6) Uczestnictwo w negocjacjach końcowych i zamknięcie transakcji: Wnioskodawca będzie uczestniczył w przeprowadzeniu negocjacji końcowych w zakresie ustalenia kluczowych warunków oraz parametrów podwyższenia kapitału zakładowego, emisji udziałów / akcji.

9) (Według uznania Zleceniodawcy) przedstawienie rekomendacji w zakresie wyboru prawników i ekspertów podatkowych oraz współpraca z doradcami prawnymi zleceniodawcy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia transakcji sprzedaży udziałów (np. w toku negocjacji, rewizji projektów umów).

7) Ogólny nadzór i koordynacja procesu związanego z przeprowadzeniem transakcji pomiędzy stronami.

3.5 Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania

W ramach tej kategorii usług Wnioskodawca będzie świadczył usługi, które prowadzą do pozyskania finansowania niezbędnego Zleceniodawcy, np. do realizacji planowanych przez niego transakcji.

Przez pozyskanie finansowania należy rozumieć podejmowanie szeregu działań mających na celu doprowadzenie przez Zleceniobiorcę do podpisania umowy, na podstawie których Zleceniobiorcy zostaną udostępnione środki finansowe (przez bank, inwestorów prywatnych, fundusz inwestycyjny, fundusz "mezzanine" lub inne podmioty). Środki finansowe mogą więc być udostępnione przez finansującego:

• w drodze udzielenia Zleceniobiorcy pożyczki lub kredytu;
• w drodze udzielenia pożyczki mezzanine, tj. udzielenia finansowania łączącego cechy finansowania długiem (np. pożyczką) i kapitałem własnym (np. emisją nowych udziałów), polegającego m.in. na tym, że spłata udzielonego finansowania w postaci pożyczki jest zabezpieczona możliwością konwersji wierzytelności podmiotu udzielającego finansowanie na kapitał zakładowy pożyczkobiorcy;
• w innej formie, np. w drodze nabycia obligacji wyemitowanych przez Zleceniobiorcę, udzielenia tzw. pożyczki podporządkowanej lub nabycia warrantów wyemitowanych przez Zleceniobiorcę (warrant to instrument pochodny, który daje jego posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, do zakupu, lub rzadziej sprzedaży, określonej liczby akcji spółki lub innych instrumentów bazowych po z góry ustalonej cenie, zwanej ceną wykonania lub ceną subskrypcji, w określonym czasie lub do określonego terminu).

Na czynności podejmowane przez Wnioskodawcę związane z przedmiotową usługą składają się następujące czynności (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Przygotowanie do pozyskania finansowania. W ramach tego kroku Wnioskodawca dokonuje diagnostyki Zleceniodawcy w celu optymalnego ustrukturyzowania finansowania (zarówno dłużnego jak i kapitałowego) oraz wspiera (doradza) Zleceniodawcę w zakresie: określenia profilu inwestorów oraz podmiotów finansujących, sformułowania strategii pozyskania Inwestora oraz finansowania dłużnego oraz ustalenia najkorzystniejszej struktury Transakcji. Wnioskodawca przygotowuje krótkie podsumowanie propozycji finansowej („Teaser Letter”), a także dokument prezentujący Zleceniodawcę dla potencjalnych Inwestorów oraz podmiotów finansujących.

2) Poszukiwanie podmiotów finansujących, przedstawienie podmiotów finansujących, negocjacje oraz obsługa kontaktów z podmiotami finansującymi. W ramach tych czynności Wnioskodawca - w uzgodnieniu ze Zleceniodawcą - przedstawi propozycję finansową wybranym inwestorom oraz podmiotom finansującym, którzy mogą być zainteresowani inwestycją oraz udzieleniem finansowania (tzw. "długa lista"). Następnie Wnioskodawca nawiąże bezpośrednie kontakty z potencjalnymi inwestorami i podmiotami finansującymi, a po potwierdzeniu przez nich zainteresowania i podpisaniu zobowiązania do zachowania poufności, przekaże im dokument informacyjny oraz będzie utrzymywał z nimi kontakt roboczy. W przypadku wybranych inwestorów i podmiotów finansujących Wnioskodawca zorganizuje spotkanie mające na celu potwierdzenie zainteresowania tych inwestorów i podmiotów finansujących udzieleniem finansowania Zleceniodawcy.

Wnioskodawca przygotuje także i prześle wybranym przez Zleceniodawcę podmiotom finansującym dokument informacyjny / dokument prezentacji menadżerskiej zawierający informacje finansowe o Zleceniodawcy.

Następnie:

• Wnioskodawca będzie koordynował komunikację pomiędzy Zleceniodawcą a potencjalnymi podmiotami finansującymi, w tym w szczególności będzie pomagał Zleceniodawcy opracować konkretne odpowiedzi;
• Wnioskodawca będzie także utrzymywał regularne kontakty robocze z podmiotami finansującym w celu monitorowania prac oraz procesu decyzyjnego po ich stronie celem uzyskania ofert finansowania od wszystkich zainteresowanych stron w możliwie zbliżonym czasie;
• Wnioskodawca dokona oceny wstępnych, niewiążących ofert wyrażających zainteresowanie udzieleniem finansowania. Na tej podstawie sporządzona zostanie "krótka lista" najatrakcyjniejszych ofert biorąc pod uwagę zarówno zaproponowane warunki finansowania jak również wiarygodność finansową podmiotów finansujących;
• Wnioskodawca będzie uczestniczył we wstępnych negocjacjach związanych z ustaleniem kluczowych warunków finansowania i podpisaniem dokumentów o charakterze niewiążącym lub warunkowo-wiążącym (np. „list intencyjny”) z wybranymi podmiotami finansującymi;
• Wnioskodawca wspomoże Zleceniodawcę w procesie due dilligence finansowym.

3) Negocjacje końcowe, pozyskanie finansowania i zawarcie transakcji. W tym zakresie, po podpisaniu listu intencyjnego z wybranymi podmiotami finansującymi, Wnioskodawca będzie koordynować proces badania przez podmioty finansujące dokumentów źródłowych Zleceniodawcy (badanie due diligence). Zakres wsparcia będzie obejmował w szczególności koordynację i pomoc w przygotowaniu Zleceniodawcy do badania finansowego, prawnego, podatkowego oraz operacyjnego, efektywne zarządzanie VDR (z ang. "Virtual Data Room" - oprogramowanie, poprzez które udostępniane są dokumenty w postaci elektronicznej) oraz nadzór nad przepływem informacji oraz obiegiem dokumentacji w ramach VDR pomiędzy Zleceniodawcą a podmiotami finansującymi.

Następnie Wnioskodawca będzie uczestniczył we wsparciu Zleceniodawcy w zakresie wyboru ofert wiążących. Wnioskodawca będzie także organizował oraz uczestniczył w negocjacjach w tym w przeprowadzeniu negocjacji końcowych w zakresie ustalenia kluczowych warunków finansowania oraz doprowadzeniu do podpisania umowy udzielenia finansowania.

4) Kategorie udziałów / akcji, których mogą dotyczyć Usługi

Opisane w ramach niniejszego wniosku: Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów mogą dotyczyć dwóch kategorii udziałów / akcji.

Po pierwsze, mogą dotyczyć one udziałów lub akcji w spółkach, których aktywa składają się głównie, w przeważającej większości, lub wyłącznie z nieruchomości ("Spółki Nieruchomościowe"). W wyniku świadczenia przez Wnioskodawcę usług dotyczących Spółek Nieruchomościowych nie ulegnie zmianie status prawny samych nieruchomości będących składnikami majątku tych spółek. Zmianie ulega jedynie struktura właścicielska danej spółki w związku z transakcją dotyczącą jej udziałów / akcji, lub transakcji pozyskania nowego właściciela (udziałowca) / inwestora. Świadczone przez Wnioskodawcę usługi nie będą zatem bezpośrednio związane z transakcjami polegającymi na przeniesieniu prawa własności samych nieruchomości.

Charakter tych udziałów lub akcji jako nieobjętych regulacją art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT jest przedmiotem jednego z pytań zadanych we wniosku.

Po drugie (i będzie to bardziej typowa sytuacja), mogą dotyczyć one udziałów lub akcji w spółkach innych niż Spółki Nieruchomościowe w znaczeniu opisanym powyżej. W zakresie tych kategorii spółek należy przyjąć, że opisane (w ramach Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usług pośrednictwa w nabyciu udziałów) udziały oraz akcje nie będą stanowiły praw i udziałów, o których mowa w art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT, tj. nie będą dotyczyły praw i udziałów odzwierciedlających:

1)tytuł prawny do towarów;

2)tytuł własności nieruchomości;

3)prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;

4)udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;

5)prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

5) Dodatkowe informacje istotne z punktu widzenia wniosku

Opisane w niniejszym wniosku usługi wykonywane są z terytorium Polski.

Należy wskazać, że Wnioskodawca będzie świadczył także inne kategorie usług, takie jak:

• Analizy rynkowe / sektorowe;
• Wyceny spółek;
• Koordynacja prac due dilligence;
• Zarządzanie i nadzór nad spółkami portfelowymi funduszy.

Zasady opodatkowania tych usług nie są jednak przedmiotem niniejszego wniosku.

Wnioskodawca nie będzie stroną umów sprzedaży / nabycia udziałów / akcji lub stroną transakcji polegających na udzielaniu finansowania.

Wnioskodawca nie zrezygnował na podstawie art. 43 ust. 22 Ustawy o VAT ze zwolnienia z VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 Ustawy o VAT.

Pytania

1)Czy wszystkie czynności podejmowane przez Wnioskodawcę w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT?

2)Czy w przypadku, w którym Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów dotyczą Spółek Nieruchomościowych, do usług tych nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT?

3)Czy Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, świadczone w Wariancie 1, będą korzystały (w zakresie, w jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), również wówczas, gdy transakcja będzie dotyczyła 100% udziałów/akcji w danej spółce (zarówno w Spółce Nieruchomościowej, jak również spółce innej niż Spółka Nieruchomościowa)?

4)Czy Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, świadczone w Wariancie 2, w ramach którego transakcja zostanie ostatecznie ukształtowana oraz zawarta jako sprzedaż / nabycie udziałów lub akcji będą korzystały (w zakresie, w jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), również wówczas, gdy transakcja będzie dotyczyła 100% udziałów/akcji w danej spółce (zarówno w Spółce Nieruchomościowej jak również spółce innej niż Spółka Nieruchomościowa)?

5)Czy Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora będą korzystały (w zakresie, jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (akcje z spółkach akcyjnych), zarówno gdy dotyczą one Spółek Nieruchomościowych, jak również spółek innych niż Spółki Nieruchomościowe?

6)Czy Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania będą korzystały ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 39 Ustawy o VAT zarówno wówczas, gdy prowadzą one do pozyskania przez Zleceniodawcę finansowania w postaci pożyczki lub kredytu, jak również wówczas, gdy finansowanie zostanie udzielone Zleceniodawcy na podstawie innych opisanych w stanie faktycznym instrumentów finansowych?

Pana stanowisko w sprawie

1. Wszystkie czynności podejmowane przez Wnioskodawcę w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT.

2. W przypadku, w którym Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów dotyczą Spółek Nieruchomościowych, do usług tych nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT.

3. Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, świadczone w Wariancie 1, będą korzystały (w zakresie, w jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), również wówczas, gdy transakcja będzie dotyczyła 100% udziałów/akcji w danej spółce (zarówno w Spółce Nieruchomościowej jak również spółce innej niż Spółka Nieruchomościowa).

4. Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, świadczone w Wariancie 2, w ramach którego transakcja zostanie ostatecznie ukształtowana oraz zawarta jako sprzedaż / nabycie udziałów lub akcji będą korzystały (w zakresie, w jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), również wówczas, gdy transakcja będzie dotyczyła 100% udziałów/akcji w danej spółce (zarówno w Spółce Nieruchomościowej, jak również spółce innej niż Spółka Nieruchomościowa).

5. Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora będą korzystały (w zakresie, jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), zarówno gdy dotyczą one Spółek Nieruchomościowych, jak również spółek innych niż Spółki Nieruchomościowe.

6. Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania będą korzystały ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 39 Ustawy o VAT zarówno wówczas, gdy prowadzą one do pozyskania przez Zleceniodawcę finansowania w postaci pożyczki lub kredytu, jak również wówczas, gdy finansowanie zostanie udzielone Zleceniodawcy na podstawie innych opisanych w stanie faktycznym instrumentów finansowych.

1. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT:

"Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa."

Odpowiedź na pytania 3-6 zadane w ramach niniejszego wniosku, tj. możliwość stosowania zwolnień do poszczególnych Usług uzależniona jest w znacznej mierze od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a mianowicie tego, czy wszystkie opisane w ramach danej Usługi czynności stanowią jedno świadczenie kompleksowe (a w konsekwencji są opodatkowane według jednolitych zasad). Innymi słowy, czy dla celów podatku VAT wszystkie czynności składające się na daną usługę będą stanowiły świadczenie kompleksowe.

Należy zauważyć, że żadna z norm prawa krajowego, czy też prawa europejskiego nie przewiduje definicji "usług kompleksowych". Konstrukcja ta powstała na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także: "TSUE"), nadając określone cechy tym czynnościom i opisując rodzaj relacji pomiędzy nimi.

W tym zakresie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w sytuacji gdy jedno świadczenie obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka czynności, nie powinno być ono sztucznie dzielone dla celów podatkowych. Z orzecznictwa wynika, że jedna transakcja występuje w szczególności wtedy, gdy dwa lub więcej elementów albo dwie lub więcej czynności, dokonane przez podatnika, są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie tylko jedno niepodzielne świadczenie ekonomiczne, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny. Jest tak również w sytuacji, gdy jedno lub więcej świadczeń stanowi świadczenie główne, natomiast inne świadczenie lub świadczenia stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego (wyrok BGŻ Leasing, C-224/11, EU:C:2013:15, pkt 30). W szczególności, świadczenie należy uznać za pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, jeżeli nie stanowi ono dla klienta celu samo w sobie, lecz służy skorzystaniu w jak najlepszy sposób ze świadczenia głównego usługodawcy (wyrok Field Fisher Waterhouse, C-392/11, EU:C:2012:597, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).

Analiza kompleksowości świadczeń w ramach niniejszego wniosku powinna być także oceniana z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego definicji usług pośrednictwa. W tym zakresie, w wyroku w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, TSUE stwierdził, że: "(...) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy".

Z kolei w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd, TSUE wskazał, że pośrednictwo odnosi się do usług polegających m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywaniu kontaktu z drugą stroną lub negocjowaniu, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem pośrednictwa jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy.

W kontekście opisanych powyżej uwag wstępnych, w ocenie Wnioskodawcy wszystkie czynności opisane w ramach poszczególnych kategorii Usług składają się na świadczenie kompleksowe, które - z punktu widzenia podatku VAT - stanowi jedną usługę, która powinna być opodatkowana według jednolitych zasad dla celów VAT.

W ramach tego świadczenia można wyróżnić świadczenie zasadnicze, jakim jest pozyskanie inwestora / podmiotu finansującego i doprowadzenie do zawarcia transakcji, wobec którego reszta świadczeń ma zadanie uzupełniające i pomocnicze.

W analizowanym przypadku oddzielenie poszczególnych czynności wykonywanych przez Wnioskodawcę w ramach realizacji umów miałoby charakter sztuczny. Poszczególne czynności nie stanowią dla Zleceniodawców celu samego w sobie. Zleceniodawcy zlecają poszczególne Usługi, gdyż są zainteresowani wyłącznie rezultatem końcowym, jakim jest przeprowadzenie transakcji sprzedaży / nabycia udziałów lub też pozyskania finansowania zewnętrznego. Zasadne jest zatem, aby czynności wykonywane przez Wnioskodawcę traktować jako świadczenia kompleksowe właśnie dlatego, że poszczególne czynności, ze względu na swoje właściwości i charakter tworzą razem jedną ekonomicznie usługę.

Dla omawianej konkluzji nie ma znaczenia, że czynności podejmowane przez Wnioskodawcę mogą zawierać elementy opracowania koncepcji i struktury transakcji, elementy doradztwa, wykonanie analiz, czy przygotowywania raportów lub dokumentów. Wszystkie bowiem te czynności (które to elementy, jak wskazano w opisie wniosku, są objęte jednym wynagrodzeniem) sprowadzają się do osiągnięcia jednego celu, jakim jest doprowadzenie Zleceniodawcy do zawarcia transakcji.

Na potwierdzenie stanowiska Wnioskodawcy należy wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2019 r. (I FSK 1279/17), w którym Naczelny Sąd Administracyjny zaadresował kwestię kompleksowości świadczenia polegającego na pośrednictwie w sprzedaży udziałów, które obejmowało także elementy związane z opracowaniem koncepcji i struktury transakcji oraz doradztwa finansowego. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie doszło do wykonania świadczenia kompleksowego (pośrednictwo w sprzedaży udziałów), w ramach którego świadczeniem głównym była usługa pośrednictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił w tym zakresie następujące argumenty:

• Po pierwsze, dla oceny istnienia kompleksowości świadczenia należało uwzględnić cel zawartej umowy, którym było znalezienie nabywcy na przeznaczony do sprzedaży pakiet udziałów, co stanowiło element konstytuujący usługę pośrednictwa.
• Po drugie, że wszystkie czynności, które w ramach zawartej umowy miał wykonywać podatnik na rzecz swojego usługobiorcy związane były bezpośrednio i nierozłącznie z usługą pośrednictwa w sprzedaży pakietu udziałów. W szczególności do zadań podatnika należało opracowanie koncepcji i struktury transakcji, sporządzenie dokumentacji transakcji, świadczenie usług wsparcia doradczego na rzecz usługobiorcy w zakresie przygotowania i prowadzenia procesu związanego z transakcją oraz zarządzanie tym procesem. W rezultacie wszelkie czynności wykonywane na podstawie zawartej umowy z usługobiorcą służyły - w ocenie NSA - zawarciu transakcji lub przygotowaniu do niej.
• Podatnik zaangażowany był w proces identyfikacji potencjalnych nabywców, uczestniczył w negocjacjach oraz dokonywał analizy ofert kupna udziałów celem skutecznej realizacji transakcji. Do zleconych na podstawie umowy zadań podatnika zaliczało się ponadto czynności administracyjne, które miały wpływ na przeprowadzenie transakcji, w szczególności przygotowywanie dokumentacji, umawianie spotkań biznesowych oraz należyte reprezentowanie interesów usługobiorców. Wskazane czynności typowe są dla świadczenia usługi pośrednictwa.
• Na główny charakter usługi pośrednictwa względem czynności pomocniczych (np. pomocniczej usługi doradztwa finansowego) wskazywała uzgodniona formuła wynagrodzenia dla podatnika, przewidująca, że w zamian za wszystkie usługi świadczone na rzecz usługobiorcy mógł on otrzymać wynagrodzenie - wyłącznie w przypadku zawarcia i zakończenia (zamknięcia) transakcji sprzedaży udziałów. Brak odrębnie przewidzianego wynagrodzenia (np. za doradztwo finansowe) potwierdza, że stanowiło ono jedynie czynności pomocnicze względem usługi pośrednictwa.

Dla oceny, czy wszystkie elementy składające się na poszczególne, opisane przez Wnioskodawcę Usługi stanowią świadczenie kompleksowe należy także wskazać na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 10 kwietnia 2024 r., o numerze 0114-KDIP4-3.4012.12.2024.1.APR.

Interpretacja ta dotyczyła usług, których celem było skojarzenie usługobiorcy z inwestorami zainteresowanymi objęciem akcji w spółce akcyjnej i doprowadzenie do transakcji nabycia przez inwestorów akcji. Przedmiotem umowy opisanej w tej interpretacji było:

- Określenie przedmiotu planowanej Transakcji, w tym potwierdzenie z usługobiorcą przedmiotu działalności Spółki Akcyjnej, zakresu jej klientów, zakresu jej dostawców, należących do niej własności intelektualnych, jej udziałowców lub akcjonariuszy oraz zakresu personalnego osób zaangażowanych w Transakcję;

- Oszacowanie rynku potencjalnej Transakcji, w tym określenie zasadniczych obszarów i podmiotów konkurencyjnych wobec Spółki Akcyjnej;

- Przygotowanie zasad komunikacji oraz przygotowanie materiałów dotyczących komunikacji dla celów Transakcji, w szczególności określonych prezentacji na temat S.A. (np. "teaser", "memorandum", "road show presentation deck");

- Przygotowanie rekomendacji i informacji w zakresie określenia horyzontu czasowego procesu Transakcji, przygotowanie i egzekwowanie harmonogramu Transakcji;

- Przygotowanie zaleceń w zakresie struktury transakcji oraz wsparcie w przygotowaniu dokumentacji transakcyjnej we współpracy z profesjonalnymi doradcami Spółki Akcyjnej w tym zakresie;

- Przygotowanie rekomendacji w zakresie marketingu Transakcji;

- Przygotowanie tzw. długiej listy potencjalnych inwestorów oraz rekomendacji w zakresie tzw. krótkiej listy potencjalnych (rekomendowanych) inwestorów;

- Zarządzenie procesem nawiązania kontraktu z potencjalnymi inwestorami oraz przygotowanie informacji i ocen dla zleceniodawcy dotyczących stanowisk potencjalnych inwestorów lub ich propozycji;

- Współpraca ze zleceniodawcą w procesie negocjacji;

- Koordynacja wszelkich audytów i weryfikacji due dilligence realizowanych przez potencjalnych inwestorów. Koordynacja procesu Transakcji oraz działań wszelkich zaangażowanych w Transakcję podmiotów;

- Raportowanie postępów prac, przygotowywanie zestawień lub prezentacji, spotkania z osobami reprezentującymi Spółkę Akcyjną lub jej akcjonariuszami;

- Świadczenie innych usług jeżeli ich wykonanie byłoby zalecane dla celów realizacji Transakcji."

Dodatkowo, zakres usług opisanych w tej interpretacji obejmował czynności doradcze dotyczące np.

"- strategii komunikacyjnej dotyczącej Transakcji oraz tzw. "equity story", w szczególności dotyczącej kluczowych tez inwestycyjnych oraz czynników stanowiących o wartości Spółki Akcyjnej,

- doradztwa i wsparcia zleceniodawcy w procesie negocjacji, we współpracy z profesjonalnymi doradcami Spółki Akcyjnej, jednak czynności te były czynnościami dodatkowymi i służyły osiągnięciu głównego celu jakim było doprowadzenie do sprzedaży akcji."

W interpretacji tej potwierdzono prawo do zastosowania zwolnienia do wszystkich czynności i wskazano:

"W konsekwencji, żeby uznać daną działalność za pośrednictwo konieczne jest, aby pośrednik wykonał przynajmniej niektóre z czynności:

- wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia umowy;

- uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę;

- prowadzenie negocjacji polegających na jednoznacznie określonym akcie mediacji;

- nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron.

Nie oznacza to, że pośrednik nie może wykonywać dodatkowych czynności, jednakże aby czynności te można było zaliczyć do czynności pośredniczących konieczne jest, aby wywoływały skutek lub miały na celu wywołanie skutku dla wszystkich stron transakcji".

Podobnie, w interpretacji z 28 kwietnia 2023 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.91.2023.1.RK wskazano, że wszystkie opisane przez podatnika czynności składały się na jedną, łączną usługę pośrednictwa, która korzysta ze zwolnienia z opodatkowania. W interpretacji tej wskazano:

- Z opisu sprawy wynika, że jest Pan zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. 1 stycznia 2022 r. Spółka A podpisała z Panem Umowę Pośrednictwa, na podstawie której obowiązał się Pan do świadczenia na rzecz Spółki A - w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - usług w zakresie pośrednictwa przy sprzedaży Udziałów ("Usługi Pośrednictwa"). Zgodnie z Umową Pośrednictwa, Usługi Pośrednictwa obejmowały m.in. następujące czynności:

- ustalenie ze Spółką A strategii sprzedaży Udziałów i strategii negocjacji z inwestorami,

- identyfikację i nawiązanie kontaktów z inwestorami zainteresowanymi potencjalnie nabyciem Udziałów,

- udzielanie inwestorom wszelkich informacji odnoszących się do Biznesu, ZCP lub Udziałów, przekazywanie Spółce A informacji o inwestorach oraz prowadzenie wraz ze Spółką A wstępnych negocjacji z inwestorami,

- udzielanie wsparcia merytorycznego doradcom inwestorów oraz doradcom Spółki A w procesie przygotowania i weryfikacji ofert nabycia Udziałów,

- uczestnictwo w negocjacjach umowy sprzedaży Udziałów zawieranej z inwestorem / inwestorami, w tym ustalanie warunków finansowych sprzedaży Udziałów.

(...)

Z uwagi na przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa i orzecznictwo TSUE należy stwierdzić, że w zakres świadczonych przez Pana Usług Pośrednictwa wchodzi szereg czynności, które nie ograniczały się wyłącznie do czynności technicznych. Usługi świadczone przez Pana polegały na podejmowaniu szeregu czynności zmierzających do zawarcia finalnej umowy sprzedaży Udziałów pomiędzy stronami transakcji (Spółką A i inwestorem / inwestorami). W ramach Usług pośrednictwa ustalał Pan ze Spółką A strategię sprzedaży Udziałów i strategię negocjacji z inwestorem / inwestorami. Nawiązywał Pan kontakty z inwestorem / inwestorami zainteresowanymi nabyciem Udziałów oraz udzielał im wszelkich informacji odnoszących się do tych Udziałów. Uczestniczył Pan w negocjacjach umowy sprzedaży Udziałów zawieranej z inwestorem / inwestorami, w tym w ustalaniu warunków finansowych sprzedaży Udziałów. Ostatecznie Spółka A sprzedała Udziały na rzecz Inwestora, który został pozyskany przez Pana.

Niewątpliwie powyższe czynności wykonywane przez Pana miały na celu doprowadzenie do zawarcia umowy pomiędzy Spółką A i inwestorem / inwestorami. Wskazane czynności nie ograniczały się jedynie do czynności administracyjnych czy technicznych. Nie polegały jedynie na przekazywaniu informacji stronom transakcji. Ponadto, wynagrodzenie, które Pan otrzymał z tytułu świadczonych czynności (Usługi) było Panu należne dopiero, gdy Spółka A podpisała finalną umowę sprzedaży Udziałów na rzecz Inwestora.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że świadczone przez Pana Usługi Pośrednictwa w sprzedaży Udziałów wypełniają wskazane wyżej istotne elementy, charakterystyczne dla usługi pośrednictwa, spełniające przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy i korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu."

Analogiczne podejście zostało także zaprezentowane w interpretacji z 21 marca 2023 r., o numerze 0114-KDIP4-3.4012.702.2022.2.MAT. W interpretacji tej wskazano:

"W opisie sprawy wskazali Państwo, że w związku z planowanym zbyciem akcji zamierzają Państwo korzystać z usług B. i C. B. i C. będą aktywnie poszukiwać potencjalnych nabywców (inwestorów) zainteresowanych nabyciem akcji A. S.A., co będzie przejawiać się w szczególności działaniami, tj. wedle przedmiotu usług, opisanego w zawartych umowach:

- ze strony B.:

i. w zakresie usług związanych ze Sprzedażą - wsparciem przy identyfikowaniu potencjalnych nabywców, przygotowywaniem dla nich informacji oraz koordynowaniem spotkań i prezentacji, wsparciem w zakresie komunikacji z właściwymi osobami ze strony potencjalnych nabywców, odbieraniem deklaracji zainteresowania nabyciem akcji od potencjalnych inwestorów;

ii. w zakresie IPO - wsparciem w obszarze działań public relations z inwestorami, wsparciem organizacji działań marketingowych, współpracą w określeniu właściwej bazy inwestorów oraz przedstawienia A. S.A. inwestorom instytucjonalnym, współdziałaniem w określaniu zasad alokowania i ustalania ceny akcji;

iii. ze strony C.:

i. w zakresie usług związanych ze Sprzedażą - wsparciem (w razie potrzeby) w przygotowywaniu informacji i prezentacji dla potencjalnych nabywców akcji, dostarczaniem ich odpowiednim osobom po stronie nabywców, udostępnianiem tym osobom dodatkowych potrzebnych danych i pozyskiwaniem wskazówek, odnośnie interesów potencjalnych nabywców, wsparciem w identyfikowaniu i kontaktowaniu się z potencjalnymi nabywcami, odbieraniem deklaracji zainteresowania nabyciem akcji od potencjalnych inwestorów, wsparciem w organizacji spotkań z potencjalnymi nabywcami;

ii. w zakresie IPO - wsparciem w obszarze działań public relations z inwestorami, wsparciem w zakresie działań marketingowych oraz komunikacji i organizacji spotkań z potencjalnymi inwestorami.

(…)

Jak wynika z opisu sprawy, cel zaangażowania B. oraz C. sprowadza się do zbycia akcji A. odpowiednim nabywcom, co będzie przejawiać się opisanymi czynnościami, w szczególności w zakresie formułowania oferty i struktury sprzedaży, poszukiwania potencjalnych nabywców akcji, kontaktowania ich z Państwem oraz uczestniczenia w negocjacjach.

W ocenie organu, świadczone przez B. oraz C. na Państwa rzecz usługi mają charakter jednej złożonej usługi, w której można wyróżnić usługę główną, wobec której reszta świadczeń ma zadanie uzupełniające i pomocnicze. Wykonywane przez B. oraz C. na Państwa rzecz czynności mają charakter jednolitego świadczenia, na które składają się usługi związane z pośrednictwem finansowym."

Podsumowując, w opinii Wnioskodawcy wszystkie czynności podejmowane przez Wnioskodawcę w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT.

2. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2

Odpowiedź na pytania 3-5 zadane w ramach niniejszego wniosku, tj. możliwość stosowania zwolnień do Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, w zakresie, w jakim usługi te dotyczą Spółek Nieruchomościowych, uzależniona jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a mianowicie tego, czy udziały/akcje w Spółkach Nieruchomościowych stanowią udziały lub akcje, o których mowa w art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego wniosku o wydanie interpretacji, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów mogą dotyczyć udziałów lub akcji w spółkach, których aktywa składają się głównie, w przeważającej większości, lub wyłącznie z nieruchomości.

Zgodnie z art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT, "zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:

1)tytuł prawny do towarów;

2)tytuł własności nieruchomości;

3)prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;

4)udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;

5)prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku."

W opinii Wnioskodawcy, kategorie wymienione w art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT nie mają zastosowania do udziałów lub akcji w spółkach kapitałowych, których majątek składa się głównie, w przeważającej mierze lub wyłącznie z nieruchomości. Przede wszystkim, w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółek akcyjnych, udział w nich odzwierciedla cząstkowe prawo wspólnika do całego majątku danej spółki, a nie pełne, nieograniczone prawo własności tego wspólnika do konkretnego składnika majątku tejże spółki. To zaś powoduje, że posiadanie udziału w spółce nie odzwierciedla tytułu własności nieruchomości będącej własnością tejże spółki.

Aby uzasadnić stanowisko Wnioskodawcy, należy odnieść się do przepisów Dyrektywy VAT, które stanowią podstawę dla wprowadzenia do polskiej Ustawy o VAT art. 43 ust. 16 oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w tym zakresie.

Art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT stanowi implementację regulacji art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy VAT w zw. z art. 15 ust. 2 Dyrektywy VAT.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy VAT, f): "Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2";

Na podstawie natomiast art. 15 ust. 2 Dyrektywy VAT: "Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

a) określone udziały w nieruchomości;

b) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;

c) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części."

Należy wskazać (co jest istotne z punktu widzenia zacytowanego poniżej orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej), że zacytowany powyżej art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy VAT stanowi odpowiednik dawnego art. 13 część B tzw. szóstej dyrektywy VAT (tj. dyrektywy, która została zastąpiona obecną Dyrektywą VAT, tj. dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r.). Natomiast cytowany powyżej art. 15 ust. 2 Dyrektywy VAT stanowi odpowiednik art. 5 ust. 3 szóstej dyrektywy.

Na gruncie tych przepisów (tj. odpowiedników regulacji art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy VAT w zw. z art. 15 ust. 3 Dyrektywy VAT), został wydany wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-259/11 DTZ Zadelhoff.

Sprawa ta dotyczyła podatnika (DTZ Zadelhoff), który świadczył usługę pośrednictwa sprzedaży udziałów w spółce, której majątek składał się przede wszystkim z nieruchomości biurowej położonej w Holandii. W swoim wyroku Trybunał wskazał, że jeżeli dane państwo członkowskie nie uznało wprost w swoim wewnętrznym ustawodawstwie udziałów w spółkach nieruchomościowych za rzeczy, to wyłączenie ze stosowania zwolnienia określonego w art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy VAT nie może mieć zastosowania.

Trybunał orzekł w tym zakresie:

"Artykuł 13 część B lit. d) pkt 5 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku powinien być interpretowany w ten sposób, że zwolnieniem z podatku od wartości dodanej są objęte transakcje, takie jak transakcje rozpatrywane w sprawie przed sądem krajowym, które mają na celu przeniesienie akcji danych spółek, i które odniosły ten skutek, lecz które, w istocie dotyczą nieruchomości będących w posiadaniu tych spółek i (pośredniego) przeniesienia ich własności. Wyjątek od owego zwolnienia, przewidziany w owym pkt 5 tiret drugie nie ma zastosowania, jeżeli państwo członkowskie nie skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 5 ust. 3 lit. c) owej dyrektywy, aby za dobra materialne uznać akcje i prawa udziałowe dające ich posiadaczowi uprawnienia prawnego lub faktycznego właściciela lub do korzystania z nieruchomości."

W kontekście powyższego należy wskazać, że Polska nie uznała udziałów w spółkach nieruchomościowych za rzeczy. Ustawa o VAT nie zawiera żadnych postanowień w tym względzie.

W szczególności definicja towaru nie wskazuje, aby udział w spółce nieruchomościowej był uznawany za towar.

W konsekwencji należy w ocenie Wnioskodawcy uznać, że transakcje, które dotyczą udziałów / akcji w Spółkach Nieruchomościowych, których majątek składa się głównie, w przeważającej mierze lub wyłącznie z nieruchomości nie są wyłączone z zakresu zastosowania zwolnień z VAT, na podstawie art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT.

Stanowisko to zostało kilkukrotnie potwierdzone w indywidualnych interpretacjach przepisów prawa podatkowego. Dla przykładu:

• W interpretacji z 19 marca 2020 r., sygn. 0114-KDIP1-2.4012.748.2019.1.KST dotyczącej pośrednictwa dotyczącego sprzedaży udziałów w spółce, która była z kolei udziałowcem spółek których podstawowym składnikiem były nieruchomości położone w Polsce za prawidłowe uznano stanowisko podatnika, zgodnie z którym "w przypadku polskich spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, udział w nich odzwierciedla cząstkowe prawo wspólnika do całego majątku danej spółki, a nie pełne, nieograniczone prawo własności tego wspólnika do konkretnego składnika majątku tejże spółki. To zaś powoduje, że posiadanie udziału w spółce nie odzwierciedla tytułu własności nieruchomości będącej własnością tejże spółki. Udziały Zbywanej Spółki reprezentują ogół praw i obowiązków związanych z majątkiem Zbywanej Spółki, w tym przede wszystkim w zakresie spółek zależnych, które należą do Spółki Zbywanej. Udziały Spółki Zbywanej związane są więc z ogółem praw i obowiązków dotyczących udziałów spółek zależnych. Udziały Spółki Zbywanej nie dotyczą więc tytułu prawnego do jakiekolwiek nieruchomości."
• W interpretacji z 13 maja 2015 r. o sygn. IPTPP2/4512-99/15-4/IR (która dotyczyła spółki, która pośredniczyła za wynagrodzeniem w sprzedaży udziałów w innej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością - która była właścicielem nieruchomości oraz właścicielem posadowionych na tej nieruchomości stanowiących odrębny przedmiot własności budynków i budowli) organ podatkowy wskazał: "W świetle powołanych przepisów ustawy - Kodeks spółek handlowych - udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością to ogół praw i obowiązków wspólnika w spółce z o.o. (zarówno tych o charakterze korporacyjnym - prawo do uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników, jak i majątkowym - prawo do dywidendy). Równocześnie pojęcie "udziału" rozumieć należy jako część (ułamek) kapitału zakładowego. Udziały obejmowane są przez wspólników za wnoszone przez nich wkłady do spółki. Suma wszystkich udziałów musi równać się kapitałowi zakładowemu. Biorąc zatem pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie będą miały zastosowania wyłączenia określone w ww. przepisach, w tym w szczególności w art. 43 ust. 16 ustawy, ponieważ jak wynika z przepisów regulujących kwestie udziałów w spółce z o.o., udziały nie odzwierciedlają uprawnień w postaci prawa własności do składników majątkowych ww. spółki."
• Podobnie, w interpretacji z 27 lutego 2024 r. o numerze 0114-KDIP4-3.4012.594.2023.3.APR za prawidłowe uznano stanowisko podatnika wskazującego, że pośrednictwo w sprzedaży udziałów w spółce nieruchomościowej korzysta ze zwolnienia z VAT oraz że do usługi takiej nie ma zastosowania art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT. W uzasadnieniu swego stanowiska podatnik ten wskazał:

"5.3.3. Powołane wyłączenie ze zwolnienia dotyczy między innymi sprzedaży akcji w spółce, gdzie zasadniczym składnikiem majątku spółki jest własność nieruchomości lub też inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części. Należy uznać, że przepis ten znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której cena akcji będzie zależała od wartości nieruchomości, do której tytuł prawny posiada spółka.

5.3.4. Niemniej jednak, należy podkreślić, że wskazane powyżej przepisy są odzwierciedleniem art. 135 ust. 1 pkt f) Dyrektywy VAT, na mocy której państwa członkowskie zwalniają z VAT m.in. "transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2". Zgodnie z pkt c) tego ostatniego przepisu, państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy m.in. udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.

5.3.5. Powołując wyrok TSUE z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie C-259/11 DTZ Zadelhoff vof, do zastosowania wyłączenia ze zwolnienia VAT transakcji obrotu udziałami/akcjami spółek nieruchomościowych konieczne jest jednak wdrożenie przez dane państwo członkowskie opcji przewidzianej w art. 15 ust. 2 pkt c) Dyrektywy VAT. Zgodnie z tym przepisem, państwa członkowskie mogą uznać za dobra materialne m.in. akcje lub prawa udziałowe dające ich posiadaczowi uprawnienia prawnego lub faktycznego właściciela lub do korzystania z nieruchomości lub jej części. Ponieważ Polska nie skorzystała z tej możliwości, w konsekwencji, wyjątek od zwolnienia nie ma zastosowania.

5.3.6. Zatem, w świetle wyroku TSUE, we wskazanej części polski ustawodawca niepoprawnie zaimplementował przepisy Dyrektywy VAT. Do uznania akcji w Spółce Zależnej za towar, konieczne byłoby implementowanie opcji przewidzianej w art. 15 ust. 2 pkt a) Dyrektywy VAT. Z tego względu, wykładnia przepisów w obecnym kształcie nie pozwala na stwierdzenie, że przedmiotowe wyłączenie ze zwolnienia będzie miało miejsce w sytuacji opisanej we Wniosku."

Podsumowując, w opinii Wnioskodawcy w przypadku, w którym Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów dotyczą Spółek Nieruchomościowych, do usług tych nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT.

3. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT: "Zwalnia się od podatku usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w: a) spółkach, b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną, - z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi."

Z kolei zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT, "Zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie."

Przy czym, stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U.2024.722 t.j.), instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe.

Z kolei, jak stanowi art. 3 pkt 1 ww. ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się przez to:

a) akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467, 1488, 2280 i 2436), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,

b) inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego, odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a, walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).

Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek implementacji przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U.UE.L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm., dalej: "Dyrektywa VAT"). Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy VAT: "państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2."

Dodatkowo, na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do: 1) czynności ściągania długów, w tym factoringu; 2) usług doradztwa; 3) usług w zakresie leasingu.

Zwolnienia, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a oraz 41 Ustawy o VAT nie są uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi.

W związku z tym, że ani ustawa o podatku od towarów i usług, ani Dyrektywa 2006/112/WE nie definiują pojęcia "usług pośrednictwa", w celu określenia, jakie czynności należy rozumieć pod pojęciem usług pośrednictwa, należy oprzeć się na wykładni językowej, wspieranej przy tym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., strona internetowa - www.sjp.pwn.pl), przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron. Równorzędnie, przez pośrednictwo rozumie się kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych, a więc załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, uczestniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym zakresie stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo. Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, że bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika.

Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema stronami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.

W celu rozstrzygnięcia, co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem "pośrednictwa" warto odnieść się do wyroku w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, w którym TSUE stwierdził, że: "(...) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową".

Z kolei w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd, TSUE wskazał, że znaczenie słowa "negocjacje", w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy odnosi się "do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywaniu kontaktu z drugą stroną lub negocjowaniu, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy".

Zatem, zgodnie z orzecznictwem TSUE, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

* usługę świadczoną na rzecz strony transakcji, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie,

* istotą usługi jest podejmowanie wszelkich działań, których celem jest doprowadzenie do zawarcia umowy przez dwie strony transakcji (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy),

* usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

Na podstawie powyższych uwag oraz orzecznictwa należy przyjąć, że Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów stanowią usługi zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a (w zakresie, w jakim dotyczą udziałów) oraz art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT (w zakresie, w jakim dotyczą akcji).

Wszystkie czynności, które w ramach zawartej umowy będzie miał wykonywać Wnioskodawca na rzecz swojego usługobiorcy związane są bezpośrednio i nierozłącznie z doprowadzeniem do sprzedaży / nabycia udziałów lub akcji. W szczególności, do zadań Wnioskodawcy należy opracowanie koncepcji i struktury transakcji, sporządzenie dokumentacji transakcji, wyszukanie nabywców lub sprzedawców zainteresowanych w przeprowadzeniem transakcji, uczestnictwo w negocjacjach oraz określeniu finalnego kształtu transakcji, świadczenie usług wsparcia na rzecz Zleceniobiorców w zakresie przygotowania i przeprowadzenia transakcji oraz zarządzanie tym procesem. W rezultacie wszelkie czynności wykonywane na podstawie umów ze Zleceniobiorcami prowadzą do celu jakim jest pośrednictwo w sprzedaży / nabyciu udziałów.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w indywidualnych interpretacjach przepisów prawa podatkowego. Dla przykładu, należy wskazać na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 10 kwietnia 2024 r., o numerze 0114-KDIP4-3.4012.12.2024.1.APR, w której wskazano:

"W zakres świadczonych przez Zleceniobiorcę usługi wchodzi szereg czynności, które nie ograniczają się wyłącznie do czynności technicznych. Całokształt czynności podejmowanych przez Zleceniobiorcę ukierunkowany jest na kojarzenie usługobiorcy z inwestorami zainteresowanymi objęciem akcji w Spółce Akcyjnej i doprowadzenie do transakcji nabycia przez inwestorów ww. akcji. Przedmiotem Umowy pierwotnej było:

* Określenie przedmiotu planowanej Transakcji, w tym potwierdzenie z usługobiorcą przedmiotu działalności Spółki Akcyjnej, zakresu jej klientów, zakresu jej dostawców, należących do niej własności intelektualnych, jej udziałowców lub akcjonariuszy oraz zakresu personalnego osób zaangażowanych w Transakcję;

* Oszacowanie rynku potencjalnej Transakcji, w tym określenie zasadniczych obszarów i podmiotów konkurencyjnych wobec Spółki Akcyjnej;

* Przygotowanie zasad komunikacji oraz przygotowanie materiałów dotyczących komunikacji dla celów Transakcji, w szczególności określonych prezentacji na temat S.A. (np. "teaser", "memorandum", "road show presentation deck");

* Przygotowanie rekomendacji i informacji w zakresie określenia horyzontu czasowego procesu Transakcji, przygotowanie i egzekwowanie harmonogramu Transakcji;

* Przygotowanie zaleceń w zakresie struktury transakcji oraz wsparcie w przygotowaniu dokumentacji transakcyjnej we współpracy z profesjonalnymi doradcami Spółki Akcyjnej w tym zakresie;

* Przygotowanie rekomendacji w zakresie marketingu Transakcji;

* Przygotowanie tzw. długiej listy potencjalnych inwestorów oraz rekomendacji w zakresie tzw. krótkiej listy potencjalnych (rekomendowanych) inwestorów;

* Zarządzenie procesem nawiązania kontraktu z potencjalnymi inwestorami oraz przygotowanie informacji i ocen dla zleceniodawcy dotyczących stanowisk potencjalnych inwestorów lub ich propozycji;

* Współpraca ze zleceniodawcą w procesie negocjacji;

* Koordynacja wszelkich audytów i weryfikacji due dilligence realizowanych przez potencjalnych inwestorów. Koordynacja procesu Transakcji oraz działań wszelkich zaangażowanych w Transakcję podmiotów;

* Raportowanie postępów prac, przygotowywanie zestawień lub prezentacji, spotkania z osobami reprezentującymi Spółkę Akcyjną lub jej akcjonariuszami;

* Świadczenie innych usług jeżeli ich wykonanie byłoby zalecane dla celów realizacji Transakcji.

Dodatkowo zakres usług Zleceniobiorcy obejmował także czynności doradcze dotyczące np.

* strategii komunikacyjnej dotyczącej Transakcji oraz tzw. "equity story", w szczególności dotyczącej kluczowych tez inwestycyjnych oraz czynników stanowiących o wartości Spółki Akcyjnej,

* doradztwa i wsparcia zleceniodawcy w procesie negocjacji, we współpracy z profesjonalnymi doradcami Spółki Akcyjnej, jednak zauważyć trzeba, że czynności te są czynnościami dodatkowymi i służą osiągnięciu głównego celu jakim jest doprowadzenie do sprzedaży akcji.

(…)

Zatem świadczona przez Zleceniobiorcę usługa związana z organizacją i przeprowadzeniem sprzedaży akcji wypełnia wskazane wyżej istotne elementy, charakterystyczne dla usługi pośrednictwa."

Podobnie, w interpretacji z 2 lutego 2024 r. o numerze 0114-KDIP4-3.4012.487.2023.2.MKA wskazano:

"W ramach podpisywanych umów będzie Pan zobowiązany do wykonywania następujących czynności (Usługi pośrednictwa):

1) aktywnego poszukiwania potencjalnych nabywców (inwestorów) udziałów będących własnością Zleceniodawców; nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi inwestorami;

2) przygotowania i przeprowadzania prezentacji na temat spółki, której udziały mają być przedmiotem sprzedaży (teaser, memorandum informacyjne, prezentacje itp.);

3) opracowywania strategii w zakresie przeprowadzenia procesu sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców i koordynacji tego procesu;

4) nadzoru nad przeprowadzeniem procesu sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców;

5) nadzoru nad przygotowaniem dokumentacji związanej z transakcją sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców;

6) pośredniczenia w rozmowach pomiędzy stronami transakcji sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców oraz prowadzenie negocjacji dotyczących transakcji sprzedaży tych udziałów;

7) wykonywania innych czynności mających na celu doprowadzenie do sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców.

Celem świadczonych przez Pana usług jest doprowadzenie do zawarcia finalnej umowy (np. umowy sprzedaży udziałów) pomiędzy stronami transakcji (kupującym i sprzedającym).

(…)

Z uwagi na przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa i orzecznictwo TSUE należy stwierdzić, że w zakres świadczonych przez Pana (Usługi pośrednictwa) wchodzi szereg czynności, które nie ograniczają się wyłącznie do czynności technicznych. Usługi świadczone przez Pana będą polegały na doprowadzeniu do zawarcia finalnej umowy (np. umowy sprzedaży udziałów) pomiędzy stronami transakcji (kupującym i sprzedającym). Będzie Pan wykonywał czynności polegające na poszukiwaniu i nawiązywaniu kontaktu z potencjalnymi inwestorami. Będzie Pan odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzanie prezentacji na temat spółki, której udziały mają być przedmiotem sprzedaży oraz opracowywaniu strategii w zakresie przeprowadzenia procesu sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców, a także do koordynacji tego procesu. Ponadto, będzie Pan prowadził nadzór nad przeprowadzeniem procesu sprzedaży udziałów będących własnością Zleceniodawców oraz nadzór nad przygotowaniem dokumentacji związanej z transakcją sprzedaży udziałów. Będzie Pan pośredniczyć w rozmowach pomiędzy stronami transakcji oraz prowadzić negocjacje dotyczące transakcji sprzedaży udziałów."

Na zakończenie należy wskazać, że w opinii Wnioskodawcy dla prawidłowości przedstawionego stanowiska nie ma znaczenia, że usługi mogą dotyczyć 100% udziałów lub akcji w danym podmiocie. W takim przypadku usługę nadal należy kwalifikować jako pośrednictwo w sprzedaży / w nabyciu udziałów lub akcji, nie zaś jako inną transakcję (np. pośrednictwo w sprzedaży przedsiębiorstwa).

Stanowisko takie zostało potwierdzone w wyroku (prawomocnym) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 czerwca 2023 r., sygn. I SA/Po 44/23 w którym wskazano, że "skutki zbycia 100% udziałów spółki zależnej od Zleceniodawcy nie są tożsame ze zbyciem całego przedsiębiorstwa danej spółki, w której Zleceniodawca posiadał 100% udziałów. Zawarcie takiej transakcji wywołałoby zupełnie inne skutki prawne niż te, które były oczekiwane przez strony faktycznie zawartej umowy sprzedaży 100% udziałów."

Podobnie, w interpretacji z 17 listopada 2023 r. o numerze 0112-KDIL1-1.4012.388.2022.11.HW potwierdzono: "Podsumowując, usługi świadczone przez Zleceniobiorcę na rzecz Zleceniodawcy na podstawie zawartej Umowy, dotyczącej pośrednictwa w sprzedaży 100% udziałów spółki zależnej korzystają ze zwolnienia od podatku, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy."

4. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 4

W ocenie Wnioskodawcy zwolnienie na podstawie przepisów (oraz orzecznictwa), które zostało powołane w uzasadnieniu do pytania nr 3 będzie miało odpowiednie zastosowanie również w opisanym w stanie faktycznym wniosku Wariancie 2, tj. takim, w którym umowa może przewidywać, że działania Wnioskodawcy (w tym wstępne działania w zakresie poszukiwania sprzedawcy / nabywcy, doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji) mogą być ukierunkowane zarówno na sprzedaż udziałów w spółce, jak również na pozyskanie sprzedawcy / nabywcy zainteresowanego sprzedażą / nabyciem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Następnie w trakcie uzgadniania wstępnych warunków transakcji będzie podejmowana decyzja w zakresie struktury transakcji (jako sprzedaży udziałów w spółce przez zleceniodawcę / sprzedaży przedsiębiorstwa przez samą spółkę).

Jeżeli więc Wnioskodawca finalnie doprowadzi do zawarcia umowy, której przedmiotem są udziały lub akcje w spółce (nie zaś do umowy sprzedaży przedsiębiorstwa) i za taką usługę otrzyma wynagrodzenie od Zleceniobiorcy, to brak jest racjonalnych podstaw, aby odmawiać prawa do zastosowania zwolnienia jedynie dlatego, że zawarta umowa cywilnoprawna przewidywała opcję w postaci poszukiwania kontrahenta chętnego do nabycia / sprzedaży przedsiębiorstwa (nie zaś udziałów).

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) konsekwentnie podkreśla się, że dla celów VAT kluczowe jest rozpatrywanie transakcji przez pryzmat jej ekonomicznych aspektów i rzeczywistego charakteru, a nie jedynie przez pryzmat dosłownego brzmienia umowy. Umowy same w sobie nie są przedmiotem opodatkowania VAT; opodatkowaniu podlegają natomiast konkretne czynności, takie jak dostawa towarów czy świadczenie usług, które są realizowane w ramach tych umów.

Przykładem takiego podejścia jest wyrok TSUE w sprawie C-185/01 Auto Lease Holland, gdzie Trybunał stwierdził, że dla oceny, czy dana transakcja stanowi dostawę towarów czy świadczenie usług, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, a nie tylko terminologię używaną przez strony w umowie.

Również z orzecznictwa krajowego wynika, że przy interpretacji pojęć użytych w ustawie o podatku od towarów i usług decydujące znaczenie ma walor i skutki ekonomiczne danej czynności opodatkowanej, a nie np. definicje w prawie krajowym (czy też aspekty cywilnoprawne). Czynności opodatkowane na gruncie VAT zostały bowiem oderwane od treści tych czynności na gruncie prawa cywilnego. Decydujące znaczenie zyskuje bowiem nie prawny (na gruncie prawa cywilnego), lecz ekonomiczny aspekt transakcji. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o numerze I FSK 1204/15).

Stanowisko Wnioskodawcy w omawianym zakresie potwierdza interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 listopada 2023 r. o numerze 0112-KDIL1-1.4012.388.2022.11.HW. W jej stanie faktycznym podatnik wskazał, że zawarł umowę na świadczenie usług w zakresie przygotowania i wykonania transakcji. Przez transakcję rozumiało się: "a) podwyższenie kapitału w Zleceniodawcy albo, b) zbycie udziałów w Zleceniodawcy albo, c) zbycie przedsiębiorstwa albo zorganizowanej części przedsiębiorstwa Zleceniodawcy albo, d) zbycie całego albo części majątku Zleceniodawcy albo, e) zbycie udziałów w spółkach zależnych od Zleceniodawcy albo, f) inne transakcje o zbliżonym celu gospodarczym określonym w pkt a-e, np. poprzez wykorzystanie innych podmiotów prawnych do realizacji celu Transakcji." Ostatecznie jednak w uzupełnieniu opisu stanu faktycznego podatnik doprecyzował, że finalnym przedmiotem sprzedaży, w której pośredniczył podatnik były udziały w spółce, a nie przedsiębiorstwo, czy też poszczególne jego składniki. W interpretacji tej organy podatkowe potwierdziły, że do usług wyświadczonych przez podatnika mogło mieć zastosowanie zwolnienie z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a Ustawy o VAT.

5. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 5

W ocenie Wnioskodawcy zwolnienie na podstawie przepisów (oraz orzecznictwa), które zostało powołane w uzasadnieniu do pytania nr 3 będzie miało odpowiednie zastosowanie również w sytuacji, w której Wnioskodawca pośredniczy w transakcji, która finalnie prowadzi do objęcia nowych udziałów przez inwestora (nie zaś do nabycia istniejących udziałów).

Powołane regulacje art. 43 ust. 1 pkt 40 oraz pkt 41 Ustawy o VAT wskazują bowiem, że zwolnienie z opodatkowania ma zastosowanie do:

• usług, w tym także usług pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w: a) spółkach, b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną - z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi (art. 43 ust. 1 pkt 40a);usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie (art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT).

Przepisy te nie ograniczają więc stosowania zwolnienia dla usług pośrednictwa jedynie w zakresie transakcji sprzedaży / nabycia udziałów lub akcji. Jeżeli działania podatnika polegają na pośrednictwie (zgodnym z definicją przedstawioną powyżej a więc "(...) działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy".") które w efekcie prowadzi do objęcia przez inwestora udziałów/akcji wyemitowanych w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego, to usługa taka kwalifikuje się jako pośrednictwo dotyczące udziałów / akcji i korzysta ze zwolnienia z VAT.

Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w interpretacji z 9 grudnia 2016 r. o numerze IPPP1/4512- 677/16-4/AS. W stanie faktycznym tej interpretacji przedstawiono, że:

"Wszelkie Czynności A lub B podejmowane w ramach realizacji Umowy przez Wnioskodawcę mają przy tym na celu wyłącznie doprowadzenie do zawarcia umowy pomiędzy potencjalnym inwestorem a Klientem (emitentem lub sprzedającym) odpowiednio na objęcie/nabycie instrumentów finansowych emitenta lub objęcie/nabycie/zbycie udziałów w innych spółkach, tj. są ciągiem czynności pośrednictwa. Każde z tych działań realizowanych odrębnie nie stanowiłoby celu samego w sobie.

(…)

Czynności A lub B mogą być prowadzone zarówno na rzecz emitenta instrumentów finansowych lub podmiotu sprzedającego/nabywającego/obejmującego udziały w innej spółce, jak również na rzecz podmiotu niebędącego emitentem instrumentów lub podmiotem sprzedającym/nabywającym/ obejmującym udziały w innej spółce, lecz mającym interes ekonomiczny w zlecaniu Czynności A lub B Wnioskodawcy i usługa taka jest świadczona na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie - np. przez emitenta lub właściciela względnie przyszłego właściciela instrumentów finansowych lub udziałów (inwestora). Typowym przykładem może być zlecanie przeprowadzenia emisji akcji wraz z wprowadzeniem akcji do obrotu na rynku zorganizowanym przez akcjonariusza kontrolującego spółkę, w drodze sporządzenia prospektu emisyjnego, jak również zlecanie zbycia akcji - również w formie oferty publicznej w oparciu o prospekt emisyjny, jak również zbycie udziałów utworzonych w wyniku podwyższenia kapitału innej spółki."

W interpretacji tej potwierdzono, że czynności wykonywane przez podatnika, w ramach jednej umowy usług finansowych, prowadzące finalnie do pozyskania kapitału przez jego klienta w drodze emisji instrumentów finansowych lub nabycia/zbycia/objęcia udziałów w innej spółce są w całości zwolnione z VAT, jeżeli czynności te stanowią ciąg działań zmierzających finalnie do emisji instrumentów finansowych lub nabycia/zbycia/objęcia udziałów w innej spółce.

6. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 6

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT zwalnia się z podatku "usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę".

Przepis ten stanowi implementację art. 135 ust. 1 lit. b Dyrektywy VAT. Zgodnie z tą regulacją, państwa członkowskie zwalniają z podatku VAT "udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę".

Analizując omawiane regulacje należy ustosunkować się do dwóch kwestii:

• po pierwsze, do kwestii interpretacji pojęcia "pośrednictwa użytego w tych regulacjach",
• po drugie, że choć ich literalne brzmienie odnosi się do "pożyczek oraz kredytów" to na podstawie orzecznictwa (w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) przyjmuje się, że mają one zastosowanie nie tylko do "pożyczek" oraz "kredytów" w rozumieniu przepisów prawa cywilnego danego państwa członkowskiego, ale do wszelkich form udzielania finansowania.

Jeżeli chodzi o pierwszą kwestię, a mianowicie pojęcie pośrednictwa w udzielaniu pożyczek / kredytów, należy odnieść się w tym miejscu do dwóch zasadniczych wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ukształtowały rozumienie pojęcia pośrednictwa dla celów podatku VAT.

I tak, w wyroku w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że: "(...) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową".

Z kolei w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd, TSUE wskazał, że znaczenie słowa "negocjacje", w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy odnosi się "do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywaniu kontaktu z drugą stroną lub negocjowaniu, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy".

Zatem, zgodnie z orzecznictwem TSUE, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

• usługę świadczoną na rzecz strony transakcji, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie,
• istotą usługi jest podejmowanie wszelkich działań, których celem jest doprowadzenie do zawarcia umowy przez dwie strony transakcji (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy),
• usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

Również w niedawnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2025 r., sygn. I FSK 743/21 wskazano: "Naczelny Sąd Administracyjny (…), zauważa, że w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE podkreślono, że zwolnienie pośrednictwa kredytowego przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. b dyrektywy Rady 2006/112/WE rozumiane jest co do zasady - jako działania zmierzające do skojarzenia podmiotów poszukujących finansowania.

W wyroku z 21 czerwca 2007 r. o sygn. C-453/05 wprost wskazano, że pojęcie "pośrednictwa" obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie jest to usługa świadczona na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa. W tym kontekście celem takiej działalności jest uczynić wszystko co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę, przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Natomiast nie ma miejsca działalność polegająca na pośrednictwie, jeżeli jedna ze stron umowy zleca podwykonawcy część czynności faktycznych związanych z umową."

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedstawionego przez Wnioskodawcę opisu wniosku należy wskazać, że niewątpliwie całokształt opisanych przez Wnioskodawcę czynności, obejmujących przygotowanie do pozyskania finansowania, poszukiwanie podmiotów finansujących, przedstawienie podmiotów finansujących Zleceniodawcy, negocjacje oraz obsługa kontaktów z podmiotami finansującymi, wreszcie negocjacje końcowe które prowadzą do pozyskanie finansowania i zawarcie transakcji, składają się na usługę pośrednictwa w rozumieniu przedstawionych powyżej. W konsekwencji, korzystają one ze zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT.

Jeśli chodzi o drugą kwestię, to w opinii Wnioskodawcy omawiane regulacje nie sprowadzają się jedynie do pośrednictwa w zawieraniu umów pożyczek i kredytów, ale pośrednictwa w zawieraniu wszelkich umów, które efektywnie prowadzą do pozyskania finansowania.

W tym zakresie, chociaż powołane powyżej posługują się zwrotem "udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych" (Ustawa o VAT) oraz "udzielaniem kredytów" (Dyrektywa VAT), zarówno na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak również na gruncie orzecznictwa polskich sądów administracyjnych oraz praktyki organów podatkowych pojęcia te interpretowane są w sposób szeroki, prowadzący do wniosku, że każda usługa której istotą jest finansowanie innego podmiotu korzysta ze zwolnienia z VAT.

Dla przykładu, w orzeczeniu TSUE w sprawie C-281/91 pomiędzy Muysen De Winters Bouw-en Aannemingsbedrijf BV a Staatssecretaris van Financien (Holandia), TSUE nie podzielił poglądu, iż zwolnienie zawarte w komentowanym artykule odnosi się jedynie do kredytów udzielanych przez banki i instytucje finansowe. TSUE definiując termin "udzielenie kredytu", wskazał, że "udzielenie kredytu i pośrednictwo kredytowe jest w zasadzie pojęciem wystarczająco szerokim, aby uwzględniać kredyt udzielony przez dostawcę towarów w formie odroczenia płatności".

Również w wyroku z 18 października 2018 r., sygn. C-153/17 w sprawie Volkswagen Financial Services (UK) Ltd, Trybunał dokonał szerokiej wykładni omawianego terminu wskazując: "W szczególności, jak podniósł rząd Zjednoczonego Królestwa, rozczłonkowanie transakcji leasingu wydaje się być zgodne z orzecznictwem Trybunału, zgodnie z którym mimo iż zwolnienia przewidziane w art. 135 dyrektywy VAT powinny być interpretowane w sposób ścisły, nie zmienia to faktu, że wobec braku określenia kredytodawcy lub kredytobiorcy wyrażenie "udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe" w rozumieniu ust. 1 lit. b) tego artykułu nie może dotyczyć wyłącznie pożyczek i kredytów udzielanych przez banki i instytucje kredytowe. W związku z tym odroczenie płatności ceny zakupu towaru w zamian za zapłatę odsetek może zostać uznane za udzielenie kredytu, stanowiące na mocy tego przepisu transakcję zwolnioną od podatku, o ile zapłata odsetek nie stanowi składnika wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, lecz wynagrodzenie za ten kredyt (zob. podobnie wyrok z dnia 27 października 1993 r., Muysen De Winters Bouw-en Aannemingsbedrijf, C-281/91, EU:C:1993:855, pkt 12,13, 19).

Również w niedawnym wyroku TSUE z 6 października 2022 r. w sprawie "O.", dotyczącym podobnego do będącego przedmiotem niniejszego zapytania zagadnienia, a mianowicie kwalifikacji na gruncie podatku VAT usługi subpartycypacji wskazano, że "Artykuł 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: pojęcie udzielenia kredytu w rozumieniu tego przepisu obejmuje usługi świadczone przez subpartycypanta na podstawie umowy o subpartycypację, polegające na przekazaniu inicjatorowi finansowania w zamian za wypłatę wpływów z określonych w tej umowie wierzytelności, które pozostają w aktywach inicjatora. "W uzasadnieniu tego wyroku wskazano: "Zatem zakresu wyrażenia „udzielanie kredytów” zawartego w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT nie można ograniczać wyłącznie do pożyczek i kredytów udzielanych przez instytucje bankowe i finansowe (wyrok z dnia 17 grudnia 2020 r., Franck, C-801/19, EU:C:2020:1049, pkt 34, 35 i przytoczone tam orzecznictwo)."

Szeroka interpretacja pojęcia "udzielania kredytów" prezentowana jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dla przykładu, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. III SA/Wa 816/15 (orzeczenie prawomocne) dotyczącym podobnego zagadnienia, jakim była kwalifikacja na gruncie podatku VAT umowy subpartycypacji, WSA wskazał: "Sąd podziela zatem ocenę, że "zastosowanie powołanych przepisów ustawy VAT nie sprowadza się (...) do zapewniania finansowania jedynie w oparciu o umowę kredytu, bądź umowę pożyczki w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks cywilny czy też przepisów prawa bankowego, ale również do tego rodzaju umów/usług, dla których udzielanie finansowania stanowi przedmiotowo istotny cel umowy." (cytat z ww. wyroku NSA o sygn. I FSK 759/13). Dodatkowo Sąd uznaje za trafną uwagę Spółki, że gdyby w art. 43 ust. 1 pkt 38 chodziło Ustawodawcy wyłącznie o umowę kredytu w rozumieniu art. 69 ust. 1 Prawa bankowego lub art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, to normatywnie pusty byłby art. 43 ust. 15 ustawy, który wyłącza ze zwolnienia finasowanie w ramach czynności ściągania długów, w tym factoringu, usług doradztwa oraz w zakresie leasingu. Gdyby rzeczywiście, jak twierdzi Minister, Ustawodawca wykluczał z zakresu art. 43 ust. 1 pkt 38 wszelkie stosunki prawne inne, niż umowa kredytowa i pożyczka sensu stricte (w tym np. finansowanie w ramach leasingu), to nie musiałby ponownie wyłączać ze zwolnienia tych form finansowania, które wymienił w ust. 15".

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedstawionego przez Wnioskodawcę opisu wniosku należy wskazać, że usługi Wnioskodawcy będą korzystały ze zwolnienia z VAT zarówno wówczas, gdy prowadzą one do pozyskania przez Zleceniodawcę finansowania w postaci pożyczki lub kredytu, jak również wówczas, gdy finansowanie zostanie udzielone Zleceniodawcy na podstawie innych opisanych w stanie faktycznym instrumentów finansowych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:

1)odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2)eksport towarów;

3)import towarów na terytorium kraju;

4)wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5)wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Z powyższego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają określone czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia (określanym na podstawie przepisów ustawy) jest terytorium kraju.

Na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terytorium kraju - rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.

Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy:

Przez dostawę towarów o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Stosownie natomiast do art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Pod pojęciem usługi należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy.

Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

• istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
• odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
• istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Według ust. 2 powołanego artykułu:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy towarów lub świadczenia usług mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.

Pana wątpliwości dotyczą m.in. określenia, czy w przypadku, w którym Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów dotyczą Spółek Nieruchomościowych, do usług tych nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 16 ustawy. (pytanie nr 2)

W odniesieniu do przedstawionych kwestii wskazać należy, że zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewiduje dla niektórych czynności zwolnienie od podatku.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy:

Zwalnia się od podatku usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:

a)spółkach,

b)innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną,

- z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi.

Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy, nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (a także usługi pośrednictwa w tym zakresie). W efekcie usługi dotyczące obrotu udziałami oraz pośrednictwa w tym zakresie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy.

Z kolei zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy:

Zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 722 i 1863 oraz z 2025 r. poz. 146), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Przy czym, stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.):

Instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe.

Z kolei, jak stanowi art. 3 pkt 1 ww. ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się przez to:

a) akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18 i 96), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, bankowe prawa pochodne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488) i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,

b) zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego, odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a, walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).

Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE,

państwa członkowskie zwalniają transakcje łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2.

Przytoczony przepis Dyrektywy dotyczy tylko ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami. W związku z tym należy uznać, że wszelkie inne czynności niewymienione w tym przepisie nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na jego podstawie.

Zgodnie z art. 43 ust. 16 ustawy,

zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:

1) tytuł prawny do towarów;

2) tytuł własności nieruchomości;

3) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;

4) udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;

5) prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Odnosząc się do kwestii zwolnienia od podatku VAT usług pośrednictwa w sprzedaży/nabycia udziałów w spółkach, wskazać należy przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.), dalej: ustawa K.s.h.

Zgodnie z art. 151 ustawy K.s.h.,

§ 1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

§ 3. Wspólnicy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki.

§ 4. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki.

W myśl art. 152 ustawy K.s.h:

Kapitał zakładowy spółki dzieli się na udziały o równej albo nierównej wartości nominalnej.

Stosownie do art. 153 ustawy K.s.h.,

Umowa spółki stanowi, czy wspólnik może mieć tylko jeden, czy więcej udziałów. Jeżeli wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym powinny być równe i są niepodzielne.

Z kolei na podstawie art. 154 § ustawy K.s.h.,

§ 1. Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 5000 złotych.

§ 2. Wartość nominalna udziału nie może być niższa niż 50 złotych.

§ 3. Udziały nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej. Jeżeli udział jest obejmowany po cenie wyższej od wartości nominalnej, nadwyżkę przelewa się do kapitału zapasowego.

W myśl zaś art. 301 ustawy K.s.h.:

§ 1. Zawiązać spółkę akcyjną może jedna albo więcej osób. Spółka akcyjna nie może być zawiązana wyłącznie przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

§ 2. Statut spółki akcyjnej powinien być sporządzony w formie aktu notarialnego.

§ 3. Osoby podpisujące statut są założycielami spółki.

§ 4. Akcjonariusze są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w statucie.

§ 5. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki.

Na podstawie art. 302 ustawy K.s.h.:

Kapitał zakładowy spółki akcyjnej dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej.

Stosownie z kolei do art. 308 ww. ustawy K.s.h.:

§ 1. Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 100 000 złotych.

§ 2. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 grosz.

Zgodnie z art. 347 § 1 i 2 ustawy K.s.h.:

§ 1. Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom.

§ 2. Zysk rozdziela się w stosunku do liczby akcji. Jeżeli akcje nie są całkowicie pokryte, zysk rozdziela się w stosunku do dokonanych wpłat na akcje.

W tym miejscu należy również przywołać wyrok z 5 lipca 2012 r. w sprawie C-259/11 DTZ Zadelhoff przeciwko Staatssecretaris van Financiën, w którym TSUE wskazał:

30. Z art. 13 część B lit. d) pkt 5 tiret drugie szóstej dyrektywy wynika, że nie naruszając innych przepisów Unii, państwa członkowskie zwalniają, między innymi transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące akcji, udziałów w spółkach lub stowarzyszeniach, obligacji i innych rodzajów papierów wartościowych, z wyjątkiem praw lub papierów wartościowych, określonych w art. 5 ust. 3 owej dyrektywy.

31. Zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. c) szóstej dyrektywy państwa członkowskie mogą uznać za dobra materialne między innymi akcje lub prawa udziałowe dające ich posiadaczowi uprawnienia prawnego lub faktycznego właściciela lub do korzystania z nieruchomości lub jej części.

32. W związku z tym, dla celów podatku VAT państwa członkowskie mogą uznać za dobra materialne akcje - tego rodzaju jak akcje rozpatrywane w sporze przed sądem krajowym - dające ich posiadaczowi uprawnienia prawnego lub faktycznego właściciela lub do korzystania z nieruchomości lub jej części.

(…)

34. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że państwa członkowskie mają swobodę w wykonywaniu udzielonej im przez art. 5 ust. 3 szóstej dyrektywy możliwości wyboru włącznie ze stanowieniem pewnych warunków, o ile nie zmieniają one zasadniczo natury owej możliwości wyboru, bowiem żaden przepis szóstej dyrektywy nie ogranicza w tym względzie w jakikolwiek sposób uprawnień dyskrecjonalnych państw członkowskich (wyrok z dnia 4 października 2001 r. w sprawie C-326/99 Goed Wonen, Rec. s. I-6831, pkt 34).

35. W związku z tym, skoro art. 5 ust. 3 szóstej dyrektywy pozwala na zrównanie wszystkich rozważanych praw, kilku lub jednego z nich z dobrami materialnymi, to wskazany przepis pozwala również na ograniczenie tego rodzaju zrównania jedynie do tych praw, które spełniają kryteria szczegółowo określone przez dane państwo członkowskie (ww. wyrok w sprawie „Goed Wonen”, pkt 34).

Ostatecznie Trybunał orzekł, że:

Artykuł 13 część B lit. d) pkt 5 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku powinien być interpretowany w ten sposób, że zwolnieniem z podatku od wartości dodanej są objęte transakcje, takie jak transakcje rozpatrywane w sprawie przed sądem krajowym, które mają na celu przeniesienie akcji danych spółek, i które odniosły ten skutek, lecz które, w istocie dotyczą nieruchomości będących w posiadaniu tych spółek i (pośredniego) przeniesienia ich własności. Wyjątek od owego zwolnienia, przewidziany w owym pkt 5 tiret drugie nie ma zastosowania, jeżeli państwo członkowskie nie skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 5 ust. 3 lit. c) owej dyrektywy, aby za dobra materialne uznać akcje i prawa udziałowe dające ich posiadaczowi uprawnienia prawnego lub faktycznego właściciela lub do korzystania z nieruchomości.

Jak wynika z powołanego wyżej orzeczenia, do celów opodatkowania VAT należy zatem uwzględniać obiektywny charakter danej transakcji. Ponieważ transakcje dokonane przez zleceniodawców DTZ rzeczywiście dotyczyły sprzedaży akcji - nie zaś bezpośrednio samych nieruchomości - transakcje te powinny być rozpatrywane w takim właśnie charakterze. W związku z powyższym bez znaczenia dla Trybunału pozostała okoliczność, że jeden ze zleceniodawców rozważał także bezpośrednią sprzedaż nieruchomości, lecz ostatecznie dokonał sprzedaży akcji.

W ocenie Trybunału wyłączenie z omawianego zwolnienia (przewidziane w art. 13 część B lit. d) pkt 5 tiret 2 VI Dyrektywy) nie obejmuje zatem akcji i udziałów odzwierciedlających tytuł prawny do nieruchomości, jeżeli dane państwo nie skorzystało z opcji zrównania do celów podatku VAT wskazanych papierów wartościowych z towarami. Inna wykładnia przepisów byłaby sprzeczna z systematyką VI Dyrektywy. Trybunał zwrócił także uwagę, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w dokumentach dotyczących prac legislacyjnych związanych z przyjęciem VI Dyrektywy.

Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Nie ulega zatem wątpliwości, że polski ustawodawca, podobnie jak ustawodawca holenderski, nie skorzystał z możliwości uznania za dobro materialne (towar) akcji i udziałów, które dają ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości. Zgodnie z obowiązującą na gruncie ustawy definicją towarów są to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Definicja towarów nie odnosi się zatem w ogóle do akcji bądź udziałów, bez względu na ich rodzaj. Co więcej, w art. 7 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z dostawą towarów zrównane zostały jedynie niektóre prawa do nieruchomości (przykładowo zbycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego), przepis ten nie wspomina jednak o jakichkolwiek akcjach czy też udziałach w spółkach.

W świetle przepisów ustawy Kodeks spółek handlowych wskazać należy, że udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością to ogół praw i obowiązków wspólnika w spółce z o.o. (zarówno tych o charakterze korporacyjnym - prawo do uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników, jak i majątkowym - prawo do dywidendy). Równocześnie pojęcie „udziału” rozumieć należy jako część (ułamek) kapitału zakładowego. Udziały obejmowane są przez wspólników za wnoszone przez nich wkłady do spółki. Suma wszystkich udziałów musi równać się kapitałowi zakładowemu. Z kolei akcja stanowi papier wartościowy reprezentujący udziały jej posiadacza w kapitale zakładowym spółki akcyjnej, daje prawo do uczestnictwa w jej zarządzaniu (prawo głosu na walnych zgromadzeniach) czy prawo do udziału w zyskach spółki (np. dywidendy).

Wskazał Pan, że opisane w ramach niniejszego wniosku: Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów mogą dotyczyć udziałów w spółkach, których aktywa składają się głównie, w przeważającej większości, lub wyłącznie z nieruchomości (Spółki Nieruchomościowe). W wyniku świadczenia przez Pana usług dotyczących Spółek Nieruchomościowych nie ulegnie zmianie status prawny samych nieruchomości będących składnikami majątku tych spółek. Zmianie ulega jedynie struktura właścicielska danej spółki w związku z transakcją dotyczącą jej udziałów / akcji, lub transakcji pozyskania nowego właściciela (udziałowca) / inwestora. Świadczone przez Pana usługi nie będą bezpośrednio związane z transakcjami polegającymi na przeniesieniu prawa własności samych nieruchomości. W związku z powyższym, świadczone przez Pana usługi nie będą dotyczyły praw i udziałów odzwierciedlających: tytuł prawny do towarów, tytuł własności nieruchomości, prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości oraz udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części. Z okoliczności sprawy nie wynika również, aby świadczone przez Pana usługi dotyczyły praw i udziałów odzwierciedlających prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie będą miały zastosowania wyłączenia określone w ww. art. 43 ust. 16 ustawy.

W konsekwencji, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Pana wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 1 dotyczą tego, czy wszystkie czynności podejmowane przez Pana w ramach poszczególnych, opisanych Usług będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, opodatkowane według jednolitych zasad. Z kolei Pana wątpliwości przedstawione w pytaniach nr 3, 4, 5 i 6 dotyczą określenia, czy wskazane przez Pana usługi stanowią usługi pośrednictwa, które będą korzystały ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a, 41 lub 38 ustawy.

W odniesieniu do przedstawionej kwestii wskazać należy, że żadna z norm prawa krajowego, czy też prawa europejskiego nie przewiduje definicji „usług złożonych”. Konstrukcja ta powstała na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nadając określone cechy tym czynnościom i opisując rodzaj relacji pomiędzy nimi. Co do zasady, każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy jedno świadczenie obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, nie powinno być ono sztucznie dzielone dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia świadczenia nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedno świadczenie kompleksowe, obejmujące kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład tego świadczenia złożonego wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu świadczenia kompleksowego.

Jakkolwiek zdarzają się sytuacje, gdy występuje wielość świadczeń wynikających z jednej umowy i mogą być one potraktowane jako jedna usługa (i opodatkowane jedną stawką podatkową), możliwe jest to tylko i wyłącznie w takich sytuacjach, gdy na taką usługę składa się cały zespół niedających się w istocie wyodrębnić czynności, dających w efekcie ostateczną, jednorodną usługę.

Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował TSUE w wydanych orzeczeniach na podstawie pierwotnie obowiązującej Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) oraz obecnie obowiązującej Dyrektywy VAT (2006/112/WE).

W szczególności w wyroku z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd (CPP) przeciwko Commissioners of Customs & Excise, Trybunał stwierdził, że:

„W celu ustalenia, dla celów VAT, czy świadczenie usług obejmujące kilka części składowych, które należy traktować jako jedno świadczenie, czy też jako dwa lub więcej świadczeń wycenianych odrębnie, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę treść przepisu art. 2 (1) VI Dyrektywy, zgodnie z którym każde świadczenie usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne oraz fakt, iż świadczenie obejmujące z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę nie powinno być sztucznie dzielone, co mogłoby prowadzić do nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu podatku VAT”.

Trybunał wskazał, że

„pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas, gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej. Usługę należy uznać za usługę pomocniczą w stosunku do usługi zasadniczej, jeżeli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, lecz jest środkiem do lepszego wykorzystania usługi zasadniczej”.

Trybunał zaakcentował „ekonomiczny punkt widzenia” oraz ocenę z perspektywy nabywcy. Z treści powołanego wyroku wynika, że TSUE położył duży nacisk na subiektywne kryteria przy ocenie danego świadczenia jako złożonego, jednakże wnioski, co do kwalifikacji danego kompleksu zdarzeń gospodarczych jako świadczenia złożonego, nie mogą być pozbawione waloru obiektywnego albowiem zakres i sposób opodatkowania świadczenia nie może być zależny jedynie od woli stron transakcji. Stąd w pierwszym rzędzie Trybunał odwołał się do art. 2(1) VI Dyrektywy, wedle którego każde świadczenie usług powinno być zwykle uznawane za odrębne i niezależne a świadczenie złożone w aspekcie gospodarczym nie powinno być sztucznie rozdzielane, by nie pogarszać funkcjonalności systemu VAT; jeśli dana transakcja składa się z szeregu świadczeń i czynności należy uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich jest dokonywana rozpatrywana transakcja.

W orzeczeniu z 27 października 2005 r. w sprawie C-41/04 Levob Verzekeringen BV, OV Bank NV przeciwko Staatssecretaris van Financiën, TSUE zawarł kilka uwag pozwalających na zidentyfikowanie usług złożonych. Trybunał wskazał mianowicie, że istotne jest założenie, z jakim należy podejść do analizy każdego takiego zdarzenia. Tym założeniem jest to, by - po pierwsze - każda czynność była zwykle uznawana za odrębną i niezależną, jednocześnie - po drugie - trzeba mieć na względzie, że czynność złożona z jednego świadczenia w sensie ekonomicznym nie powinna być sztucznie rozdzielana, by nie zakłócać funkcjonowania systemu podatku VAT.

W celu określenia, czy mamy do czynienia z tzw. usługą kompleksową należy - wg TSUE - przede wszystkim poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej czynności celem określenia, czy podatnik dostarcza konsumentowi, rozumianemu jako przeciętny konsument, kilka odrębnych świadczeń głównych, czy też jedno świadczenie.

W konsekwencji, w świetle omawianego wyroku należy przyjąć, że nie będzie mieć charakteru kompleksowego taki zestaw świadczeń, których połączenie miałoby charakter działania sztucznego. W tym kontekście, za świadczenia odrębne należy więc uznać świadczenia wykonywane przez jednego świadczącego na rzecz jednego nabywcy, które nawet jeżeli są w pewien sposób powiązane, mogą być traktowane rozłącznie, a traktowanie to nie wpłynie na charakter żadnego z nich ani też nie sprawi, że wartość świadczeń z punktu widzenia nabywcy będzie inna, niż gdyby świadczenia te były uznane za świadczenie złożone.

Warto także zwrócić uwagę na wyrok TSUE z 11 czerwca 2009 r. w sprawie C-572/07 RLRE Tellmer Property sro przeciwko Finanční ředitelství v Ústí nad Labem, w którym Trybunał wskazał, że:

„(...) w pewnych okolicznościach formalnie odrębne świadczenia, które mogą być wykonywane oddzielnie, a zatem które mogą oddzielnie prowadzić do opodatkowania lub zwolnienia, należy uważać za jednolitą czynność, jeżeli nie są od siebie niezależne. Jest tak na przykład w sytuacji, gdy można stwierdzić, że jedno lub więcej świadczeń stanowi świadczenie główne, a inne świadczenie lub świadczenia stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego. W szczególności dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy”.

oraz

„(...) jednolite świadczenie występuje w przypadku, gdy dwa lub więcej elementy albo dwie lub więcej czynności dokonane przez podatnika są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny”.

Tak również w wyroku z 21 lutego 2008 r. w sprawie C-425/06 Ministero dellEconomia e delle Finanze przeciwko Part Service Srl.

Wyrok ten sformułował kryteria przesądzające o tym, kiedy występuje świadczenie złożone. Ma ono zatem miejsce w sytuacji, gdy:

• świadczenie pomocnicze nie stanowi celu samego w sobie, lecz stanowi środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z usługi podstawowej,
• poszczególne czynności są ze sobą tak ściśle związane, że ich rozdzielenie miałoby charakter sztuczny,
• kiedy nie istnieje możliwość nabywania danego świadczenia od podmiotów zewnętrznych,
• kiedy nie istnieje możliwość odrębnego fakturowania za daną czynność.

W kontekście powyższych wyroków stwierdzić należy, że ze świadczeniem złożonym (kompleksowym) mamy do czynienia wówczas, gdy świadczenie usługodawcy jest rozbudowane i obejmuje dwie lub więcej pojedynczych czynności (świadczeń), będących elementami częściowego zobowiązania strony transakcji. Jednocześnie świadczenie takie, jeśli może zostać uznane za świadczenie o charakterze złożonym, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według zasad właściwych dla świadczenia podstawowego, głównego.

Zatem w przypadku świadczeń o charakterze złożonym, o sposobie opodatkowania VAT decydować będzie to, czy w danych okolicznościach mamy do czynienia z jednym świadczeniem kompleksowym, czy też z szeregiem jednostkowych świadczeń. Ocena tej okoliczności powinna odbywać się więc na podstawie tego, czy dokonywane czynności (świadczenia) wykazują ze sobą tak ścisłe powiązanie, że w sensie gospodarczym tworzą jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter.

Jak stanowi art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy:

Zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Powyższe zwolnienie uregulowane zostało w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów art. 135 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym:

Państwa członkowskie zwalniają transakcje: udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę.

Przytoczony przepis Dyrektywy dotyczy tylko ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami. W związku z tym należy uznać, że wszelkie inne czynności niewymienione w tym przepisie nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na jego podstawie.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.):

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W myśl zaś art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Jednocześnie, w myśl art. 43 ust. 15 ustawy:

Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1)czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2)usług doradztwa;

3)usług w zakresie leasingu.

Ponadto, zwrócić należy uwagę na art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:

Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:

1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;

2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.

Stosownie zaś do art. 43 ust. 23 ustawy:

Podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia.

Powyższe przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku, w tym m.in. w zakresie usług pośrednictwa, których przedmiotem są udziały /akcje w spółkach czy udzielanie kredytów / pożyczek, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.

Należy wskazać, że ww. zwolnienia mają charakter przedmiotowy, gdzie przede wszystkim istotną przesłanką do skorzystania ze zwolnienia jest rodzaj świadczonej usługi - cechy, które ją wyróżniają. Ustawodawca szczególny nacisk położył na stronę przedmiotową, nie dokonując zawężenia omawianych zwolnień wyłącznie do określonej grupy podmiotów. Zatem podkreślić należy, że wystarczającą przesłanką pozwalającą objąć zwolnieniem daną czynność jest wykazanie jej związku ze wskazanymi w ww. przepisach czynnościami, przy czym związek ten musi być wyraźny i nie odbiegać od świadczenia usług finansowych, wypaczając przez to istotę przewidzianego zwolnienia.

Powyższy pogląd potwierdza orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C‑2/95 pomiędzy Sparekassernes Datacenter (SDC) a Skatteministeriet (Dania), w którym Trybunał stwierdził, że:

„zwolnienie dotyczące usług finansowych nie jest uzależnione od tego, czy usługa jest wykonywana przez instytucję, która wstępuje w prawny związek z końcowym odbiorcą. Fakt, że dana transakcja jest wykonywana przez osobę trzecią, ale z punktu widzenia końcowego odbiorcy wydaje się być usługą wykonywaną przez bank, nie wyklucza objęcia jej zwolnieniem”.

Mając na uwadze wykładnię zwolnień od podatku przewidzianych w art. 43 ust. 1 pkt 40a, 41 i 38 ustawy oraz w art. 135 ust. 1 lit. b) i f) Dyrektywy 2006/112/WE, konieczne jest zdefiniowanie pojęcia „usług pośrednictwa”. W związku z tym, że ani ustawa o podatku od towarów i usług, ani Dyrektywa 112 nie definiują tego pojęcia, w celu określenia, jakie czynności należy rozumieć pod pojęciem usług pośrednictwa, należy oprzeć się na wykładni językowej, wspieranej przy tym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, wersja internetowa: http://sjp.pwn.pl), przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron. Równorzędnie, przez pośrednictwo rozumie się kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych, a więc załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, uczestniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym zakresie stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo. Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, że bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika. Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema stronami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.

W celu rozstrzygnięcia, co w świetle przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa” warto odnieść się do wyroku z 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, w którym TSUE stwierdził, że

„(…) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.

Natomiast w wyroku z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd. Trybunał orzekł, że pojęcie pośrednictwa obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa.

Działalność ta może obejmować m.in. wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych. Celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. TSUE w orzeczeniu tym uznał, że znaczenie słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy odnosi się „do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywaniu kontaktu z drugą stroną lub negocjowaniu, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy.

Zatem, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, usługa pośrednictwa powinna stanowić:

• usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie;
• z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej;
• celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy);
• usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

W konsekwencji, żeby uznać daną działalność za pośrednictwo konieczne jest, aby pośrednik wykonał przynajmniej niektóre z czynności:

• wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia umowy;
• uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę;
• prowadzenie negocjacji polegających na jednoznacznie określonym akcie mediacji;
• nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron.

Nie oznacza to, że pośrednik nie może wykonywać dodatkowych czynności, jednakże aby czynności te można było zaliczyć do czynności pośredniczących konieczne jest, aby wywoływały skutek lub miały na celu wywołanie skutku dla wszystkich stron transakcji, innymi słowy konieczne jest, aby skutek tych czynności znalazł odzwierciedlenie w zawartej umowie pomiędzy stronami.

W odniesieniu do przedstawionych we wniosku wątpliwości wskazać należy, że wymienione przez Pana czynności mają charakter jednej złożonej Usługi (w zakresie danej kategorii usługi). Wskazał Pan, że wszystkie czynności podejmowane w ramach realizacji umów będą miały na celu (w zależności od kategorii Usługi) doprowadzenie do zawarcia umowy pomiędzy potencjalnym sprzedawcą / nabywcą udziałów lub akcji a Zleceniodawcą / doprowadzeniu do pozyskania inwestora, który obejmie nowo wyemitowane udziały lub akcje. Są one łącznie ciągiem czynności ukierunkowanych na osiągnięcie zakładanego przez Zleceniodawcę celu w postaci zawarcia transakcji / pozyskania inwestora. Żadne z tych działań, realizowanych odrębnie, nie stanowi dla Zleceniodawcy celu samego w sobie (są one podporządkowane celowi nadrzędnemu, jakim jest przeprowadzenie transakcji).

Wskazał Pan, że zamierza Pan świadczyć opisane kategorie Usług:

1) Usługi pośrednictwa w sprzedaży akcji lub udziałów, świadczone na rzecz aktualnego właściciela akcji / udziałów (Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów);

2) Usługi pośrednictwa w sprzedaży akcji lub udziałów, świadczone na rzecz podmiotu właściwego tj. podmiotu, w którym udziały są posiadane (Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego);

3) Usługi pośrednictwa w procesie nabycia udziałów / akcji, świadczone na rzecz inwestora zainteresowanego nabyciem udziałów / akcji (Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów);

4) Usługi pośrednictwa świadczone na rzecz spółek kapitałowych, polegające na pozyskaniu inwestora, który obejmie nowo wyemitowane akcje / udziały spółki w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego (Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora).

Umowy dotyczące świadczenia Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usług pośrednictwa w nabyciu udziałów mogą być zawierane w dwóch alternatywnych wariantach:

• w Wariancie 1 umowy będą określać, że Pana świadczenia będą ukierunkowane wyłącznie na transakcję sprzedaży / nabycia udziałów (akcji) w spółce,
• w Wariancie 2 umowa może przewidywać, że Pana działania (w tym wstępne działania w zakresie poszukiwania sprzedawcy / nabywcy, doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji) mogą być ukierunkowane zarówno na sprzedaż udziałów w spółce, jak również na pozyskanie sprzedawcy / nabywcy zainteresowanego sprzedażą / nabyciem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Następnie jednak w trakcie uzgadniania wstępnych warunków transakcji będzie podejmowana decyzja w zakresie struktury transakcji jako sprzedaży udziałów w spółce przez Zleceniodawcę / sprzedaży przedsiębiorstwa przez samą spółkę. Pana wniosek i pytania dotyczą w ramach Wariantu 2 sytuacji, gdy całość Pana działań na podstawie umów zawartych w Wariancie 2 finalnie prowadzi do transakcji polegającej na sprzedaży/nabycia udziałów lub akcji w spółce.

Wskazał Pan, że w ramach Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów będzie Pan zawierał umowy ze Zleceniodawcami będącymi aktualnymi właścicielami udziałów lub akcji, na podstawie których będzie Pan zobowiązany do wykonywania następujących czynności (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Przygotowanie do transakcji i przeprowadzanie prezentacji na temat spółki, której udziały mają być przedmiotem sprzedaży. W tym zakresie przeprowadzi Pan diagnostykę spółki w celu najlepszego jej pozycjonowania względem oczekiwań inwestorów oraz przygotuje memorandum informacyjne, zawierające m.in.: opis aktywów spółki, pełne dane finansowe wraz z ich prognozami;

2) Przygotowanie strategii w zakresie pozyskania nabywcy i przeprowadzenia procesu sprzedaży udziałów oraz koordynacji tego procesu. W tym zakresie pomoże Pan Zleceniodawcy w określeniu profilu potencjalnych inwestorów oraz ustaleniu struktury transakcji;

3) Aktywne poszukiwanie potencjalnych nabywców (inwestorów) udziałów lub akcji oraz nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi inwestorami. W tym zakresie:

• przedstawi Pan propozycję inwestycyjną potencjalnym inwestorom, którzy mogą być zainteresowani spółką w tym jej aktywami oraz samą transakcją (tzw. „długa lista”).
• nawiąże Pan kontakty z potencjalnymi inwestorami poprzez bezpośredni kontakt z członkami kierownictwa odpowiedzialnymi za potencjalną inwestycję oraz przekaże im wstępną informację z propozycją inwestycyjną (tzw. „teaser letter”) przygotowaną na bazie memorandum informacyjnego;
• przekaże Pan (po potwierdzeniu zainteresowania oraz podpisaniu zobowiązania do zachowania poufności) memorandum informacyjne do wyselekcjonowanych i zaakceptowanych przez Zleceniodawcę potencjalnych inwestorów;
• będzie Pan utrzymywał regularne kontakty z potencjalnymi inwestorami w celu monitorowania biegu wydarzeń oraz wywierania wpływu na decyzję potencjalnych inwestorów;
• dołoży Pan starań, aby umożliwić potencjalnym inwestorom przeprowadzenie szybkiego procesu decyzyjnego związanego z rozpatrzeniem otrzymanej propozycji inwestycyjnej oraz przygotowaniem oferty;

4) Doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji z potencjalnym inwestorem. W tym zakresie:

• dokona Pan oceny wstępnych, niewiążących ofert wyrażających zainteresowanie potencjalnych inwestorów nabyciem spółki. Na tej podstawie zostanie wyłoniony jeden lub więcej potencjalnych inwestorów proponujących najkorzystniejsze warunki transakcji oraz przedstawiających najwyższą wiarygodność jej zawarcia;
• wspólnie ze Zleceniodawcą przeprowadzi Pan wstępną turę negocjacji z potencjalnymi inwestorami, w celu uzyskania poprawionych ofert zawierających jak najkorzystniejsze warunki transakcyjne;
• będzie Pan wspierał Zleceniodawcę w negocjacjach związanych z ustaleniem kluczowych warunków transakcji i podpisaniem dokumentu o charakterze niewiążącym lub warunkowo-wiążącym (np. list intencyjny);

5) Nadzór nad przeprowadzaniem procesów due diligence (tj. procesów polegających na prawnym, podatkowym, komercyjnym oraz finansowym badaniu podmiotów, które mają być przedmiotem transakcji, dokonywany z reguły przez zewnętrznych ekspertów zatrudnionych przez potencjalnych nabywców udziałów). W tym zakresie będzie Pan koordynował proces badania dokumentów źródłowych dotyczących spółki (due diligence) przez wybranego potencjalnego nabywcę oraz jego doradców. Zakres wsparcia będzie obejmował także koordynację i pomoc w przygotowaniu spółki do procesu due diligence finansowego, podatkowego, prawnego oraz ew. komercyjnego;

6) Uczestnictwo w negocjacjach końcowych i zamknięcie transakcji. W tym zakresie będzie Pan uczestniczył w negocjacjach końcowych w zakresie ustalenia kluczowych warunków transakcji oraz doprowadzeniu do zawarcia umowy sprzedaży udziałów / akcji;

7) (Według uznania Zleceniodawcy) przedstawienie rekomendacji w zakresie wyboru prawników i ekspertów podatkowych oraz współpraca z doradcami prawnymi zleceniodawcy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia transakcji sprzedaży udziałów (np. w toku negocjacji, rewizji projektów umów umów);

8) Ogólny nadzór i koordynacja samego procesu przeprowadzenia sprzedaży (w tym nadzór nad procesem przygotowania dokumentacji związanej z transakcją sprzedaży udziałów).

Zawierane przez Pana umowy w zakresie świadczenia omawianej kategorii usług będą mogły być zawierane w dwóch alternatywnych wariantach (Wariancie 1 oraz Wariancie 2). W tym drugim przypadku Pana pytania dotyczą sytuacji, gdy w wyniku uzgodnienia wstępnych warunków transakcji podejmowana jest decyzja o ustrukturyzowaniu transakcji jako sprzedaży udziałów / akcji, co oznacza, że Pana dalsze działania są ukierunkowane na doprowadzenie do zawarcia transakcji sprzedaży udziałów lub akcji.

Zakres Pana świadczeń wykonywanych w ramach kategorii Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego nie będzie się różnił od zakresu usług opisanych wyżej, świadczonych na rzecz udziałowca / akcjonariusza spółki.

Różnica będzie polegała w samym podmiocie zlecającym usługę, tj. podmiocie Zleceniodawcy. O ile w przypadku Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów zlecającym usługę (i podmiotem wypłacającym Panu wynagrodzenie) będzie udziałowiec / akcjonariusz spółki, w której udziały mają być sprzedane, w omawianym przypadku podmiotem zlecającym usługę będzie sama spółka (tj. podmiot, którego udziały / akcje mają być przedmiotem sprzedaży).

W takim przypadku, choć podmiotem formalnie zlecającym usługę oraz wypłacającym wynagrodzenie będzie dana spółka, faktycznym beneficjentem Pana działań będzie jej udziałowiec / wspólnik, który w wyniku podjętych przez Pana czynności zawrze transakcję sprzedaży udziałów / akcji.

Podobnie, jak w przypadku Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów, zawierane przez Pana umowy w zakresie świadczenia omawianej kategorii usług będą mogły być zawierane w dwóch alternatywnych wariantach (Wariancie 1 oraz Wariancie 2). W tym drugim przypadku Pana pytania dotyczą sytuacji, gdy w wyniku uzgodnienia wstępnych warunków transakcji podejmowana jest decyzja o ustrukturyzowaniu transakcji jako sprzedaży udziałów / akcji, co oznacza, że Pana dalsze działania są ukierunkowane na doprowadzenie do zawarcia transakcji sprzedaży udziałów lub akcji.

Wskazał Pan również, że w ramach Usług pośrednictwa w nabyciu udziałów będzie Pan zawierał umowy ze Zleceniodawcami będącymi inwestorami zainteresowanymi w nabywaniu spółek. Istota usług będzie więc zbliżona do istoty usług opisanych wyżej (tj. Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów i Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego), z tą różnicą, że w tym przypadku będzie Pan działał na zlecenie inwestora, nie zaś podmiotu dokonującego sprzedaży spółki.

Na podstawie zawieranych umów będzie Pan zobowiązany do wykonywania następujących czynności (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Identyfikacja spółek do przejęcia / analiza możliwości przejęcia spółek lub sieci spółek. W tym zakresie będzie definiował Pan wraz ze Zleceniodawcą profil spółek do nabycia oraz uzgadniał harmonogram działań. Dokona Pan szczegółowego przeglądu potencjalnych celów nabycia, aby zweryfikować korzyści i zyski dla Zleceniodawcy wynikające z potencjalnych nabyć. Analiza zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem strategicznych wymagań Zleceniodawcy. Wynikiem tych działań będzie przygotowanie raportu lub kompleksowej listy potencjalnych celów (tzw. "długa lista") zgodnie z kryteriami uzgodnionymi ze Zleceniodawcą. Na podstawie "długiej listy", Zleceniodawca wybierze i zatwierdzi, z którymi podmiotami Wnioskodawca ma się skontaktować (tzw. „krótka lista”);

2) Nawiązanie kontaktów, wizyty i wstępne negocjacje z wybranymi podmiotami. W tym zakresie skontaktuje się Pan z udziałowcami celów z "krótkiej listy", aby ustalić ich gotowość do sprzedaży oraz pozyskać dodatkowe informacje. Na podstawie tych działań będzie Pan przedstawiał dalsze informacje oraz rekomendacje Zleceniodawcy w zakresie dodatkowych informacji uzyskanych o celach oraz zainteresowania udziałowców sprzedażą. Na tej podstawie Zleceniodawca zadecyduje, czy kontynuować potencjalne nabycie jednego lub więcej celów;

3) Wsparcie Zleceniodawcy w przygotowaniu niewiążącej oferty nabycia spółki. W tym zakresie będzie wspierał Pan Zleceniodawcę w dalszych rozmowach i negocjacjach dotyczących listu intencyjnego, w tym ceny zakupu. W ramach tych prac zostanie przygotowany list intencyjny obejmujący m.in.: wskazanie ceny zakupu, wielkość udziału spółki do nabycia, kluczowe warunki potencjalnej transakcji, rolę kierownictwa/właścicieli spółki po transakcji, inne kluczowe elementy niezbędne do pomyślnego zakończenia transakcji, we współpracy z doradcami prawnymi, podatkowymi i audytorskimi Zleceniodawcy;

4) Kompleksowe wsparcie w ramach procesu due diligence, uczestnictwo w negocjacjach oraz wsparcie przy zawarciu transakcji. W tym zakresie będzie wspierać Pan Zleceniodawcę w dalszych krokach związanych z doprowadzeniem transakcji do skutku, co obejmuje:

• Strukturyzację transakcji,
• Koordynację procesu due diligence prawnego, podatkowego, komercyjnego i finansowego,
• Doradztwo w zakresie strategii i taktyki negocjacyjnej,
• Uczestnictwo w spotkaniach i negocjacjach ze sprzedawcą,
• Koordynację przygotowania ostatecznej umowy i dokumentacji,
• Koordynację przejęcia do momentu zamknięcia transakcji.

Z kolei istotą Usług pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora jest pozyskanie dla spółki inwestora, który zdecyduje się na objęcie udziałów / akcji w ramach podwyższenia kapitału zakładowego Zleceniodawcy połączonego z emisją nowych udziałów / akcji. W ten sposób Zleceniodawca uzyska nowego inwestora (i środki na rozwój działalności gospodarczej), zaś inwestor stanie się nowym współudziałowcem Zleceniodawcy.

Zakres wykonywanych przez świadczeń Pana jest bardzo zbliżony do opisu świadczeń opisanych w ramach Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów, z tą różnicą, że efektem jest doprowadzenie dwóch stron do objęcia nowo wyemitowanych udziałów (nie zaś sprzedaży istniejących udziałów).

W ramach świadczenia tej kategorii Usług, Pana działania obejmują (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Przygotowanie do transakcji i przeprowadzanie prezentacji na temat spółki, która ma dokonać podwyższenia kapitału poprzez emisję nowych udziałów. W tym zakresie przeprowadzi Pan diagnostykę spółki w celu najlepszego jej pozycjonowania względem oczekiwań inwestorów oraz przygotuje memorandum informacyjne, zawierające m.in.: opis aktywów spółki, pełne dane finansowe wraz z ich prognozami.

2) Opracowywanie strategii w zakresie przeprowadzenia procesu podwyższania kapitału / emisji udziałów będących własnością Zleceniodawców. W tym zakresie pomoże Pan Zleceniodawcy w określeniu profilu potencjalnych inwestorów oraz ustaleniu struktury transakcji.

3) Aktywne poszukiwanie potencjalnych nabywców (inwestorów) oraz nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi inwestorami. W tym zakresie, czynności podejmowane przez Pana, będą analogiczne do czynności w zakresie poszukiwania potencjalnych nabywców, opisanych w przypadku Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów.

4) Doprowadzenie do uzgodnienia wstępnych warunków transakcji z potencjalnym inwestorem.

W tym zakresie, czynności podejmowane przez Pana w zakresie uzgodnienia wstępnych warunków transakcji będą analogiczne do opisanych w przypadku Usług pośrednictwa w sprzedaży udziałów.

5) Nadzór nad przeprowadzaniem procesów due diligence przez potencjalnych nabywców udziałów będących własnością Zleceniodawców. W tym zakresie będzie Pan koordynował proces badania dokumentów źródłowych dotyczących Spółki (due diligence) przez wybranego potencjalnego inwestora oraz jego doradców. Zakres wsparcia będzie obejmował w szczególności koordynację i pomoc w przygotowaniu Spółki do due-diligence finansowego, podatkowego, prawnego oraz ew. komercyjnego.

6) Uczestnictwo w negocjacjach końcowych i zamknięcie transakcji: będzie Pan uczestniczył w przeprowadzeniu negocjacji końcowych w zakresie ustalenia kluczowych warunków oraz parametrów podwyższenia kapitału zakładowego, emisji udziałów / akcji.

9) (Według uznania Zleceniodawcy) przedstawienie rekomendacji w zakresie wyboru prawników i ekspertów podatkowych oraz współpraca z doradcami prawnymi zleceniodawcy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia transakcji sprzedaży udziałów (np. w toku negocjacji, rewizji projektów umów umów).

7) Ogólny nadzór i koordynacja procesu związanego z przeprowadzeniem transakcji pomiędzy stronami.

Z uwagi na przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa i orzecznictwo TSUE należy stwierdzić, że w zakres świadczonych przez Pana usług wchodzi szereg czynności, które nie ograniczają się wyłącznie do czynności technicznych. Usługi świadczone przez Pana będą polegały na doprowadzeniu do zawarcia finalnej umowy (np. umowy sprzedaży/nabycia udziałów/akcji) pomiędzy stronami transakcji. Będzie Pan wykonywał czynności polegające na poszukiwaniu i nawiązywaniu kontaktu z potencjalnymi inwestorami. Będzie Pan odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzanie prezentacji na temat spółki, której udziały/akcje mają być przedmiotem sprzedaży/nabycia, a także do koordynacji tego procesu. Ponadto, będzie Pan prowadził nadzór nad przeprowadzeniem procesu sprzedaży/nabycia. Będzie Pan uczestniczył w rozmowach pomiędzy stronami transakcji oraz prowadził negocjacje dotyczące transakcji sprzedaży/nabycia udziałów/akcji.

Z okoliczności sprawy wynika również, że w sprawie nie znajdą zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy. Wskazane wyżej czynności, które będzie Pan wykonywać należy uznać za usługi pośrednictwa, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a lub 41 ustawy, podlegające zwolnieniu od podatku VAT. Jak wynika z okoliczności sprawy, ww. czynności mają na celu uczynienie wszystkiego co możliwe, aby dwie strony zawarły umowę. Wskazane czynności nie ograniczają się jedynie do czynności administracyjnych czy technicznych, nie polegają też jedynie na przekazywaniu informacji stronom transakcji. Dokonuje Pan szeregu czynności zmierzających do zawarcia umowy sprzedaży/nabycia udziałów/akcji pomiędzy sprzedającym a nabywcą udziałów/akcji, wskazanych w powołanym orzecznictwie TSUE jako wymagane elementy pośrednictwa.

W związku z powyższym, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego, Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów oraz Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora dotyczące odpowiednio zbycia bądź nabycia udziałów bądź akcji, które zamierza Pan świadczyć, będą stanowiły świadczenia kompleksowe (w zakresie danej kategorii usług), spełniają przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a lub 41 ustawy i będą korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu, jednak tylko w przypadku, jeżeli miejscem świadczenia - a zarazem opodatkowania tej usługi - będzie terytorium Polski. Co istotne, wskazane usługi będą korzystały z ww. zwolnień od podatku niezależnie od tego, czy będą to udziały/akcje w Spółkach Nieruchomościowych czy innych niż Spółki Nieruchomościowe, a także niezależnie od tego, ile tych udziałów/akcji będzie przedmiotem transakcji.

Pana wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 6 dotyczą określenia, czy Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania będą korzystały ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 39 ustawy zarówno wówczas, gdy prowadzą one do pozyskania przez Zleceniodawcę finansowania w postaci pożyczki lub kredytu, jak również wówczas, gdy finansowanie zostanie udzielone Zleceniodawcy na podstawie innych opisanych w stanie faktycznym instrumentów finansowych.

Należy zauważyć, że z okoliczności sprawy wynika, że przedstawione przez Pana w pytaniu nr 6 wątpliwości dotyczą prawa do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, bowiem art. 43 ust. 1 pkt 39 ustawy dotyczy zwolnienia od podatku dla usług w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, a także zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. Z kolei przedstawione przez Pana wątpliwości sprowadzają się do pozyskania finansowania, która to kwestia została uregulowana w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, w związku z tym ten artykuł będzie podlegał analizie.

W ramach wskazanych Usług pośrednictwa w pozyskaniu finansowania będzie Pan świadczył usługi, które prowadzą do pozyskania finansowania niezbędnego Zleceniodawcy np. do realizacji planowanych przez niego transakcji. Przez pozyskanie finansowania należy rozumieć podejmowanie szeregu działań mających na celu doprowadzenie przez Zleceniobiorcę do podpisania umowy, na podstawie których Zleceniobiorcy zostaną udostępnione środki finansowe (przez bank, inwestorów prywatnych, fundusz inwestycyjny, fundusz "mezzanine" lub inne podmioty). Środki finansowe mogą więc być udostępnione przez finansującego:

• w drodze udzielenia Zleceniobiorcy pożyczki lub kredytu;
• w drodze udzielenia pożyczki mezzanine, tj. udzielenia finansowania łączącego cechy finansowania długiem (np. pożyczką) i kapitałem własnym (np. emisją nowych udziałów), polegającego m.in. na tym, że spłata udzielonego finansowania w postaci pożyczki jest zabezpieczona możliwością konwersji wierzytelności podmiotu udzielającego finansowanie na kapitał zakładowy pożyczkobiorcy;
• w innej formie, np. w drodze nabycia obligacji wyemitowanych przez Zleceniobiorcę, udzielenia tzw. pożyczki podporządkowanej lub nabycia warrantów wyemitowanych przez Zleceniobiorcę (warrant to instrument pochodny, który daje jego posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, do zakupu, lub rzadziej sprzedaży, określonej liczby akcji spółki lub innych instrumentów bazowych po z góry ustalonej cenie, zwanej ceną wykonania lub ceną subskrypcji, w określonym czasie lub do określonego terminu).

Na podejmowane przez Pana czynności związane z przedmiotową usługą składają się następujące czynności (zakres poszczególnych czynności może nieznacznie różnić się w zależności od określonej transakcji, poniżej opisany został typowy proces):

1) Przygotowanie do pozyskania finansowania. W ramach tego kroku dokonuje Pan diagnostyki Zleceniodawcy w celu optymalnego ustrukturyzowania finansowania (zarówno dłużnego jak i kapitałowego) oraz wspiera (doradza) Zleceniodawcę w zakresie: określenia profilu inwestorów oraz podmiotów finansujących, sformułowania strategii pozyskania Inwestora oraz finansowania dłużnego oraz ustalenia najkorzystniejszej struktury Transakcji. Przygotowuje Pan krótkie podsumowanie propozycji finansowej („Teaser Letter”) a także dokument prezentujący Zleceniodawcę dla potencjalnych Inwestorów oraz podmiotów finansujących.

2) Poszukiwanie podmiotów finansujących, przedstawienie podmiotów finansujących, negocjacje oraz obsługa kontaktów z podmiotami finansującymi. W ramach tych czynności - w uzgodnieniu ze Zleceniodawcą - przedstawi Pan propozycję finansową wybranym inwestorom oraz podmiotom finansującym, którzy mogą być zainteresowani inwestycją oraz udzieleniem finansowania (tzw. "długa lista"). Następnie nawiąże Pan bezpośrednie kontakty z potencjalnymi inwestorami i podmiotami finansującymi, a po potwierdzeniu przez nich zainteresowania i podpisaniu zobowiązania do zachowania poufności, przekaże im dokument informacyjny oraz będzie utrzymywał z nimi kontakt roboczy. W przypadku wybranych inwestorów i podmiotów finansujących zorganizuje Pan spotkanie mające na celu potwierdzenie zainteresowania tych inwestorów i podmiotów finansujących udzieleniem finansowania Zleceniodawcy.

Przygotuje Pan także i prześle wybranym przez Zleceniodawcę podmiotom finansującym dokument informacyjny / dokument prezentacji menadżerskiej zawierający informacje finansowe o Zleceniodawcy. Następnie:

• będzie Pan koordynował komunikację pomiędzy Zleceniodawcą a potencjalnymi podmiotami finansującymi, w tym w szczególności będzie pomagał Zleceniodawcy opracować konkretne odpowiedzi;
• będzie Pan także utrzymywał regularne kontakty robocze z podmiotami finansującym w celu monitorowania prac oraz procesu decyzyjnego po ich stronie celem uzyskania ofert finansowania od wszystkich zainteresowanych stron w możliwie zbliżonym czasie;
• dokona Pan oceny wstępnych, niewiążących ofert wyrażających zainteresowanie udzieleniem finansowania. Na tej podstawie sporządzona zostanie "krótka lista" najatrakcyjniejszych ofert biorąc pod uwagę zarówno zaproponowane warunki finansowania jak również wiarygodność finansową podmiotów finansujących;
• będzie Pan uczestniczył we wstępnych negocjacjach związanych z ustaleniem kluczowych warunków finansowania i podpisaniem dokumentów o charakterze niewiążącym lub warunkowo-wiążącym (np. „list intencyjny”) z wybranymi podmiotami finansującymi;
• wspomoże Pan Zleceniodawcę w procesie due dilligence finansowym.

3) Negocjacje końcowe, pozyskanie finansowania i zawarcie transakcji. W tym zakresie, po podpisaniu listu intencyjnego z wybranymi podmiotami finansującymi, będzie Pan koordynować proces badania przez podmioty finansujące dokumentów źródłowych Zleceniodawcy (badanie due diligence). Zakres wsparcia będzie obejmował w szczególności koordynację i pomoc w przygotowaniu Zleceniodawcy do badania finansowego, prawnego, podatkowego oraz operacyjnego, efektywne zarządzanie VDR oraz nadzór nad przepływem informacji oraz obiegiem dokumentacji w ramach VDR pomiędzy Zleceniodawcą a podmiotami finansującymi.

Następnie będzie Pan uczestniczył we wsparciu Zleceniodawcy w zakresie wyboru ofert wiążących. Będzie Pan także organizował oraz uczestniczył w negocjacjach w tym w przeprowadzeniu negocjacji końcowych w zakresie ustalenia kluczowych warunków finansowania oraz doprowadzeniu do podpisania umowy udzielenia finansowania.

W opisie sprawy wskazał Pan, że wszystkie czynności podejmowane w ramach realizacji umów będą miały na celu (w zależności od kategorii Usługi) doprowadzenie do dostarczenia Zleceniodawcy finansowania (np. w postaci pożyczki). Są więc one łącznie ciągiem czynności ukierunkowanych na osiągnięcie zakładanego przez Zleceniodawcę celu w postaci pozyskania finansowania. Żadne z tych działań, realizowanych odrębnie, nie stanowi dla Zleceniodawcy celu samego w sobie (są one podporządkowane celowi nadrzędnemu, jakim jest pozyskanie finansowania).

Wskazał Pan, że przez pozyskanie finansowania należy rozumieć podejmowanie szeregu działań mających na celu doprowadzenie przez Zleceniobiorcę do podpisania umowy, na podstawie których Zleceniobiorcy zostaną udostępnione środki finansowe (przez bank, inwestorów prywatnych, fundusz inwestycyjny, fundusz "mezzanine" lub inne podmioty). Środki finansowe mogą więc być udostępnione przez finansującego:

• w drodze udzielenia Zleceniobiorcy pożyczki lub kredytu;
• w drodze udzielenia pożyczki mezzanine. tj. udzielenia finansowania łączącego cechy finansowania długiem (np. pożyczką) i kapitałem własnym (np. emisją nowych udziałów), polegającego m.in. na tym, że spłata udzielonego finansowania w postaci pożyczki jest zabezpieczona możliwością konwersji wierzytelności podmiotu udzielającego finansowanie na kapitał zakładowy pożyczkobiorcy.
• w innej formie np. w drodze nabycia obligacji wyemitowanych przez Zleceniobiorcę, udzielenia tzw. pożyczki podporządkowanej lub nabycia warrantów wyemitowanych przez Zleceniobiorcę (warrant to instrument pochodny, który daje jego posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, do zakupu, lub rzadziej sprzedaży, określonej liczby akcji spółki lub innych instrumentów bazowych po z góry ustalonej cenie, zwanej ceną wykonania lub ceną subskrypcji, w określonym czasie lub do określonego terminu).

Z uwagi na przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa i orzecznictwo TSUE należy stwierdzić, że w zakres świadczonych przez Pana usług (w kategorii Usług pośrednictwa w pozyskaniu finansowania) wchodzi szereg czynności, które nie ograniczają się wyłącznie do czynności technicznych. Usługi świadczone przez Pana będą polegały na doprowadzeniu do zawarcia finalnej umowy pomiędzy stronami transakcji. Całokształt opisanych przez Pana czynności, obejmujących przygotowanie do pozyskania finansowania, poszukiwanie podmiotów finansujących, przedstawienie podmiotów finansujących Zleceniodawcy, negocjacje oraz obsługa kontaktów z podmiotami finansującymi, negocjacje końcowe, które prowadzą do pozyskanie finansowania i zawarcie transakcji, należy uznać za usługi pośrednictwa, o których mowa odpowiednio w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy (w przypadku wymienionych w tej kategorii usług pożyczek) i w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy (w przypadku wymienionych w tej kategorii obligacji oraz warrantów), podlegające zwolnieniu od podatku VAT. Jak wynika z okoliczności sprawy, ww. czynności mają na celu uczynienie wszystkiego co możliwe, aby dwie strony zawarły umowę. Wskazane czynności nie ograniczają się jedynie do czynności administracyjnych czy technicznych, nie polegają też jedynie na przekazywaniu informacji stronom transakcji. Ponadto w umowach, które będą zawierane ze Zleceniobiorcami, należne Panu wynagrodzenie może być określone na dwa sposoby:

• Po pierwsze, wynagrodzenie może być należne wyłącznie w przypadku osiągnięcia celu (nie będzie ono w ogóle należne, jeżeli transakcja / udzielenie finansowania nie dojdzie do skutku),
• Po drugie, podobnie do struktury wskazanej powyżej, zasadnicza wartość wynagrodzenia może być należna jedynie w przypadku osiągnięcia celu (i ta część wynagrodzenia nie będzie w ogóle należna, jeżeli transakcja / udzielenie finansowania nie dojdzie do skutku), przy czym przysługują Panu jednocześnie płatności miesięczne (opłata ryczałtowa) za podejmowane działania zmierzające do osiągnięcia celu umowy.

Niezależnie jednak od wyszczególnienia w umowie różnych elementów składowych, w każdym przypadku wynagrodzenie wypłacane jest za wszystkie realizowane czynności, które - jak wskazano powyżej - mają z punktu widzenia Zleceniodawcy jeden, łączny cel.

Okoliczności sprawy nie wskazują również, żeby w sprawie znalazły zastosowanie wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy.

W związku z powyższym, Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania, które zamierza Pan świadczyć będą stanowiły świadczenia kompleksowe, spełniające przesłanki wynikające odpowiednio z art. 43 ust. 1 pkt 38 oraz art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy, tj. będą korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. przepisów, jednak tylko w przypadku, jeżeli miejscem świadczenia a zarazem opodatkowania tych usług będzie terytorium Polski.

Należy w tym miejscu podkreślić, że w przypadku świadczenia usług istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależeć będzie, czy dana usługa podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie. Zatem istotną kwestią w przedmiotowej sprawie w celu ustalenia, czy ww. świadczone przez Pana usługi podlegają opodatkowaniu VAT w Polsce, jest przeanalizowanie przepisów dotyczących miejsca świadczenia tych usług, zgodnie z art. 28b ustawy i następnymi.

Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług regulują przepisy art. 28a do 28o ustawy.

W myśl art. 28a ustawy:

Na potrzeby stosowania przepisów regulujących miejsce świadczenia przy świadczeniu usług:

1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:

a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,

b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;

2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.

Powołany powyżej art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy, która ma zastosowanie tylko w przypadku ustalania miejsca świadczenia usług. Użyta w ww. przepisie nazwa „podatnik” odnosi się w zasadzie do „przedsiębiorcy” prowadzącego działalność gospodarczą. Podatnikiem według tej regulacji jest podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Za podatników, w świetle art. 28a pkt 1 ustawy, uznawane są również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ustawy:

1. Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.

2. W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

3. W przypadku gdy podatnik będący usługobiorcą nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 2, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym posiada on stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Z niniejszych przepisów ustawy wynika zatem, że co do zasady, usługa świadczona na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy inna niż wskazana w art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy podlega opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, chyba że jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej usługobiorcy, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, wówczas miejscem świadczenia tej usługi jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, dla którego ta usługa jest świadczona.

Ogólna zasada dotycząca określania miejsca świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami zawarta została w art. 28c ust. 1 ustawy, zgodnie z którym:

Miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 28d, art. 28e, art. 28f ust. 1, 2 i 3, art. 28g ust. 2 i art. 28h-28n.

Stosownie zaś do art. 28d ustawy:

Miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób trzecich jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja.

Jak stanowi art. 28l pkt 5 ustawy:

W przypadku świadczenia na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, posiadających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza terytorium Unii Europejskiej, usług bankowych, finansowych, ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, z wyjątkiem wynajmu sejfów przez banki, miejscem świadczenia usług jest miejsce, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Powyższe przepisy uzależniają określenie miejsca świadczenia usługi od statusu podmiotu, na rzecz którego usługa jest świadczona. Zatem, aby prawidłowo zastosować przepisy prawa w tym zakresie konieczna jest odpowiednia identyfikacja statusu kontrahenta. Pojęcie podatnika zdefiniowane w art. 28a ustawy obejmuje podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, ale również podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą zdefiniowaną w innych systemach prawnych, której definicja odpowiada definicji przyjętej w ustawie. Zatem jako podatnika należy traktować również podatnika podatku od wartości dodanej czy podatku o podobnym charakterze, a w przypadku braku tego rodzaju podatków w danym systemie prawnym, każdy podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą odpowiadającą tej, która została określona w art. 15 ust. 2 ustawy.

Jak wynika z wniosku, Usługi będą świadczone na rzecz osób fizycznych lub osób prawnych (Zleceniodawcy). Zleceniodawcy mogą posiadać siedzibę / stałe miejsce zamieszkania / stałe miejsce prowadzenia działalności będące odbiorcą usługi albo w Polsce albo poza terytorium Polski.

Mając na uwadze powyższe, gdy będzie Pan świadczył opisane Usługi na rzecz:

• podatników mających siedzibę działalności gospodarczej, stałe miejsce prowadzenia działalności (jeżeli usługa ta jest świadczona dla tego miejsca), stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu w Polsce
• podmiotów niebędących podatnikami mających siedzibę działalności gospodarczej, stałe miejsce prowadzenia działalności (jeżeli usługa ta jest świadczona dla tego miejsca), stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu w Polsce bądź poza terytorium Polski na terytorium Unii Europejskiej

- miejscem świadczenia tych usług będzie terytorium Polski, a usługi te będą zwolnione od podatku VAT na podstawie odpowiednio art. 43 ust. 1 pkt 40a, 41 lub 38 ustawy.

Natomiast w sytuacji, gdy będzie Pan świadczył Usługi na rzecz:

• podatników mających siedzibę działalności gospodarczej albo stałe miejsce prowadzenia działalności (jeżeli usługa ta jest świadczona dla tego miejsca), bądź stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza Polską,
• podmiotów niebędących podatnikami, posiadającymi siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza terytorium Unii Europejskiej,

- miejsce świadczenia tych usług będzie znajdowało się poza terytorium Polski, zatem usługi te nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce.

W związku z powyższym, Pana stanowisko jest prawidłowe w zakresie uznania, że:

- wszystkie podejmowane przez Pana czynności w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT, jednak tylko w przypadku gdy miejscem świadczenia tych usług będzie terytorium Polski (część pytania nr 1),

- w przypadku, w którym Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów dotyczą Spółek Nieruchomościowych, do usług tych nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 16 ustawy o VAT (pytanie nr 2),

- Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, świadczone w Wariancie 1, będą korzystały (w zakresie, w jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), również wówczas, gdy transakcja będzie dotyczyła 100% udziałów/akcji w danej spółce (zarówno w Spółce Nieruchomościowej, jak również spółce innej niż Spółka Nieruchomościowa) (pytanie nr 3),

- Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu właściwego oraz Usługi pośrednictwa w nabyciu udziałów, świadczone w Wariancie 2, w ramach którego transakcja zostanie ostatecznie ukształtowana oraz zawarta jako sprzedaż / nabycie udziałów lub akcji będą korzystały (w zakresie, w jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), również wówczas, gdy transakcja będzie dotyczyła 100% udziałów/akcji w danej spółce (zarówno w Spółce Nieruchomościowej, jak również spółce innej niż Spółka Nieruchomościowa) (pytanie nr 4),

- Usługi pośrednictwa w pozyskaniu nowego inwestora będą korzystały (w zakresie, jakim miejscem świadczenia tych usług jest Polska) ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT (udziały w spółkach) lub art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT (akcje w spółkach akcyjnych), zarówno gdy dotyczą one Spółek Nieruchomościowych jak również spółek innych niż Spółki Nieruchomościowe (pytanie nr 5),

- Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania są zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy (gdy prowadzą one do pozyskania przez Zleceniodawcę finansowania w postaci pożyczki lub kredytu) (część pytania nr 6)

oraz jest nieprawidłowe w zakresie uznania, że:

- wszystkie podejmowane przez Pana czynności w ramach poszczególnych, opisanych w niniejszym wniosku Usług, będą stanowiły (w zakresie danej kategorii usługi) świadczenie kompleksowe dla celów podatku VAT, a w konsekwencji do wszystkich tych czynności będą miały zastosowanie jednolite zasady opodatkowania podatkiem VAT, jeżeli miejsce świadczenia usług będzie znajdowało się poza terytorium Polski. W tym bowiem przypadku, ustalenie czy wskazane usługi stanowią świadczenie kompleksowe oraz w jaki sposób powinny być opodatkowane leży w kompetencjach państwa, w którym będzie się znajdowało miejsce świadczenia (część pytania nr 1)

- Usługi pośrednictwa w pozyskaniu finansowania są zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy (gdy finansowanie zostanie udzielone Zleceniodawcy na podstawie innych opisanych w opisie sprawy instrumentów finansowych, tj. obligacji oraz warrantów) (część pytania nr 6).

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Należy zaznaczyć, że zakres przedmiotowy wniosku wyznacza pytanie przedstawione przez Wnioskodawcę. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pana wniosku (pytań). Inne kwestie nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)z zastosowaniem art. 119a;

2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.