Interpretacja indywidualna z dnia 29 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.960.2025.3.KKO

Interpretacja indywidualna  – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 września 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 września 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy niepodlegania opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odszkodowania uiszczonego za wycięcie drzew należących do Państwa Gminy. Uzupełnili go Państwo pismem z 12 listopada 2025 r. (wpływu 14 listopada 2025 r. i 25 listopada 2025 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Na terenie działek należących do Gminy …. (…) doszło do samowolnego wycięcia należących do Gminy drzew przez wykonawcę robót. Wykonana inwentaryzacja wykazała, że ścięto i wywieziono … sztuk drzew o łącznej wartości …. zł. Osoba, która dokonała wycięcia ww. drzew, uiściła dobrowolnie na rzecz Gminy odszkodowanie w wysokości określonej w ww. inwentaryzacji, tj. w kwocie … zł.

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo:

1)Działki należące do osoby fizycznej sąsiadują z działkami należącymi do Gminy …., stanowiącymi …., dla których zarządcą i właścicielem jest Gmina ….. Do wycinki drzew doszło w związku z robotami wykonywanymi przez ww. osobę i ….., podczas których doszło również do wkroczenia na terenie działek należących do Gminy ….. Roboty te polegały na wycince drzew i …. oraz nawiezieniu …., dokonaniu rozbiórek ….. Prace powyższe zostały samowolnie wykonane przez osobę fizyczną, nie były w żaden sposób uzgodnione z Gminą …., nie wydano również ww. osobie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Gminę … nie łączyła z osobą fizyczną żadna umowa. W trakcie ww. robót doszło do samowolnego wycięcia należących do Gminy … drzew przez wykonawcę robót bez uzgodnienia z Gminą oraz bez żadnego zezwolenia ze strony Gminy. Gmina … zawiadomiła o ww. fakcie właściwą miejscowo Komendę …. Policji. W sprawie prowadzone było również dochodzenie przez Prokuraturę …. w …., podczas którego w związku z opisanym zdarzeniem osobie fizycznej przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 18 § 1 w zw. z art. 278 § 1 Kodeksu karnego. Na potrzeby ww. postępowania prowadzonego przez Prokuraturę lokalne nadleśnictwo wykonało inwentaryzację, która wykazała, że wskutek opisanego wyżej zdarzenia ścięto i wywieziono … sztuk drzew należących do Gminy … o łącznej wartości … zł. Ww. postępowanie, pomimo wcześniejszego postawienia osobie fizycznej zarzutów, zostało umorzone z uwagi m.in. na naprawienie szkody poniesionej przez Gminę …. przez osobę fizyczną, co skutkowało uznaniem, że opisany czyn cechował się znikomym stopniem społecznej szkodliwości pomimo zrealizowania znamion przestępstwa z art. 278 § 1 Kodeksu karnego.

2)Na potrzeby ww. postępowania prowadzonego przez Prokuraturę …. w … lokalne nadleśnictwo dokonało inwentaryzacji i oszacowało wartość wyciętych drzew na łączną kwotę … zł. Sprawa została załatwiona w drodze ugody i osoba, która dokonała wycięcia ww. drzew uiściła dobrowolnie na rzecz Gminy odszkodowanie w wysokości określonej w ww. inwentaryzacji, tj. w kwocie …. zł.

3)Wysokość odszkodowania została skalkulowana w drodze dokonanej przez lokalne nadleśnictwo inwentaryzacji i odpowiada łącznej wartości wyciętych drzew w kwocie …. zł.

Pytanie

Czy odszkodowanie uiszczone dobrowolnie za wycięcie ww. drzew należących do Gminy, uiszczone w wysokości wskazanej w inwentaryzacji, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie (doprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)

Zdaniem Gminy, w przedstawionym stanie faktycznym nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. Przedmiotowego odszkodowania nie można traktować jako należności z tytułu świadczenia usługi czy dostawy towarów, jest bowiem rekompensatą za pozbawienie właściciela drzew i wynikłe z tego tytułu szkody.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej jako: Ustawa) w art. 5 ust. 1 pkt 1 wskazuje, że przedmiotem opodatkowania jest odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Pojęcie odszkodowania odnaleźć można w art. 361 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego: zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Podkreślić należy, że co do zasady wypłata odszkodowania z istoty nie podlega opodatkowaniu VAT, gdyż nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie wzajemne, w konsekwencji więc dokonana płatność nie jest wynagrodzeniem za usługę, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) Odszkodowanie, które jest instytucją prawa cywilnego, jest świadczeniem polegającym na naprawieniu wyrządzonej szkody. Szkodą jest strata w majątku wierzyciela lub utrata korzyści, które mógł on uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Rozmiar szkody ustala się poprzez porównanie rzeczywistego stanu majątku ze stanem hipotetycznym, czyli takim, który by istniał, gdyby nie nastąpiło działanie lub zaniechanie wywołujące szkodę. Szkoda zgodnie z art. 361 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny obejmuje straty poszkodowanego (damnum emergens) oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans) (wyrok NSA z 29.05.2019 r., I FSK 672/17). Jak wskazuje się w literaturze, usługą podlegającą opodatkowaniu może być jedynie czynność, która została wykonana na skutek woli usługodawcy i usługobiorcy. Tym samym, podobnie jak kradzież, nie może być zakwalifikowana jako odpłatna dostawa towarów (por. wyr. TSUE w sprawie British American Tobacco; zob. także komentarz do art. 6 i 7), tak i za odpłatne świadczenie usług nie może zostać uznany przypadek bezumownego korzystania z rzeczy (T. Michalik, VAT. Komentarz, wyd. 17, 2024, art. 8, Legalis).

Podobnie wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne: O usługach za wynagrodzeniem w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174) można mówić jedynie w sytuacji, gdy istnieje ścisły związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami i wynagrodzenie to może być wyrażone w pieniądzu. (...) Opłata za bezumowne korzystanie z cudzego gruntu - z uwagi na swój odszkodowawczy charakter i sposób ustalania nie może być uznana za wynagrodzenie za usługę, nie ma tu bowiem charakteru ekwiwalentności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2013 r., sygn. I FSK 1315/12).

Tym samym, w omawianej sprawie, świadczenie odszkodowawcze nie wiąże się, jak wynika z opisu, z udostępnieniem, dobrowolnym lub na mocy decyzji uprawnionego podmiotu, rzeczy do określonego zachowania przez usługobiorcę. W takiej sytuacji otrzymane świadczenie nie podlega zdaniem Gminy opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Ponadto, w uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo, że własne stanowisko Gminy … przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej w sprawie oceny prawnej opisu sprawy nie uległo zmianie i jest w pełni podtrzymywane. Zdaniem Gminy w przedstawionym stanie faktycznym nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. Przedmiotowego odszkodowania nie można traktować jako należności z tytułu świadczenia usługi czy dostawy towarów, jest bowiem rekompensatą za pozbawienie właściciela drzew i wynikłe z tego tytułu szkody.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:

W świetle art. 2 pkt 22 ustawy:

W oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Przy czym, świadczenie usług nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy bowiem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy przy tym zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy.

Z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych.

Warto w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I tak, przykładowo w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise TSUE uznał, że określoną czynność można uznać za wykonaną odpłatnie, jeśli istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto gdy odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miała być opodatkowana podatkiem VAT.

Na uwagę zasługuje także orzeczenie z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, gdzie podkreślono, że usługi świadczone są za wynagrodzeniem, wyłącznie jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną jej odbiorcy.

Tak więc, aby uznać dane świadczenie za świadczenie odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a beneficjentem i w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Tym samym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść.

Z opisu sprawy wynika, że na terenie działek należących do Gminy …. (….) doszło do samowolnego wycięcia drzew. Do wycinki drzew doszło w związku z robotami wykonywanymi przez osobę fizyczną (właściciela działek sąsiadujących z ww. działkami należących do Gminy ….), podczas których doszło również do wkroczenia na terenie działek należących do Gminy …. Ww. wycinka drzew została samowolnie wykonana przez osobę fizyczną, nie była ona w żaden sposób uzgodniona z Gminą …, nie wydano również ww. osobie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Gminę … nie łączyła z ww. osobą żadna umowa. Gmina …. zawiadomiła o ww. fakcie właściwą miejscowo Komendę …. Policji. W sprawie prowadzone było przez Prokuraturę …. w …. dochodzenie, podczas którego w związku z opisanym zdarzeniem ww. osobie fizycznej przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 18 § 1 w zw. z art. 278 § 1 Kodeksu karnego. Na potrzeby ww. postępowania lokalne nadleśnictwo dokonało inwentaryzacji i oszacowało wartość wyciętych drzew na łączną kwotę …. zł. Ww. postępowanie zostało umorzone z uwagi m.in. na fakt naprawienia przez ww. osobę szkody, poniesionej przez rzecz Gminy … - sprawa została załatwiona w drodze ugody i osoba, która dokonała wycięcia ww. drzew, uiściła dobrowolnie na rzecz Gminy odszkodowanie w wysokości określonej w ww. inwentaryzacji.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy odszkodowanie uiszczone dobrowolnie za wycięcie ww. drzew należących do Gminy, uiszczone w wysokości wskazanej w inwentaryzacji, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega konkretna czynność (dostawa towaru lub usługa), a nie zapłata (opłata, płatność), co wynika wprost z art. 5 ust. 1 ustawy.

Termin „odszkodowanie” czy też „szkoda” nie zostały zdefiniowany w ustawie o podatku od towarów i usług.

Regulacje dotyczące odszkodowania zostały jednak zawarte w art. 361-363 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), zwanej dalej Kodeksem cywilnym.

Jak stanowi art. 361 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 363 Kodeksu cywilnego:

Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. Zatem, jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Odnosząc powyższe rozważania dotyczące odszkodowania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie otrzymanego przez Państwa odszkodowania nie można traktować jako należności z tytułu świadczenia usługi bądź dokonania dostawy towarów, jest bowiem ono rekompensatą za pozbawienie Państwa, jako właściciela, ww. drzew i wynikłą z tego tytułu szkodę.

Podsumowując stwierdzam, że opisana we wniosku samowolna wycinka drzew należących do Gminy …. nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem kwota otrzymanego odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Tym samym Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się natomiast do powołanych przez Państwa wyroków NSA, należy wskazać, że rozstrzygnięcia w nich zawarte dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw podatnika, w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i tylko w tych sprawach są wiążące.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.