Interpretacja indywidualna z dnia 30 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.1054.2025.2.RG
Usługi społeczne świadczone odpłatnie przez Centrum Usług Społecznych, mimo ich niekomercyjnego charakteru, podlegają opodatkowaniu VAT, gdyż ich realizacja nie jest działaniem władczym, lecz odbywa się w reżimie cywilnoprawnym jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
27 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 24 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy niepodleganiu opodatkowaniem podatkiem VAT usług społecznych świadczonych przez Centrum Usług Społecznych, tj.:
-„1”,
-„2”,
-„3”,
-„4”,
-„5”,
-„6”,
-„7”.
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 27 listopada 2025 r. (data wpływu 27 listopada 2025 r.). Treść wniosku jest następująca
Opis stanu faktycznego
Gmina „X” jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT.
Gmina wykonuje zadania nałożone na nią odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których została powołana. Większość z tych zadań jest realizowana przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego, niemniej jednak, wybrane czynności wykonuje Gmina na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych i traktuje je jako podlegające regulacjom VAT. Z dniem 1 stycznia 2017 r., Gmina „X” dokonała centralizacji rozliczeń z tytułu podatku VAT.
W celu zaspokojenia potrzeb i wykonywania ustawowych zadań własnych Gminy „X” w zakresie określonych usług społecznych oraz koordynacji tych usług, powstało Centrum Usług Społecznych w „X”, które zostało utworzone z dniem ….09.2025 r. poprzez przekształcenie Ośrodka Pomocy Społecznej w „X”.
Centrum Usług Społecznych realizuje zadania na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019 poz. 1818) o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych.
Celem działania Centrum Usług Społecznych jest między innymi:
-umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości;
-podejmowanie działań wspierających osoby i rodziny o określonych potrzebach, w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka;
-podejmowanie działań zmierzających do rozszerzenia oferty usług społecznych, przy wykorzystaniu potencjału podmiotów realizujących usługi społeczne na obszarze działania centrum;
-wprowadzenie partycypacyjnego modelu usług społecznych, w którym działania instytucjonalne wspierane są przez organizacje samorządowe, pozarządowe, podmioty ekonomii społecznej i osoby fizyczne.
Ponadto Centrum Usług Społecznych wykonuje wszystkie zadania, w tym usługi społeczne, wykonywane dotychczas przez Ośrodek Pomocy Społecznej w „X”. W realizacji zadań Centrum współdziała w szczególności z organami administracji rządowej, samorządowej, organizacjami pozarządowymi, jednostkami organizacyjnymi oraz innymi podmiotami działającymi w obszarze polityki społecznej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych jednostka podejmuje działania z zakresu m.in. polityki prorodzinnej, wspierania rodziny, pomocy społecznej, wspierania osób niepełnosprawnych, edukacji publicznej, mieszkalnictwa.
Podejmowanie tych działań jest prawnym obowiązkiem wnioskodawcy, a podejmując je jako gminna jednostka organizacyjna realizuje zadania własne gminy, które wskazano w art. 7 ust. 1 pkt 6, 6a, 8, 10, 14a, 16, 16a oraz art. 9 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.)
Centrum powstało w ramach realizacji projektu „…” w ramach programu Fundusze Europejskie dla … 2021 - 2027 finansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus nr projektu …, którego celem jest stworzenie warunków do upowszechnienia modelu funkcjonowania systemu pomocy społecznej opartego o centra usług społecznych. Środki z projektu przeznaczone są uruchomienie nowych usług społecznych w Gminie „X”.
Po zakończeniu projektu usługi społeczne będą kontynuowane i finansowane ze środków własnych gminy lub innych pozyskanych na ten cel, ale ich zakres i wymiar zależny będzie m.in. od przeznaczonego na nie przez Radę Miejską budżetu. Usługi społeczne wykonywane będą przez okres przewidziany w Programie Usług Społecznych i na jaki zawarta będzie umowa ze stosownym podmiotem zewnętrznym na wykonywanie usług. Usługi nabywane będą w całości od innych podmiotów i świadczone wyłącznie na rzecz określonej liczby mieszkańców gminy „X”, zgodnie z limitami finansowymi narzuconymi przez ograniczony budżet CUSu.
Usługi społeczne świadczone są zgodnie z „Programem Usług Społecznych w Gminie „X””, przyjętym uchwałą nr … Rady Miejskiej w „X” z dnia … sierpnia 2025 r. Aktualny Program realizowany jest w okresie od września 2025 r. do kwietnia 2027 r. Celem głównym programu jest zwiększenie dostępu do usług społecznych, odpowiadających na zdiagnozowane potrzeby mieszkańców. Realizacja tego celu ma stanowić istotny krok w kierunku poprawy życia mieszkańców Gminy. Usługi społeczne oferowane są bez konieczności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydawania decyzji administracyjnych. Przy budowie katalogu usług społecznych adresowanych do mieszkańców gminy „X” brano pod uwagę zasoby organizacji pozarządowych, podmiotów ekonomii społecznej - które potencjalnie byłyby gotowe realizować usługi społeczne.
Część usług oferowana jest bezpłatnie, zwłaszcza te o charakterze konsultacyjnym. Inne są częściowo odpłatne. Opłaty te dostosowano jednak do możliwości potencjalnych odbiorców tak, aby usługi upowszechniły się możliwie najszerzej i trafiły do właściwych odbiorców. Usługi społeczne nie mają charakteru komercyjnego, stąd w żadnym przypadku nie zastosowano pełnej 100% odpłatności. Opłaty za usługi będą pobierane „z góry” – przed ich wykonaniem. W „Programie Usług Społecznych w Gminie „X”” opisany został katalog oferowanych usług bezpłatnych oraz usług z częściową odpłatnością, tj.:
•„1” - usługa społeczna skierowana do rodzin posiadających dzieci, dla samotnych rodziców/opiekunów, czy rodzin „patchworkowych”. W ramach usługi podnoszone będą kompetencje rodzicielskie i wychowawcze przez uczestnictwo w warsztatach, szkoleniach lub zajęciach edukacyjnych. Akademia wspierać będzie budowę i rozwój umiejętności potrzebnych do tworzenia zdrowych relacji z dziećmi, radzenia sobie z trudnościami wychowawczymi oraz wzmacniania funkcjonowania rodziny w środowisku lokalnym.
Odpłatność: beneficjent pokrywa 20% kosztu usługi lecz nie więcej niż … zł od uczestnika za cały cykl zajęć.
Celem usługi jest wsparcie rodzin z trudnościami wychowawczymi, zagrożonych wykluczeniem, w trudnej sytuacji, samotnych opiekunów.
•„2” - usługa społeczna skierowana do dzieci i młodzieży uczęszczającej do szkół podstawowych lub średnich. Ma na celu rozwijanie umiejętności współpracy i komunikacji w grupie rówieśniczej, niwelowanie skutków uzależnienia od fonoholizmu; rozwijania talentów i pasji, kształtowania wyobraźni, wolności twórczej i kreatywności.
Odpłatność: beneficjent pokrywa 20% kosztu usługi lecz nie więcej niż … zł od dziecka za cały cykl zajęć.
Usługa realizowana jest jako element wsparcia rodzin i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży. Realizuje cele pomocowe, nie komercyjne. Uczestnicy to również dzieci z rodzin w trudnej sytuacji społecznej.
•„3” - usługa społeczna skierowana do osób starszych, z niepełnosprawnościami, schorowanych, mających duże trudności w samodzielnym przygotowaniu pełnowartościowego obiadu i nie mających bliskich osób, które mogłyby wykonywać tę czynność. Polega na dostarczeniu kilku pełnowartościowych obiadów tygodniowo do miejsca zamieszkania osoby potrzebującej.
Odpłatność za jeden obiad tj. dwudaniowy posiłek wynosi … zł.
Usługa jest już świadczona przez CUS. Koszt obiadu, który finansuje CUS zgodnie z zawartą od dnia ….10.2025 r. do dnia ….12.2025 r. umową z wykonawcą usługi tj. Spółdzielnią Socjalną „…” wynosi … zł.
Realizator został wyłoniony w drodze zapytania ofertowego, z zawartą klauzulą społeczną wynikającą z art. 15a ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych. W przyszłych latach wykonawca będzie wyłaniany w postępowaniu przetargowym, również zawierającym klauzule społeczne.
Usługa jest skierowana wyłącznie do określonej grupy uprawnionych (a nie do ogółu mieszkańców). Jej celem jest wsparcie socjalne, nie sprzedaż usług cateringowych. Liczba osób objętych usługą jest ograniczona, na dzień dzisiejszy to ok. 50 osób.
•„4” - usługa społeczna skierowana do osób starszych samotnych, schorowanych, z niepełnosprawnościami – wymagających wsparcia w codziennych czynnościach. Polega na sprawowaniu pomocy opiekuńczej w porze wieczorowej i weekendowej. Jest uzupełnieniem istniejącego systemu wsparcia usługami opiekuńczymi o opiekę w godzinach mniej „etatowych”.
Odpłatność za jedną godzinę usługi wynosi … zł.
•„5” - usługa społeczna skierowana do osób zamieszkałych w miejscach o niskiej dostępności komunikacyjnej, do osób o obniżonej mobilności fizycznej spowodowanej wiekiem, chorobami, niepełnosprawnością. Polega na organizowaniu przewozu z miejsca zamieszkania do miejsca docelowego wskazanego przez odbiorcę, o ile przewóz ten będzie służył rozwojowi ogólnie pojmowanego dobrostanu odbiorcy. Może to być miejsce związane z realizacją potrzeb zdrowotnych (np. wizyta u lekarza), ale też kulturalnych, rekreacyjnych czy sportowych. Miejsce docelowe będzie uzgadniane z koordynatorem indywidualnych planów usług społecznych.
Odpłatność: beneficjent pokrywa 30% kosztu usługi.
Usługa skierowana jest do osób, które często są beneficjentami pomocy społecznej. Zaspokaja podstawowe potrzeby, w tym zdrowotne i społeczne. Usługa ma charakter opiekuńczy i wspierający dla osób z ograniczeniami. Przewóz związany z potrzebami rekreacyjnymi, kulturalnymi, sportowymi to wyłącznie element integracji społecznej osób zagrożonych wykluczeniem.
·„6” - usługa społeczna skierowana do osób lub rodzin, które doświadczyły poważnego zdarzenia losowego, takiego jak pożar, powódź, silne wiatry lub inne sytuacje kryzysowe, które doprowadziły do utraty mieszkania. Polega głównie na zapewnieniu poszkodowanym tymczasowych warunków mieszkaniowych.
Odpłatność: pierwszy miesiąc bezpłatnie, … zł/mies. przez 3 kolejne miesiące, … zł/mies. kolejne miesiące (za całą poszkodowaną rodzinę).
Obecnie jedna rodzina poszkodowana w wyniku pożaru zamieszkuje w pomieszczeniu Szkoły Podstawowej w „B”. Koszt, który ponosi CUS zgodnie z umową użyczenia lokalu zawartą ze szkołą wynosi ok. … zł miesięcznie.
Zgodnie z art. 17 ustawy o pomocy społecznej ust. 1 pkt 3 do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym.
•„7” - usługa społeczna skierowana do przebywających w Gminie „X” obywateli Ukrainy, którzy chronią się przed działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, głównie kobiet i dzieci. Polega w szczególności na zapewnieniu poszkodowanym tymczasowych warunków mieszkaniowych.
Odpłatność: … zł/m-c w okresie od IX 2025 do VI 2026 r., … zł/m-c w okresie od VII 2026 do IV 2027 r. (za całą rodzinę).
Obecnie 2 rodziny korzystają z projektu. Jedna zamieszkuje w lokalu Szkoły Podstawowej w .... Koszt, który ponosi CUS zgodnie z umową użyczenia lokalu zawartą ze szkołą wynosi ok. … zł miesięcznie (koszty mediów). Druga rodzina zamieszkuje w lokalu Przychodni Zdrowia w …. Koszt, który ponosi CUS zgodnie z umową użyczenia lokalu zawartą z Miejskim Zakładem Gospodarki Komunalnej w „X” wynosi ok. … zł miesięcznie (w zależności od zużycia mediów).
Odpłatność za usługi społeczne ustalona kwotowo jest stała – nie zależy od kosztu ponoszonego przez CUS, wynika wyłącznie z zapisów obowiązującego „Programu Usług Społecznych w Gminie „X”” oraz możliwości zastosowania ulg. Odpłatność za usługi społeczne ustalona procentem od kosztu usługi zależy od wartości usługi określonej w umowie pomiędzy CUS a wykonawcą usługi. Po zawarciu stosownych umów znana będzie wartość wsparcia, która mnożona będzie przez odpowiedni procent, celem ustalenia odpłatności. Odpłatność za świadczone usługi społeczne pobierana będzie wyłącznie bezgotówkowo.
CUS zawierać będzie umowy z podmiotami zewnętrznymi na świadczenie określonych usług - odbywać się to będzie na zasadach dot. zamówień publicznych lub poza nimi, jeśli wartość zamówienia nie będzie skutkować koniecznością przeprowadzenia przetargu. Może to być także umowa zawarta po przeprowadzeniu rozeznania rynku lub skierowaniu zapytań ofertowych albo w inny sposób przewidziany dla jednostek sektora finansów publicznych. Postępowania mogą zawierać klauzule społeczne, ograniczające rodzaj podmiotów biorących udział w postępowaniu.
Preferowanymi wykonawcami usług są podmioty ekonomii społecznej. Podmioty ekonomii społecznej to organizacje, których celem jest reintegracja społeczna i zawodowa oraz wspieranie społeczności lokalnej, a nie maksymalizacja zysku. Obejmują one organizacje pozarządowe (fundacje, stowarzyszenia), spółdzielnie (socjalne, pracy), a także przedsiębiorstwa społeczne i podmioty reintegracyjne, takie jak Centra Integracji Społecznej, Warsztaty Terapii Zajęciowej czy Zakłady Aktywności Zawodowej. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu „…” 30% wartości kosztów zaplanowanych na usługi społeczne realizowane przez CUS w „X” zostanie przeznaczonych na zlecenie realizacji usług podmiotom ekonomii społecznej, co wpłynie na wzmocnienie i rozwój tego sektora.
Mieszkańcy korzystają z usług oferowanych przez CUS za częściową odpłatnością. Częściowa odpłatność nie pokrywa całości kosztów świadczonych usług, nie prowadzi również do wypracowania zysku przez wnioskodawcę. Uzyskane z częściowej odpłatności środki pozwolą na zwiększenie wymiaru oferowanych usług społecznych przez CUS.
Zgodnie z Programem Usług Społecznych o ulgi w opłatach za usługi społeczne mogą się ubiegać osoby/rodziny, które mają zweryfikowaną sytuację dochodową w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W przypadku osób korzystających ze stałych świadczeń z pomocy społecznej (takich jak np. zasiłek okresowy, stały, usługi opiekuńcze) przyjmuje się, że ich sytuacja dochodowa jest zweryfikowana, w innych przepadkach przyjmuje się, że weryfikacja ta musiała nastąpić nie później niż 4 miesiące przed ubieganiem się o przyznanie usług społecznych.
1)Dla osób mieszczących się w kryterium dochodowym, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odpłatność wynosi 40% kwot opisanych powyżej.
2)Dla osób mieszczących się w 200% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odpłatność wynosi 70% kwot opisanych powyżej.
Sposób dokumentowania uzyskiwania uprawnień do ulg w opłacie za usługi społeczne odbywać się będzie w oparciu o wniosek o uzyskanie takiego uprawnienia. Uprawnienie to będzie następnie weryfikowane w oparciu o dane wewnętrzne CUSu.
Zgodnie z art. 35 Ustawy kwalifikowanie osób zainteresowanych do korzystania z usług społecznych określonych w Programie odbywa się za pośrednictwem Centrum, na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego. Z usług społecznych korzystać mogą osoby i rodziny zamieszkujące na terenie Gminy „X”.
Kwalifikacja do usług społecznych odbywa się na podstawie złożonego wniosku wraz z oświadczeniem o spełnieniu określonych warunków do danego typu usług społecznych. Samo złożenie wniosku o przyznanie usług społecznych nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do korzystania z danych usług społecznych. Kwalifikowanie oraz ustalanie opłaty za usługi społeczne nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Odmowa zakwalifikowania wymaga wydania decyzji administracyjnej. Kwalifikowanie następuje z uwzględnieniem ograniczeń i limitów wynikających z budżetu przewidzianego na realizację Programu. Kwalifikacja w przypadku niektórych usług społecznych może zostać poprzedzona koniecznością złożenia dodatkowych dokumentów lub oświadczeń potwierdzających np. sytuację zdrowotną, życiową, rodzinną. W przypadku wątpliwości spełniania warunków kwalifikacyjnych do usługi, KIPUS może przeprowadzić w okresie ubiegania się usługę lub w trakcie jest realizacji wizję lokalną w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
Informacja o wynikach rekrutacji jest przekazywana wnioskodawcy telefonicznie, osobiście, pocztą elektroniczną lub w inny sposób wybrany przez wnioskodawcę w formularzu rekrutacyjnym. Z wnioskodawcą nie jest zawierana umowa, odpłatność jest naliczana na podstawie „Programu Usług Społecznych w Gminie „X””. Informacja o opłacie za usługi społeczne oraz informacja o ulgach w opłacie jest przekazywana wnioskodawcy w formie pisemnej.
Zgodnie z Regulaminem rekrutacji i udziału w projekcie Nr … „…” w Gminie „X” § 5: Osoby spełniające wymogi formalne zostaną poddane ocenie merytorycznej w zakresie tzw. kryteriów premiujących – decydujących o pierwszeństwie pomiędzy różnymi kandydatami/ kandydatkami, w oparciu o liczbę uzyskanych punktów. Preferowane do objęcia wsparciem w postaci usług społecznych w projekcie będą osoby spełniające następujące kryteria premiujące:
a)doświadczające wielokrotnego wykluczenia społecznego rozumianego jako wykluczenie z powodu więcej niż jednej z przesłanek kwalifikujących je do wsparcia w projekcie lub spełniające więcej niż jedną przesłankę określoną w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: aktualna decyzja o przyznaniu pomocy społecznej, zaświadczenie z CUS lub inny dokument potwierdzający korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej.
b)Orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub inny dokument potwierdzający stopień niepełnosprawności.
c)z niepełnosprawnością sprzężoną, osoby z chorobami psychicznymi, osoby z niepełnosprawnością intelektualną i osoby z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (w rozumieniu zgodnym z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD10) – spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: orzeczenie o niepełnosprawności lub inny dokument potwierdzający stan zdrowia wydany przez lekarza taki jak np. orzeczenie o stanie zdrowia lub opinia.
d)korzystające z programu FE PŻ; – spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: Potwierdzeniem kwalifikowalności kandydatki/kandydata jest dokument wystawiony przez Centrum Usług Społecznych lub przez organizację partnerską wydającą żywność zawierający informację o korzystaniu z programu FE PŻ.
e)opuszczające placówki opieki instytucjonalnej; – spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: Potwierdzeniem kwalifikowalności kandydatki/kandydata jest zaświadczenie z placówki opieki instytucjonalnej lub inny dokument potwierdzający przebywanie w placówce.
f)wykluczone komunikacyjne; – spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: Oświadczenie kandydatki/kandydata uczestnika o braku połączeń transportem publicznym lub znaczącym utrudnieniu w dostępie do niego w rejonie zamieszkałym przez kandydata. Oświadczenie weryfikowane jest przez pracownika do spraw rekrutacji.
g)osoby, które opuściły jednostki penitencjarne w terminie ostatnich 12 miesięcy – spełnia: 1 pkt, nie spełnia: 0 pkt;
Wymagany dokument potwierdzający status: weryfikowane na podstawie świadectwa zwolnienia.
W przypadku większej liczby chętnych osób niż limit miejsc na poszczególne usługi, zostanie utworzona lista rezerwowa. Listy zostaną uszeregowane zgodnie z liczbą punktów, jakie kandydaci na uczestników projektu otrzymają po ocenie merytorycznej uwzględniając kryteria premiujące i dodatkowe kryteria premiujące. W przypadku tej samej liczby punktów decydować będzie kolejność zgłoszeń. O wynikach rekrutacji każdy z kandydatów zostanie poinformowany telefonicznie, mailowo lub w przypadku osób nieposiadających maila bezpośrednio przez Koordynatora Indywidualnych Planów Usług Społecznych.
Zgodnie z Regulaminem rekrutacji i udziału w projekcie § 6: W przypadku większej liczby chętnych niż liczba miejsc na poszczególne usługi, o miejscu na liście rankingowej będą decydowały dodatkowe kryteria premiujące, wynikające ze specyfiki realizowanych usług społecznych, tj.:
a)„1” – kryteria premiujące: rodzice samotni, rodziny wielodzietne – za każde kryterium dodatkowe 1 pkt. Wymagany dokument potwierdzający status: oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.
b)„2” – kryteria premiujące: dzieci młodzież z rodzin wielodzietnych, z rodzin spełniających kryterium dochodowe kwalifikujące do pomocy społecznej, dzieci i młodzież będąca w pieczy zastępczej – za każde kryterium dodatkowe 1 pkt. Wymagany dokument potwierdzający status: oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. W przypadku dzieci przebywających w pieczy zastępczej – postanowienie sądu rodzinnego, zaświadczenie z PCPR.
c)„3” – kryteria premiujące: osoby samotne, osoby po 75 roku życia, osoby zamieszkałe na trudno dostępnych komunikacyjnie terenach wiejskich – za każde kryterium dodatkowe 1 pkt. Wymagany dokument: oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.
d)„4” – kryteria premiujące: osoby samotne, osoby długotrwale chore, osoby powyżej 75 roku życia – za każde kryterium dodatkowe 1 pkt. Wymagany dokument: oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, zaświadczenie lekarskie, karta wypisowa ze szpitala lub inny dokument potwierdzający istnienie długotrwałej choroby.
e)„5” - kryteria premiujące: osoby zamieszkujące tereny wiejskie o niskiej dostępności komunikacyjnej, osoby powyżej 65 roku życia osoby, osoby samotne, długotrwale chore – za każde kryterium dodatkowe 1 pkt. Wymagany dokument: oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, zaświadczenie lekarskie, karta wypisowa ze szpitala lub inny dokument potwierdzający istnienie długotrwałej choroby.
CUS realizować będzie objęte wnioskiem usługi na podstawie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Jak wynika z art. 2 ust. 2 pkt 3 tej ustawy usługami społecznymi są „w szczególności” działania podejmowane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Należy jednak wskazać, że objęte wnioskiem usługi nie są przyznawane decyzją administracyjną w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie ustawy o pomocy społecznej, a jedynie ze swej istoty w ocenie Wnioskodawcy wpisują się w zakres pomocy społecznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Na pytania Organu:
1.Czy świadczenie przez Gminę (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej) usług społecznych:
a)„1”,
b)„2”,
c)„3”,
d)„4”,
e)„5”,
f)„6”,
g)„7”,
podporządkowane jest ścisłemu reżimowi publiczno-prawnemu? Jeśli tak, należy dokładnie opisać jakiemu reżimowi publiczno-prawnemu są przyporządkowane.
2.W jaki sposób Mieszkańcy Gminy zamawiają ww. usługi, czy zawierana jest przez Mieszkańców z Gminą umowa cywilnoprawna na świadczenie tych usług?
3.Czy opłaty za ww. usługi społeczne będą pobierane na podstawie odrębnych przepisów prawa? Jeżeli tak - to na podstawie jakich konkretnie przepisów (proszę o podanie artykułu wraz z nazwą aktu prawnego stanowiącego podstawę pobierania opłat).
4.W jaki sposób zostały skalkulowane opłaty pobierane od Mieszkańców przez Gminę z tytułu świadczenia ww. usług?
5.Czy poza Gminą istnieją inne podmioty prowadzące działalność w podobnym zakresie i na podobnych warunkach?
6.Czy warunki, na jakich będą realizowane przez Gminę - za pośrednictwem jednostki organizacyjnej - ww. usług odbiegają od warunków, na jakich realizowane byłyby te świadczenia przez inne podmioty gospodarcze? Jeśli tak, należy wskazać jakie okoliczności to potwierdzają?
odpowiedzieli Państwo:
1.Świadczenie przez Gminę (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej) usług społecznych:
a)„1”,
b)„2”,
c)„3”,
d)„4”,
e)„5”,
f)„6”,
g)„7”,
podporządkowane jest ścisłemu reżimowi publiczno-prawnemu. Centrum Usług Społecznych realizuje zadania na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019 poz. 1818) o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych jednostka podejmuje działania z zakresu m.in. polityki prorodzinnej, wspierania rodziny, pomocy społecznej, wspierania osób niepełnosprawnych, edukacji publicznej, mieszkalnictwa. Podejmowanie tych działań jest prawnym obowiązkiem wnioskodawcy, a podejmując je jako gminna jednostka organizacyjna realizuje zadania własne gminy, które wskazano w art. 7 ust. 1 pkt. 6, 6a, 8, 10, 14a, 16, 16a oraz art. 9 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.). Usługi społeczne świadczone są zgodnie z „Programem Usług Społecznych w Gminie „X””, przyjętym uchwałą nr … Rady Miejskiej w „X” z dnia … sierpnia 2025 r. CUS świadczy usługi społeczne jedynie w celu wykonania obowiązków prawnych ciążących na CUS jako jednostce sfery finansów publicznych. Do realizacji tych celów została powołana.
Udzielona odpowiedź dotyczy każdej usługi społecznej objętej wnioskiem.
2.W odpowiedzi na pytanie zawarte w punkcie 2, Gmina „X” informuje, że mieszkańcy Gminy zamawiają usługi zgodnie z art. 35 Ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Kwalifikacja do usług społecznych odbywa się na podstawie złożonego wniosku wraz z oświadczeniem o spełnieniu określonych warunków do danego typu usług społecznych (dot. sytuacji zdrowotnej, życiowej, rodzinnej), zgodnie z regulaminem rekrutacji i udziału w projekcie nr … „…” w Gminie „X”. Samo złożenie wniosku o przyznanie usług społecznych nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do korzystania z danych usług społecznych. Kwalifikowanie następuje z uwzględnieniem ograniczeń i limitów wynikających z budżetu przewidzianego na realizację Programu. Z wnioskodawcą nie jest zawierana umowa cywilnoprawna na świadczenie usług. Informacja o wynikach rekrutacji jest przekazywana wnioskodawcy telefonicznie, osobiście, pocztą elektroniczną lub w inny sposób wybrany przez wnioskodawcę w formularzu rekrutacyjnym. Odpłatność jest naliczana na podstawie „Programu Usług Społecznych w Gminie „X””. Informacja o opłacie za usługi społeczne oraz informacja o ulgach w opłacie jest przekazywana wnioskodawcy w formie pisemnej.
Udzielona odpowiedź dotyczy każdej usługi społecznej objętej wnioskiem.
3.Odnośnie punktu 3 informujemy, że opłaty za świadczone usługi społeczne są pobierane na podstawie aktu prawa miejscowego, tj. „Programu Usług Społecznych w Gminie „X””, przyjętego uchwałą nr … Rady Miejskiej w „X” z dnia … sierpnia 2025 r. - pkt 9 Opłaty i ulgi za korzystanie z usług społecznych.
Udzielona odpowiedź dotyczy każdej usługi społecznej objętej wnioskiem
4.Gmina „X” informuje, że opłaty pobierane od mieszkańców za świadczone usługi zostały uchwalone przez Radę Miejską w „X”, która przyjęła uchwałą Program Usług Społecznych i założyła w nim tylko częściową odpłatność, mającą efekt mobilizujący (aby unikać „zapisywania” się i nie korzystania z usług) i umożliwiającą większej liczbie osób skorzystanie ze wsparcia, tj.:
a)„1” - 20% kosztu usługi lecz nie więcej niż … zł od uczestnika za cały cykl zajęć
b)„2” - 20% kosztu usługi lecz nie więcej niż … zł od dziecka za cały cykl zajęć
c)„3” - … zł za dwudaniowy posiłek.
Kalkulacja została poprzedzona rozeznaniem rynku i została określona na dużo niższym poziomie niż ceny rynkowe (wysokość opłat stanowi ok. 28 % cen rynkowych)
d)„4” – … zł za jedną godzinę usługi.
Kalkulacja została poprzedzona rozeznaniem rynku i została określona na dużo niższym poziomie niż ceny rynkowe (wysokość opłat stanowi ok. 22% cen rynkowych).
e)„5” - 30% kosztu usługi
f)„6” - pierwszy miesiąc bezpłatnie, … zł/mies. przez 3 kolejne miesiące, 400 zł/mies. kolejne miesiące (za całą poszkodowaną rodzinę)
g)„7” - … zł/m-c w okresie od IX 2025 do VI 2026 r., … zł/m-c w okresie od VII 2026 do IV 2027 r. (za całą rodzinę)
Ponadto istnieje możliwość skorzystania z ulg opisanych w Programie Usług Społecznych (dotyczy wszystkich usług):
1)Dla osób mieszczących się w kryterium dochodowym, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odpłatność wynosi 40% kwot opisanych powyżej.
2)Dla osób mieszczących się w 200% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odpłatność wynosi 70% kwot opisanych powyżej.
W ankiecie poprzedzającej powstanie Programu mieszkańcy Gminy zostali zapytani czy byliby gotowi partycypować finansowo w odpłatności za usługi społeczne, a jeżeli tak to w jakim zakresie. Większość ankietowanych zadeklarowała, że jest gotowa ponosić częściową odpłatność za realizowane w CUS usługi.
5.Poza Gminą/CUS nie istnieją inne podmioty prowadzące działalność w podobnym zakresie i na podobnych warunkach. Istnieją podmioty komercyjne realizujące takie same lub podobne usługi, jednak warunki korzystania z nich są dużo mniej korzystne dla mieszkańców niż te realizowane przez CUS.
Udzielona odpowiedź dotyczy każdej usługi społecznej objętej wnioskiem.
6.Warunki, na jakich będą realizowane przez Gminę - za pośrednictwem jednostki organizacyjnej – usługi społeczne objęte wnioskiem odbiegają od warunków, na jakich realizowane byłyby te świadczenia przez inne podmioty gospodarcze. Różnica polega głównie na częściowej odpłatności za usługi świadczone przez CUS i możliwości skorzystania z dodatkowych ulg (opłaty i ulgi opisane w pkt 4), wnioskowania, zgodnego z ustawą o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych i regulaminem rekrutacji i udziału w projekcie nr … „…” (zastosowanie kryteriów premiujących opisanych we wniosku), ograniczonym dostępem do usług (tylko mieszkańcy gminy, spełniający określone warunki opisane we wniosku), niewielka dostępność przez ograniczony budżet CUS.
Udzielona odpowiedź dotyczy każdej usługi społecznej objętej wnioskiem.
Ponadto każda z usług dedykowana jest określonej, ograniczonej grupie odbiorców (nie na zasadzie powszechności jak w innych podmiotach komercyjnych), co jest weryfikowane odpowiednimi dokumentami:
a)„1” - usługa społeczna skierowana do rodzin posiadających dzieci, dla samotnych rodziców/opiekunów, rodzin „patchworkowych”, z trudnościami wychowawczymi, zagrożonych wykluczeniem, w trudnej sytuacji.
b)„2”- usługa społeczna skierowana do dzieci i młodzieży uczęszczającej do szkół podstawowych lub średnich. Usługa realizowana jest jako element wsparcia rodzin i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży. Realizuje cele pomocowe, nie komercyjne. Uczestnicy to głównie dzieci z rodzin w trudnej sytuacji społecznej.
c)„3” - usługa społeczna skierowana do osób starszych, z niepełnosprawnościami, schorowanych, mających duże trudności w samodzielnym przygotowaniu pełnowartościowego obiadu i nie mających bliskich osób, które mogłyby wykonywać tę czynność. Jej celem jest wsparcie socjalne, nie sprzedaż usług cateringowych.
d)„4” - usługa społeczna skierowana do osób starszych samotnych, schorowanych, z niepełnosprawnościami – wymagających wsparcia w codziennych czynnościach.
e)„5” - usługa społeczna skierowana do osób zamieszkałych w miejscach o niskiej dostępności komunikacyjnej, do osób o obniżonej mobilności fizycznej spowodowanej wiekiem, chorobami, niepełnosprawnością.
f)„6” - usługa społeczna skierowana do osób lub rodzin, które doświadczyły poważnego zdarzenia losowego, takiego jak pożar, powódź, silne wiatry lub inne sytuacje kryzysowe, które doprowadziły do utraty mieszkania.
g)„7” - usługa społeczna skierowana do przebywających w Gminie „X” obywateli Ukrainy, którzy chronią się przed działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, głównie kobiet i dzieci.
Liczba mieszkańców objętych wsparciem w postaci każdej z usług jest ograniczona limitami, wynikającymi z określonego budżetu jednostki.
Pytanie
(ostatecznie przedstawione w uzupełnieniu wniosku) Czy w świetle obowiązujących przepisów prawa można uznać, że usługi społeczne świadczone przez Centrum Usług Społecznych w „X” opisane we wniosku tj.:
-„1”,
-„2”,
-„3”,
-„4”,
-„5”,
-„6”,
-„7”,
nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT?
Państwa stanowisko w sprawie (przedstawione w uzupełnieniu wniosku)
Wnioskodawca stoi na stanowisku, że świadczone przez Centrum Usług Społecznych usługi społeczne nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zgodnie ze statutem CUS jest jednostką organizacyjną Gminy „X” działającą w formie jednostki budżetowej, powołaną do zaspokajania potrzeb wspólnoty samorządowej w zakresie usług społecznych oraz indywidualnych jej mieszkańców, zwłaszcza w zakresie integracji i pomocy społecznej oraz wspierania rodzin.
Podatnikiem w zakresie podatku od towarów i usług jest podmiot, w tym jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (a taką jest CUS), który wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług). Odnośnie organów władzy publicznej art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług przewidział jednak szczególną zasadę, w myśl której nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych (z osobami korzystającymi z usług społecznych nie są zawierane umowy cywilnoprawne).
Realizowanie przez gminę jej zadań własnych w interesie społeczności lokalnej, w tym obejmujące organizację usług społecznych, stanowi działania z zakresu władzy publicznej. Gmina podejmuje się organizacji takich usług za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej wyłącznie w celu wykonania ciążących na niej obowiązków prawnych. Jednocześnie, świadczenie takich usług przez gminę lub jej jednostki nie skutkuje zakłóceniem konkurencji na rynku, bowiem zakres usług świadczonych przez gminę jest ograniczony czasowo i terytorialnie i nigdy nie będzie stanowić realnej alternatywy dla usług świadczonych przez podmioty komercyjne. Ograniczenia co do czasu, dostępności poszczególnych usług, ograniczenia podmiotowe co do zakresu uprawnionych do korzystania z takich usług jak również niewielka ich dostępność sprawia, że są one atrakcyjne wyłącznie dla osób, które nie mają możliwości skorzystania z podobnych usług komercyjnie, na zasadach rynkowych - tj. dla osób, których nie stać na poniesienie kosztu takich usług.
Wysokość opłat ponoszonych przez mieszkańców nie jest ustalana według kryteriów rynkowych, nie zapewnia pełnej ekwiwalentności i wzajemności w stosunku do świadczonych przez CUS usług na rzecz mieszkańców. O wysokości odpłatności decyduje Rada Miejska - organ uchwałodawczy. Odpłatność zależy jedynie częściowo od rzeczywistej wartości świadczonych usług, a jej związek z tą wartością jest tym mniejszy, im skromniejsze są dochody i majątek beneficjenta (możliwość skorzystania z ulg). Usługi społeczne realizowane przez CUS będą w większości finansowane ze środków publicznych, a tylko niewielką część ceny przerzuca się na mieszkańca – ta asymetria pomiędzy kosztami wykonywania danych świadczeń a odpłatnością ponoszoną przez ich beneficjentów ma umożliwić korzystanie z usług w szczególności najuboższym mieszkańcom, którzy w przeciwnym razie nie mogliby uzyskać dostępu do usług nastawionych na poprawę ich warunków życia i kompetencji społecznych. W związku z możliwością zastosowania ulg w opłatach przyjąć należy, że wysokość odpłatności jest uzależniona od sytuacji majątkowej mieszkańca w tym sensie, że mieszkaniec w gorszej sytuacji materialnej może ponosić jedynie 40% lub 70% odpłatności ustalonej w Programie Usług Społecznych. Gmina stoi na stanowisku, że CUS wykonuje opisane zadania w zakresie czynności wykonywanych w ramach reżimu publicznoprawnego, czyli świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Działalność ta jest realizowana w interesie publicznym i nie jest uznawana za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast w świetle art. 8 ust. 1 cyt. ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z powyższych uregulowań wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów. Z uwagi na powyższe unormowania, pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatnika w jego działalności gospodarczej.
Zauważyć należy, że przy określeniu czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone. Istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy usługą i otrzymaną zapłatą. Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami.
Warto w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I tak, przykładowo w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise, TSUE uznał, że określoną czynność można uznać za wykonaną odpłatnie, jeśli istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto gdy odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miała być opodatkowana VAT.
Na uwagę zasługuje także orzeczenie z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, gdzie podkreślono, że usługi świadczone są za wynagrodzeniem, wyłącznie jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną jej odbiorcy.
W konsekwencji należy stwierdzić, że aby uznać dane świadczenie za świadczenie odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a beneficjentem, i w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Tym samym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść.
Przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone.
Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
-w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
-świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Wobec powyższego należy wskazać, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.
Przy czym, nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów albo świadczenie usług – w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy oraz art. 8 ust. 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Według art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Oznacza to, że organ władzy publicznej będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.
Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 ust. 1 obowiązującej od dnia 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r., s. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą, zgodnie z którym:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwojakim charakterze:
-podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa, oraz
-podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.
Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych.
Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych) – tylko w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Wyłączenie z grona podatników podatku od towarów i usług organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji państwowych np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej. Wówczas wyłączenie z opodatkowania nie prowadzi do naruszenia zasad konkurencji.
Organy władzy publicznej są podatnikami podatku od towarów i usług w zakresie czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych.
Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że jednostka samorządu terytorialnego, w tym gmina, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1153.):
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Jak stanowi art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Stosownie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o samorządzie gminnym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych.
Z opisu sprawy wynika, że Gmina „X” jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Gmina wykonuje zadania nałożone na nią odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których została powołana. Większość z tych zadań jest realizowana przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego, niemniej jednak, wybrane czynności wykonuje Gmina na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych i traktuje je jako podlegające regulacjom VAT. Z dniem 1 stycznia 2017 r., Gmina „X” dokonała centralizacji rozliczeń z tytułu podatku VAT. W celu zaspokojenia potrzeb i wykonywania ustawowych zadań własnych Gminy „X” w zakresie określonych usług społecznych oraz koordynacji tych usług, powstało Centrum Usług Społecznych w „X”, które zostało utworzone z dniem 01.09.2025 r. poprzez przekształcenie Ośrodka Pomocy Społecznej w „A”. Centrum Usług Społecznych realizuje zadania na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019 poz. 1818) o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Centrum Usług Społecznych wykonuje wszystkie zadania, w tym usługi społeczne, wykonywane dotychczas przez Ośrodek Pomocy Społecznej w „X”.
Część usług oferowana jest bezpłatnie, zwłaszcza te o charakterze konsultacyjnym. Inne są częściowo odpłatne. Opłaty te dostosowano jednak do możliwości potencjalnych odbiorców tak, aby usługi upowszechniły się możliwie najszerzej i trafiły do właściwych odbiorców. Usługi społeczne nie mają charakteru komercyjnego, stąd w żadnym przypadku nie zastosowano pełnej 100% odpłatności. Opłaty za usługi będą pobierane „z góry” – przed ich wykonaniem. W „Programie Usług Społecznych w Gminie „X”” opisany został katalog oferowanych usług bezpłatnych oraz usług z częściową odpłatnością, tj.:
1)„1” - usługa społeczna skierowana do rodzin posiadających dzieci, dla samotnych rodziców/opiekunów, czy rodzin „patchworkowych”. W ramach usługi podnoszone będą kompetencje rodzicielskie i wychowawcze przez uczestnictwo w warsztatach, szkoleniach lub zajęciach edukacyjnych. Akademia wspierać będzie budowę i rozwój umiejętności potrzebnych do tworzenia zdrowych relacji z dziećmi, radzenia sobie z trudnościami wychowawczymi oraz wzmacniania funkcjonowania rodziny w środowisku lokalnym. Odpłatność: beneficjent pokrywa 20% kosztu usługi lecz nie więcej niż 200 zł od uczestnika za cały cykl zajęć. Celem usługi jest wsparcie rodzin z trudnościami wychowawczymi, zagrożonych wykluczeniem, w trudnej sytuacji, samotnych opiekunów.
2)„2” - usługa społeczna skierowana do dzieci i młodzieży uczęszczającej do szkół podstawowych lub średnich. Ma na celu rozwijanie umiejętności współpracy i komunikacji w grupie rówieśniczej, niwelowanie skutków uzależnienia od fonoholizmu; rozwijania talentów i pasji, kształtowania wyobraźni, wolności twórczej i kreatywności. Odpłatność: beneficjent pokrywa 20% kosztu usługi lecz nie więcej niż … zł od dziecka za cały cykl zajęć. Usługa realizowana jest jako element wsparcia rodzin i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży. Realizuje cele pomocowe, nie komercyjne. Uczestnicy to również dzieci z rodzin w trudnej sytuacji społecznej.
3)„3” - usługa społeczna skierowana do osób starszych, z niepełnosprawnościami, schorowanych, mających duże trudności w samodzielnym przygotowaniu pełnowartościowego obiadu i nie mających bliskich osób, które mogłyby wykonywać tę czynność. Polega na dostarczeniu kilku pełnowartościowych obiadów tygodniowo do miejsca zamieszkania osoby potrzebującej. Odpłatność za jeden obiad tj. dwudaniowy posiłek wynosi 10 zł. Usługa jest już świadczona przez CUS. Koszt obiadu, który finansuje CUS zgodnie z zawartą od dnia ….10.2025 r. do dnia ….12.2025 r. umową z wykonawcą usługi tj. Spółdzielnią Socjalną „…” wynosi … zł. Realizator został wyłoniony w drodze zapytania ofertowego, z zawartą klauzulą społeczną wynikającą z art. 15a ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych. W przyszłych latach wykonawca będzie wyłaniany w postępowaniu przetargowym, również zawierającym klauzule społeczne. Usługa jest skierowana wyłącznie do określonej grupy uprawnionych (a nie do ogółu mieszkańców). Jej celem jest wsparcie socjalne, nie sprzedaż usług cateringowych. Liczba osób objętych usługą jest ograniczona, na dzień dzisiejszy to ok. 50 osób.
4)„4” - usługa społeczna skierowana do osób starszych samotnych, schorowanych, z niepełnosprawnościami – wymagających wsparcia w codziennych czynnościach. Polega na sprawowaniu pomocy opiekuńczej w porze wieczorowej i weekendowej. Jest uzupełnieniem istniejącego systemu wsparcia usługami opiekuńczymi o opiekę w godzinach mniej „etatowych”. Odpłatność za jedną godzinę usługi wynosi … zł.
5)„5” - usługa społeczna skierowana do osób zamieszkałych w miejscach o niskiej dostępności komunikacyjnej, do osób o obniżonej mobilności fizycznej spowodowanej wiekiem, chorobami, niepełnosprawnością. Polega na organizowaniu przewozu z miejsca zamieszkania do miejsca docelowego wskazanego przez odbiorcę, o ile przewóz ten będzie służył rozwojowi ogólnie pojmowanego dobrostanu odbiorcy. Może to być miejsce związane z realizacją potrzeb zdrowotnych (np. wizyta u lekarza), ale też kulturalnych, rekreacyjnych czy sportowych. Miejsce docelowe będzie uzgadniane z koordynatorem indywidualnych planów usług społecznych. Odpłatność: beneficjent pokrywa 30% kosztu usługi. Usługa skierowana jest do osób, które często są beneficjentami pomocy społecznej. Zaspokaja podstawowe potrzeby, w tym zdrowotne i społeczne. Usługa ma charakter opiekuńczy i wspierający dla osób z ograniczeniami. Przewóz związany z potrzebami rekreacyjnymi, kulturalnymi, sportowymi to wyłącznie element integracji społecznej osób zagrożonych wykluczeniem.
6)„6” - usługa społeczna skierowana do osób lub rodzin, które doświadczyły poważnego zdarzenia losowego, takiego jak pożar, powódź, silne wiatry lub inne sytuacje kryzysowe, które doprowadziły do utraty mieszkania. Polega głównie na zapewnieniu poszkodowanym tymczasowych warunków mieszkaniowych. Odpłatność: pierwszy miesiąc bezpłatnie, … zł/mies. przez 3 kolejne miesiące, 400 zł/mies. kolejne miesiące (za całą poszkodowaną rodzinę).
7)„7” - usługa społeczna skierowana do przebywających w Gminie „X” obywateli Ukrainy, którzy chronią się przed działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, głównie kobiet i dzieci. Polega w szczególności na zapewnieniu poszkodowanym tymczasowych warunków mieszkaniowych. Odpłatność: … zł/m-c w okresie od IX 2025 do VI 2026 r., … zł/m-c w okresie od VII 2026 do IV 2027 r. (za całą rodzinę).
Świadczenie przez Gminę (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej) ww. usług społecznych podporządkowane jest ścisłemu reżimowi publiczno-prawnemu. Centrum Usług Społecznych realizuje zadania na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019 poz. 1818) o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Mieszkańcy Gminy zamawiają usługi zgodnie z art. 35 Ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Kwalifikacja do usług społecznych odbywa się na podstawie złożonego wniosku wraz z oświadczeniem o spełnieniu określonych warunków do danego typu usług społecznych (dot. sytuacji zdrowotnej, życiowej, rodzinnej), zgodnie z regulaminem rekrutacji i udziału w projekcie „…” w Gminie „X”. Samo złożenie wniosku o przyznanie usług społecznych nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do korzystania z danych usług społecznych. Kwalifikowanie następuje z uwzględnieniem ograniczeń i limitów wynikających z budżetu przewidzianego na realizację Programu. Z wnioskodawcą nie jest zawierana umowa cywilnoprawna na świadczenie usług. Usługi społeczne oferowane są bez konieczności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Objęte wnioskiem usługi nie są przyznawane decyzją administracyjną w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie ustawy o pomocy społecznej,
Mieszkańcy korzystają z usług oferowanych przez CUS za częściową odpłatnością. Częściowa odpłatność nie pokrywa całości kosztów świadczonych usług, nie prowadzi również do wypracowania zysku przez wnioskodawcę. Uzyskane z częściowej odpłatności środki pozwolą na zwiększenie wymiaru oferowanych usług społecznych przez CUS. Odpłatność za usługi społeczne ustalona kwotowo jest stała – nie zależy od kosztu ponoszonego przez CUS, wynika wyłącznie z zapisów obowiązującego „Programu Usług Społecznych w Gminie „X”” oraz możliwości zastosowania ulg. Odpłatność za usługi społeczne ustalona procentem od kosztu usługi zależy od wartości usługi określonej w umowie pomiędzy CUS a wykonawcą usługi. Usługi nabywane będą w całości od innych podmiotów i świadczone wyłącznie na rzecz określonej liczby mieszkańców gminy „X”, zgodnie z limitami finansowymi narzuconymi przez ograniczony budżet CUSu. CUS zawierać będzie umowy z podmiotami zewnętrznymi na świadczenie określonych usług - odbywać się to będzie na zasadach dot. zamówień publicznych lub poza nimi, jeśli wartość zamówienia nie będzie skutkować koniecznością przeprowadzenia przetargu. Może to być także umowa zawarta po przeprowadzeniu rozeznania rynku lub skierowaniu zapytań ofertowych albo w inny sposób przewidziany dla jednostek sektora finansów publicznych. Postępowania mogą zawierać klauzule społeczne, ograniczające rodzaj podmiotów biorących udział w postępowaniu.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy świadczone przez Państwa Gminę – za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług Społecznych - usługi społeczne:
-„1”,
-„2”,
-„3”,
-„4”,
-„5”,
-„6”,
-„7”
nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W odniesieniu do przedstawionych przez Państwa wątpliwości podkreślić należy, że wprawdzie zadania własne jednostek samorządu terytorialnego obejmują zaspokajanie wszystkich potrzeb wspólnoty (są to działania zmierzające do przysporzenia korzyści ogółowi mieszkańców stanowiących wspólnotę samorządową), jednak wykonywanie czynności w ramach tych zadań nie oznacza automatycznie, że mają one charakter władczy. Wykonywane czynności mogą bowiem spełniać kryteria wskazane w definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy.
Ponadto należy mieć na uwadze, że wyłączenie podmiotów wskazanych w art. 13 Dyrektywy z grona podatników podatku VAT dotyczy sfery działań o charakterze władczym.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE):
„(...) ocena art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w świetle celów wspomnianej dyrektywy świadczy o tym, że dla zastosowania zasady nieopodatkowania muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki, a mianowicie prowadzenie działalności przez podmiot publiczny, przy czym działalność ta powinna być wykonywana w charakterze organu władzy publicznej (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C 456/07, EU:C:2008:293, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo, a także wyrok Komisja/Niderlandy, C 79/09, EU:C:2010:171, pkt 79).” (wyrok w sprawie C-174/14 Saudaçor, pkt 51).
Ponadto:
„(...) działalnością wykonywaną w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu tego przepisu jest działalność wykonywana przez podmioty prawa publicznego w ramach właściwego dla nich reżimu prawnego, z wyłączeniem tej działalności, która jest wykonywana przez nich na tych samych warunkach prawnych, co prywatni przedsiębiorcy (zobacz w szczególności ww. wyrok w sprawie Fazenda Publica, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).” (wyrok w sprawie C-288/07 Isle of Wight Council, pkt 21).
Podobnie stwierdził TSUE w orzeczeniu w sprawie C-4/89 – Comune di Carpaneto Piacentino i inni a Ufficio provinciale imposta sul valore aggiunto di Piacenza:
„Art. 4(5) VI Dyrektywy należy interpretować w taki sposób, aby czynności wykonywane przez organy publiczne w rozumieniu tego przepisu stanowiły czynności wykonywane przez organy prawa publicznego podlegające szczególnym zasadom prawnym mającym do nich zastosowanie. Drugi akapit tej regulacji należy natomiast interpretować w taki sposób, aby Państwa Członkowskie zobowiązane były zapewnić, by organy prawa publicznego traktowane były jak podatnicy w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze organów publicznych w przypadku, gdy czynności te mogą być również podejmowane w ramach działalności konkurencyjnych przez przedsiębiorców prywatnych, jeśli traktowanie tych organów jako podmiotów nieposiadających statusu podatnika mogłoby prowadzić do istotnego naruszenia zasad konkurencji.”
Wyłączenie przewidziane w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT ma zastosowanie, gdy podmiot mający status organu władzy publicznej (urzędu obsługującego ten organ) wykonuje czynności o charakterze władczym, które związane są z realizacją zadań nałożonych na ten organ przepisami prawa, do których realizacji został on powołany (działanie w określonym reżimie publiczno-prawnym). Natomiast w odniesieniu do pozostałych czynności, mających cywilnoprawny charakter, organ władzy publicznej, co do zasady, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.
Innymi słowy organ (urząd obsługujący ten organ) będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach – gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań (co wynika z pierwszej części art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług) oraz gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych. Stąd też aby uznać, że organ działa w zakresie swoich funkcji ustawowych i jednocześnie nie korzysta z formy cywilistycznej musi zaistnieć sytuacja tego rodzaju, że przy realizacji danego zadania – określonej prawem czynności wykonywanej w interesie publicznym, organ ten wyposażony jest we władztwo publiczne, tj. występuje w pozycji nadrzędnej w stosunku do innych podmiotów uczestniczących w danej czynności.
Uwzględniając przedstawiony opis sprawy stwierdzić należy, że w analizowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której występują skonkretyzowane świadczenia, które są wykonywane pomiędzy dwoma określonymi stronami transakcji, dla których to świadczeń istnieje bezpośredni beneficjent czynności. W odniesieniu do świadczonych usług społecznych w zakresie: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”, możliwe jest zidentyfikowanie konkretnego świadczenia wykonywanego przez Państwa Gminę za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej (Centrum Usług Społecznych) na rzecz określonego podmiotu – nabywcy (Mieszkańca). We wniosku wskazali Państwo, że opłaty za świadczone usługi społeczne są pobierane na podstawie aktu prawa miejscowego, tj. „Programu Usług Społecznych w Gminie „X””, przyjętego uchwałą nr … Rady Miejskiej w „X” z dnia 27 sierpnia 2025 r. - pkt 9 Opłaty i ulgi za korzystanie z usług społecznych. Kwalifikowanie oraz ustalanie opłaty za usługi społeczne nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Osoba zainteresowana usługą społeczną po jej przyznaniu, zgodnie z regulaminem korzystania z usług społecznych, otrzymuje pisemną informację o zakwalifikowaniu do usług społecznych wraz z harmonogramem płatności.
Z powyższego zatem wynika, że otrzymana przez Państwa zapłata będzie konsekwencją wykonania przez Państwa Gminę za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej (Centrum Usług Społecznych) usług społecznych w zakresie: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”. Dochodzi więc pomiędzy Państwa Gminą a Mieszkańcem do świadczenia wzajemnego. Dlatego też, opisane czynności wykonywane przez Państwa Gminę za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej (Centrum Usług Społecznych) na rzecz Mieszkańca spełniają definicję świadczenia usług zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Świadczą bowiem Państwo za pomocą swojej jednostki organizacyjnej w reżimie cywilnoprawnym (a nie publicznoprawnym) odpłatne usługi, a zatem wykonują czynności wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Jednocześnie trzeba mieć na względzie, że wszystkie wymienione wyżej usługi społeczne będą zlecone podmiotom zewnętrznym. Tym samym działalność Państwa Gminy prowadzona za pomocą swojej jednostki organizacyjnej w ww. zakresie posiada cechy działalności gospodarczej. Działają Państwo w tym przypadku na warunkach i w okolicznościach właściwych dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Usługi wykonywane przez Państwa za pomocą swojej jednostki organizacyjnej nie stanowią czynności o charakterze władczym wykonywanych w reżimie publicznoprawnym. Wykonując te usługi (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług) Państwa Gmina nie zachowuje się jak organ władzy publicznej realizujący zadania o charakterze władczym, lecz jak podmiot gospodarczy świadczący usługi. Relacje pomiędzy Państwem a Mieszkańcem Gminy, który chce skorzystać z oferowanej przez Państwa Gminę, działającą za pomocą swojej jednostki organizacyjnej, usługi społecznej w zakresie: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”, nie są bowiem oparte na władztwie rozumianym jako relacja nierównorzędnych podmiotów, która daje możliwość kształtowania przez organ władzy publicznej sytuacji drugiej strony stosunku prawnego.
Znajdują się Państwo zatem w sytuacji, w której nie zachowują się Państwo jak organ władzy publicznej realizujący zadania o charakterze władczym, lecz jak podmiot gospodarczy, świadczący usługi (czyli prowadzący działalność o charakterze usługowym). W analizowanym przypadku zobowiązują się Państwo wykonać określoną czynność (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług Społecznych) na rzecz konkretnej osoby (Mieszkańca), za którą to czynność otrzymują Państwo opłaty w określonej wysokości (Gmina określiła wysokość opłaty, która będzie pobierana od Mieszkańców korzystających z ww. usług).
Możliwe jest zatem zidentyfikowanie konkretnego świadczenia wykonywanego przez Państwa na rzecz określonego podmiotu (Mieszkańca Gminy). Zatem skoro jest możliwe zidentyfikowanie konkretnego świadczenia wykonywanego przez Państwa (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług Społecznych) na rzecz określonego podmiotu (nabywcy), należy uznać je za świadczenie usług w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług.
Dla powyższego rozstrzygnięcia nie ma znaczenia okoliczność, że opłaty pobierane w zamian za realizowane świadczenia pokryją jedynie niewielką część kosztu związanego ze świadczeniem usług przez Państwa Gminę, zrekompensują jedynie niewielki procent kosztów świadczonych usług.
Należy bowiem podkreślić, że uznanie danej czynności za wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług nie jest uzależnione od osiągania zysku przez podmiot wykonujący tę działalność. Cel czy rezultat danej działalności nie są czynnikami determinującymi przyznanie statusu podatnika podatku od towarów i usług. Nie ma żadnego znaczenia dla podlegania opodatkowaniu tym podatkiem, jaki jest cel działalności, w szczególności, czy jest to cel zarobkowy. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych kosztów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie. Zatem stanowią działalność gospodarczą konstytuującą podatnika podatku od towarów i usług.
Ponadto należy zauważyć, że przepisy ustawy nie ograniczają podatnika w swobodzie ustalania ceny, czyli możliwa jest sprzedaż po cenie niższej niż rzeczywista wartość towarów i usług. Taka sytuacja nie różni się niczym od normalnej sprzedaży towaru lub usługi z zyskiem. Możliwa jest sprzedaż po cenie niższej (nawet znacznie) niż rzeczywista wartość danego towaru, czy usługi. W Państwa przypadku ustalenie odpłatności nie wynika z żadnych przepisów prawa, lecz jest wyrazem swobody w zakresie jej ustalenia.
Nie można więc zgodzić się z Państwem, że Państwa Gmina świadcząc usługi (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług Społecznych) na warunkach opisanych w niniejszym wniosku nie prowadzi działalności gospodarczej w tym zakresie, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy VAT i nie działa w charakterze podatnika podatku VAT.
Podsumowując należy wskazać, że w analizowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której występują skonkretyzowane świadczenia, które będą wykonywane pomiędzy dwoma określonymi stronami transakcji, dla których to świadczeń istnieje bezpośredni beneficjent czynności. W sprawie będącej przedmiotem zapytania możliwe jest zidentyfikowanie konkretnego świadczenia wykonywanego przez Państwa (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług Społecznych) na rzecz określonego podmiotu – nabywcy (Mieszkańca). Dlatego też, opisane czynności w zakresie: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”, świadczone przez Państwa (za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Centrum Usług Społecznych) na rzecz Mieszkańca spełniają definicję świadczenia usług zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a Państwo w zakresie tych czynności nie korzystają z wyłączenia z grona podatników tego podatku. Świadczą bowiem Państwo (za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej) w reżimie cywilnoprawnym (a nie publicznoprawnym) odpłatne usługi, a zatem wykonują Państwo czynności wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Należy zatem stwierdzić, że pobierając opłaty za usługi: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”, działają Państwo w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy i w zakresie, w jakim realizują Państwo te świadczenia, nie są Państwo objęci regulacją przepisu art. 15 ust. 6 ustawy.
Jak Państwo wskazali, istnieją podmioty komercyjne realizujące takie same lub podobne usługi, jednak warunki korzystania z nich są dużo mniej korzystne dla mieszkańców niż te realizowane przez CUS. Warunki, na jakich będą realizowane przez Gminę - za pośrednictwem jednostki organizacyjnej – usługi społeczne objęte wnioskiem odbiegają od warunków, na jakich realizowane byłyby te świadczenia przez inne podmioty gospodarcze. Różnica polega głównie na częściowej odpłatności za usługi świadczone przez CUS i możliwości skorzystania z dodatkowych ulg, wnioskowania, zgodnego z ustawą o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych i regulaminem rekrutacji i udziału w projekcie „...” (zastosowanie kryteriów premiujących opisanych we wniosku), ograniczonym dostępem do usług (tylko mieszkańcy gminy, spełniający określone warunki opisane we wniosku), niewielka dostępność przez ograniczony budżet CUS.
Zatem, wyłączenie z zakresu opodatkowania wykonywanego przez Państwa, za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej, świadczenia usług w zakresie: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”, stanowiłoby zakłócenie konkurencji i nierówne traktowanie podmiotów wykonujących te same czynności w stosunku do innych niż Państwo podmiotów.
W konsekwencji wykonując (za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej) na rzecz Mieszkańców opisane we wniosku usługi społeczne tj.: „1”, „2”, „3”, „4”, „5”, „6”, „7”, działają Państwo w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą zdefiniowaną w art. 15 ust. 2 ustawy, co oznacza, że realizowane na rzecz Mieszkańców świadczenia w ww. zakresie – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Tym samym Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w…. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
