Interpretacja indywidualna z dnia 7 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.652.2025.1.IG
Dofinansowanie publiczne oraz wpłaty mieszkańców na realizację projektu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków przez gminę, które nie mają na celu osiągnięcia stałego dochodu, nie stanowią czynności opodatkowanych VAT, a Gmina nie jest zobowiązana do wystawiania faktur VAT na wpłaty oraz nie przysługuje jej prawo do odliczenia VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
6 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 6 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych realizacji projektu pn. (…). Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Gmina A. jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Gmina A. planuje pozyskać środki finansowe w ramach (...) na lata 2023-2027 dla interwencji (...) - obszar A Inwestycje w zakresie systemów indywidualnego oczyszczania ścieków, pn.: (…). W związku z powyższym, Gmina chciałaby przystąpić do realizacji inwestycji, której przedmiotem byłaby budowa przydomowych oczyszczalni ścieków, co wiązałoby się z podniesieniem jakości usług komunalnych w zakresie oczyszczania ścieków, w tym realizacja zadań własnych Gminy oraz zaspokojenie potrzeb sanitarnych mieszkańców.
W ramach projektu planuje się objąć posesje mieszkańców Gminy A. znajdujące się na terenach, na których nie ma możliwości włączenia się do sieci kanalizacyjnych lub budowa takiej sieci byłaby ekonomicznie nieuzasadniona.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków zostaną zamontowane na działkach stanowiących własność mieszkańców. Zakres prac objętych projektem będzie obejmował zaprojektowanie, dostawę, montaż oraz rozruch POŚ. W związku z budową przydomowych oczyszczalni ścieków Gmina zamierza zawrzeć z zainteresowanymi mieszkańcami umowy cywilnoprawne, które będą dotyczyły rozwiązań organizacyjnych i finansowych, związanych z udziałem w projekcie, m.in.:
- nieodpłatne udostępnienie przez mieszkańców na rzecz Gminy nieruchomości, na której budowane będą POŚ. Zgodnie z umową mieszkaniec będzie miał obowiązek wyrazić zgodę na umiejscowienie przydomowej oczyszczalni ścieków oraz przeprowadzenie wszelkich niezbędnych robót na nieruchomości będącej w jego posiadaniu,
- montaż POŚ na nieruchomości należącej do mieszkańca,
- przekazanie przez Gminę do nieodpłatnego używania (na czas trwania umowy) wybudowanych POŚ po zakończeniu budowy i protokolarnym odbiorze budowli.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków przez okres (...) (od momentu ostatniej płatności przez Instytucję Zarządzającą) pozostaną własnością Gminy A, w związku z czym mieszkańcy nie będą mogli w żaden sposób ingerować w POŚ. Po upływie tego okresu, POŚ zostanie przekazana Użytkownikowi na własność. W okresie trwałości projektu nadzór i kontrolę nad utrzymaniem POŚ będzie sprawować Gmina. W trakcie trwania umowy Użytkownik zobowiązany będzie do właściwej eksploatacji wszystkich urządzeń wchodzących w skład przydomowej oczyszczalni ścieków zgodnie z wytycznymi w tym zakresie. Mieszkaniec będzie miał obowiązek umożliwiać Gminie kontrolę i monitoring sposobu korzystania z przydomowych oczyszczalni oraz dokonywanie niezbędnych napraw i konserwacji urządzeń wchodzących w skład POŚ w ramach gwarancji.
Po upływie trwałości projektu nastąpi przekazanie przez Gminę przydomowych oczyszczalni na własność poszczególnym mieszkańcom, bez pobierania dodatkowych opłat. Wynikać to będzie z zapisów zawartych w umowie cywilnoprawnej z mieszkańcem.
Źródłem finansowania projektu będą środki otrzymane z programu (…) w wysokości 75% wartości kosztów kwalifikowanych do każdej zrealizowanej inwestycji, natomiast pozostałe 25% kosztów będzie stanowiło udział własny mieszkańca. Otrzymana od mieszkańca kwota nie będzie stanowić wynagrodzenia na rzecz Gminy, będzie ona traktowana jako częściowe pokrycie kosztów dotyczących budowy POŚ. Całkowity koszt realizacji projektu będzie znany po opracowaniu kompletnej dokumentacji projektowej oraz po przeprowadzeniu postępowań zamówień publicznych. Wartość projektu oraz otrzymanego dofinansowania będzie zależna od sumy wartości wybudowanych przydomowych oczyszczalni ścieków, a środki pieniężne z dofinansowania z programu (…) nie będą mogły być przeznaczone na inny cel. Wysokość wpłat od poszczególnych mieszkańców Gminy będzie zróżnicowana, ponieważ będzie ona uzależniona od indywidualnej wyceny inwestycji. Wpłat otrzymywanych od mieszkańców Gmina A. nie będzie dokumentować fakturami.
Gmina A. nie osiągnie zysku z tytułu realizacji ww. projektu. Realizacja ww. projektu w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz mieszkańców, nie będzie miała na celu osiągnięcia przez Gminę stałego dochodu.
Gmina w związku z budową POŚ na posesjach mieszkańców będzie zawierała umowy z wykonawcami, tj. podmiotami zewnętrznymi, na zakup towarów i usług. W związku z wykonaniem ww. czynności wszystkie faktury VAT zostaną wystawione na Gminę A., która jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Realizacja ww. projektu odbywać się będzie w ramach zadań własnych Gminy, jakimi są zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz, w konsekwencji nabywane towary i usługi nie będą służyły działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.
Pytania
1. Czy środki stanowiące dofinansowanie projektu z (…) na realizację zadania pn.: (…) należy opodatkować podatkiem od towarów i usług?
2. Czy otrzymane przez Gminę wpłaty na rachunek bankowy z tytułu wkładu własnego należy opodatkować podatkiem od towarów i usług?
3. Czy Gmina A. ma obowiązek wystawiania faktur VAT na wpłaty tytułem udziału własnego, dokonywane przez mieszkańców Gminy, uczestniczących w projekcie pn.: (…)?
4. Jeśli wpłaty mieszkańców zostaną opodatkowane, to czy Gminie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego wykazanego na fakturach zakupowych dotyczących projektu?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Gminy A, w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.), gmina wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Jak stanowi art. 6 ust. 1 ww. ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, gmina w ramach realizacji zadań własnych odpowiada za zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie m.in. usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych.
Równocześnie art. 400a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647) stanowi, iż wspomaganie realizacji zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych, służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, jest zadaniem własnym gmin. W wyniku realizacji przez Gminę A. projektu pn.: (…) powstaną przydomowe oczyszczalnie ścieków.
Ad 1.
Budowa POŚ na nieruchomościach mieszkańców będzie miała bezpośredni wpływ na zwiększenie ilości ścieków oczyszczonych, a tym samym ograniczy zjawisko przedostawania się zanieczyszczeń do gleby i wód gruntowych. Będzie to związane ze zmniejszeniem ryzyka epidemiologicznego, a inwestycja przyczyni się do poprawy warunków życia mieszkańców.
W myśl art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży czy zamiany nieruchomości, wynajmu, dzierżawy.
Umowy, które zostaną zawarte z mieszkańcami nie będą zawierać jakiegokolwiek postanowienia, iż wysokość wpłaty z tytułu realizowanego projektu przez Gminę stanowi wynagrodzenie za usługę. Otrzymana od mieszkańców kwota (wpłacona na rachunek bankowy Gminy) będzie tylko i wyłącznie ich udziałem własnym w pokryciu kosztów budowy. Oznacza to, że zarówno dofinansowanie ze środków (…) oraz otrzymane wpłaty od mieszkańców służyć będą tylko i wyłącznie na pokrycie całości kosztów realizowanego zadania. Nie będą one stanowiły dopłaty do ceny usług świadczonych przez Gminę. Pozyskane dofinansowanie oraz wpłaty mieszkańców zostaną przeznaczone w całości na pokrycie wydatków ponoszonych przez Gminę w związku z realizacją zadania inwestycyjnego. Wystąpi brak bezpośredniego wpływu dofinansowania na cenę świadczonych usług, tym samym dofinansowanie to nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
Ad 2.
Otrzymane na rachunek bankowy Gminy wpłaty mieszkańców z tytułu wkładu własnego nie powinny być opodatkowane podatkiem od towarów i usług.
Ad 3
Gmina nie będzie wykonywać samodzielnie robót budowlanych związanych z projektem. Zrealizuje je wyłoniony przez Gminę w ramach przeprowadzonego przetargu wykonawca/wykonawcy, z którymi Gmina podpisze umowy na wykonanie poszczególnych zadań. Wykonawca wystawi faktury z wykazanym podatkiem VAT, wskazując Gminę A. jako nabywcę. Realizując projekt Gmina będzie dążyła wyłącznie do osiągnięcia ściśle określonego celu, jakim będzie poprawa jakości życia mieszkańców Gminy. Nie będzie tu mowy o wykonywaniu przez Gminę jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Montaż POŚ nie będzie w żaden sposób związany z osiągnięciem przez Gminę jakichkolwiek dochodów czy zysków z tego tytułu, a w związku z tym nie będą one podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT. W konsekwencji, Gmina A. nie jest zobowiązana do wystawiania faktur VAT na przekazywane od mieszkańców wpłaty. Po wyroku TSUE z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 czynności na rzecz mieszkańców z minimalnym ich wkładem nie stanowią dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
Ad 4
Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków związana będzie wyłącznie z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu - stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Mając na uwadze powyższe Gmina A. realizując projekt pn.: (…) będzie działała jako organ administracji publicznej i korzystać będzie ze środków prawnych o charakterze władczym. W związku z czym nie zostaną spełnione warunki uprawniające do odliczenia podatku VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Według art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Przy czym na mocy art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i odzwierciedla zasadę powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji, które są wykonywane przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.
Usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. Przez świadczenie usług należy więc rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, które nie jest dostawą. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
Aby czynność podlegała opodatkowaniu, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. W ten sposób zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo, aby podmiot sprzedający towar lub świadczący usługę żądał zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego) od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej.
Przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych w dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”. Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w Dyrektywie 2006/112/WE są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć TSUE. W dorobku orzecznictwa Trybunału przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie – jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu – to jednak nie musi być w tej formie dokonane.
Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie ma znaczenia, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Przepisy nie określają formy zapłaty, zatem wynagrodzenie (zapłata) może mieć postać zarówno świadczenia pieniężnego, jak i rzeczowego (określonego w naturze), np. w przypadku dostawy towaru w zamian za świadczenie usługi czy też w sytuacji zamiany towarów bądź usług.
Zatem, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Jednocześnie, aby czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT.
Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Z przepisu tego wynika, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.
Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.).
I tak, w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Jak stanowi art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności, zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że gmina działa w charakterze podatnika VAT, gdy wykonuje we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy.
Na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1)podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2)koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W myśl art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1)stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2)udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3)otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi więc wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.
Samo otrzymanie jakiejkolwiek zapłaty lub dofinansowania (dotacji, dopłaty, subwencji) nie stanowi żadnej czynności ani zdarzenia opodatkowanego. Jeżeli czynność, za którą wnoszona jest opłata lub do której jest przyznawana dopłata, nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to zapłata / dopłata do tej czynności nie stanowi elementu ceny oraz nie może być włączona do podstawy opodatkowania.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Planują Państwo pozyskać środki finansowe w ramach (...) na lata 2023-2027 dla interwencji (...) - obszar A Inwestycje w zakresie systemów indywidualnego oczyszczania ścieków, pn.: (…). W związku z powyższym, chcieliby Państwo przystąpić do realizacji inwestycji, której przedmiotem byłaby budowa przydomowych oczyszczalni ścieków, co wiązałoby się z podniesieniem jakości usług komunalnych w zakresie oczyszczania ścieków, w tym realizacja Państwa zadań własnych oraz zaspokojenie potrzeb sanitarnych mieszkańców.
W ramach projektu planuje się objąć posesje mieszkańców znajdujące się na terenach, na których nie ma możliwości włączenia się do sieci kanalizacyjnych lub budowa takiej sieci byłaby ekonomicznie nieuzasadniona.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków zostaną zamontowane na działkach stanowiących własność mieszkańców. Zakres prac objętych projektem będzie obejmował zaprojektowanie, dostawę, montaż oraz rozruch POŚ. W związku z budową przydomowych oczyszczalni ścieków zamierzają Państwo zawrzeć z zainteresowanymi mieszkańcami umowy cywilnoprawne, które będą dotyczyły rozwiązań organizacyjnych i finansowych, związanych z udziałem w projekcie, m.in.:
- nieodpłatne udostępnienie przez mieszkańców na Państwa rzecz nieruchomości, na której budowane będą POŚ. Zgodnie z umową mieszkaniec będzie miał obowiązek wyrazić zgodę na umiejscowienie przydomowej oczyszczalni ścieków oraz przeprowadzenie wszelkich niezbędnych robót na nieruchomości będącej w jego posiadaniu,
- montaż POŚ na nieruchomości należącej do mieszkańca,
- przekazanie przez Państwa do nieodpłatnego używania (na czas trwania umowy) wybudowanych POŚ po zakończeniu budowy i protokolarnym odbiorze budowli.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków przez okres (...) (od momentu ostatniej płatności przez Instytucję Zarządzającą) pozostaną Państwa własnością, w związku z czym mieszkańcy nie będą mogli w żaden sposób ingerować w POŚ. Po upływie tego okresu, POŚ zostanie przekazana Użytkownikowi na własność. W okresie trwałości projektu nadzór i kontrolę nad utrzymaniem POŚ będzie sprawować Gmina. W trakcie trwania umowy Użytkownik zobowiązany będzie do właściwej eksploatacji wszystkich urządzeń wchodzących w skład przydomowej oczyszczalni ścieków zgodnie z wytycznymi w tym zakresie. Mieszkaniec będzie miał obowiązek umożliwiać Państwu kontrolę i monitoring sposobu korzystania z przydomowych oczyszczalni oraz dokonywanie niezbędnych napraw i konserwacji urządzeń wchodzących w skład POŚ w ramach gwarancji.
Po upływie trwałości projektu nastąpi przekazanie przez Państwa przydomowych oczyszczalni na własność poszczególnym mieszkańcom, bez pobierania dodatkowych opłat. Wynikać to będzie z zapisów zawartych w umowie cywilnoprawnej z mieszkańcem.
Źródłem finansowania projektu będą środki otrzymane z programu (…) w wysokości 75% wartości kosztów kwalifikowanych do każdej zrealizowanej inwestycji, natomiast pozostałe 25% kosztów będzie stanowiło udział własny mieszkańca. Otrzymana od mieszkańca kwota nie będzie stanowić wynagrodzenia na Państwa rzecz, będzie ona traktowana jako częściowe pokrycie kosztów dotyczących budowy POŚ. Całkowity koszt realizacji projektu będzie znany po opracowaniu kompletnej dokumentacji projektowej oraz po przeprowadzeniu postępowań zamówień publicznych. Wartość projektu oraz otrzymanego dofinansowania będzie zależna od sumy wartości wybudowanych przydomowych oczyszczalni ścieków, a środki pieniężne z dofinansowania z programu (…) nie będą mogły być przeznaczone na inny cel. Wysokość wpłat od poszczególnych mieszkańców Gminy będzie zróżnicowana, ponieważ będzie ona uzależniona od indywidualnej wyceny inwestycji. Wpłat otrzymywanych od mieszkańców Państwo nie będą dokumentować fakturami.
Nie osiągną Państwo zysku z tytułu realizacji ww. projektu. Realizacja ww. projektu w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz mieszkańców, nie będzie miała na celu osiągnięcia przez Państwa stałego dochodu.
W związku z budową POŚ na posesjach mieszkańców będą Państwo zawierali umowy z wykonawcami, tj. podmiotami zewnętrznymi, na zakup towarów i usług. W związku z wykonaniem ww. czynności wszystkie faktury VAT zostaną wystawione na Gminę, która jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Realizacja ww. projektu odbywać się będzie w ramach Państwa zadań własnych, jakimi są zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz, w konsekwencji nabywane towary i usługi nie będą służyły działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.
Państwa wątpliwości zawarte w pytaniach nr 1 i nr 2 dotyczą tego, czy środki stanowiące dofinansowanie projektu z (…) na realizację zadania pn.: (…) i czy otrzymane przez Państwa wpłaty na rachunek bankowy z tytułu wkładu własnego należy opodatkować podatkiem od towarów i usług.
Wytyczne do oceny charakteru podjętych przez Państwa działań znajdują się w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 – Gmina O. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej.
W wyroku tym TSUE wskazał, że:
„(…) aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika.” (pkt 24).
Trybunał zwrócił uwagę na istotne elementy stanu faktycznego, które zaistniały w sprawie będącej przedmiotem ww. postępowania:
„W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braaov,C-655/19,EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, jak wynika z postanowienia odsyłającego, że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały. (pkt 36)
Po drugie, z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25% kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej. (pkt 37)
Tymczasem Trybunał miał już okazję orzec, że jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën,C-520/14,EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75% kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku. (pkt 38)
Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane.” (pkt 39)
Na podstawie powyższej analizy TSUE doszedł do wniosku, że:
„W konsekwencji nie wydaje się, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, by gmina O. wykonywała w niniejszym przypadku działalność o charakterze gospodarczym w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112. (pkt 40)
Ponieważ gmina O., w świetle powyższych rozważań, nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy.” (pkt 41)
Ostatecznie Trybunał orzekł, że:
„(…) art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych.” (pkt 42)
Aby określić, czy budowa przydomowych oczyszczalni ścieków będzie przez Państwa realizowana w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy, kluczowa jest analiza przesłanek wskazanych w wyroku TSUE, tj.:
- brak zarobkowego charakteru podejmowanych czynności – czynność nie ma na celu osiągnięcia stałego dochodu,
- brak równorzędnego ekwiwalentu ekonomicznego ze strony ostatecznego beneficjenta inwestycji (mieszkańca Gminy),
- zgoda mieszkańca na wykonanie usługi na jego nieruchomości,
- finansowanie ze środków publicznych,
- zlecenie zrealizowania inwestycji wyspecjalizowanemu podmiotowi trzeciemu.
W Państwa sprawie przesłanki te są spełnione.
Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach mieszkańców będzie realizowana w ramach konkretnego zadania inwestycyjnego. Inwestycja będzie dofinansowana ze środków publicznych pozyskanych z Programu (…) w wysokości 75% wartości kosztów kwalifikowalnych dla każdej zrealizowanej inwestycji. Ostatecznymi beneficjentami planowanego zadania będą mieszkańcy, którzy otrzymają POŚ na własność po okresie trwałości projektu, kiedy oczyszczalnie będą Państwa własnością. Udział mieszkańca w kosztach budowy POŚ będzie nieznaczny – wkład własny mieszkańca to 25% kosztów. Z zainteresowanymi mieszkańcami chcącymi wziąć udział w projekcie zamierzają Państwo zawrzeć umowy cywilnoprawne. Pozyskane z (…) Środki na realizację projektu nie będą mogły zostać przeznaczone na inny cel.
W związku z budową POŚ na posesjach mieszkańców będą Państwo zawierali umowy z wykonawcami, tj. podmiotami zewnętrznymi, na zakup towarów i usług. W związku z wykonaniem ww. czynności wszystkie faktury VAT zostaną wystawione na Państwa. Realizacja ww. projektu odbywać się będzie w ramach Państwa zadań własnych, jakimi są zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz, w konsekwencji nabywane towary i usługi nie będą służyły działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.
Opis sprawy wskazuje więc, że Państwa celem jest jednorazowa realizacja zadania polegającego na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach należących do mieszkańców (tj. budowa POŚ przez Państwa w sposób opisany we wniosku nie ma charakteru trwałego). Co więcej, mieszkańcy pokryją jedynie niewielką część kosztów realizacji Inwestycji (25% kosztów).
Państwa działania w analizowanym przypadku odbiegają od wzorca przeciętnego przedsiębiorcy, którego głównym celem byłoby dążenie do maksymalizacji zysku, przy jednoczesnej minimalizacji strat.
Z wniosku wynika, że nie wykonają Państwo opisanego zadania z zamiarem osiągania dochodu z tytułu jego realizacji, czym nie spełnią Państwo przesłanki prowadzenia działalności gospodarczej, na którą zwrócił uwagę TSUE w ww. wyroku z 30 marca 2023 r. Zasadniczym celem przedsięwzięcia będzie ochrona środowiska i przyrody, a także zadań w zakresie kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych (zadania własne). Jednocześnie zauważenia wymaga fakt spełnienia pozostałych przesłanek uznania wykonywanych przez Państwa czynności za nieopodatkowane, wynikających z ww. wyroku TSUE, tj.: woli mieszkańców przeprowadzenia na ich rzecz zadania, skorzystania przez Państwa z usług podmiotu trzeciego w celu wykonania zadania oraz uzyskania dofinansowania do Inwestycji.
W konsekwencji, Państwa działania na rzecz mieszkańców w związku z budową przydomowych oczyszczalni ścieków, nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Realizując ww. Inwestycję nie będą Państwo wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zatem, czynności realizowane w ramach tej Inwestycji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. W konsekwencji pozyskane dofinansowanie zProgramu (…) oraz wpłaty mieszkańców nie będą stanowiły wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu VAT, więc nie należy ich opodatkowywać tym podatkiem.
Państwa stanowisko w zakresie pytań nr 1 i 2 jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą również tego, czy mają Państwo obowiązek wystawiania faktur na wpłaty tytułem udziału własnego, dokonywane przez mieszkańców Gminy, uczestniczących w projekcie.
Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Z opisu sprawy i ze stanowiska Organu dotyczącego pytań nr 1 i 2 wynika, że wpłaty mieszkańców nie będą stanowiły zapłaty za czynności podlegające opodatkowaniu, w konsekwencji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako element ceny.
Zatem nie mają Państwo obowiązku wystawiania faktur VAT na wpłaty tytułem udziału własnego, dokonywane przez mieszkańców Gminy, uczestniczących w projekcie pn.: (…) ponieważ pomiędzy Państwem a mieszkańcami nie dojdzie do świadczenia usług ani dostawy towarów podlegających opodatkowaniu VAT.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.
Ponieważ odpowiedź na pytanie nr 4 uzależnili Państwo od uznania, że wpłaty mieszkańców zostaną opodatkowane, to z uwagi, że w odpowiedzi na pytanie nr 2 uznano, że wpłaty dokonywane przez mieszkańców nie będą opodatkowane, udzielenie odpowiedzi na to pytanie jest bezprzedmiotowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indydualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
