Interpretacja indywidualna z dnia 12 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.1058.2025.2.KKO

Interpretacja indywidualna  – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 21 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT nieodpłatnych porad prawnych na podstawie umowy zlecenia zawartej w ramach projektów realizowanych przez …. w ….. organizowanych przez …. na rzecz osób …., niezależnie od formy wykonywania zawodu radcy prawnego, tj. w ramach kancelarii lub wyłącznie na podstawie wskazanej umowy zlecenia. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 2 grudnia 2025 r. (data wpływu 10 grudnia 2025 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Wykonuje Pani zawód radcy prawnego oraz prowadzi Pani kancelarię radcy prawnego w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Zawarła Pani umowę zlecenia z działającym na rzecz osób …. (dalej: Stowarzyszenie), której przedmiotem jest realizacja świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa dla członków Stowarzyszenia oraz beneficjentów jego projektów finansowanych ze środków ….. Projekty te są realizowane w ramach …. organizowanych przez ….i mają na celu wspieranie osób z …. poprzez pomoc prawną, asystę w sprawach urzędowych i społeczną aktywizację.

Na podstawie umowy o realizację projektów Stowarzyszenie jest zobowiązane do świadczenia usług i czynności na rzecz osób … w sposób udokumentowany oraz zgodny z wymogami …, a także do rozliczenia otrzymanych środków. Formalnie więc nieodpłatna pomoc prawna udzielana członkom Stowarzyszenia odbywa się w ramach jego działalności statutowej i jest finansowana ze środków publicznych pozyskanych w drodze …..

W ramach zawartej umowy zlecenia pełni Pani funkcję doradcy-prawnika, współpracując z ….. Pani obowiązki obejmują m.in.:

·udzielanie informacji o obowiązującym stanie prawnym,

·wskazywanie przysługujących uprawnień i obowiązków,

·przedstawianie możliwych rozwiązań problemu,

·sporządzanie projektów pism,

·informowanie o kosztach postępowań i ryzyku finansowym w przypadku skierowania sprawy do sądu.

Pomoc ta jest dostosowana do indywidualnej sytuacji beneficjentów projektów. Świadczy Pani usługi w siedzibach …. Stowarzyszenia w trzech miastach lub zdalnie - przy wykorzystaniu połączenia wideo z …. i osobą uprawnioną. Spotkania odbywają się zgodnie z harmonogramem pracy ustalonym przez Stowarzyszenie i zatwierdzonym przez ….. Zakres Pani czynności nie obejmuje zastępstwa procesowego na rzecz osób uprawnionych ani Stowarzyszenia jako zleceniodawcy.

Każde udzielone świadczenie dokumentuje Pani w karcie czasu pracy. Jest Pani zobowiązana do prowadzenia ewidencji czasu pracy, obecności w wyznaczonym miejscu i czasie, a także do sporządzania pozostałej dokumentacji wymaganej w projekcie. Wynagrodzenie otrzymuje Pani w stawce godzinowej, niezależnie od liczby udzielonych porad. Liczbę godzin oraz harmonogram ustala Stowarzyszenie na podstawie umowy z …. Rozliczenie Pani pracy odbywa się na podstawie wypełnionych kart czasu pracy, przedkładanych …. Projektu.

Dotychczas wystawiała Pani faktury VAT, uznając, że wykonywane czynności stanowią działalność prawniczą podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W związku z charakterem umowy pojawiły się jednak wątpliwości, czy w ramach opisanej współpracy działa Pani jako podatnik VAT, a tym samym - czy powinna Pani naliczać i odprowadzać ten podatek.

Z uwagi na zaangażowanie w realizację projektu planuje Pani zawiesić prowadzoną jednoosobową działalność gospodarczą i wykonywać zawód radcy prawnego wyłącznie na podstawie tej umowy zlecenia. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych zawód ten może być wykonywany zarówno w kancelarii, jak i na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775; dalej: ustawa o VAT) - opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i świadczenie usług na terytorium kraju. Z kolei art. 15 ust. 1 i 2 ustawy stanowi, że podatnikami VAT są m.in. osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, w tym osoby wykonujące wolne zawody. Jednak zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, za samodzielną działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), jeżeli między zlecającym a wykonującym czynności istnieją więzi prawne dotyczące warunków ich wykonywania, wynagrodzenia oraz odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich.

W Pani przypadku wszystkie te warunki są spełnione. Zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności wobec osób trzecich, a jedynie wobec zleceniodawcy. Odpowiedzialność za prawidłową realizację świadczeń spoczywa na Stowarzyszeniu. Wynagrodzenie jest stałe i określone w umowie, niezależne od liczby udzielonych porad. Oznacza to, że wykonywane przez Panią czynności w ramach umowy zlecenia nie mają charakteru samodzielnej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. W świetle powyższego uznać należy, że przychody uzyskiwane obecnie, jak i w przyszłości z tytułu wykonywania usług prawnych w ramach umowy zlecenia zawartej ze Stowarzyszeniem, mieszczą się w zakresie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT. W konsekwencji czynności te nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W uzupełnieniu wniosku udzieliła Pani odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania:

1.Czy realizuje Pani/będzie realizowała świadczenia za zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa za podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 roku o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1534)?

Nie. Świadczenia z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa świadczone przez Panią nie są realizowane na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 roku o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1534).

Stowarzyszenie, z którym Pani współpracuje realizuje projekt w ramach programu prowadzonego przez …: … Jego celem jest wspieranie osób z … w rozwijaniu umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Projekt ten obejmuje zintegrowane wsparcie poprzez różnorodne działania terapeutyczne, rehabilitacyjne i rozwojowe, skupiające się na poprawie ograniczeń funkcjonalnych, umiejętności komunikacyjnych oraz samoobsługowych. Jednym z nich jest prowadzone przez Panią poradnictwo prawne dla uczestników projektu bezpośrednio korzystających z jego realizacji, czyli osób …

Stowarzyszenie jest organizacją pozarządową, której … zlecił realizację zadań po przeprowadzeniu …  ogłoszonego zgodnie z przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. … ogłaszany jest w oparciu o „…” zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia …. w sprawie …..

Podstawę prawną stanowią tutaj: ustawa z dnia … o ….  oraz ustawa z dnia …. o …. wraz z przedmiotowym Rozporządzeniem.

2.Czy świadczenie nieodpłatnych porad prawnych na podstawie umowy zlecenia, o których mowa we wniosku jest wykonywane przy wykorzystywaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej Stowarzyszenia?

Tak. Zgodnie z zawartą umową zlecenia jest Pani zobowiązana do wykonywania zadań Doradcy prawnego w ramach projektu realizowanego przez Stowarzyszenie. Szczegółowe obowiązki w projekcie określone przez Stowarzyszenie polegają na :

a)prowadzeniu indywidualnych porad z zakresu doradztwa społeczno-prawnego;

b)współpracy z ….;

c)opracowywaniu i prowadzeniu dokumentacji obowiązującej w projekcie;

d)współpracy z …. projektu;

e)prowadzeniu kart czasu pracy i przedkładanie ich do Zleceniodawcy w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca.

Swoje zadania realizuje Pani w siedzibie Stowarzyszenia - Zleceniodawcy, to jest w jego Oddziale oraz …  W siedzibie Oddziału Stowarzyszenia oraz .. wykorzystuje Pani lokale oraz organizację wewnętrzną i infrastrukturę (sprzęt i materiały, zaplecze techniczne).

W celu realizacji programu Stowarzyszenie zapewnia Pani w każdym miejscu pracy stałą współpracę z …., czyli …. W przypadku realizacji zadań poza wskazanymi miejscami praca wykonywana jest zdalnie za pomocą transmisji wideo za pomocą dostępnych komunikatorów. W ramach projektu jest udostępniony telefon.

3.Czy świadcząc usługi nieodpłatnych porad prawnych w ramach zawartej umowy zlecenia wyrażała/wyraża/będzie Pani oświadczenie w imieniu i na rzecz ww. Stowarzyszenia?

Nie. Jak wskazywała Pani ze wniosku oraz w odpowiedzi na pytanie numer 2, Pani zadania w projekcie jako Doradcy prawnika sprowadzają się jedynie do prowadzenia indywidualnych porad z zakresu doradztwa społeczno-prawnego na rzecz osób uprawnionych, to jest Członków Stowarzyszenia opłacających składki i zapisanych do projektu. Wobec osób uprawnionych oraz innych osób trzecich występuje Pani jako pracownik Stowarzyszenia zatrudniony w celu realizacji projektu. Z tego względu Pani zadania nie powodują konieczności składania oświadczeń w imieniu oraz na rzecz ww. Stowarzyszenia.

Odpowiedzialność za wykonanie świadczeń wobec osób trzecich, w szczególności prowadzącego projekt … ponosi Stowarzyszenie. Z kolei Pani, będąc Zleceniobiorcą zatrudnionym w projekcje jako Doradca prawnik, odpowiada Pani jedynie za wykonanie swoich zadań zgodnie z zawartą umową wobec Stowarzyszenia jako Zleceniodawcy. Nie występuje żaden stosunek prawny pomiędzy Panią a osobami uprawnionymi do uzyskania pomocy. Nie może Pani reprezentować osób, wobec których występuje Pani jako pracownik Stowarzyszenia na stanowisku Doradca prawnik. Jest to uwarunkowane zasadami projektu. Po doradztwo prawne zwracają się osoby uprawnione - Członkowie Stowarzyszenia zapisani do projektu i opłacający składki członkowskie. Ich interesy często są przeciwstawne lub pozostają w konflikcie. Każda z tych osób, po spełnieniu warunków projektu, ma prawo do uzyskania doradztwa w swojej sprawie. W tej sytuacji wykonując swoje zadania jako Doradca prawnik musi Pani zachować obiektywizm i bezstronność oraz nie może Pani opowiadać się po żadnej ze stron.

Za bardzo istotny w tej kwestii uważa Pani fakt, że Stowarzyszenie nie zobowiązuje Pani jako Zleceniobiorcy w umowie zlecenia do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Ponadto przedmiotowa umowa nie przenosi na Panią jako Zleceniobiorcę odpowiedzialności. Nie ponosi Pani odpowiedzialności za wykonanie swoich czynności wobec osób trzecich, ponieważ ponosi je Stowarzyszenie jako Zleceniodawca na warunkach określonych w treści art. 427 i 429 kodeksu cywilnego.

4.Czy ponosi/będzie Pani ponosiła ryzyko gospodarcze, ekonomiczne za realizowane na podstawie umowy zlecenia świadczenie nieodpłatnych porad prawnych?

Nie. Nie ponosi Pani i nie będzie Pani ponosiła ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, rozumianego jako możliwość wystąpienia takich zdarzeń, które mogą mieć negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności gospodarczej lub niosą ze sobą niebezpieczeństwo poniesienia straty. Nie ponosi Pani kosztów utrzymania lokali, infrastruktury oraz kosztów opłacenia współpracy ….. Zleceniodawca jako Stowarzyszenie realizujące projekt na zlecenie … ponosi takie ryzyko.

Jak wcześniej podawała Pani, do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia wykorzystuje Pani organizację wewnętrzną, lokale i infrastrukturę zapewnioną przez Stowarzyszenie. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego Stowarzyszenia powoduje, że jako Zleceniobiorca nie ponosi Pani również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Ponadto zgodnie z zawartą umową zlecenia nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia, ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Stowarzyszenie zgodnie z wymaganiami … Umowa zlecenia przewiduje stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług.

Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane poniżej w odpowiedzi na pytanie numer 5. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. W rezultacie, skoro umowa przewiduje dla Pani stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez Panią jako Zleceniobiorcę.

5.Czy ma/będzie Pani miała wpływ na wysokość przyznanego wynagrodzenia wynikającego z umowy zlecenia za świadczenie nieodpłatnych porad prawnych, a jeśli tak, to w jaki sposób?

Nie. Zgodnie z zawartą umową zlecenia jest Pani zobowiązana do realizowania swoich zadań z beneficjentami - osobami uprawnionymi, zgodnie z zaleceniami projektu ustalonymi przez Stowarzyszenie, a zatwierdzonymi przez …. Pani zadania przybierają formę dyżurów, podczas których odbywają się spotkania z beneficjentami - osobami uprawnionymi. Spotkania są zaplanowane w okresie roku w ściśle określonym wymiarze miesięcznym, ustalonym na podstawie zatwierdzonego harmonogramu, to jest w ilości …  godzin miesięcznie, ale nie więcej niż … godzin w trakcie trwania projektu. Za wykonanie zlecenia, Stowarzyszenie zobowiązane jest zapłacić ustaloną w umowie stawkę za 1 godzinę zegarową w kwocie brutto. Płatność za wykonane zlecenie następuje na podstawie złożonej faktury wraz z kartą czasu pracy zatwierdzoną przez ….. projektu w terminie do ostatniego dnia miesiąca od jego otrzymania.

W konsekwencji, Pani wynagrodzenie jest niezależne od ilości udzielonych świadczeń podczas pełnionych dyżurów. Oznacza to, że jest niezależne od liczby rzeczywiście obsłużonych osób. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w formie doradztwa prawnego.

Na podstawie harmonogramu i karty czasu pracy jest weryfikowane przez … projektu oraz Zarząd Stowarzyszenia wykonywanie przez Panią powierzonych w projekcie zadań.

6.Czy wynagrodzenie, które Pani otrzymywała/otrzymuje/będzie otrzymywała od ww. Stowarzyszenia za wykonywane usługi nieodpłatnych porad prawnych, stanowi/będzie stanowiło przychód, o którym mowa w przepisach ustawy art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)? Proszę wskazać konkretny ustęp art. 12 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie. W Pani ocenie wynagrodzenie, które Pani otrzymuje i będzie otrzymywała od Stowarzyszenia na podstawie umowy zlecenia nie będzie stanowiło przychodu ze stosunku służbowego i stosunku pracy, o którym mowa w treści art. 12 ust. 1 ustawy o PIT.

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Wynagrodzenie wypłacane przez Stowarzyszenie jako Zleceniodawcę jest skierowane indywidualnie do Pani jako Zleceniobiorcy i powoduje przysporzenie do Pani majątku. W konsekwencji stanowi Pani przychód z tytułu wykonania umowy zlecenia na rzecz Stowarzyszenia. Należy go zakwalifikować jako przychód z działalności wykonywanej osobiście, ponieważ dotyczy dochodów, które nie są przychodami ze stosunku pracy, a są uzyskiwane w ramach wykonywania pewnych czynności określonych na podstawie umowy cywilno-prawnej.

7.Czy wynagrodzenie, które Pani otrzymywała/otrzymuje/będzie otrzymywała od ww. Stowarzyszenia za wykonywane usługi nieodpłatnych porad prawnych stanowi/będzie stanowiło przychód, o którym mowa w przepisach art. 13 pkt 2-9 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Tak. Pomiędzy Panią jako Zleceniobiorcą a Stowarzyszeniem istnieją więzi prawne, dotyczące warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia oraz odpowiedzialności Stowarzyszenia jako Zleceniodawcy wobec osób trzecich. Z tego powodu wykonywanej przez Panią pracy w ramach przedmiotowej umowy zlecenia nie można uznać za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą. Tym samym uzyskiwane przez Panią przychody należy zakwalifikować do przychodów wymienionych w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zarówno w przypadku funkcjonującej obecnie umowy zlecenia, jak i w przypadku umów zlecenia zawieranych przez Panią w przyszłości.

Świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w formie doradztwa prawnego na rzecz osób uprawnionych na podstawie zawartej przez Panią umowy zlecenia ze Stowarzyszeniem, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług. Z tego powodu jako Zleceniobiorca nie powinna być Pani uznawana z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania podatku VAT. W konsekwencji, otrzymywane przez Panią wynagrodzenie z tytułu wykonywania umowy zlecenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Z tego względu w niniejszej sytuacji nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od wynagrodzenia otrzymanego na podstawie zawartych ze Stowarzyszeniem umów zlecenia.

Wynika to z przyjętego założenia dotyczącego podatku VAT, że czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

W związku z wykonywaniem czynności w ramach zlecenia jako Doradca prawnik nie dysponuje Pani niezależnością i samodzielnością pozwalającą na uznanie, iż działa Pani wówczas jako profesjonalny podmiot gospodarczy. Realizując niniejszą umowę zlecenia nie ma Pani możliwości swobodnego zorganizowania m.in. wyboru godzin i dni dyżuru czy zaplanowania ilości spotkań podczas dyżuru, lokalu, infrastruktury, osób uprawnionych. Ponadto, jak wskazywała Pani dotychczas, świadcząc usługi w ramach wskazanej umowy, nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, związanego z prowadzoną działalnością.

W tych okolicznościach przychody otrzymywane od Stowarzyszenia z tytułu zawartej umowy zlecenia za realizację świadczeń w lokalizacji oraz zakresie czasowym określonych w odrębnym harmonogramie i karcie czasu pracy ustalonym przez Stowarzyszenie - mieszczą się w zakresie przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, ponieważ będą to przychody wymienione w pkt 8 - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej.

8.Proszę jednoznacznie wskazać, czy zakresem pytania objęte są zarówno świadczenia z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa, czy wyłącznie z zakresu poradnictwa?

Jak zostało ustalone w odpowiedzi na pytanie numer 1, nie świadczy Pani nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1534).

Natomiast zgodnie z treścią art. 4 oraz art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U.2024.t.j.) wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, która polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy.

Z kolei, jak wskazała Pani we wniosku, zakres umowy zlecenia zawartej ze Stowarzyszeniem wymaga od Pani prowadzenia indywidualnych porad z zakresu doradztwa społeczno-prawnego, które sprowadza się do:

·udzielanie informacji o obowiązującym stanie prawnym,

·wskazywania przysługujących uprawnień i obowiązków,

·przedstawianie możliwych rozwiązań problemu,

·sporządzanie projektów pism,

·informowanie o kosztach postępowań i ryzyku finansowym w przypadku skierowania sprawy do sądu.

W trakcie tych czynności nie reprezentuje Pani i nie będzie reprezentować jako pełnomocnik przed urzędami lub sądem osób korzystających z udzielanych przez Panią porad. Jak wcześniej Pani wspomniała po doradztwo prawne zwracają się osoby uprawnione - Członkowie Stowarzyszenia zapisani do projektu i opłacający składki członkowskie. Ich interesy często są przeciwstawne lub osoby pozostają w konflikcie. Każda z tych osób ma prawo do uzyskania doradztwa w swojej sprawie, jeśli spełnia warunki projektu. W tej sytuacji wykonując swoje zadania jako Doradca prawnik musi Pani zachować obiektywizm i bezstronność oraz nie może Pani  opowiadać się po żadnej ze stron. Z tego względu reprezentacja oraz występowanie przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy byłaby sprzeczna z zasadami projektu oraz etyki wykonywania zawodu radcy prawnego.

Mając na względzie przedstawione okoliczności, zakres pytania dotyczy nieodpłatnej pomocy prawnej rozumianej wyłącznie jako poradnictwo i doradztwo w zakresie wynikającym z zawartej umowy zlecenia ze Stowarzyszeniem.

9.W przypadku, gdy będzie Pani wykonywała świadczenia objęte zakresem pytania po zawieszeniu jednoosobowej działalności gospodarczej, wyłącznie na podstawie umowy zlecenia wskazanej we wniosku, proszę wskazać, czy ulegną zmianie warunki wykonywania tych świadczeń przedstawione we wniosku i jego uzupełnieniu?

Nie. Jak wskazała Pani we wniosku, planuje Pani zawiesić działalność gospodarczą w formie kancelarii radcy prawnego ze względu na zaangażowanie w wykonanie umowy zlecenia ze Stowarzyszeniem. Swoje plany opiera Pani na niezmienności zasad współpracy ze Stowarzyszaniem. Stowarzyszenie realizując swoje zadania na podstawie projektów prowadzonych przez …. musi spełnić warunki narzucone przez zasady … ogłaszanych w oparciu o wskazane wyżej „….” zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ….. Z tego względu kolejne umowy zawarte ze Stowarzyszeniem będą miały takie same zasady jak dotychczasowa

Pytanie

Czy udzielanie nieodpłatnych porad prawnych na podstawie umowy zlecenia zawartej w ramach projektów realizowanych przez Stowarzyszenie w .. organizowanych przez … na rzecz osób … podlega opodatkowaniu podatkiem VAT - niezależnie od formy wykonywania zawodu radcy prawnego, tj. w ramach kancelarii lub wyłącznie na podstawie wskazanej umowy zlecenia - w przypadku zawieszenia działalności gospodarczej?

Pani stanowisko w sprawie (doprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)

Zgodnie z przedstawionym szczegółowym opisem stanu faktycznego i prawnego opisana działalność nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż spełnione są przesłanki określone w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

Zgodnie z tym przepisem, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, z tytułu których przychody są wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), o ile pomiędzy zlecającym a wykonawcą istnieją więzi prawne dotyczące warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia oraz odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich.

W przedstawionych okolicznościach wskazuje Pani, że:

·sposób i miejsce wykonywania czynności są ściśle określone przez Stowarzyszenie i ….,

·wynagrodzenie jest stałe, niezależne od efektu pracy,

·odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi wyłącznie Stowarzyszenie.

W konsekwencji uzyskiwane przychody stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a) ustawy o PIT i nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Jak wskazywała Pani dotychczas we wniosku - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U.2024.499.t.j.) oddzielnie wymienia wykonywanie zawodu radcy prawnego na podstawie umowy cywilnoprawnej. Umowa zlecenia zawarta ze Stowarzyszeniem będzie wykonywana w jego siedzibie oraz w jednostkach podległych, to jest w Oddziale oraz w … Stowarzyszenia lub w wyjątkowych okolicznościach w formie zdalnej. Obowiązek organizacji pracy będzie spoczywał na Stowarzyszeniu jako Zleceniodawcy, stosującego w tym zakresie wytyczne ustalone przez …, będącego realizatorem projektu w ramach którego zostanie z Panią zawarta umowa zlecenia. Wynagrodzenie będzie miało charakter stały, to jest będzie stanowiło określoną kwotę w stosunku miesięcznym, bez dodatkowego wynagrodzenia oraz innych zmiennych składników. W kwestii odpowiedzialności za błędnie wykonywane czynności nie będzie Pani wchodziła w stosunek prawny z osobami korzystającymi z projektów, ponieważ będzie Pani działać w imieniu Zleceniodawcy.

Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Natomiast zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel i rezultat tej działalności. Działalność gospodarcza określona w art. 15 ust. 2 ustawy obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i usługodawców, a także działalność wykonujących wolne zawody, również wówczas gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Ponadto działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych lub prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W tych okolicznościach, opisana przez Panią działalność wykonywana na podstawie umowy zlecenia zawartej ze Stowarzyszeniem nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż spełnione są przesłanki określone w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

Zgodnie z tym przepisem, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, z tytułu których przychody są wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), o ile pomiędzy zlecającym a wykonawcą istnieją więzi prawne dotyczące warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia oraz odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich. Jak zostało wykazane w niniejszym przypadku:

·sposób i miejsce wykonywania przez Panią czynności są ściśle określone przez Stowarzyszenie i …,

·wynagrodzenie jest stałe oraz niezależne od efektu pracy,

·odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi wyłącznie Stowarzyszenie.

W konsekwencji uzyskiwane przychody stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a) ustawy o PIT, i nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Niniejsze stanowisko potwierdzają przed wszystkim charakter współpracy i brak samodzielności działalności, mające bezpośredni wpływ na kwalifikacje przychodów i ich skutki podatkowe.

Umowa zlecenia zostanie zawarta przez Panią jak radcę prawnego ze Stowarzyszeniem w ramach projektów finansowanych przez …. Na podstawie tej umowy wykonuje Pani i będzie nadal wykonywać czynności Doradcy-prawnika, udzielając nieodpłatnych porad prawnych osobom uprawnionym - beneficjentom projektów. Sposób, miejsce i czas wykonywania zlecenia będzie nadal określać Stowarzyszenie. Wynagrodzenie jest stałe. Ze względu na to, że w umowie zlecenia nie zawarto zapisów wskazujących na odpowiedniość radcy prawnego wobec osób trzecich, odpowiedzialność ponosi Stowarzyszenie jako Zleceniodawca.

W konsekwencji zgodnie z przytoczonym wyżej art. 13 pkt 8 lit. a) ustawy o PIT, przychody uzyskane na podstawie umowy zlecenia zawartej z osobą prawną stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście. Skoro przychody te nie pochodzą z prowadzonej działalności gospodarczej, czynności te - zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT - nie stanowią samodzielnej działalności gospodarczej i nie podlegają VAT.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że udzielanie nieodpłatnych porad prawnych w ramach projektów realizowanych przez Stowarzyszenie oraz finansowanych ze środków …., wykonywane zarówno w formie prowadzenia kancelarii radcy prawnego, jak i wyłącznie na podstawie umowy zlecenia, nie stanowi samodzielnej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Na taki wniosek pozwala analiza wszystkich przesłanek, o których mowa w przytoczonym wcześniej art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, to jest powiązania ze zlecającym prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonania czynności i wykonującym zlecane czynności, co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Przesłanka pierwsza, dotycząca warunków wykonywania czynności zostaje spełniona, jeśli umowa zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona przez osobę fizyczną opiera się na wykorzystywaniu infrastruktury oraz organizacji wewnętrznej zlecającego. W konsekwencji powoduje to, że zleceniobiorca nie ponosi w tym zakresie ryzyka ekonomicznego, co przekłada się na ukształtowanie jego wynagrodzenia stanowiącego drugą przesłankę zawartą w niniejszym przepisie.

Przesłanka druga, dotycząca wynagrodzenia zostaje spełniona, jeśli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, ponieważ wyklucza to ponoszenie ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Przesłanka trzecia w postaci odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich będzie spełniona, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy czyli zleceniobiorcy. Brak odpowiedzialności zleceniobiorcy wyklucza samodzielny charakter jego działalności, zwłaszcza, jeśli tak jak w Pani przypadku, umowa nie przewiduje oraz nie wprowadza takiej odpowiedzialności.

Mając na uwadze przedstawione wyżej przesłanki, wyłączenie z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można stwierdzić, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi podobne do stosunku pracy - czyli nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności na podstawie zawartej umowy, natomiast odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie ponosił zlecający.

Przedstawione przez Panią we wniosku warunki umowy zlecenia, zawartej pomiędzy Panią a Stowarzyszeniem wykazały, że spełnione są łącznie wszystkie trzy opisane wyżej przesłanki zawarte w przepisie art. 15 ust. 3 pkt 3. W Pani ocenie pozwala to na uznanie, że świadczona przez Panią działalność nie podlega opodatkowaniu VAT.

Mając powyższe na uwadze, wykonywanie przez Panią świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej w formie poradnictwa, na podstawie dotychczasowej oraz zawartych w przyszłości ze Stowarzyszeniem umów zlecenia, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o VAT. Z tego względu, jako Zleceniobiorca, nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku. W rozpatrywanej sprawie, do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia wykorzystuje Pani lokale oraz organizację wewnętrzną i infrastrukturę (sprzęt i materiały, zaplecze techniczne) zapewnione przez Stowarzyszenie. W związku z realizacją umowy jako Zleceniobiorca może Pani ponosić jedynie wydatki w postaci kosztów dojazdu do miejsca dyżuru oraz koszty doręczenia dokumentacji sprawozdawczej. Natomiast nie ponosi Pani innych wydatków. Wykorzystywanie infrastruktury oraz organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że jako Zleceniobiorca nie ponosi Pani również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Jednocześnie, jak wielokrotnie wskazywała Pani w opisie sprawy, z tytułu pełnienia dyżurów, otrzymuje Pani zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne. Wynagrodzenie jest niezależne od ilości udzielonych świadczeń oraz jest niezależne od liczby rzeczywiście obsłużonych osób. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur bez względu na ilość spotkań z beneficjentami, przeprowadzony według harmonogramu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z wypełnioną kartą czasu pracy. Jako Zleceniobiorca nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia, ani wysokość stawki za godzinę pełnionego dyżuru, która została narzucona przez Stowarzyszenie na podstawie łączącej je umowy o realizację projektu zawartej z ….. Z tego względu umowa zlecenia przewiduje stałe miesięczne wynagrodzenie. Skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka gospodarczego. Nie ma Pani też wpływu na wysokość przyznanego wynagrodzenia, wynikającego z umowy. Jednocześnie należy zauważyć, że Stowarzyszenie nie zobowiązuje Pani jako Zleceniobiorcy w umowie do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Ponadto, umowa nie przenosi na Panią jako Zleceniobiorcę odpowiedzialności. Nie ponosi Pani odpowiedzialności za wykonanie swoich czynności wobec osób trzecich, ponieważ ponosi ją Stowarzyszenie jako Zleceniodawca na warunkach określonych w treści art. 427 i 429 kodeksu cywilnego.

W związku z tym, realizując umowę zlecenia w chwili obecnej oraz w przyszłości - nie będzie Pani ponosić ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, rozumianego jako możliwość wystąpienia takich zdarzeń, które mogą mieć negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności gospodarczej lub niosą ze sobą niebezpieczeństwo poniesienia straty. Przytoczone okoliczności jednoznacznie wskazują, że zawarcie opisanej we wniosku umowy zlecenia powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego jest Pani związana ze Stowarzyszeniem jako Zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec osób trzecich. W tych okolicznościach, w odniesieniu do świadczonych przez Panią usług z zakresu pomocy prawnej, zostały spełnione kryteria wyłączające świadczenie przedmiotowych usług, objętych umowami zlecenia zawartymi ze Stowarzyszeniem, z czynności podlegających ustawie o VAT .

Na gruncie powołanych przepisów, świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej w okolicznościach opisanych we wniosku, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej. W konsekwencji, jako Zleceniobiorca, nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem niezależnie od formy wykonywania zawodu radcy prawnego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług  (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

• wykonywania tych czynności,
• wynagrodzenia, oraz
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Panią ze Stowarzyszeniem.

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie” użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę łączą/będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie ponosi/nie będzie ponosił on ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich bezwzględnie ponosi/będzie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Stowarzyszeniem wykaże, że spełnione są/będą wszystkie trzy warunki, to nie można/nie będzie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje/będzie występował w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo prawne świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Stowarzyszenia działającego na rzecz osób …..

W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek zostanie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek zostanie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Z opisu sprawy wynika, że wykonuje Pani zawód radcy prawnego oraz prowadzi Pani kancelarię radcy prawnego w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Zawarła Pani umowę zlecenia ze Stowarzyszeniem działającym na rzecz osób …, której przedmiotem jest realizacja świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa dla członków Stowarzyszenia oraz beneficjentów jego projektów finansowanych ze środków …. Projekty te są realizowane w ramach … organizowanych przez …. i mają na celu wspieranie osób z .. poprzez pomoc prawną, asystę w sprawach urzędowych i społeczną aktywizację. Pomoc ta jest dostosowana do indywidualnej sytuacji beneficjentów projektów. Świadczy Pani usługi w siedzibach …. Stowarzyszenia w trzech miastach lub zdalnie - przy wykorzystaniu połączenia wideo z … i osobą uprawnioną. Spotkania odbywają się zgodnie z harmonogramem pracy ustalonym przez Stowarzyszenie i zatwierdzonym przez …. W siedzibie Oddziału Stowarzyszenia oraz … wykorzystuje Pani lokale oraz organizację wewnętrzną i infrastrukturę (sprzęt i materiały, zaplecze techniczne). Wynagrodzenie otrzymuje Pani w stawce godzinowej, jest ono stałe i określone w umowie, niezależne od liczby udzielonych porad. Nie ponosi Pani odpowiedzialności wobec osób trzecich, a jedynie wobec zleceniodawcy; odpowiedzialność za prawidłową realizację świadczeń spoczywa na Stowarzyszeniu. Ponadto wskazała Pani, że przychody otrzymywane od Stowarzyszenia z tytułu zawartej umowy zlecenia za realizację świadczeń w lokalizacji oraz zakresie czasowym określonych w odrębnym harmonogramie i karcie czasu pracy ustalonym przez Stowarzyszenie - mieszczą się w zakresie przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, ponieważ będą to przychody wymienione w pkt 8 - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej.

Z uwagi na zaangażowanie w realizację projektu planuje Pani zawiesić prowadzoną jednoosobową działalność gospodarczą i wykonywać zawód radcy prawnego wyłącznie na podstawie tej umowy zlecenia. Swoje plany opiera Pani na niezmienności zasad współpracy ze Stowarzyszaniem. Kolejne umowy zawarte ze Stowarzyszeniem będą miały takie same zasady jak dotychczasowa.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnych porad prawnych na podstawie umowy zlecenia zawartej w ramach projektów realizowanych przez Stowarzyszenie w konkursach organizowanych przez … na rzecz osób … nie mieści się/nie będzie mieściło się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie umów zlecenia nie ponosi/nie będzie Pani ponosiła odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi/nie będzie Pani ponosiła ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.

Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanych umów zlecenia powoduje/będzie powodowało powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pani, jako zleceniobiorca, związana jest ze zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zleceniodawców wobec osób trzecich.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, świadczenie nieodpłatnych porad prawnych na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi/nie będzie stanowiło świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega/nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT, niezależnie od formy wykonywania zawodu radcy prawnego, tj. w ramach kancelarii lub wyłącznie na podstawie wskazanej umowy zlecenia.

Tym samym, Pani stanowisko uznałem za prawidłowe.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji indywidualnej.

Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

W interpretacji, jako element stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego przyjęto Pani wskazanie, że „(…) wynagrodzenie, które Pani otrzymuje i będzie otrzymywała od Stowarzyszenia na podstawie umowy zlecenia nie będzie stanowiło przychodu ze stosunku służbowego i stosunku pracy, o którym mowa w treści art. 12 ust. 1 ustawy o PIT” oraz „(…) przychody otrzymywane od Stowarzyszenia z tytułu zawartej umowy zlecenia za realizację świadczeń w lokalizacji oraz zakresie czasowym określonych w odrębnym harmonogramie i karcie czasu pracy ustalonym przez Stowarzyszenie - mieszczą się w zakresie przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, ponieważ będą to przychody wymienione w pkt 8 - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej”.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.