Interpretacja indywidualna z dnia 12 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.215.2020.10.S.IG

Interpretacja indywidualna po wyroku sądu - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

1.ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 8 maja 2020 r. o wydanie interpretacji indywidualnej - uwzględniam przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 956/20 (data wpływu prawomocnego orzeczenia - 14 października 2025 r.) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2025 r. sygn. akt I FSK 1881/21 (data wpływu orzeczenia - 7 sierpnia 2025 r.) i

2.stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 maja 2020 r. wpłynął Państwa wniosek z 8 maja 2020 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT kwot zasądzonych od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości tytułem wydatków poniesionych przez Gminę na nieruchomość wspólną. Wniosek został uzupełniony przez Państwa pismem z 17 lipca 2020 r. (wpływ 17 lipca 2020 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca - Gmina A. (dalej także: „Gmina”) jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT. Dodać należy, że Gmina jest jednocześnie miastem na prawach powiatu. Wynika to z art. 92 ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 511 ze zm.), miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie. Stosownie do przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 713) miasto jest jednostką samorządu terytorialnego posiadającą osobowość prawną, wykonującą zadania publiczne we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym).

Gmina A. uczestniczyła w postępowaniu sądowym sygn. akt (…) przed Sądem Rejonowym (…) o zniesienie współwłasności nieruchomości składającej się z działki nr 1 o powierzchni 0,0309 ha zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym położonym przy ul. (…) (nieruchomość objęta jest księgą wieczystą nr (…)). Udział Gminy w tej nieruchomości wynosi 12/24 części, a pozostałymi współwłaścicielami są osoby fizyczne.

W toku tego postępowania sądowego Gmina dochodziła również roszczenia o zapłatę przez pozostałych współwłaścicieli tytułem udziału w kosztach związanych z nieruchomością wspólną, proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Koszty te dotyczyły: objęcia nieruchomości ochroną ubezpieczeniową, dostarczenia do części wspólnych energii elektrycznej, wykonania okresowych kontroli, przeglądów instalacji elektrycznej, a także pokrytych przez Gminę wydatków związanych z dostarczeniem do nieruchomości wody i odprowadzenia ścieków w okresie od 5 sierpnia 2014 r. do 20 marca 2015 r. oraz wywozu śmieci z nieruchomości wspólnej za okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r.

W efekcie przeprowadzonego postępowania sądowego, o którym wyżej mowa, ww. Sąd Rejonowy 7 grudnia 2018 r. wydał postanowienie sygn. akt (…), na mocy którego dokonał zniesienia współwłasności wskazanej nieruchomości w ten m.in. sposób, że Gminie A. przyznał na wyłączną własność dwa lokale oraz zasądził na jej rzecz dodatkowe dopłaty od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Jednocześnie jednak zasądził na rzecz Gminy od pozostałych współwłaścicieli dodatkowe kwoty tytułem wydatków na tę nieruchomość wspólną stosownie do posiadanych udziałów, w tym od B.B. (…) zł, od C.C. (…) zł, od D.D. (…) zł. Od ww. postanowienia częściowo zostały wniesione środki odwoławcze przez Gminę, Panią B.B. i Panią C.C., w tym zatem zakresie przedmiotowe postępowanie pozostaje w toku. Jednak w zakresie zasądzenia ww. kwoty (…) zł na rzecz Gminy od Pani D.D. tytułem wydatków na nieruchomość wspólną - postanowienie Sądu Rejonowego z 7 grudnia 2018 r. jest prawomocne (co zostało stwierdzone na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w (…) z 28 października 2019 r.)

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Po zaprzestaniu pełnienia funkcji administratora nieruchomości położonej w (…) przez jednego ze współwłaścicieli, powstały problemy z bieżącą eksploatacją nieruchomością, m.in. istniało ryzyko odcięcia dopływu wody do nieruchomości w przypadku nie zawarcia nowej umowy z E. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków. Urząd Miasta (…) (jednostka obsługująca Gminę) nie mógł osiągnąć konsensusu z pozostałymi współwłaścicielami w przedmiocie wyboru zarządcy umownego oraz rozwiązania problemów z bieżącą eksploatacją budynku. Z uwagi na pilną i bezwzględną potrzebę zapewnienia podstawowej eksploatacji, zwłaszcza w kontekście realnego pozbawienia nieruchomości zaopatrzenia w wodę, na mocy protokołu z 30 kwietnia 2015 r. Gmina jako współwłaściciel nieruchomości (z udziałem w niej w wysokości 12/24) przekazała i powierzyła wybrane czynności z zakresu administrowania o charakterze zachowawczym oraz rolę wynajmującego przez współwłaściciela nieruchomości, wybrane czynności z zakresu administrowania przedmiotowym budynkiem, F. tj. swojej jednostce budżetowej podlegającej scentralizowanemu rozliczeniu VAT (dalej: F.).

W protokole tym postanowiono, że od 1 maja 2015 r. F. będzie zobowiązany do realizacji następujących czynności (o charakterze zachowawczym), które nie są realizowane przez inne podmioty i osoby w tym pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, tj.:

• założenie i prowadzenie, książki obiektu budowlanego, zlecanie przeprowadzania obowiązkowych przeglądów technicznych,
• ubezpieczenie nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych,
• zawarcia umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków,
• zawarcia umowy na dystrybucję i sprzedaż energii elektrycznej celem obsługi części nieruchomości służącej do wspólnego użytkowania (klatka schodowa, piwnice, podwórko, itp.),
• składania deklaracji o wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi i zawarcia umowy wynajmu pojemników na odpady komunalne,
• naliczania i pobierania od użytkowników wszystkich lokali zaliczek z tytułu zużycia wody i odprowadzania ścieków oraz opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wraz z ich rozliczeniem.

O powierzeniu F. wybranych czynności administrowania oraz roli wynajmującego - pozostali współwłaściciele zostali poinformowani.

Ponadto Gmina wskazała, że w oparciu o ww. protokół F. (w imieniu Gminy) ponosił wydatki na nieruchomość wspólną dot. opłat za wodę, ścieki, odpady komunalne, energię elektryczną, ochronę ubezpieczeniową, okresowej pięcioletniej kontroli budynku, przeglądu instalacji gazowej i elektrycznej. Na mocy zawartego protokołu F. został zobowiązany do składania deklaracji „śmieciowych” oraz zawarcia z odpowiednimi jednostkami umów o świadczenie ww. usług, dostawę towarów. Podstawą dokonania płatności przez F. były otrzymane faktury od dostawców towarów/usług oraz zawarta polisa ubezpieczeniowa.

Po rozwiązaniu umowy z E. przez współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości, która pełniła funkcję administratora budynku przed 2014 r. do czasu zawarcia nowej umowy faktury za wodę zostały wystawione na Gminę A. jako większościowego współwłaściciela (Gmina posiada udział w wysokości 12/24 nieruchomości, a pozostałymi współwłaścicielami są 3 osoby fizyczne z udziałami wynoszącymi odpowiednio: 10/24, 1/24 i 1/24). Brak zapłaty należności wynikających z tych faktur naraziłby E. na wszczęcie postępowania mającego na celu wyegzekwowanie zapłaty. Wobec powyższego, w oparciu o przedłożone faktury dot. okresu od 5 sierpnia 2014 r. do 20 marca 2015 r. - Gmina uregulowała płatności. Gmina dokonywała również płatności na podstawie otrzymanych faktur od innych dostawców towarów/usług (G., H.), zawartej polisy ubezpieczeniowej oraz złożonej deklaracji o wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Ponadto, z uwagi na to, że nie złożono deklaracji „śmieciowej” za okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r., konieczne było jej złożenie oraz uiszczenie przez Gminę stosownej opłaty.

Z uwagi na konflikt z pozostałymi współwłaścicielami oraz brak możliwości porozumienia, w toku prowadzonego już wówczas postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości o której mowa, Gmina zgłosiła przed sądem roszczenie o zwrot przez pozostałych współwłaścicieli kosztów związanych z nieruchomością wspólną obejmujących ww. wydatki za wskazany okres, w częściach przypadających na udziały tych współwłaścicieli.

Wydatki, o których mowa, ponoszone były zarówno w odniesieniu do części wspólnych nieruchomości, jak również w zakresie dotyczącym części udziału Gminy oraz pozostałych współwłaścicieli, co realizowano na podstawie ww. protokołu z 30 kwietnia 2015 r. powierzenia tych zadań F. Wyjątkiem były wydatki na energię elektryczną, gdyż te dotyczyły jedynie części nieruchomości służącej do wspólnego użytkowania.

Gmina regulowała płatności, gdyż brak ich zapłaty skutkowałby wszczęciem postępowania mającego na celu ich przymusowe wyegzekwowanie.

W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie ma aktualnie podmiotu administrującego/zarządzającego. Jak wskazywano wcześniej, wybrane czynności z zakresu administracji o charakterze zachowawczym realizuje - w imieniu Gminy A. - F. na podstawie protokołu z 30 kwietnia 2015 r. dotyczącego przekazania i powierzenia tej jednostce wybranych czynności z zakresu administrowania o charakterze zachowawczym oraz roli wynajmującego.

Z uwagi na konflikt z pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości o której mowa, oraz brak możliwości porozumienia nie tylko w zakresie administrowania przedmiotowym budynkiem, ale również w kwestii ponoszenia opłat na nieruchomość wspólną, kwota przypadająca na udział pozostałych współwłaścicieli została zgłoszona z wniosku Gminy A. przed sądem w toku postępowania o zniesienie współwłasności. Pełnomocnik Gminy zgłaszał przeciwko pozostałym współwłaścicielom, stosownie do udziałów przysługujących im we współwłasności tej nieruchomości, roszczenie o zapłatę tytułem zwrotu wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną oraz przedstawiał dokumenty potwierdzające zasadność roszczenia, umożliwiając pozostałym stronom postępowania zapoznanie się z nimi. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 207 Kodeksu Cywilnego wszyscy współwłaściciele zobowiązani są partycypować w kosztach związanych z nieruchomością wspólną w wielkości przypadającej na posiadany udział we współwłasności, w związku z powyższym Gmina A. miała prawo domagać się od pozostałych współwłaścicieli zwrotu tych kosztów.

Zapadłe orzeczenie sądowe (postanowienie z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt (…) oprócz rozstrzygnięcia sprawy zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w (…) przy ul. (…), reguluje także wzajemne rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami dot. kosztów poniesionych przez Gminę w odniesieniu do ww. nieruchomości. Postanowieniem tym Sąd zasądził od pozostałych trzech współwłaścicieli nieruchomości kwoty: (…) zł, (…) zł i (…) zł tytułem wydatków na nieruchomość wspólną z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, poniesionych w okresie do jego wydania. Natomiast roszczenia o zapłatę tytułem kosztów związanych z nieruchomością wspólną za dalszy okres zostały zgłoszone przez Gminę w postępowaniu toczącym się w II instancji. Postępowanie to w dalszym ciągu jest w toku.

Pytanie:

Czy kwoty zasądzone od współwłaścicieli nieruchomości na rzecz Gminy A. tytułem wydatków poniesionych przez Gminę na nieruchomość wspólną uznać należy za zapłatę za dostawę towarów lub usługi w rozumieniu art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, która winna być opodatkowana podatkiem VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, kwoty zasądzone na rzecz Gminy postanowieniem Sądu Rejonowego sygn. akt (…) z tytułu wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną są formą rekompensaty od pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości za poniesione wcześniej wydatki bieżące dotyczące tej nieruchomości, a nie zapłatą za dostawę towarów lub świadczenie usług o których mowa w art. 7 ust. 1 czy art. 8 ust. 1 i tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 ze zm. (dalej: ustawa o VAT) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przy czym:

• przez dostawę towarów, o której wyżej mowa, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym m.in. przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 7 ust. 1 ww. ustawy),
• przez świadczenie usług, o których wyżej mowa, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 tej ustawy w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa (art. 8 ust. 1 ww. ustawy).

Aby daną czynność można było potraktować jako podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT winna ona stanowić „dostawę towarów” lub „świadczenie usług” oraz - co do zasady - powinna być dokonana za odpłatnością. Z kolei by uznać dane świadczenie za odpłatne, musi po pierwsze istnieć stosunek prawny pomiędzy dostawcą lub świadczącym usługę a odbiorcą, a po drugie w zamian za dokonanie dostawy lub wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Innymi słowy musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną czynnością i przekazanym za nią wynagrodzeniem.

Dodać należy, że jeśli chodzi o usługi, w orzecznictwie sądowym akcentowane jest, że choć usługą - w rozumieniu w art. 8 ust. 1 ww. ustawy - jest każde, co do zasady, odpłatne świadczenie, które nie jest dostawą towarów, lecz tylko wtedy gdy przejawia się tym, że:

• istnieje jakiś związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
• odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
• istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego świadczeniobiorca (konsument) wynosi z niego, choćby nawet potencjalną korzyść.

Odwołując się do powyższego uznać należy, że czynność jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy pomiędzy stronami istnieje stosunek zobowiązaniowy, w ramach którego dany podmiot w zamian za wynagrodzenie zobowiązany jest do spełnienia na rzecz innego podmiotu określonego świadczenia.

Czynność opodatkowana powstaje wyłącznie w związku z zaistnieniem między stronami stosunku prawnego opisanego przez prawo i opartego o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami, stronami danego stosunku umownego.

W kontekście powyższych uwag, zdaniem Gminy za wynagrodzenie, o którym wyżej mowa (odpłatność za usługi lub dostawę towarów) nie mogą zostać uznane kwoty zasądzone na rzecz Gminy A. postanowieniem Sądu Rejonowego sygn. akt (…) z 7 grudnia 2018 r. z tytułu wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną. Wydatki, których dotyczy ww. postanowienie sądowe dotyczyły ubezpieczenia nieruchomości, dostarczenia do części wspólnych energii elektrycznej, wykonania okresowych kontroli i przeglądów instalacji elektrycznej, a także dostarczenia do nieruchomości wody, odprowadzenia ścieków oraz wywozu śmieci z nieruchomości wspólnej. Skoro zaś wydatki te zostały poniesione przez Gminę a dotyczyły całości nieruchomości położonej przy ul. (…), której Gmina była jedynie współwłaścicielem, to pozostali współwłaściciele nieruchomości, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), winni w nich uczestniczyć w zakresie stosownym do wielkości udziałów w tej rzeczy wspólnej.

Jako że kwoty z tego tytułu zostały zasądzone w postępowaniu sądowym na rzecz Gminy od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości w związku z jej roszczeniem o zapłatę z tytułu udziału w kosztach związanych z nieruchomością wspólną, to oznacza, że stanowią one rekompensatę za wydatki poniesione na nieruchomość ponad przypadający Gminie udział w nieruchomości. Płatności te mają zatem charakter jednostronny, nie stanowią wynagrodzenia związanego z dostawą towarów czy świadczeniem usług. O odpłatności w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, możemy mówić jedynie wtedy gdy mamy do czynienia z umową zobowiązaniową pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę, a ich nabywcą będącym beneficjentem danej czynności, który jednocześnie płaci w zamian określone wynagrodzenie.

Istotną cechą takiego wynagrodzenia jest więc istnienie bezpośredniego związku pomiędzy tą czynnością a otrzymaną zapłatą. Tymczasem w przypadku tej sprawy zasądzone na rzecz Gminy kwoty nie pełnią takiej funkcji, gdyż - jak wyżej wskazano - mają wyłącznie charakter rekompensaty za poniesione wcześniej wydatki przez Gminę, które pozostali współwłaściciele nieruchomości powinni ponosić w stosunku do wielkości ich udziałów w nieruchomości.

W przedstawionym w sprawie stanie faktycznym Gmina A. nie dokonuje na rzecz Pani D.D., Pani B.B. czy Pani C.C. żadnych dostaw towarów ani nie świadczy żadnych usług, które miałyby być związane z zasądzonymi płatnościami. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z należnością o charakterze odszkodowawczym, nie ma ona bezpośredniego związku z żadną wzajemną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony Gminy. Tym samym zasądzone postanowieniem Sądu kwoty nie stanowią odpłatności za czynności wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Podsumowując należy stwierdzić, że w świetle powyższych regulacji prawnych w odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego, otrzymane przez Gminę A. zasądzone postanowieniem Sądu kwoty z tytułu wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną - nie stanowią zapłaty za dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w art. 7 ust. 1 czy art. 8 ust. 1 i tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Interpretacja indywidualna

Rozpatrzyłem Państwa wniosek - 13 sierpnia 2020 r. wydałem interpretację indywidualną znak 0114-KDIP4-3.4012.215.2020.2.RK, w której uznałem Państwa stanowisko za nieprawidłowe.

Interpretację doręczono Państwu 13 sierpnia 2020 r.

Skarga na interpretację indywidualną

10 września 2020 r. wnieśli Państwo skargę na tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarga wpłynęła 10 września 2020 r.

Wnieśli Państwo o:

• uchylenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 sierpnia 2020 r. znak: 0114-KDIP4-3.4012.215.2020.2.RK w całości;
• zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowieuchylił zaskarżoną interpretację indywidualną - wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 956/20.

Wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z 19 maja 2025 r. sygn. akt I FSK 1881/21 oddalił skargę kasacyjną.

Wyrok, który uchylił zaskarżoną interpretację, stał się prawomocny od 19 maja 2025 r.

Odpis prawomocnego wyroku WSA wpłynął 14 października 2025 r.

Ponowne rozpatrzenie wniosku - wykonanie wyroku

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.):

Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.:

• uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach;
• ponownie rozpatruję Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej - stwierdzam, że stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.):

Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ww. ustawy:

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.

Wobec tego, każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Przy czym z treści powołanego przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Co istotne, na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

W wyroku C-16/93 z 3 marca 1994 r. pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, Trybunał zauważył, że czynność

W opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C‑295/17 w pkt 34 czytamy:

Zaś w pkt 56 Rzecznik wskazał:

Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

• istnieje związek prawny między dostawcą towaru i jego odbiorcą / między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez dostawcę / usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz odbiorcy towaru / usługobiorcy,
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
• odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
• istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma zatem charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność gospodarczą.

Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik VAT.

Uczestniczyli Państwo w postępowaniu sądowym o zniesienie współwłasności nieruchomości składającej się z działki nr 1 zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym. Państwa udział w tej nieruchomości wynosi 12/24 części, a pozostałymi współwłaścicielami są osoby fizyczne.

W toku tego postępowania sądowego dochodzili Państwo również roszczenia o zapłatę przez pozostałych współwłaścicieli tytułem udziału w kosztach związanych z nieruchomością wspólną, proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Koszty te dotyczyły: objęcia nieruchomości ochroną ubezpieczeniową, dostarczenia do części wspólnych energii elektrycznej, wykonania okresowych kontroli, przeglądów instalacji elektrycznej, a także pokrytych przez Państwa wydatków związanych z dostarczeniem do nieruchomości wody i odprowadzenia ścieków w okresie od 5 sierpnia 2014 r. do 20 marca 2015 r. oraz wywozu śmieci z nieruchomości wspólnej za okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r.

W efekcie przeprowadzonego postępowania sądowego Sąd Rejonowy wydał postanowienie, na mocy którego dokonał zniesienia współwłasności wskazanej nieruchomości w ten m.in. sposób, że przyznał Państwu na wyłączną własność dwa lokale oraz zasądził na Państwa rzecz dodatkowe dopłaty od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Jednocześnie jednak zasądził na Państwa rzecz od pozostałych współwłaścicieli dodatkowe kwoty tytułem wydatków na tę nieruchomość wspólną stosownie do posiadanych udziałów, w tym od B.B. (…) zł, od C.C. (…) zł, od D.D. (…) zł. Od ww. postanowienia częściowo zostały wniesione środki odwoławcze przez Państwa, Panią B.B. i Panią C.C., w tym zatem zakresie przedmiotowe postępowanie pozostaje w toku. W zakresie zasądzenia kwoty (…) zł na Państwa rzecz od Pani D.D. tytułem wydatków na nieruchomość wspólną - ww. postanowienie Sądu Rejonowego jest prawomocne.

Wyjaśnili Państwo, iż po zaprzestaniu pełnienia funkcji administratora przedmiotowej nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli, powstały problemy z bieżącą eksploatacją nieruchomości, m.in. istniało ryzyko odcięcia dopływu wody do nieruchomości w przypadku nie zawarcia nowej umowy z E. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków. Urząd (jednostka obsługująca Gminę) nie mógł osiągnąć konsensusu z pozostałymi współwłaścicielami w przedmiocie wyboru zarządcy umownego oraz rozwiązania problemów z bieżącą eksploatacją budynku. Z uwagi na pilną i bezwzględną potrzebę zapewnienia podstawowej eksploatacji, zwłaszcza w kontekście realnego pozbawienia nieruchomości zaopatrzenia w wodę, na mocy protokołu z dnia 30 kwietnia 2015 r. Państwo, jako współwłaściciel nieruchomości (z udziałem w niej w wysokości 12/24), przekazali i powierzyli wybrane czynności z zakresu administrowania o charakterze zachowawczym oraz rolę wynajmującego przez współwłaściciela nieruchomości, wybrane czynności z zakresu administrowania przedmiotowym budynkiem, Zarządowi F. tj. swojej jednostce budżetowej podlegającej scentralizowanemu rozliczeniu VAT.

W protokole tym postanowiono, że od 1 maja 2015 r. ww. jednostka budżetowa (F) będzie zobowiązana do realizacji następujących czynności (o charakterze zachowawczym), które nie są realizowane przez inne podmioty i osoby, w tym pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, tj.:

• założenie i prowadzenie książki obiektu budowlanego, zlecanie przeprowadzania obowiązkowych przeglądów technicznych,
• ubezpieczenie nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych,
• zawarcia umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków,
• zawarcia umowy na dystrybucję i sprzedaż energii elektrycznej celem obsługi części nieruchomości służącej do wspólnego użytkowania (klatka schodowa, piwnice, podwórko, itp.),
• składania deklaracji o wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi i zawarcia umowy wynajmu pojemników na odpady komunalne,
• naliczania i pobierania od użytkowników wszystkich lokali zaliczek z tytułu zużycia wody i odprowadzania ścieków oraz opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wraz z ich rozliczeniem.

O powierzeniu jednostce wybranych czynności administrowania oraz roli wynajmującego - pozostali współwłaściciele zostali poinformowani.

Ponadto wskazali Państwo, że w oparciu o ww. protokół F. (w Państwa imieniu) ponosił wydatki na nieruchomość wspólną dot. opłat za wodę, ścieki, odpady komunalne, energię elektryczną, ochronę ubezpieczeniową, okresowej pięcioletniej kontroli budynku, przeglądu instalacji gazowej i elektrycznej. Na mocy zawartego protokołu podmiot ten został zobowiązany do składania deklaracji „śmieciowych” oraz zawarcia z odpowiednimi jednostkami umów o świadczenie ww. usług, dostawę towarów. Podstawą dokonania płatności były otrzymane faktury od dostawców towarów/usług oraz zawarta polisa ubezpieczeniowa.

Po rozwiązaniu umowy z G. S.A. przez współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości, która pełniła funkcję administratora budynku przed 2014 r. do czasu zawarcia nowej umowy faktury za wodę zostały wystawione na Państwa jako większościowego współwłaściciela (posiadają Państwo udział w wysokości 12/24 nieruchomości, a pozostałymi współwłaścicielami są 3 osoby fizyczne z udziałami wynoszącymi odpowiednio: 10/24, 1/24 i 1/24). Brak zapłaty należności wynikających z tych faktur naraziłby Państwa na wszczęcie postępowania mającego na celu wyegzekwowanie zapłaty. Wobec powyższego, w oparciu o przedłożone faktury dot. okresu od 5 sierpnia 2014 r. do 20 marca 2015 r. - uregulowali Państwo płatności. Dokonywali Państwo również płatności na podstawie otrzymanych faktur od innych dostawców towarów/usług, zawartej polisy ubezpieczeniowej oraz złożonej deklaracji o wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Ponadto, z uwagi na to, że nie złożono deklaracji „śmieciowej” za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r., konieczne było jej złożenie oraz uiszczenie przez Państwa stosownej opłaty.

Wydatki przedstawione w opisie sprawy, ponoszone były zarówno w odniesieniu do części wspólnych nieruchomości, jak również w zakresie dotyczącym części udziału Państwa oraz pozostałych współwłaścicieli, co realizowano na podstawie ww. protokołu z 30 kwietnia 2015 r. powierzenia tych zadań F. Wyjątkiem były wydatki na energię elektryczną, gdyż te dotyczyły jedynie części nieruchomości służącej do wspólnego użytkowania.

Regulowali Państwo płatności, gdyż brak ich zapłaty skutkowałby wszczęciem postępowania mającego na celu ich przymusowe wyegzekwowanie.

W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie ma aktualnie podmiotu administrującego/zarządzającego. Jak wskazano wcześniej, wybrane czynności z zakresu administracji o charakterze zachowawczym realizuje - w Państwa imieniu - F. na podstawie protokołu z 30 kwietnia 2015 r. dotyczącego przekazania i powierzenia tej jednostce wybranych czynności z zakresu administrowania o charakterze zachowawczym oraz roli wynajmującego.

Z uwagi na konflikt z pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości o której mowa, oraz brak możliwości porozumienia nie tylko w zakresie administrowania przedmiotowym budynkiem, ale również w kwestii ponoszenia opłat na nieruchomość wspólną, kwota przypadająca na udział pozostałych współwłaścicieli została zgłoszona z Państwa wniosku przed sądem w toku postępowania o zniesienie współwłasności. Państwa pełnomocnik zgłaszał przeciwko pozostałym współwłaścicielom, stosownie do udziałów przysługujących im we współwłasności tej nieruchomości, roszczenie o zapłatę tytułem zwrotu wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną oraz przedstawiał dokumenty potwierdzające zasadność roszczenia, umożliwiając pozostałym stronom postępowania zapoznanie się z nimi.

Sąd postanowieniem z dnia 7 grudnia 2018 r. zasądził od pozostałych trzech współwłaścicieli nieruchomości kwoty: (…) zł, (…) zł i (…) zł tytułem wydatków na nieruchomość wspólną z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, poniesionych przez Państwa w okresie do jego wydania.

W odniesieniu do powyższego, Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy kwoty zasądzone od współwłaścicieli nieruchomości na Państwa rzecz tytułem wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną uznać należy za zapłatę za dostawę towarów lub usługi w rozumieniu art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, która winna być opodatkowana podatkiem VAT.

W związku z tak przedstawionym opisem stwierdzić należy, że w opisanym przypadku nie mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze wzajemnym, w którym należne Państwu kwoty od pozostałych współwłaścicieli stanowią wynagrodzenie za czynności podlegające opodatkowaniu VAT. W rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie. Aby bowiem doszło do czynności podlegającej opodatkowaniu VAT powinny być spełnione warunki:

• istnieje związek prawny między stronami transakcji, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez dostawcę / usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz odbiorcy towaru / usługobiorcy,
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
• odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
• istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Z przedstawionego w opisie sprawy stanu faktycznego nie wynika, aby pomiędzy Państwem a pozostałymi współwłaścicielami istniał związek prawny taki, jak pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), dalej Kodeks Cywilny:

Natomiast zgodnie z art. 209 Kodeksu Cywilnego:

W celu zapewnienia normalnego funkcjonowania budynku wielomieszkaniowego Państwo jednostronnie pokryli w całości określone wydatki dotyczące nieruchomości wspólnej. Nie byli Państwo przy tym zobowiązani względem pozostałych współwłaścicieli do spełnienia określonego świadczenia. Nie można więc w tym wypadku mówić o stosunku zobowiązaniowym, w którym można zidentyfikować podmiot wykonujący usługi czy dokonujący dostawy towarów oraz podmiot będący beneficjentem tych świadczeń.

W opisanej sytuacji, zasądzonych kwot wyrokiem sądowym od pozostałych współwłaścicieli nie można zatem uznać za wynagrodzenie otrzymane przez Państwa jako wartość przekazaną w zamian za usługi świadczone / dostawy dokonywane na rzecz współwłaścicieli. Zasądzone postanowieniem z 7 grudnia 2018 r. kwoty od pozostałych trzech współwłaścicieli stanowiły jedynie rekompensatę poniesionych przez Państwa wydatków na nieruchomość wspólną (które dotyczyły ubezpieczenia nieruchomości, dostarczenia do części wspólnych energii elektrycznej, wykonania okresowych kontroli i przeglądów instalacji gazowej i elektrycznej, a także dostarczenia do nieruchomości wody, odprowadzenia ścieków oraz wywozu śmieci z nieruchomości wspólnej).

W konsekwencji należy stwierdzić, że otrzymanie przez Państwa na podstawie orzeczenia sądowego kwot z tytułu rekompensaty wydatków poniesionych na nieruchomość wspólną, nie stanowi zapłaty za dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w art. 7 ust. 1 czy art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Powyższe potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 956/20, zapadłym w niniejszej sprawie, w którym wskazał:

Powyższe stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny również w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z 19 maja 2025 r. sygn. akt I FSK 1881/21, w którym wskazał:

Mając zatem na uwadze zapadłe w niniejszej sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 956/20 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2025 r. sygn. akt I FSK 1881/21, Państwa stanowisko należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.