Interpretacja indywidualna z dnia 16 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB3-2.4012.851.2025.3.SR
Spółka komunalna, realizująca zadania własne gminy na podstawie umowy i otrzymująca rekompensatę, prowadzi działalność gospodarczą i jest podatnikiem VAT, ponieważ czynności te stanowią odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
29 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług.
Uzupełnili go Państwo pismem z 14 grudnia 2025 r. (wpływ 15 grudnia 2025 r.) oraz pismem z 19 grudnia 2025 r. (wpływ 20 grudnia 2025 r.) - w odpowiedzi na wezwania.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
(…) spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w (…) (dalej także: Spółka/(…)), zawiązane zostało na podstawie aktu założycielskiego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Repertorium A Nr (…) z dnia (…). (…) jest spółką, w której 100% udziałów posiada Gmina (…) (dalej także: Gmina).
Spółka prowadzi działalność statutową związaną z zagospodarowaniem terenów zieleni, robotami drogowymi i oczyszczaniem miasta. Spółka zawarła umowę powierzenia zadań z zakresu użyteczności publicznej na terenie Gminy na podstawie art. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zobowiązującej do zapewnienia czystości i porządku na swoim terenie oraz stworzenia warunków niezbędnych do ich utrzymania. Ponadto na podstawie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zobowiązana jest do utrzymania terenów zielonych na terenie Miasta i Gminy (…). Czas obowiązywania umowy obejmuje okres od dnia (…). Tożsama umowa zostanie zawarta na okres od dnia (…) r.
Powierzenie dokonane w Umowie ma na celu realizację obowiązkowych zadań własnych Gminy przez spółkę komunalną (…). Spółka jest podmiotem wewnętrznym, a Gmina posiada kontrolę nad podejmowaniem strategicznych decyzji w zakresie prowadzonej działalności zgodnie z postanowieniami Aktu założycielskiego i Umowy.
Spółka wykonuje przeważającą (istotną) część swojej działalności na rzecz Gminy. Zadaniem Spółki nie jest maksymalizacja zysku, lecz rzetelne i gospodarne realizowanie zadań z zakresu utrzymania czystości, terenów zielonych i dróg Gminy w celu zaspokojenia potrzeb wspólnoty samorządowej. Spółka nie ponosi ryzyka gospodarczego, gdyż koszty jej funkcjonowania są pokrywane z budżetu samorządu. Ze względu na wykonywanie zadań użyteczności publicznej, Spółka nie jest podmiotem konkurującym na zasadach rynkowych.
Spółka uzyskuje rekompensatę za świadczenie zadań Umowy i zobowiązuje się je wykonać pod nadzorem Gminy według najlepszej wiedzy i przy zachowaniu najwyższej staranności. Zadania polegające na:
1. Utrzymaniu zieleni i zadrzewień, m.in. utrzymanie trawników, usuwanie darni i odrostów przy drzewach, pielęgnacja żywopłotów, nasadzanie i usuwanie drzew i krzewów, podlewanie terenów zielonych, uzupełnianie kory i żwiru, zakup, obsadzanie i plewienie roślin jednorocznych, montaż, konserwacja i mycie ławek parkowych, czyszczenie koryta rzeki (…),
2. Całorocznym utrzymaniu dróg publicznych gminnych i wewnętrznych m.in. odśnieżanie i posypywanie nawierzchni dróg, chodników, parkingów, schodów, placów; prowadzenie akcji zimowej z utrzymaniem w gotowości sprzętu na wypadek intensywnych opadów śniegu lub oblodzenia, naprawa nawierzchni asfaltobetonowej, utrzymanie oznakowania poziomego jezdni, naprawa i wstawianie znaków drogowych, oczyszczanie kratek deszczowych, studni i wpustów kanalizacji deszczowej; konserwacja i udrażnianie urządzeń odwadniających, konserwacja i naprawa budowli (mostów, schodów, obiektów małej architektury), budowa i remont studni i wpustów ulicznych; naprawa chodników i dróg gruntowych; zakup, montaż i utrzymanie koszy ulicznych, konserwacja placów zabaw i siłowni,
3. Utrzymaniu czystości i porządku m.in. zamiatanie i wywóz nieczystości, opróżnianie koszów ulicznych, likwidacja dzikich wysypisk, usuwanie graffiti, dekoracja miasta (flagowanie, ozdoby świąteczne), utrzymanie pomników, sprzątanie wiat przystankowych, zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok zwierząt, zapobieganie bezdomności zwierząt, usuwanie gniazd os i szerszeni, monitorowanie o pojawieniu się dzikich zwierząt na terenach zurbanizowanych, awaryjne sprzątanie zanieczyszczeń.
Powyższe czynności stanowią jedyną działalność Spółki. Koszty działalności Spółki ponoszone w związku z realizacją umowy powierzenia, wraz z uwzględnieniem rozsądnego zysku, pokrywane są przez Gminę w formie rekompensaty (Decyzja Komisji 2012/21/UE z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyznawanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (Dz. Urz. UE. L 2012.7.3). Wysokość rekompensaty nie może przekroczyć (…)% rozsądnego zysku.
Spółka może pokrywać wyłącznie koszty niezbędne do realizacji przedmiotu umowy tj. m.in. amortyzacja, koszty osobowe, koszty materiałów i energii. Przychody pomniejszają rekompensatę o wszelkie pozostałe przychody (czynsz za wynajem), który stanowi (…)% całkowitej wartości przychodów.
W piśmie z 14 grudnia 2025 r. wskazali Państwo następujące informacje:
Na pytanie „Czy są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług?”, wskazali Państwo, że „Spółka jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług.”
Na pytanie „Czy otrzymywane przez Państwa od Gminy środki finansowe w postaci rekompensaty są ściśle powiązane z wykonywanymi przez Państwa zadaniami powierzonymi przez Gminę?”, podali Państwo, że „Otrzymane od Gminy środki finansowe w postaci rekompensaty są ściśle powiązane z wykonywanymi przez Spółkę zadaniami powierzonymi przez Gminę.”
Na pytanie „Czy otrzymywana przez Państwa rekompensata jest przeznaczona na pokrycie kosztów ponoszonych przez Państwa w związku z wykonywaniem zadań powierzonych przez Gminę, czy może być ona wykorzystana na inny cel?”, odpowiedzieli Państwo, że „Otrzymana rekompensata jest przeznaczona wyłącznie na pokrycie koszów związanych z wykonywaniem zadań powierzonych.”
Na pytanie „Czy z ekonomicznego punktu widzenia byliby Państwo w stanie wykonywać zadania, do których zobowiązali się Państwo w umowie zawartej z Gminą, bez otrzymywanej rekompensaty? Jeśli tak, proszę wskazać w jaki sposób pokrywaliby Państwo powstałe koszty.”, wskazali Państwo, że „Nie. Spółka nie byłaby w stanie wykonywać zadań, których dotyczy umowa zawarta z Gminą.”
Na pytanie „Czy wykonywaliby Państwo ww. zadania, bez otrzymywanej rekompensaty?”, podali Państwo, że „Spółka nie wykonywałaby zadań umownych bez otrzymywania rekompensaty.”
Na pytanie „Czy w ramach wykonywania powierzonych Państwu przez Gminę zadań świadczą Państwo odpłatnie usługi na rzecz ich odbiorców (np. mieszkańców) - proszę wskazać jakie to usługi? Jeśli w ramach ww. zadań świadczą Państwo odpłatnie usługi na rzecz ich odbiorców (np. mieszkańców), to proszę wskazać:
a) czy otrzymana rekompensata ma wpływ na cenę świadczonych przez Państwa usług, np. poprzez obniżenie ceny konkretnej usługi? Jeżeli tak, proszę wskazać których i na czyją rzecz (np. mieszkańców) świadczonych?
b) kto (Państwo czy Gmina) ustala wysokość odpłatności za świadczone usługi?
c) czy obrót uzyskiwany z tytułu świadczenia usług stanowi bezpośredni obrót Państwa czy Gminy?
Jeśli świadczone usługi w ww. zakresie mają charakter usług nieodpłatnych, to czy otrzymana rekompensata ma na celu ich sfinansowanie?”, odpowiedzieli Państwo, że „Spółka okazjonalnie wykonuje usługi na rzecz podmiotów zewnętrznych: tj. koszenie traw, wycinka drzew i krzewów. Rekompensata nie ma wpływu na cenę tych czynności. Wysokość wynagrodzenia ustala Spółka. Przychód uzyskany z wykonywanych usług stanowi bezpośredni obrót Spółki. Spółka nie świadczy usług nieodpłatnych.”
Na pytanie „W jaki sposób otrzymywana przez Państwa rekompensata jest kalkulowana? Czy rekompensata kalkulowana jest w taki sposób, aby zrekompensować stratę finansową powstałą w związku z realizacją ww. zadań?”, wskazali Państwo, że „Rekompensata kalkulowana jest w sposób aby, zrekompensować stratę finansową powstałą w związku z wykonywanymi powierzonymi zadaniami.”
Na pytanie „Jakie warunki wynikające z umowy zawartej przez Państwa z Gminą, o której mowa we wniosku, muszą być spełnione, aby otrzymali Państwo rekompensatę?”, odpowiedzieli Państwo, że „Spółka przesyła protokół odbioru, książkę obmiarów, i kosztorysy powykonawcze.”
Na pytanie „Czy oprócz rekompensaty otrzymują/będą Państwo otrzymywali wynagrodzenie od Gminy za wykonywane na podstawie umowy zawartej z Gminą zadania?”, wskazali Państwo, że „Nie. Spółka nie otrzymuje i nie bezie otrzymywać innego wynagrodzenia.”
W piśmie z 19 grudnia 2025 r. wskazali Państwo następujące informacje:
Na pytanie „Jakich konkretnie zakupów towarów i usług dotyczą Państwa pytania w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego?”, odpowiedzieli Państwo, że „Usługi: zużycie wody i energii elektrycznej, telekomunikacyjne, informatyczne, prawnicze, wynajem lokalu, serwis i naprawa samochodów, zbieranie i transport zwierząt, odbieranie odpadów, odprowadzanie ścieków itp. Towary: kruszywo drogowe, asfaltobeton, znaki drogowe, kosze uliczne, beton; pokrywy, kratki żeliwne, włazy, masa asfaltowa, części zapasowe do samochodów i maszyn, paliwo, oleje i płyny samochodowe, piasek, sól, nasady kwiatowe, farby drogowe , itp.”
Na pytanie „Czy w związku z zakupem towarów i usług otrzymują Państwo faktury z wykazaną kwotą podatku VAT, w których figurują Państwo jako nabywca towarów i usług?”, wskazali Państwo, że „Tak.”
Na pytanie „Czy nabyte towary i usługi są wykorzystywane przez Państwa wyłącznie do czynności związanych z powierzonymi Państwu przez Gminę zadaniami wymienionymi we wniosku?”, odpowiedzieli Państwo, że „Tak, są związane wyłącznie z czynności związanych z powierzonymi Państwu przez Gminę zadaniami wymienionymi we wniosku.”
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy Spółka prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., a co za tym idzie jest zobowiązana do naliczania podatku należnego od wykonywanych czynności realizowanych na rzecz Gminy, za które Spółka otrzymuje rekompensatę i odliczania podatku naliczonego?
2. Czy Spółka działa w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., a co za tym idzie czy Spółka jest podatnikiem podatku od towarów i usług i jest zobowiązana do naliczania podatku należnego od wykonywanych czynności realizowanych na rzecz Gminy, za które Spółka otrzymuje rekompensatę i odliczania podatku naliczonego?
3. Czy Spółka jest uprawiona do pełnego odliczenia podatku naliczonego związanego z zakupami służącymi wykonaniu czynności związanych z rekompensatą?
Państwa stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
W ocenie Spółki:
1) Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., a co za tym idzie nie jest zobowiązana do naliczania podatku należnego od wykonywanych czynności realizowanych na rzecz Gminy, za które otrzymuje rekompensatę i nie jest uprawiona do odliczania podatku naliczonego.
2) Spółka działa w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., a co za tym idzie Spółka nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług i w rezultacie nie jest zobowiązana do naliczania podatku należnego od wykonywanych czynności realizowanych na rzecz Gminy, za które Spółka otrzymuje rekompensatę i nie jest uprawiona do odliczania podatku naliczonego.
3) W związku z faktem, że Spółka w jej ocenie, nie wykonuje czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, to nie jest uprawniona do odliczenia podatku naliczonego w związku z zakupami służącymi wykonaniu czynności związanych z rekompensatą. Prawo do odliczenia przysługiwałoby Spółce, gdy czynności związane z rekompensatą podlegałyby opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Natomiast zgodnie z ust. 2, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Natomiast kwestie wyłączenia z VAT reguluje art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., stanowiący implantację przepisów UE, zgodnie z którym nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Podmiotowość prawnopodatkowa spółki była przedmiotem oceny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 29 października 2015 r. w sprawie C-174/14: Organem publicznym może być również inny podmiot niż strice organ władzy publicznej (w tym również spółka kapitałowa), a jednocześnie status podmiotu nie ma przesądzającego znaczenia - konieczne jest również wykonywanie zadań własnych organu publicznego przez ten podmiot.
Mając powyższe na względzie, uwzględniając stan faktyczny wniosku należy dojść do wniosku, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, bowiem wykonuje wyłącznie zadania własne Gminy służące zaspokajaniu potrzeb społecznych na jej obszarze. Do tego zadania powierzone na podstawie umowy są jedynymi zadaniami Spółki - bowiem Spółka nie prowadzi innej działalności niż wskazana w niniejszym wniosku. Nadto zadaniem Spółki nie jest maksymalizacja zysku czy też prowadzenie działalności konkurencyjnej na rynku komercyjnym, a jedynie legalne, rzetelne i gospodarne prowadzenie działalności ustawowej Gminy będącej jedynym udziałowcem Spółki. Nadto za powyższym wnioskiem przemawia wysoki stopień zależności między Gminą a Spółką, który świadczy o braku niezależności w prowadzonej działalności na podstawie umowy - Spółka ma ograniczone ramy działalności wyłącznie w zakresie zadań własnych i nie może osiągać zysku na zasadach konkurencyjnych jak to ma miejsce w przypadku działalności gospodarczej.
Krańcowo argumentem, niewątpliwie przemawiającym za uznaniem, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej jest fakt, że Spółka nie otrzymuje wynagrodzenia, a jedynie zwrot poniesionych kosztów w formie rekompensaty -gdzie niewątpliwie istotą działalności gospodarczej na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. jest otrzymywanie „wynagrodzenia”, czyli odpłatności za wykonywane czynności, których beneficjentem jest inny podmiot - w przedstawionym stanie faktycznym taka sytuacja nie występuje. Nie ma podstaw prawnych i faktycznych, aby rekompensatę, o której mowa w stanie faktycznym utożsamiać z wynagrodzeniem.
Zwrócić jednocześnie należy uwagę, na fakt, że gdyby te same zadania były wykonywane bezpośrednio przez Gminę jako jedynego udziałowca Spółki wówczas nie podlegałyby opodatkowaniu VAT - co uzasadnia również uznanie, że Spółka działa w tym zakresie w charakterze organu władzy publicznej.
Powyższe tezy są potwierdzane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przede wszystkim wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w składzie 7 sędziów z dnia 22 września 2025 r. sygn. I FSK 678/21. Zgodnie z przedmiotowym orzeczeniem działalność spółki kapitałowej, której jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu terytorialnego, polegająca wyłącznie na wykonywaniu niektórych zadań publicznych tej jednostki, na podstawie umowy zawartej między spółką a jednostką, finansowana jedynie w formie rekompensaty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 5 decyzji Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyznawanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (Dz. U. UE. seria L. z 2012 r. Nr 7, str. 3), nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106, ze zm.) i nie podlega tym samym opodatkowaniu tym podatkiem.
NSA wywiódł, że spółka komunalna będąca przedmiotem wyroku:
1. nie działa w celu osiągania zysku, lecz w celu realizacji zadań publicznych,
2. nie ponosi ryzyka gospodarczego, gdyż koszty jej funkcjonowania są pokrywane z budżetu samorządu,
3. nie uczestniczy w wolnym rynku, lecz wykonuje zadania użyteczności publicznej wyłącznie na rzecz udziałowca,
4. jest narzędziem realizacji polityki publicznej, a nie podmiotem konkurującym na zasadach rynkowych.
W rezultacie spółka taka nie prowadzi działalności gospodarczej (nie przesądzając czy jest podatnikiem VAT). Podkreślić należy, że przedmiotowy wyrok dotyczy stanu faktycznego, który co do zasady jest zgodny ze stanem faktycznym niniejszego wniosku, bowiem wszystkie przesłanki wskazane w punktach 1-4 (jak wykazano w stanie faktycznym rzeczywiście są spełnione).
Niemniej jednak należy zawrócić uwagę, że nie jest to jedyny wyrok, który dotyczy przedmiotowej sprawy. W wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2017 r., I FSK 1117/15 wskazano: „(…) spółka komunalna działająca w ramach powierzonych jej zadań organu władzy publicznej nie jest podatnikiem podatku VAT. Spółka prawa handlowego, w której jedynym udziałowcem jest gmina, dokonując (...) czynności zmierzających do załatwienia indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, działa jako podmiot prawa publicznego w rozumieniu art. 13 ust. 1 dyrektywy 112, tak jak organ władzy publicznej. Możliwości uznania spółki prawa handlowego, której jedynym właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego za podmiot prawa publicznego w rozumieniu art. 13 ust. 1 dyrektywy 112 wynika także z powołanego wyroku TSUE.”.
Natomiast w wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 września 2021 r. sygn. I SA/Gl 827/21 wywiedziono: „(…) jedynym udziałowcem skarżącej spółki jest Gmina, spółka na podstawie powierzenia realizuje zadanie własne Gminy w zakresie utrzymania terenów zielonych, spółka nie wzbogaca się, nie osiąga zysku, a jedynie pokrywa koszty powstałe wskutek realizacji nałożonych na nią zadań własnych Gminy z zakresu utrzymania terenów zielonych, spółka nie jest podmiotem biorącym udział w „wolnej grze rynkowej”, celem której jest maksymalizacja zysku z prowadzonej działalności, występuje wysoki stopień zależności spółki od Gminy (która ją utworzyła i jest jej jedynym udziałowcem), wyrażający się silnymi więzami o charakterze funkcjonalnym, organizacyjnym i majątkowym, nie dochodzi do zakłócenia konkurencji, należy skarżącą zaliczyć do organów władzy publicznej, o jakich mowa w tym przepisie, co winno skutkować przyjęciem że skarżąca nie jest podatnikiem podatku VAT z tytułu świadczeń związanych z utrzymaniem terenów zielonych.”.
Niewątpliwie zatem, poza wnioskami, które można jednoznacznie wywieźć z treści przytoczonych przepisów prawa, stanowisko zgodne ze stanowiskiem Spółki prezentuje również orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym w zależności od okoliczności danej sprawy spółka komunalna jest uznawana za organ władzy publicznej lub też podmiot niebędący organem władzy publicznej ale jednocześnie spółka tak nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. W obu przypadkach Spółka komunalna jest zatem wyłączona z opodatkowania VAT.
Mając powyższe na względzie wnoszą Państwo jak w petitum wniosku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Jak wynika z ww. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, dla uznania, że dostawa towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność.
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.
Co istotne usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Zatem aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych kosztów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.
Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council TSUE stwierdził, że czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem TSUE w wyroku z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem.
Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z dnia 5 lutego 1981 r. w sprawie C-154/80 Staatssecretaris van Financien przeciwko Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats GA ETS, które zapadło na tle przepisów Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu - jak wskazał Trybunał - świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.
Na uwagę zasługuje także orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R.J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie podkreślono, że dla wystąpienia opodatkowania podatkiem od towarów i usług konieczne staje się zaistnienie bezpośredniego związku płatności z konkretną czynnością oraz istnienie konsumenta tej czynności.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
- istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Ponadto, aby czynność podlegała opodatkowaniu musi być wykonana przez podmiot działający dla tej czynności w charakterze podatnika podatku VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Zgodnie z ww. regulacją:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status, wynikający z art. 15 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Unormowanie to stanowi odzwierciedlenie art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, który stanowi, że:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Organy władzy publicznej nie będą podatnikami podatku od towarów i usług w związku z realizacją zadań, które podejmują jako podmioty prawa publicznego, nawet jeśli pobierają należności, opłaty lub składki. Organy te będą natomiast podatnikami VAT w przypadku wykonywanych przez nie czynności na podstawie umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Pojęcie podatnika obejmuje swym zakresem podmioty, które dokonują czynności podlegającej opodatkowaniu. Ustawodawca określił wskazane pojęcie na tyle szeroko, by w każdym przypadku profesjonalnej aktywności zawodowej, dokonywania czynności opodatkowanych podmiot mógł zostać uznany za podatnika w zakresie tych czynności. Podkreślić przy tym należy, że działalność gospodarcza ma miejsce również wówczas, gdy nie przyniosła ona żadnych widocznych efektów (bez względu na cel i rezultat takiej działalności). Charakterystyka ta pozwala na uznanie, że pojęcie podatnika na gruncie podatku od towarów i usług ma wymiar autonomiczny - niezależny od uregulowań innych aktów normatywnych regulujących stosunki prawnopodatkowe.
W zakresie statusu podmiotu publicznego wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 29 października 2015 r. w sprawie C-174/14 Saudaçor - Sociedade Gestora de Recursos e Equipamentos da Saúde dos Açores SA przeciwko Fazenda Pública, w którym stwierdził:
„(…) ponieważ (…) art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy jako wyjątek interpretować w sposób ścisły, należy uznać, że wyliczenie znajdujące się w tym przepisie jest wyczerpujące, a pojęcie „innych podmiotów prawa publicznego” stanowi pozostałą kategorię podmiotów należących do władzy publicznej, innych niż te, które zostały konkretnie wymienione w tym przepisie.
Jeżeli chodzi w szczególności o pierwszy z dwóch warunków ustanowionych w art. 13 ust. 1 wspomnianej dyrektywy, to znaczy o warunek dotyczący statusu podmiotu publicznego, to Trybunał orzekł już, że osoba, która wykonuje czynności należące do prerogatyw władztwa publicznego w sposób niezależny, nie pozostając częścią administracji publicznej, nie może zostać zaklasyfikowana jako podmiot prawa publicznego w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C-456/07, EU:C:2008:293, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).
Trybunał wyjaśnił również, że status „podmiotu prawa publicznego” nie może wynikać jedynie z tego, że dana działalność polega na wykonywaniu czynności należących do prerogatyw władztwa publicznego (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C‑456/07, EU:C:2008:293, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo)”.
Z kolei w wyroku z 22 lutego 2018 r. w sprawie C-182/17 Nagyszénás Településszolgáltatási Nonprofit Kft. przeciwko Nemzeti Adó-és Vámhivatal Fellebviteli Igazgatósága, TSUE wskazał, że:
„Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że, z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych, działalność taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, polegająca na wykonywaniu przez spółkę niektórych zadań publicznych gminy zgodnie z umową zawartą między tą spółką a gminą stanowi odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej na mocy tego przepisu.
Art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że - z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych i prawa krajowego - działalność, taka jak omawiana w postępowaniu głównym, polegająca na wykonywaniu przez spółkę określonych publicznych zadań gminy na mocy umowy zawartej między tą spółką a gminą, nie jest objęta zasadą nieopodatkowania podatkiem od wartości dodanej przewidzianą w tym przepisie wówczas, gdy działalność ta stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 tej dyrektywy”.
Rolę gminy określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Natomiast, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 12 i 15 ww. ustawy:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:
1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;
2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;
3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
12) zieleni gminnej i zadrzewień;
15) utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych.
W myśl z art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.
Zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego, polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej - uregulowano w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 679).
Jak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej:
Gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.
W oparciu o art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej:
Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.
W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce komunalnej:
Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego postanawiają o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej.
Zatem w przypadku, gdy są to jednostki prawnie niewyodrębnione, tzn. pozostające w strukturze gminy, dla celów podatkowych traktuje się je tak samo jak gminne jednostki pomocnicze. Wykonywane przez nie czynności winna rozliczać gmina. Jeśli jednak znajdą się one poza strukturą gminy, jako tzw. jednostki prawnie wyodrębnione (np. w formie spółki prawa cywilnego lub handlowego), będą miały odrębną od gminy zdolność prawnopodatkową.
Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że zarówno gmina, jak i utworzona przez nią spółka prawa handlowego, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działają w charakterze podatników podatku VAT.
Podkreślić należy, że dla uzyskania statusu podatnika VAT nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Podatnikiem będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na to, czy przynosi ona zyski. Podatnikami VAT są również podmioty, których cel działalności nie jest związany z prowadzeniem działalności komercyjnej nastawionej na osiąganie zysków lub też przeznaczające uzyskane zyski na cele społecznie użyteczne (charytatywne, kulturalne, naukowe, itd.).
Zatem, nawet gdyby podatnik nie osiągnął dochodu z tytułu prowadzonej działalności, to wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT wykonując czynności będące przedmiotem działalności gospodarczej - bowiem będzie świadczył w tym zakresie usługi, które podlegają VAT. Oznacza to, że jeżeli podmiot uzyska za to świadczenie jakąkolwiek zapłatę w sensie ekonomicznym (nawet bilansując tylko poniesione w związku z nim wydatki), to otrzymane wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT według właściwych reguł.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo spółką komunalną, w której 100% udziałów posiada Gmina. Zawarli Państwo z Gminą umowę powierzenia zadań z zakresu użyteczności publicznej na terenie Gminy. Realizują Państwo zadania polegające na utrzymaniu zieleni i zadrzewień, całorocznym utrzymaniu dróg publicznych gminnych i wewnętrznych, utrzymaniu czystości i porządku. Koszty Państwa działalności ponoszone w związku z realizacją umowy powierzenia, wraz z uwzględnieniem rozsądnego zysku, pokrywane są przez Gminę w formie rekompensaty. Mogą Państwo pokrywać wyłącznie koszty niezbędne do realizacji przedmiotu umowy. Otrzymane od Gminy środki finansowe w postaci rekompensaty są ściśle powiązane z wykonywanymi przez Państwa zadaniami powierzonymi przez Gminę. Otrzymana rekompensata jest przeznaczona wyłącznie na pokrycie koszów związanych z wykonywaniem zadań powierzonych. Nie otrzymują Państwo i nie będą Państwo otrzymywać innego wynagrodzenia. Nie wykonywaliby Państwo zadań umownych bez otrzymywania rekompensaty. Nie byliby Państwo w stanie wykonywać zadań, których dotyczy umowa zawarta z Gminą bez otrzymywanej rekompensaty.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy prowadzą Państwo działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, czy działają Państwo w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy, a co za tym idzie czy są Państwo podatnikiem podatku od towarów i usług i są Państwo zobowiązani do naliczania podatku należnego od wykonywanych czynności realizowanych na rzecz Gminy, za które otrzymują Państwo rekompensatę.
Jak zostało wskazane powyżej, aby czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Na mocy art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Powyższy przepis odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.
Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy, zgodnie z którym:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Na podstawie art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.
Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.
Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru, czy też konkretnego rodzaju usługi. Gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie jest natomiast podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Otrzymane dotacje i inne dopłaty podlegają więc opodatkowaniu jako składnik ceny czynności, z którą są związane. Jeżeli dotacja, subwencja lub inna dopłata o podobnym charakterze przekazywana jest w celu sfinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług - istnieje bezpośredni związek między otrzymaną dopłatą a dostawą towarów lub świadczeniem usług i ich ceną - to stanowi ona podstawę opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę - czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest, aby było to wynagrodzenie za daną konkretną usługę lub za daną konkretną dostawę.
Zatem, aby dotacje i inne środki o podobnym charakterze stanowiły podstawę opodatkowania, muszą być wypłacane jako należność z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług i być bezpośrednio związane z ceną tego świadczenia. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne - na pokrycie kosztów działalności - nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
Definicji terminu „bezpośredniego wpływu na cenę” nie zawiera ani ustawa, ani Dyrektywa 2006/112/WE Rady, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do sposobu wykładni tego pojęcia wynikającego z orzecznictwa TSUE.
W wyroku z 15 lipca 2004 r. w sprawie C-144/02 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec TSUE wyjaśnił:
„26. Przewidując, że do podstawy opodatkowania podatkiem VAT zalicza się, w przypadkach, które określa art. 11 część A ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy, subwencje przyznane podatnikom, przepis ten zmierza do obciążenia podatkiem VAT całej wartości towarów lub usług, a przez to do uniknięcia zmniejszenia przychodu z podatku na skutek przyznania subwencji.
27. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stosuje się on, gdy subwencja jest bezpośrednio związana z ceną danej transakcji.
28. Aby miała miejsce taka sytuacja, subwencja powinna przede wszystkim być przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określonego towaru lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w tym przypadku subwencja może być uznana za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym podlegać opodatkowaniu. Należy stwierdzić w szczególności, że prawo do otrzymywania subwencji jest przyznawane beneficjentowi, skoro tylko ten ostatni dokona transakcji podlegającej opodatkowaniu (wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie C‑184/00 Office des produits wallons, Rec. str. I‑9115, pkt 12 i 13).
29. Ponadto należy zbadać, czy nabywcy towarów lub usługobiorcy czerpią zysk z subwencji przyznanej jej beneficjentowi. Niezbędne jest bowiem, by cena, którą ma zapłacić nabywca lub usługobiorca, była ustalona w taki sposób, by zmniejszała się w stosunku odpowiadającym subwencji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, która stanowiłaby zatem element determinujący cenę, jakiej ten ostatni żąda. Należy zatem zbadać, czy okoliczność, że subwencja jest przyznawana sprzedawcy lub świadczącemu usługi, pozwala mu obiektywnie na sprzedaż towarów lub świadczenie usług po cenie niższej od tej, której by żądał, gdyby nie otrzymał subwencji (ww. wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 14).
30. Powinno być w każdym razie możliwe zidentyfikowanie świadczenia wzajemnego, które stanowi subwencja. Nie ma konieczności, by kwota subwencji odpowiadała dokładnie zmniejszeniu ceny dostarczonego towaru lub wykonanej usługi. Wystarczy, by korelacja istniejąca między tym zmniejszeniem a wspomnianą wyżej subwencją, która może mieć charakter ryczałtowy, była istotna (ww. wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 17).
31. Wreszcie w pojęciu „subwencje związane bezpośrednio z ceną” w rozumieniu art. 11 część A ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy mieszczą się jedynie te subwencje, które stanowią całkowicie lub częściowo świadczenie uzyskiwane w zamian za dostawy towarów lub świadczenia usług oraz są przyznawane osobie trzeciej przez sprzedawcę lub świadczącego usługi (cytowany wyżej wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 18)”.
Aby stwierdzić, czy otrzymywane przez beneficjenta środki wchodzą do podstawy opodatkowania świadczonych usług, niezbędne jest stwierdzenie, czy występują konkretne usługi, z którymi związane jest to dofinansowanie, wykonywane przez odbiorcę dofinansowania. Tylko w takim przypadku dotacja może wchodzić do podstawy opodatkowania. Następnie należy zbadać, zgodnie z tezami wyroków TSUE, czy dofinansowanie stanowi element determinujący cenę tej usługi (świadczenia).
Analizując przedstawiony opis sprawy w kontekście powołanych przepisów prawa należy zauważyć, że pomiędzy płatnością, którą otrzymują Państwo w formie rekompensaty od Gminy a świadczeniami na jej rzecz zachodzi związek bezpośredni, bowiem płatność następuje w zamian za te świadczenia.
W rozpatrywanej sprawie, na podstawie zawartej z Gminą umowy, wykonują Państwo powierzone przez Gminę zadania o charakterze użyteczności publicznej, w szczególności w zakresie utrzymania zieleni i zadrzewień, całorocznego utrzymania dróg publicznych gminnych i wewnętrznych oraz utrzymania czystości i porządku, a za ich realizację otrzymują Państwo wynagrodzenie w postaci rekompensaty.
W tym przypadku mamy zatem do czynienia z istnieniem dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu zlecającego wykonanie usługi, będącego jednocześnie odbiorcą usługi (Gmina), jak również podmiotu wykonującego zlecenie - świadczącego usługę (podmiot gospodarczy posiadający odrębność prawno-podatkową od Gminy) - w przedmiotowej sprawie Państwo.
W zakresie ww. czynności wykonywanych przez Państwa uznać należy, że rekompensata jest przyznawana w celu sfinansowania wykonywanych przez Państwa konkretnych usług zgodnie z umową powierzenia, jest zatem istotnym elementem zaliczanym do podstawy opodatkowania świadczonych usług. Zatem otrzymują Państwo zindywidualizowaną korzyść (rekompensatę), która pozostaje w bezpośrednim związku z czynnościami, które wykonują Państwo na rzecz Gminy i które stanowią przedmiot Państwa działalności gospodarczej.
Zaznaczenia wymaga, że są Państwo spółką prawa handlowego, będącą odrębnym od Gminy podmiotem posiadającym osobowość prawną, zatem nie są Państwo adresatem normy prawnej zawartej w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Tym samym nie mogą Państwo korzystać z wyłączenia z opodatkowania, które dotyczy ściśle określonych podmiotów, tj. organów władzy publicznej i urzędów obsługujących te organy. Wprawdzie zobowiązali się Państwo wykonywać czynności związane z realizacją zadań własnych Gminy, jednak czynią to Państwo jako odrębny podmiot posiadający status podatnika VAT. Nie wchodzą Państwo w skład administracji samorządowej, lecz prowadzą Państwo niezależną działalność gospodarczą. Stopień Państwa zależności od Gminy nie może automatycznie przesądzać o wyłączeniu powierzonego Państwu zadania własnego Gminy z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług świadczenie pieniężne otrzymywane z tytułu realizacji ww. usług określane przez strony jako rekompensata, stanowi dla Państwa zapłatę za świadczone przez Państwa usługi. Jak Państwo wskazali, nie wykonywaliby Państwo zadań umownych bez otrzymywania rekompensaty.
W kontekście powyższego, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług otrzymywane z tytułu realizacji opisanych we wniosku usług świadczenie pieniężne - rekompensata, będzie stanowić dla Państwa zapłatę za świadczone przez Państwa usługi. Mimo że będą Państwo wykonywać czynności z katalogu zadań własnych Gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w imieniu jednostki samorządu terytorialnego, to jednak nie wchodzą Państwo w skład administracji samorządowej, lecz prowadzą Państwo niezależną działalność gospodarczą. Zatem pomiędzy płatnością należną Państwu od Gminy określoną jako rekompensata, a świadczeniem na jej rzecz, będzie zachodził związek bezpośredni, ponieważ płatność nastąpi w zamian za to świadczenie.
Z tych też względów czynności, które zobowiązali się Państwo wykonywać na rzecz Gminy, realizując powierzone zadania własne Gminy w zamian za otrzymaną rekompensatę, tj. utrzymanie zieleni i zadrzewień, całoroczne utrzymanie dróg publicznych gminnych i wewnętrznych oraz utrzymanie czystości i porządku, stanowi określone w art. 8 ust. 1 ustawy odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem otrzymana w powyższym zakresie rekompensata stanowi element podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.
Podsumowując, w zakresie wykonywania czynności związanych z realizacją zadań własnych Gminy, finansowanych z otrzymywanych od Gminy środków finansowych, działają Państwo w charakterze podatnika podatku od towarów i usług prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a wykonywane czynności spełniają definicję świadczenia usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, dlatego też podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług otrzymana rekompensata w formie pieniężnej stanowi zapłatę (wynagrodzenie) za świadczone przez Państwa na rzecz Gminy usługi.
Wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może albo być opodatkowana właściwą stawką podatku VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Przepisy ustawy oraz rozporządzeń wykonawczych do ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku dla ww. czynności. W związku z tym, usługi te opodatkowane będą według właściwej stawki podatku i nie będą korzystały ze zwolnienia z tego podatku.
Odpowiadając zatem na Państwa pytania należy stwierdzić, że wykonując czynności związane z realizacją zadań własnych Gminy, finansowanych z otrzymywanych od Gminy środków finansowych, prowadzą Państwo działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy i nie działają Państwo w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy, a co za tym idzie są Państwo podatnikiem podatku od towarów i usług i są Państwo zobowiązani do naliczania podatku należnego od wykonywanych czynności realizowanych na rzecz Gminy, za które otrzymują Państwo rekompensatę.
Zatem, Państwa stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe.
Odnosząc się natomiast do kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z zakupami służącymi wykonaniu czynności związanych z rekompensatą, należy wskazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z cytowanego wyżej art. 86 ust. 1 ustawy wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Ponadto ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jak wynika z opisu sprawy, są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. Realizują Państwo zadania polegające na utrzymaniu zieleni i zadrzewień, całorocznym utrzymaniu dróg publicznych gminnych i wewnętrznych, utrzymaniu czystości i porządku. Powyższe czynności stanowią jedyną Państwa działalność. Okazjonalnie wykonują Państwo również usługi na rzecz podmiotów zewnętrznych: tj. koszenie traw, wycinka drzew i krzewów. Nie świadczą Państwo usług nieodpłatnych. Nabywają Państwo usługi takie jak: zużycie wody i energii elektrycznej, telekomunikacyjne, informatyczne, prawnicze, wynajem lokalu, serwis i naprawa samochodów, zbieranie i transport zwierząt, odbieranie odpadów, odprowadzanie ścieków itp. oraz towary: kruszywo drogowe, asfaltobeton, znaki drogowe, kosze uliczne, beton; pokrywy, kratki żeliwne, włazy, masa asfaltowa, części zapasowe do samochodów i maszyn, paliwo, oleje i płyny samochodowe, piasek, sól, nasady kwiatowe, farby drogowe , itp. W związku z zakupem towarów i usług otrzymują Państwo faktury z wykazaną kwotą podatku VAT, w których figurują Państwo jako nabywca towarów i usług. Nabyte towary i usługi są wykorzystywane przez Państwa wyłącznie do czynności związanych z powierzonymi Państwu przez Gminę zadaniami wymienionymi we wniosku.
Jak rozstrzygnięto powyżej czynności, które zobowiązali się Państwo wykonywać na rzecz Gminy, realizując powierzone zadania własne Gminy w zamian za otrzymaną rekompensatę, tj. utrzymanie zieleni i zadrzewień, całoroczne utrzymanie dróg publicznych gminnych i wewnętrznych oraz utrzymanie czystości i porządku, stanowi określone w art. 8 ust. 1 ustawy odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Usługi te opodatkowane będą według właściwej stawki podatku i nie będą korzystały ze zwolnienia z tego podatku.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, mają Państwo prawo do odliczenia pełnych kwot podatku naliczonego wynikającego z faktur dotyczących Państwa działalności gospodarczej związanej z wykonywaniem czynności związanych z rekompensatą, ponieważ ww. wydatki są wykorzystywane przez Państwa w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Zaznaczam również, że prawo do odliczenia podatku VAT przysługuje Państwu, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z art. 86a ustawy oraz pod warunkiem niewystąpienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy.
Zatem, oceniając całościowo Państwa stanowisko w ww. zakresie należało uznać je za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Odnośnie natomiast powołanych przez Państwa we wniosku wyroków WSA i NSA, należy wyjaśnić, że powołane wyroki są rozstrzygnięciami w indywidualnych sprawach, osadzonych w określonych stanach faktycznych i tylko do nich się zawężają. Zatem wskazane we wniosku wyroki nie mają wpływu na podjęte w niniejszej interpretacji rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
