Interpretacja indywidualna z dnia 16 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP2-1.4010.640.2025.2.KS
Sprzedaż akcji przez alternatywną spółkę inwestycyjną przed upływem dwóch lat od ich objęcia, a po wcześniejszej transgranicznej zamianie udziałów, nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, jeśli przed dniem zbycia nie była spełniona przesłanka posiadania przynajmniej 5% akcji bezpośrednio i nieprzerwanie przez dwa lata.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie ustalenia:
‒czy sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, iż Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały zamienione na akcje Nabywcy - jest nieprawidłowe
‒czy Wnioskodawca w sytuacji sprzedaży akcji Nabywcy będzie upoważniony do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej cenie za udziały Spółki na moment dokonania transakcji transgranicznej zamiany udziałów spółki na akcje Nabywcy, w części określonej jako świadczenie niepieniężne (rzeczowe) – jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
14 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z tego samego dnia o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczący podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie ustalenia skutków podatkowych sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego
A. SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA („Wnioskodawca” lub „Fundusz”) jest alternatywną spółką inwestycyjną („ASI”) w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1034 ze zm., dalej: „ufi”), o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2025 poz. 278 ze zm., dalej: „updop”). Wnioskodawca nie jest "alternatywną spółką inwestycyjną wdrażającą instrument finansowy", o której mowa w art. 4a ust. 1 pkt 30b updop.
Komplementariuszem Wnioskodawcy jest B. sp. z o.o. („Komplementariusz”), która posiada około 4,84% akcji Funduszu. Pozostałe akcje Funduszu posiada C. SKA („Akcjonariusz”).
Fundusz posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata (jako bezpośredni udziałowiec) 14,70% udziałów w brytyjskiej spółce D. Limited („Spółka”), które objął w 2020 roku. W 2025 roku Fundusz dokonał transgranicznej konwersji udziałów, w ramach której Fundusz zbył udziały w Spółce na rzecz amerykańskiej spółki E. Inc. („Nabywca”) w zamian za możliwość objęcia nowo wyemitowanych akcji Nabywcy. Po objęciu tych nowo wyemitowanych akcji Nabywcy, Fundusz posiada mniej niż 5% akcji Nabywcy. Wynagrodzenie Funduszu ustalone w umowie zbycia udziałów w Spółce zostało podzielone na 2 części:
1)świadczenie gotówkowe, stanowiące niewielką część świadczenia otrzymanego przez Fundusz,
2)świadczenie rzeczowe w postaci akcji Nabywcy, które stanowiło przeważającą część świadczenia.
Umowa zbycia udziałów w Spółce została zawarta pod prawem obcym. W części dotyczącej wynagrodzenia wypłaconego w formie świadczenia rzeczowego, charakter umowy zbliżony był do umowy zamiany, o której mowa w art. 603 Kodeksu cywilnego. Zgodnie ze wskazanym przepisem prawa przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. W tym wypadku Fundusz zobowiązany był do przeniesienia własności udziałów w Spółce, podczas gdy Nabywca zobowiązał się do emisji i wydania własnych akcji na rzecz Funduszu. Należy również dodać, iż transakcja zbycia udziałów w Spółce nie stanowiła „wymiany udziałów” w rozumieniu updop, między innymi ze względu na rezydencję podatkową zarówno Nabywcy, jak i Spółki, które znajdowały się odpowiednio w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej oraz Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a zatem poza terytorium Unii Europejskiej.
Wnioskodawca pragnie podkreślić, iż dokonał powyższej transakcji zbycia akcji ze względu na decyzje podjęte przez ogół inwestorów Spółki, z decydującym wpływem inwestorów większościowych. Nie była to zatem samodzielna decyzja Wnioskodawcy, gdyż transakcja została podyktowana okolicznościami, w których Wnioskodawca został w praktyce zobligowany do zbycia udziałów ze względu na wcześniejsze porozumienia inwestycyjne pomiędzy udziałowcami Spółki. Wnioskodawca działa bowiem na rynku venture capital, inwestując przede wszystkim w podmioty we wczesnej fazie rozwoju. Standardem na tym rynku są cykliczne rundy finansowania, które polegają na dołączaniu nowych inwestorów, a co za tym idzie struktura udziałowa takich podmiotów jest często bardzo rozdrobniona. W związku z powyższym, w sytuacji, w której nowy potencjalny inwestor zainteresowany jest nabyciem wszystkich udziałów lub pakietu kontrolnego udziałów w spółce, o zbyciu udziałów w spółce decyduje większość dotychczasowych inwestorów, a inwestorzy mniejszościowi są zobowiązani uczestniczyć w takim zbyciu. W konsekwencji możliwe są następujące scenariusze:
1)udziałowiec mniejszościowy, który dotychczas posiadał ponad 5% udziałów w danej spółce przez okres ponad 2 lat zostaje „rozwodniony”, tj. na skutek objęcia nowych udziałów przez zewnętrznego inwestora jego pakiet udziałów jest mniejszy niż przed rundą finansowania,
2)sprzedawać udziały w transzach – co skutkuje zejściem poniżej progu 5% przed sprzedażą końcowej części pakietu (exit etapowy)
3)następuje zamiana udziałów w danej spółce na udziały w nowym podmiocie przystępującym do inwestycji, tj. następuje "rozwodnienie" pośrednie, gdyż pakiet udziałów w nowym inwestorze jest z zasady mniejszy niż udział w dotychczasowej inwestycji.
W przypadku Wnioskodawcy miał miejsce scenariusz opisany w pkt. 3 powyżej.
Wnioskodawca zamierza w przyszłości sprzedać całość pakietu akcji Nabywcy – prawdopodobnie nastąpi to w najbliższym czasie, czyli przed upływem dwóch lat od objęcia akcji Nabywcy. Należy jednak podkreślić, iż z perspektywy biznesowej i finansowej inwestycja w postaci nabycia/objęcia udziałów w Spółce oraz następnie konwersja na akcje Nabywcy stanowi dla Wnioskodawcy jedną inwestycję, z której właściwe wyjście oraz zrealizowanie określonego wyniku finansowego nastąpi dopiero w momencie zbycia akcji Nabywcy. Poza niewielką częścią wynagrodzenia z tytułu zbycia udziałów w Spółce, Wnioskodawca nie otrzymał bowiem żadnych świadczeń pieniężnych, zamienił jedynie jedne aktywa (udziały w Spółce) na inne (akcje Nabywcy).
Zarówno w przypadku Spółki, jak i Nabywcy nie występuje sytuacja, o której mowa w art. 17 ust. 10b updop (przepis ten wyłącza możliwość zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58a, jeśli co najmniej 50% wartości aktywów spółki, której udziały/akcje są zbywane, bezpośrednio lub pośrednio stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości).
Pytanie
1.Czy sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, iż Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały zamienione na akcje Nabywcy?
2.W przypadku gdy odpowiedź na pytanie nr 1 będzie negatywna, czy Wnioskodawca w sytuacji sprzedaży akcji Nabywcy będzie upoważniony do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej cenie za udziały Spółki na moment dokonania transakcji transgranicznej zamiany udziałów spółki na akcje Nabywcy, w części określonej jako świadczenie niepieniężne (rzeczowe)?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad pytania nr 1
Sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę oraz wcześniejszą konwersję akcji Spółki na nowo wyemitowane akcje Nabywcy należy uznać za kompleksową transakcję, a w konsekwencji, sprzedaż akcji Nabywcy (przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji i pomimo posiadania przez Wnioskodawcę mniej niż 5% akcji Nabywcy) będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, iż Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały konwertowane na akcje Nabywcy.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 58a updop wolne od podatku są dochody (przychody) alternatywnych spółek inwestycyjnych uzyskane w roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji), pod warunkiem że alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Jednocześnie, art. 17 ust. 10b updop stanowi, że zwolnienia o którym mowa w ust. 1 pkt 58a, nie stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych ze zbycia udziałów (akcji) w spółce, jeżeli co najmniej 50% wartości aktywów takiej spółki, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości. Przepis art. 3 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 4a ust. 30a) updop, ilekroć w tej ustawie jest mowa o alternatywnej spółce inwestycyjnej - oznacza to alternatywną spółkę inwestycyjną w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Zważywszy, że:
‒Fundusz jest alternatywną spółką inwestycyjną (ASI) w rozumieniu ustawy ufi;
‒Fundusz posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata (jako bezpośredni udziałowiec) 14,70% udziałów Spółki;
‒Aktywa Spółki nie stanowiły w ponad 50%, bezpośrednio ani pośrednio, nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości
- konwersja udziałów Spółki posiadanych przez Wnioskodawcę w zamian za nowo wyemitowane akcje Nabywcy spełniała wszystkie przesłanki przewidziane dla zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58a updop.
Jednocześnie należy podkreślić, iż dokonanie ww. konwersji nie było wynikiem spontanicznej decyzji Wnioskodawcy, gdyż transakcja została podyktowana okolicznościami, w których Wnioskodawca został zobligowany do dokonania takiej zamiany ze względu na decyzje większości inwestorów Spółki, co wynika ze specyfiki rynku venture capital.
Należy bowiem wyjaśnić, że tego typu podmioty inwestują zazwyczaj na wczesnym etapie rozwoju spółek (pre-seed, seed, early stage), obejmując istotne pakiety udziałów (np. 10–20%) przy relatywnie niskim zaangażowaniu kapitałowym. W kolejnych rundach finansowania prowadzonych z udziałem inwestorów branżowych lub funduszy growth equity, fundusze VC często nie partycypują, co prowadzi do rozwodnienia ich udziałów procentowych, mimo braku jakichkolwiek czynności zbycia.
Alternatywnie, fundusze stosują strategię etapowego exitu, zbywając część udziałów na przestrzeni czasu w ramach realizacji zysków lub wyjścia z inwestycji wskutek konwersji/zamiany udziałów (share swap). We wszystkich ww. przypadkach może dojść do sytuacji, w której bezpośrednio przed zbyciem końcowego pakietu inwestor posiada mniej niż 5% udziałów (akcji), mimo że przez co najmniej dwa lata posiadał ich znacznie więcej.
W tym kontekście pomocne jest uzasadnienie do projektu ustawy (druk nr 2862 z 25 września 2018 r.), która wprowadziła analizowane zwolnienie (w pierwotnej wersji art. 17 ust. 1 pkt 58a przewidywał wymóg posiadania 10%, zamiast 5%, udziałów/akcji zbywanych przez ASI):
"Status alternatywnej spółki inwestycyjnej (ASI) mogą mieć spółki kapitałowe oraz komandytowe lub komandytowo-akcyjne spełniające warunki określone w art. 2 pkt 10a ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (UFI). Wyłącznym przedmiotem działalności alternatywnej spółki inwestycyjnej, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną.
ASI jest spółką, której funkcjonowanie jest ściśle regulowane przepisami UFI, albowiem Umowa/Statut ASI, oprócz wszelkich właściwych dla spółki handlowej aspektów, powinna zawierać wszystkie następujące elementy: określenie przedmiotu działalności właściwego dla ASI, cel inwestycyjny spółki oraz opis polityki inwestycyjnej i opis strategii inwestycyjnej ASI.
Zarządzanie ASI (zarówno przez zewnętrznie Zarządzającego jak i wewnętrznie Zarządzającego ASI), jest reglamentowane przez UFI i w zależności od wartości aktywów wchodzących w skład portfeli inwestycyjnych ASI, którymi dany Zarządzający ASI zamierza zarządzać lub zarządza, wymaga bądź uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), zgodnie z art. 70a i nast. UFI, bądź wpisu do rejestru Zarządzających ASI, prowadzonego przez KNF, zgodnie z art. 70zb i nast. UFI.
Określenie w art. 8a ust. 3 UFI przedmiotu działalności ASI oraz ścisłe uregulowanie przepisami UFI ram formalno-prawnych operacyjnej działalności ASI poprzez sformułowanie na podstawie art. 70zc ust. 2 UFI, jednoznacznych wymogów odnośnie treści jakie powinna określać Polityka inwestycyjna ASI oraz Strategia inwestycyjna ASI, istotnie zawęża krąg spółek kapitałowych, komandytowych lub komandytowo-akcyjnych, które mogą być beneficjentami zaprojektowanego poniżej zwolnienia podatkowego.
Ryzyko nadużycia proponowanego zwolnienia podatkowego będzie mitygowane poprzez restrykcyjne regulacje w odniesieniu do ASI przewidziane w przepisach UFI.
Proponowane ograniczenie stosowania zwolnienia do sytuacji, gdzie alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat, służy wyłączeniu ze zwolnienia tzw. inwestycji portfelowych np. w akcje notowane GPW. Podobne ograniczenie stosowane jest obecnie w zakresie zwolnienia dywidend i innych dochodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Dzięki temu przepisy w zakresie zwolnień dochodów ze sprzedaży udziałów (akcji) i dochodów z udziału w zyskach będą spójne i nie dadzą możliwości nadużyć.
Podobne rozwiązania stosowane są w innych krajach UE."
Jak wynika z zacytowanego powyżej uzasadnienia (druk sejmowy nr 2862 z dnia 25 września 2018 r., s. 19), intencją ustawodawcy było przede wszystkim zawężenie możliwości zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58a updop do spółek spełniających ściśle określone przesłanki w zakresie ich funkcjonowania, formy prawnej, możliwych inwestycji itd. – takie rygorystyczne wymogi wynikają, jak wskazano powyżej, z samej ustawy ufi. Natomiast wprowadzenie w updop określonego progu procentowego posiadania udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane oraz wymóg posiadania tych udziałów (akcji) nieprzerwanie przez okres dwóch lat, służą wyłączeniu ze zwolnienia tzw. inwestycji portfelowych, np. w akcje notowane na GPW. Ustawodawcy z pewnością zależało na wyłączeniu możliwości stosowania zwolnienia do inwestycji, które mają charakter czysto spekulacyjny i krótkoterminowy.
Z drugiej strony, wprowadzenie analizowanego zwolnienia było podyktowane potrzebą wspierania wzrostu pewnych sektorów gospodarki poprzez mobilizowanie kapitału prywatnego do finansowania nowatorskich przedsięwzięć, które bez udziału ASI mogłyby nie uzyskać finansowania tradycyjnymi kanałami. Aby ten cel mógł zostać zrealizowany, należy uwzględnić specyfikę rynku VC. W praktyce inwestor (w tym alternatywna spółka inwestycyjna) może przez długi czas posiadać znacznie więcej niż wymagane 5% udziałów (np. 10–20%), a następnie:
1)sprzedawać udziały w transzach – co skutkuje zejściem poniżej progu 5% przed sprzedażą końcowej części pakietu (exit etapowy), lub
2)nie uczestniczyć w kolejnych rundach finansowania spółki, co prowadzi do rozwodnienia udziału procentowego poniżej 5% i dopiero na późniejszym etapie funkcjonowania spółki zbyć cały pakiet,
3)dokonywać wyjścia z inwestycji poprzez transgraniczną konwersję akcji, np. w ramach transakcji typu share swap, w której akcje spółki z siedzibą w UE są konwertowane na akcje spółki z siedzibą w USA, co stanowi alternatywny sposób realizacji zysków z inwestycji.
Takie struktury działania, charakterystyczne dla rynku VC, nie powinny dyskwalifikować inwestora z prawa do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop. Byłoby to sprzeczne z celem tego przepisu, tj. zachętą do długoterminowego inwestowania przez ASI w innowacyjne projekty wysokiego ryzyka znajdujące się na wczesnym etapie rozwoju, w tym w szczególności w startupy działające poza rynkiem regulowanym. Prowadziłoby to też do nierównego traktowania inwestorów realizujących identyczną strategię, ale w różnej formie technicznej (jednorazowa sprzedaż vs podzielona na transze), co pozostaje w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa i pewności prawa.
Co istotne, wybór tej „formy technicznej” realizacji zysków z inwestycji nie zawsze wynika z woli czy decyzji inwestora, lecz często jest konsekwencją braku faktycznej możliwości przeprowadzenia wyjścia w inny sposób – przykładowo wskutek istotnego rozwodnienia udziałów w kolejnych rundach finansowania lub w związku z zastosowaniem transgranicznej struktury konwersji udziałów (np. w ramach share swapu), kiedy to ogół inwestorów podejmuje decyzję zgodną z wolą większości. W takich sytuacjach inwestor, mimo spełnienia warunku długoterminowego zaangażowania kapitałowego, nie ma realnej alternatywy co do formy wyjścia, a jego intencja oraz skutek ekonomiczny inwestycji pozostają zgodne z celem regulacji przewidzianej w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop.
Odnosząc powyższe do sytuacji Funduszu należy jeszcze raz podkreślić, iż Fundusz dokonał transakcji zamiany udziałów Spółki ze względu na obiektywne okoliczności i sposób wyjścia z inwestycji wybrany przez udziałowców większościowych – Fundusz nie ma decydującego wpływu na motywy ogółu inwestorów, które w praktyce determinują najważniejsze decyzje biznesowe pozostałych inwestorów, co w omawianym przypadku spowodowało, że udziały Spółki (w której posiadał ponad 5% akcji nieprzerwanie przez ponad 2 lata) zostały zamienione na nowo wyemitowane akcje Nabywcy, odpowiadające mniej niż 5% kapitału Nabywcy. Zdaniem Funduszu, należy uznać, iż zamiana udziałów Spółki na akcje Nabywcy powinna być rozpatrywana jako kontynuacja inwestycji Funduszu w Spółkę, w którą to inwestycję Fundusz był zaangażowany kapitałowo na istotnym poziomie (posiadał bezpośrednio więcej niż 5% akcji jako Komplementariusz) i długoterminowo (nieprzerwanie przez ponad 2 lata).
Należy podkreślić, że standardowa sprzedaż udziałów w Spółce w zamian za świadczenie pieniężne niewątpliwe korzystałaby ze zwolnienia podatkowego na mocy art. 17 ust. 1 pkt 58a updop ze względu na posiadanie 14% udziałów przez okres ponad 2 lat. W sytuacji opisanej w niniejszym wniosku mamy do czynienia z analogicznym skutkiem, jedynie zmieniona została forma wyjścia z inwestycji, ponieważ dokona się to poprzez zamianę udziałów Spółki na akcje Nabywcy i następnie zbycie akcji Nabywcy w krótkim odstępie czasowym. Posiadanie poniżej 5% akcji Nabywcy w momencie sprzedaży będzie jednak wynikać wyłącznie z wyceny rynkowej i parytetu wymiany udziałów Spółki i akcji Nabywcy, natomiast z perspektywy finansowo-biznesowej Fundusz będzie postrzegał zbycie akcji Nabywcy jako formę wyjścia z inwestycji w Spółkę. Zdaniem Wnioskodawcy, nie można różnicować opodatkowania wyjścia z danej inwestycji tylko ze względu na inną formę i strukturę, na którą w dodatku Fundusz nie miał wpływu. Byłoby to bowiem sprzeczne z zasadą równego traktowania na gruncie prawa podatkowego, potwierdzoną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w wyroku z dnia 7 lutego 2014 roku (sygn. II FSK 419/12), w którym sąd stwierdził:
"Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa oznacza więc, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, tzn. według jednakowej miary (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 490/10; dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach."
W analizowanej sprawie zarówno standardowa sprzedaż udziałów w Spółce, jak i transakcja polegająca na zamianie tych udziałów na akcje Nabywcy, a następnie ich sprzedaży, mają identyczny charakter ekonomiczny – stanowią realizację tej samej inwestycji i wyjście z tego samego zaangażowania kapitałowego. W konsekwencji, brak prawa do zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT tylko z powodu zastosowania struktury wymiany udziałów prowadziłby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji podatników oraz do naruszenia zasady neutralności podatkowej.
Zgodnie z zasadą neutralności prawa podatkowego, przyjętą w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo podatkowe nie powinno wpływać na decyzje gospodarcze podatników w sytuacjach, które z ekonomicznego punktu widzenia są tożsame (zob. A. Opałka, Neutralność podatkowa – zarys problemu, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, nr 667/2011, s. 60). Jeżeli więc dwie transakcje prowadzą do identycznego skutku ekonomicznego – w niniejszym przypadku do realizacji zysku z inwestycji kapitałowej po ponad dwuletnim okresie jej utrzymywania – nie ma podstaw, aby różnicować ich skutki podatkowe jedynie z uwagi na przyjętą formę prawną.
Wnioskodawca pragnie podkreślić, że z perspektywy ekonomicznej oraz inwestycyjnej analizowana transakcja stanowi kontynuację inwestycji w Spółkę, a nie nową, odrębną inwestycję. Zamiana udziałów w Spółce na akcje Nabywcy miała charakter czysto techniczny i była wynikiem uzgodnionej przez wszystkich inwestorów struktury transakcji, a nie decyzji Wnioskodawcy o zakończeniu inwestycji i rozpoczęciu nowej. Celem całego procesu było bowiem wyjście z inwestycji w Spółce, a otrzymane akcje Nabywcy stanowiły jedynie instrument rozliczenia tej transakcji, prowadzący w krótkim czasie do zbycia udziałów na rynku wtórnym.
Ponadto, stanowisko Wnioskodawcy potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2025 r., sygn. III SA/Wa 1237/25. Zdaniem sądu:
"uznanie, że ASI musi posiadać 5% udziału kapitałowego w spółce, której akcje są zbywane bezpośrednio przed dniem ich zbycia oznaczałoby wprowadzenie dodatkowego wymogu stosowania przewidzianego w nim zwolnienia, co byłoby sprzeczne z wymogami wykładni językowej".
Co istotne, sąd zauważył również, że niewątpliwie intencją ustawodawcy było stworzenie zachęty dla ASI, aby w szerszej perspektywie czasowej inwestowały w spółki portfelowe:
"Powyższa wykładnia językowa jest zbieżna z celowościową wykładnią spornego przepisu. Jak wskazuje się w orzecznictwie (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt. II FSK 871/22) ustawodawca wprowadzając sporną w sprawie regulację art. 17 ust. 1 pkt 58a updop planował stworzyć zachętę do wspierania przez ASI dłuższych w perspektywie czasowej inwestycji, a nie inwestycji portfelowych, nastawionych na realizację szybkich zysków, stąd cezura czasowa - dwuletnia".
Mając to na uwadze użyte w tym przepisie sformułowanie dotyczące posiadania przed dniem zbycia nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat, należy odczytywać w ten sposób, że chodzi o ostatni moment, tj. koniec terminu dwuletniego, a początek tego termin wyznacza zakup udziałów/akcji. A zatem, przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że warunek zwolnienia jest spełniony, jeżeli spółka w jakimkolwiek dwuletnim okresie posiadania udziałów/akcji, posiadała nie mniej niż 5% udziałów/akcji w kapitale spółki. Tym samym chodzi o to, aby posiadanie tych 5% było utrzymane przez okres dwóch lat i nie jest konieczne utrzymanie tego udziału procentowego do samego końca, czyli do momentu zbycia. Ważne, aby ten udział procentowy był utrzymany w dłuższej perspektywie czasowej, tj. w okresie dwóch lat.
Powyższe potwierdza również fragment uzasadnienia stanowiska Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.10.2025.1.KS:
"Z literalnej treści tego przepisu nie wynika wprost "bezwzględny" warunek posiadania przez okres dwóch lat wszystkich zbywanych przez ASI udziałów/akcji. Ustawodawca wskazał jedynie na wymóg posiadania przez ASI przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat."
Zarówno wskazany powyżej wyrok WSA w Warszawie, jak i stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej potwierdzają, iż analizując art. 17 ust. 1 pkt 58a updop nie należy zatrzymywać się wyłącznie na literalnej treści przepisu, lecz trzeba posiłkować się wykładnią funkcjonalną i wziąć pod uwagę cel, jaki przyświecał ustawodawcy, gdy wprowadzał to zwolnienie przedmiotowe. Zgodnie z cytowanym fragmentem uzasadnienia do projektu ustawy implementującej art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, podstawową funkcją obwarowania zwolnienia warunkami w postaci określonego procentu kapitału w posiadaniu funduszu oraz okresu tego posiadania było przeciwdziałanie inwestycjom spekulacyjnym i wykorzystywaniu do tego celu alternatywnych spółek inwestycyjnych. Trudno jednak zarzucić spekulacyjny charakter opisanemu przypadkowi, w którym Fundusz posiadał 14,70% udziałów w Spółce ponad 5 lat, a zamiana na akcje Nabywcy wynika wyłącznie ze zobowiązań Funduszu wobec Spółki i pozostałych inwestorów oraz jest formą wyjścia z inwestycji w Spółkę, typową na rynku funduszy venture capital.
W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę oraz wcześniejszą zamianę akcji Spółki na nowo wyemitowane akcje Nabywcy należy rozpatrywać jako kompleksową transakcję i jedną inwestycję, a w konsekwencji, sprzedaż akcji Nabywcy (przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji i pomimo posiadania przez Wnioskodawcę mniej niż 5% akcji Nabywcy) będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, iż Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał przez ponad 2 lata nieprzerwanie i bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały zamienione na akcje Nabywcy.
Ad pytania nr 2
W przypadku, gdy organ uzna stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 za nieprawidłowe i stwierdzi, że transakcja sprzedaży akcji Nabywcy nie spełnia przesłanek zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, Wnioskodawca, dokonując sprzedaży tych akcji, będzie uprawniony do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej wartości rynkowej udziałów Spółki na moment dokonania transakcji transgranicznej zamiany udziałów na akcje Nabywcy, w części określonej jako świadczenie niepieniężne (rzeczowe) otrzymane w postaci akcji Nabywcy. W praktyce oznacza to, że wartość rynkowa udziałów Spółki z dnia dokonania transgranicznej zamiany udziałów, stanowi wydatek na nabycie akcji Nabywcy (wydatek ten stanowi koszt uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia tych akcji).
Analizowana transgraniczna zamiana udziałów Spółki na akcje Nabywcy była transakcją zbliżoną do umowy zamiany – w istocie Wnioskodawca w zamian za możliwość objęcia (i późniejsze objęcie) nowo wyemitowanych akcji Nabywcy przeniósł na Nabywcę własność posiadanych 14,70% udziałów Spółki.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 updop nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów;
Ustawodawca wiąże więc przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) z kosztami, które podatnik poniósł, aby te udziały (akcje) "weszły" do jego majątku (koszty nabycia/koszty wytworzenia).
Przepis ten posługuje się m.in. pojęciem "wydatków na objęcie lub nabycie udziałów (akcji)", które stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie odpłatnego zbycia takich udziałów (akcji).
Jak wspomniano, umowa zbycia udziałów Spółki została zawarta pod prawem obcym, nie można zatem bezpośrednio stosować do niej regulacji polskiego prawa cywilnego. Zdaniem Wnioskodawcy, zbycie udziałów w Spółce w zamian za świadczenie rzeczowe w postaci akcji Nabywcy jest najbardziej zbliżone do polskiej koncepcji cywilistycznej w postaci umowy zamiany. Należy zauważyć, iż w świetle art. 603 Kodeksu cywilnego: Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.
Ekwiwalentem w tym wypadku jest inna rzecz, a nie wartości pieniężne. Innym argumentem przemawiającym za tym, że umowa zamiany stanowi odpłatną czynność prawną, jest art. 604 Kodeksu cywilnego. Na mocy tego przepisu do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.
Tym samym "odpłatne zbycie" obejmuje swoim zakresem nie tylko umowę sprzedaży, ale również umowę zamiany. Aby dana czynność miała charakter odpłatnej nie musi jej bowiem towarzyszyć świadczenie pieniężne i przepływ gotówkowy.
W świetle przywołanych wyżej przepisów należy stwierdzić, że rezultatem umowy zamiany udziałów/akcji jest odpłatne zbycie udziałów/akcji w jednym podmiocie (spółce A) w zamian za odpłatne nabycie udziałów/akcji w innym podmiocie (spółce B), przy czym wynagrodzenie ma postać świadczenia niepieniężnego (akcje/udziały) ewentualnie powiększonego o element gotówkowy („boot”).
Dla podatnika zbywającego udziały (akcje) nabyte uprzednio w drodze zamiany lub transakcji analogicznej do zamiany, kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie wydatków na nabycie tych udziałów (akcji). W ocenie Wnioskodawcy, w przypadku zbycia akcji Nabywcy nabytych w drodze opisanej wyżej transgranicznej zamiany, kosztem uzyskania przychodu będzie określona w umowie zbycia (tj. na dzień zamiany) wartość rynkowa udziałów przeniesionych przez Wnioskodawcę w zamian za akcje Nabywcy będące przedmiotem planowanej sprzedaży, pomniejszona o część gotówkową otrzymaną przy tej zamianie (boot). Należy bowiem uznać, że to właśnie wartość przenoszonych w drodze konwersji udziałów Spółki (określona na moment zawarcia umowy) ekonomicznie odpowiada „cenie”, jaką Wnioskodawca zapłacił za nabycie akcji Nabywcy: przeniósł składnik majątku o określonej wartości rynkowej i w zamian otrzymał akcje (plus ewentualny boot). Część gotówkowa nie może zwiększać kosztu przyszłej sprzedaży, ponieważ została już zmonetyzowana i rozliczona przy zamianie.
Stanowisko to jest zgodne z zajmowanym w orzecznictwie. W wyroku z 8 maja 2013 r. (II FSK 2290/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że umowa zamiany ma charakter odpłatny, a jej skutki podatkowe są tożsame ze sprzedażą — przychodem jest wartość świadczenia otrzymanego, a kosztem uzyskania przychodu wartość świadczenia przekazanego, ustalona według wartości rynkowej. Zasada ta powinna znajdować zastosowanie także do zamiany udziałów/akcji.
Powyższe podejście potwierdzają również interpretacje wydawane przez organy podatkowe w przypadku transakcji zamiany, m.in.:
‒Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 maja 2024 r. o sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.247.2024.2.AKU;
‒Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 marca 2025 r. o sygn. 0115-KDIT3.4011.67.2025.3.JS;
‒Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 24 lipca 2017 r. o sygn. 0111-KDIB1-1.4011.52.2017.1.NL;
‒Interpretacja Dyrektora izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2016 r. o sygn. 2461-IBPB-2-2.4511.915.2016.2.MZA.
Choć interpretacje te dotyczą zamiany nieruchomości, jednak, zdaniem Wnioskodawcy, ich teza ogólna – że przy zamianie przychód i koszt należy określać w oparciu o wartości rynkowe świadczeń wzajemnych – ma pełne zastosowanie do zamiany udziałów/akcji. Ustawodawca nie różnicuje bowiem skutków podatkowych umowy zamiany w zależności od rodzaju składnika majątkowego będącego przedmiotem zamiany. Ponadto, ustawodawca w żadnym przepisie prawa nie wprowadza ograniczenia w kwalifikowaniu danego kosztu jako koszt uzyskania przychodów ze względu na nabycie danego składnika majątkowego w ramach umowy zamiany, co powoduje, że podatnik powinien ustalać je na zasadach ogólnych. Brak jest też przepisu, który wyłączałby możliwość zaliczenia do kosztów wydatku odpowiadającego wartości rynkowej składnika wydanego w zamian za akcje.
Dodatkowo, interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 stycznia 2021 r. o sygn. 0114-KDIP3-1.4011.594.2020.4.MK1, potwierdza, że przy zamianie akcji podstawę opodatkowania przy ich późniejszym zbyciu stanowi różnica między ceną sprzedaży a wartością akcji wydanych przy zamianie, określoną na dzień zamiany, w proporcji do sprzedawanych papierów. Organ interpretacyjny jednoznacznie wskazał, iż wydatkiem na nabycie nowo otrzymanych akcji jest wartość rynkowa akcji wydanych w zamian, rozpoznana na dzień zamiany. Zdaniem organu: „podstawę opodatkowania z tytułu odpłatnego zbycia akcji serii B za pośrednictwem Giełdy Papierów Wartościowych w Sztokholmie należy obliczyć jako różnicę między ceną sprzedaży tych akcji serii B a wartością opodatkowanego przychodu, rozpoznanego w momencie dokonania zamiany akcji serii A na akcje serii B, w proporcji przypadającej na sprzedane akcje. Wydatkami na nabycie akcji serii B była wartość akcji serii A, określona na dzień zamiany akcji i stanowiąca przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jest ona miarą wydatku, jaki Wnioskodawca poniósł na nabycie notowanych na giełdzie akcji serii B, które następnie zostały sprzedane.”
Tym samym, wydatkiem na nabycie akcji Nabywcy, stanowiącym koszt uzyskania przychodu w przypadku ich odpłatnego zbycia, jest wartość rynkowa udziałów Spółki, określona w umowie transgranicznej zamiany, bowiem jest to wartość, która pomniejszyła majątek Wnioskodawcy i dzięki której Wnioskodawca nabył akcje Nabywcy.
Końcowo wskazać należy, że gdyby – hipotetycznie – transakcja objęcia akcji Nabywcy w zamian za udziały Spółki została przeprowadzona w drodze dwóch następujących po sobie sprzedaży:
i.sprzedaż udziałów Spółki na rzecz Nabywcy za cenę X;
ii.zakup akcji Nabywcy za cenę X (na skutek czego Wnioskodawca stałby się właścicielem akcji Nabywcy),
to wówczas:
i.na skutek operacji w pkt (i), powstałby dochód odpowiadający różnicy między ceną X, a historycznym kosztem nabycia udziałów Spółki (lub dochód mógłby nie powstać – gdyby zastosowanie miało zwolnienie z podatku);
ii.na skutek operacji (ii) Wnioskodawca poniósłby wydatek na nabycie akcji Nabywcy w wysokości X, który stanowiłby koszt uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia akcji Nabywcy.
Z powyższego przykładu wynika, że z perspektywy ustalania wartości wydatków na nabycie aktywów (np. akcji Nabywcy) w przypadku umowy sprzedaży kluczowe znaczenie ma wyłącznie wartość poniesionego ciężaru ekonomicznego związanego z nabyciem tych aktywów. Skoro umowa zamiany jest pod względem ekonomicznym równoważna sekwencji dwóch umów sprzedaży, to na gruncie podatkowym powinna prowadzić do tożsamego ustalenia kosztu. Za koszt nabycia akcji Nabywcy należy zatem uznać wartość rynkową udziałów Spółki wydanych w zamian (na dzień zamiany), skorygowaną o ewentualne świadczenie gotówkowe (boot).
Odmienne ukształtowanie sytuacji prawnopodatkowej stron umowy zamiany w porównaniu ze stronami dwóch odrębnych umów sprzedaży – które wywołują ten sam skutek ekonomiczny – prowadziłoby do nieuzasadnionego pogorszenia sytuacji podatkowej podmiotów dokonujących zamiany w stosunku do stron transakcji o identycznych konsekwencjach gospodarczych. Takie zróżnicowanie naruszałoby konstytucyjną zasadę równości w opodatkowaniu.
Skoro obie te formy czynności – sprzedaż i zamiana – mają tożsamy sens ekonomiczny, powinny być jednolicie traktowane na gruncie prawa podatkowego, w szczególności w zakresie ustalania wysokości kosztów uzyskania przychodów. Celem prawa podatkowego jest bowiem regulowanie skutków gospodarczych czynności dokonywanych przez podatników; skoro więc skutki te są jednakowe, nie sposób różnicować ich konsekwencji podatkowych.
Odmienne podejście, w szczególności odmowa uznania wartości udziałów Spółki przekazanych w ramach zamiany za wydatki na nabycie akcji Nabywcy, prowadziłoby w praktyce do podwójnego opodatkowania – poprzez uniemożliwienie podatnikowi uwzględnienia wartości majątkowej wydanej w celu nabycia akcji otrzymanych w zamian. Z tego względu wykładnia, zgodnie z którą kosztem uzyskania przychodu jest wartość rynkowa świadczenia wydanego (udziałów Spółki), jest zarówno systemowo uzasadniona, jak i ekonomicznie neutralna.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 278 ze zm., dalej: ustawa o CIT):
wolne od podatku są dochody (przychody) alternatywnych spółek inwestycyjnych uzyskane w roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji), pod warunkiem że alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Zgodnie z art. 17 ust. 10b ustawy o CIT:
Zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 58a, nie stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych ze zbycia udziałów (akcji) w spółce, jeżeli co najmniej 50% wartości aktywów takiej spółki, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości. Przepis art. 3 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Na podstawie art. 4a pkt 30 ustawy o CIT:
ilekroć w ustawie jest mowa o ustawie o funduszach inwestycyjnych – oznacza to ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1034 i 1863).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t. j. Dz. U z 2024 poz. 1034 ze zm., dalej: u.o.f):
fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
W myśl art. 3 ust. 4 u.o.f.:
Fundusz inwestycyjny może prowadzić działalność jako:
1) fundusz inwestycyjny otwarty;
2) alternatywny fundusz inwestycyjny: specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty.
Natomiast zgodnie z art. 8a ust. 1 u.o.f:
Alternatywna spółka inwestycyjna jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym, innym niż określony w art. 3 ust. 4 pkt 2.
Stosownie do art. 8a ust. 2 u.o.f.:
Alternatywna spółka inwestycyjna może prowadzić działalność w formie:
1)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej albo spółki europejskiej;
2)spółki komandytowej albo spółki komandytowo-akcyjnej, w których jedynym komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna albo spółka europejska.
W myśl art. 8a ust. 3 u.o.f.:
wyłącznym przedmiotem działalności alternatywnej spółki inwestycyjnej, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną.
Zgodnie z art. 4a ust. 30 ustawy o CIT:
Ilekroć w ustawie jest mowa o alternatywnej spółce inwestycyjnej – oznacza to alternatywną spółkę inwestycyjną w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Z art. 4a pkt 16 ustawy o CIT wynika, że:
ilekroć w ustawie jest mowa o udziale (akcji) - oznacza to również ogół praw i obowiązków wspólnika w spółce, o której mowa w art. 1 ust. 3.
Z kolei zgodnie z art. 4a pkt 21 ustawy o CIT:
Ilekroć w ustawie jest mowa o spółce - oznacza to:
spółce - oznacza to:
a) spółkę posiadającą osobowość prawną, w tym także spółkę zawiązaną na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 2157/2001 z dnia 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz. Urz. WE L 294 z 10.11.2001, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, str. 251),
b) spółkę kapitałową w organizacji,
c) spółki, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 1a, mające siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d) spółkę niemającą osobowości prawnej mającą siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego innego państwa jest traktowana jak osoba prawna i podlega w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.
Przedmiotem Państwa wątpliwości w zakresie pytania nr 1 jest ustalenie, czy sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, iż Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały zamienione na akcje Nabywcy.
Z wniosku wynika, że są Państwo alternatywną spółką inwestycyjną („ASI”), o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop i nie są "alternatywną spółką inwestycyjną wdrażającą instrument finansowy", o której mowa w art. 4a ust. 1 pkt 30b updop. Posiadali Państwo nieprzerwanie przez ponad 2 lata (jako bezpośredni udziałowiec) 14,70% udziałów w brytyjskiej spółce („Spółka”), które objęli Państwo w 2020 roku. W 2025 roku dokonali Państwo transgranicznej konwersji udziałów, w ramach której zbyli udziały w Spółce na rzecz amerykańskiej spółki („Nabywca”) w zamian za możliwość objęcia nowo wyemitowanych akcji Nabywcy. Po objęciu tych nowo wyemitowanych akcji Nabywcy, posiadają Państwo mniej niż 5% akcji Nabywcy. Wynagrodzenie ustalone w umowie zbycia udziałów w Spółce zostało podzielone na 2 części:
1) świadczenie gotówkowe, stanowiące niewielką część świadczenia otrzymanego przez Fundusz,
2) świadczenie rzeczowe w postaci akcji Nabywcy, które stanowiło przeważającą część świadczenia.
Umowa zbycia udziałów w Spółce została zawarta pod prawem obcym. W części dotyczącej wynagrodzenia wypłaconego w formie świadczenia rzeczowego, charakter umowy zbliżony był do umowy zamiany, o której mowa w art. 603 Kodeksu cywilnego. Zobowiązani byli Państwo do przeniesienia własności udziałów w Spółce, podczas gdy Nabywca zobowiązał się do emisji i wydania własnych akcji na Państwa rzecz. Transakcja zbycia udziałów w Spółce nie stanowiła „wymiany udziałów” w rozumieniu updop, między innymi ze względu na rezydencję podatkową zarówno Nabywcy, jak i Spółki, które znajdowały się odpowiednio w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej oraz Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a zatem poza terytorium Unii Europejskiej.
Podkreślają Państwo, że dokonali powyższej transakcji zbycia akcji ze względu na decyzje podjęte przez ogół inwestorów Spółki, z decydującym wpływem inwestorów większościowych. Nie była to zatem samodzielna Państwa decyzja, gdyż transakcja została podyktowana okolicznościami, w których w praktyce zostali Państwo zobligowani do zbycia udziałów ze względu na wcześniejsze porozumienia inwestycyjne pomiędzy udziałowcami Spółki. Działają Państwo bowiem na rynku venture capital, inwestując przede wszystkim w podmioty we wczesnej fazie rozwoju. Standardem na tym rynku są cykliczne rundy finansowania, które polegają na dołączaniu nowych inwestorów, a co za tym idzie struktura udziałowa takich podmiotów jest często bardzo rozdrobniona. W związku z powyższym, w sytuacji, w której nowy potencjalny inwestor zainteresowany jest nabyciem wszystkich udziałów lub pakietu kontrolnego udziałów w spółce, o zbyciu udziałów w spółce decyduje większość dotychczasowych inwestorów, a inwestorzy mniejszościowi są zobowiązani uczestniczyć w takim zbyciu. W konsekwencji możliwe są następujące scenariusze:
1) udziałowiec mniejszościowy, który dotychczas posiadał ponad 5% udziałów w danej spółce przez okres ponad 2 lat zostaje „rozwodniony”, tj. na skutek objęcia nowych udziałów przez zewnętrznego inwestora jego pakiet udziałów jest mniejszy niż przed rundą finansowania,
2) sprzedawać udziały w transzach – co skutkuje zejściem poniżej progu 5% przed sprzedażą końcowej części pakietu (exit etapowy)
3) następuje zamiana udziałów w danej spółce na udziały w nowym podmiocie przystępującym do inwestycji, tj. następuje "rozwodnienie" pośrednie, gdyż pakiet udziałów w nowym inwestorze jest z zasady mniejszy niż udział w dotychczasowej inwestycji.
W Państwa przypadku miał miejsce scenariusz opisany w pkt 3 powyżej.
Zamierzają Państwo w przyszłości sprzedać całość pakietu akcji Nabywcy – prawdopodobnie nastąpi to w najbliższym czasie, czyli przed upływem dwóch lat od objęcia akcji Nabywcy. Podkreślają Państwo, że z perspektywy biznesowej i finansowej inwestycja w postaci nabycia/objęcia udziałów w Spółce oraz następnie konwersja na akcje Nabywcy stanowi dla Państwa jedną inwestycję, z której właściwe wyjście oraz zrealizowanie określonego wyniku finansowego nastąpi dopiero w momencie zbycia akcji Nabywcy. Poza niewielką częścią wynagrodzenia z tytułu zbycia udziałów w Spółce, nie otrzymali Państwo bowiem żadnych świadczeń pieniężnych, zamienili Państwo jedynie jedne aktywa (udziały w Spółce) na inne (akcje Nabywcy).
Podali Państwo także, że zarówno w przypadku Spółki, jak i Nabywcy nie występuje sytuacja, o której mowa w art. 17 ust. 10b updop (przepis ten wyłącza możliwość zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58a, jeśli co najmniej 50% wartości aktywów spółki, której udziały/akcje są zbywane, bezpośrednio lub pośrednio stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości).
Państwa zdaniem, Sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę oraz wcześniejszą konwersję akcji Spółki na nowo wyemitowane akcje Nabywcy należy uznać za kompleksową transakcję, a w konsekwencji, sprzedaż akcji Nabywcy (przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji i pomimo posiadania przez Wnioskodawcę mniej niż 5% akcji Nabywcy) będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, że Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały konwertowane na akcje Nabywcy.
Z Państwa stanowiskiem nie można się zgodzić.
Wskazać należy, że z art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT wynika okoliczność, że aby dana spółka mogła skorzystać ze zwolnienia od podatku, musi spełnić określone wymogi dotyczące liczby udziałów (akcji) i czasu ich posiadania. Zwolnieniu podlegają bowiem dochody (przychody) alternatywnych spółek inwestycyjnych pochodzące w danym roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji), pod warunkiem, że alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje):
·posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane,
·posiadała te udziały nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Biorąc pod uwagę przedstawiony opis sprawy wskazać należy, że udział jest częścią kapitału zakładowego. Jako prawo obligacyjne może podlegać obrotowi prawnemu. Zbycie udziałów dokonywane jest za pomocą czynności rozporządzającej, która jest następstwem wcześniej zawartej umowy zobowiązującej do ich przeniesienia (art. 155 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t. j. Dz. U. z 2024 poz. 1061 ze zm.).
Najczęściej zbycie udziałów dokonywane jest za pomocą umowy sprzedaży. Dopuszczalna jest również darowizna, zamiana a także inne umowy nienazwane, które przewidują taki skutek.
Biorąc pod uwagę powyższe, przez „zbycie udziałów”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT, należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności udziałów.
Niemniej jednak, w przypadku wszelkich ulg i zwolnień niezbędna jest ścisła i literalna wykładnia przepisów, która nie może uprawniać do nieuzasadnionego rozszerzenia zakresu ich obowiązywania.
Zgodnie z wyżej przywołanym art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT, wolne od podatku są dochody (przychody) alternatywnych spółek inwestycyjnych uzyskane w roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji), pod warunkiem że alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Zatem, jednym z warunków skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego jest posiadanie bezpośrednio przed dniem zbycia udziałów co najmniej 5% udziałów (akcji) w kapitale zakładowym spółki, której udziały (akcje) są zbywane. Do wyliczenia 5% udziałów (akcji) należy wziąć pod uwagę wszystkie posiadane przez Spółkę udziały, niezależnie od tego, kiedy zostały nabyte.
Drugim warunkiem jest posiadanie zbywanych udziałów (akcji) w kapitale zakładowym spółki nieprzerwanie przez 2 lata bezpośrednio przed dniem zbycia udziałów (akcji). W tym przypadku, należy ocenić, czy zbywane udziały (akcje) były w posiadaniu alternatywnej spółki inwestycyjnej przez 2 lata.
Do skorzystania z powyższego zwolnienia konieczne jest spełnienie obu warunków łącznie. Taka interpretacja znajduje oparcie w zasadach wykładni językowej oraz systemowej prawa podatkowego. Celem wprowadzenia tego przepisu, było wyeliminowanie krótkoterminowych inwestycji spekulacyjnych z preferencyjnego traktowania podatkowego; dlatego też dwuletni okres posiadania udziałów odnosi się do zbywanych udziałów (akcji), a nie wszystkich udziałów (akcji), które są w Państwa posiadaniu.
Jak wskazano, w przypadku wszelkich ulg i zwolnień niezbędna jest ścisła i literalna wykładnia przepisów, która nie może uprawniać do nieuzasadnionego rozszerzenia zakresu ich obowiązywania. Zwolnienie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58a CIT, odnosi się do dochodu (przychodu) ze zbycia udziałów/akcji, w stosunku do których spełnione są warunki uprawniające do tego zwolnienia. Warunki te muszą być spełnione w stosunku do każdego zbycia odrębnie.
Biorąc zatem pod uwagę literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT, wymóg bezpośredniego posiadania odnosi się zarówno do posiadania nie mniej niż 5% udziałów (akcji) przed dniem zbycia udziałów, jak również do dwóch lat nieprzerwanego okresu ich posiadania. Zatem, aby warunki wskazane w analizowanym przepisie uznać za spełnione, Zbywający powinien bezpośrednio przez dniem zbycia udziałów/akcji:
·posiadać nie mniej niż 5% udziałów/akcji w kapitale spółki, której udziały/akcje zbywa oraz
·posiadać je nie krócej niż przez okres dwóch lat.
Zatem, aby mogli Państwo skorzystać ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT, w momencie sprzedaży akcji Nabywcy musieli Państwo łącznie spełniać warunki określone w tym przepisie, tj. bezpośrednio przed dniem zbycia akcji posiadać nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale Nabywcy, nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
W analizowanej sprawie, jak sami Państwo wskazali po objęciu nowo wyemitowanych akcji Nabywcy, posiadają Państwo mniej niż 5% akcji Nabywcy. Co więcej, zamierzają Państwo zbyć akcje Nabywcy przed upływem dwóch lat od objęcia akcji Nabywcy. Zatem, przy sprzedaży pakietu akcji Nabywcy nie spełniali Państwo żadnego z ww. warunków tj. bezpośredniego posiadania przez dwa lata nie mniej niż 5% udziałów Nabywcy.
We wniosku wskazali Państwo, że z perspektywy biznesowej i finansowej inwestycja w postaci nabycia/objęcia udziałów w Spółce oraz następnie konwersja na akcje Nabywcy stanowi dla Państwa jedną inwestycję, z której właściwe wyjście oraz zrealizowanie określonego wyniku finansowego nastąpi dopiero w momencie zbycia akcji Nabywcy. Poza niewielką częścią wynagrodzenia z tytułu zbycia udziałów w Spółce, nie otrzymali bowiem Państwo żadnych świadczeń pieniężnych, zamieniły się jedynie jedne aktywa (udziały w Spółce) na inne (akcje Nabywcy). Na podstawie powyższego argumentują Państwo swoje stanowisko. Państwa zdaniem:
Takie struktury działania, charakterystyczne dla rynku VC, nie powinny dyskwalifikować inwestora z prawa do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop. Byłoby to sprzeczne z celem tego przepisu, tj. zachętą do długoterminowego inwestowania przez ASI w innowacyjne projekty wysokiego ryzyka znajdujące się na wczesnym etapie rozwoju, w tym w szczególności w startupy działające poza rynkiem regulowanym. Prowadziłoby to też do nierównego traktowania inwestorów realizujących identyczną strategię, ale w różnej formie technicznej (jednorazowa sprzedaż vs podzielona na transze), co pozostaje w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa i pewności prawa. (…)
Odnosząc powyższe do sytuacji Funduszu należy jeszcze raz podkreślić, iż Fundusz dokonał transakcji zamiany udziałów Spółki ze względu na obiektywne okoliczności i sposób wyjścia z inwestycji wybrany przez udziałowców większościowych – Fundusz nie ma decydującego wpływu na motywy ogółu inwestorów, które w praktyce determinują najważniejsze decyzje biznesowe pozostałych inwestorów, co w omawianym przypadku spowodowało, że udziały Spółki (w której posiadał ponad 5% akcji nieprzerwanie przez ponad 2 lata) zostały zamienione na nowo wyemitowane akcje Nabywcy, odpowiadające mniej niż 5% kapitału Nabywcy. Zdaniem Funduszu, należy uznać, iż zamiana udziałów Spółki na akcje Nabywcy powinna być rozpatrywana jako kontynuacja inwestycji Funduszu w Spółkę, w którą to inwestycję Fundusz był zaangażowany kapitałowo na istotnym poziomie (posiadał bezpośrednio więcej niż 5% akcji jako Komplementariusz) i długoterminowo (nieprzerwanie przez ponad 2 lata).
Z powyższą argumentacją nie można się zgodzić. Przedmiotem Państwa wątpliwości jest ustalenie, czy sprzedaż akcji Nabywcy będzie objęta zwolnieniem z art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy o CIT. Zatem warunki zwolnienia sformułowane w tym przepisie muszą być spełnione w stosunku do akacji, ze sprzedaży których dochód (przychód) chcą Państwo zwolnić z opodatkowania. Dokonują Państwo zbycia akcji Nabywcy i w stosunku do dochodu (przychodu) ze zbycia akcji Nabywcy chcą Państwo zastosować zwolnienie z opodatkowania, zatem warunki zwolnienia muszą Państwo spełniać w stosunku do akacji Nabywcy. Wcześniejsze transakcje (tj. zamiana akcji Spółki na akcje Nabywcy za dopłatą), pomimo ich uzasadnienia, (jak Państwo podają - obiektywne okoliczności i sposób wyjścia z inwestycji wybrany przez udziałowców większościowych) - nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia z opodatkowania dochodu (przychodu) ze zbycia akcji Nabywcy.
Podkreślić należy, że z analizowanego przepisu art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT wprost wynika warunek bezpośredniego posiadania przed dniem zbycia nie mniej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat. Z kolei z opisu sprawy wprost wynika, że warunku tego Państwo nie spełnili, gdyż bezpośrednio przez dniem zbycia akcji nie posiadali Państwo pakietu 5% akcji w kapitale Nabywcy, jak również nie posiadali go Państwo przez okres nie krótszy niż 2 lata.
W świetle powyższego, Państwa stanowisko zgodnie z którym, sprzedaż akcji Nabywcy przez Wnioskodawcę oraz wcześniejszą konwersję akcji Spółki na nowo wyemitowane akcje Nabywcy należy uznać za kompleksową transakcję, a w konsekwencji, sprzedaż akcji Nabywcy (przed upływem 2 lat od objęcia tych akcji i pomimo posiadania przez Wnioskodawcę mniej niż 5% akcji Nabywcy) będzie objęta zwolnieniem przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 58a updop, ze względu na fakt, że Wnioskodawca, będący alternatywną spółką inwestycyjną, posiadał nieprzerwanie przez ponad 2 lata bezpośrednio więcej niż 5% udziałów Spółki, które zostały konwertowane na akcje Nabywcy - jest nieprawidłowe.
Dodać należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja):
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Zasada równości wymaga, aby podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu były traktowane równo. Równość oznacza także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów. Wynika to z faktu, że równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnymi względami, oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innymi względami. W orzeczeniu o sygn. akt K 6/89 Trybunał Konstytucyjny podkreślił związek zasady równości z zasadą sprawiedliwości i orzekł, że wszelkie zróżnicowanie w prawie jest dopuszczalne wówczas, o ile jest usprawiedliwione. Ten ścisły związek zasady sprawiedliwości i równości był wieloletnie podkreślany w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego (m.in. w orzeczeniach o sygn. akt K. 3/89, K. 1/90, K. 7/90, K. 1/91, K. 8/91). Trybunał uznał również, iż dla prawidłowego ustalenia normatywnej treści konstytucyjnej zasady równości należy podkreślić, że równość wobec prawa zakłada istnienie wspólnej, istotnej cechy, uzasadniającej równe traktowanie obywateli (orzeczenie o sygn. akt U. 9/90 OTK 1994 poz. 7).
Konkretyzując powyższe do sytuacji przedstawionej we wniosku należy wskazać, że zasada równości podatników wobec prawa polega na tym, że wszystkie podmioty prawa jako adresaci norm prawnych, charakteryzujące się daną cechą istotną, w równym stopniu mają być traktowani.
Ponadto zgodnie z art. 217 Konstytucji RP:
Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.
Zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Z tego względu, muszą być one interpretowane ściśle, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu, z którego wynikają. Uznając Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 za prawidłowe Dyrektor KIS naruszyłby zasadę równości opodatkowania. Jak wykazano, nie spełniają Państwo warunków zastosowania zwolnienia z opodatkowania, dlatego nie mogą Państwo z niego skorzystać.
Przedmiotem Państwa wątpliwości w zakresie pytania nr 2, w przypadku gdy odpowiedź na pytanie nr 1 będzie negatywna, co ma miejsce - jest ustalenie, czy w sytuacji sprzedaży akcji Nabywcy będą Państwo upoważnieni do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej cenie za udziały Spółki na moment dokonania transakcji transgranicznej zamiany udziałów spółki na akcje Nabywcy, w części określonej jako świadczenie niepieniężne (rzeczowe).
Państwa zdaniem, dokonując sprzedaży akcji Nabywcy, będą Państwo uprawnieni do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej wartości rynkowej udziałów Spółki na moment dokonania transakcji transgranicznej zamiany udziałów na akcje Nabywcy, w części określonej jako świadczenie niepieniężne (rzeczowe) otrzymane w postaci akcji Nabywcy. W praktyce oznacza to, że wartość rynkowa udziałów Spółki z dnia dokonania transgranicznej zamiany udziałów, stanowi wydatek na nabycie akcji Nabywcy (wydatek ten stanowi koszt uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia tych akcji).
Ponadto stoją Państwo na stanowisku, że w przypadku zbycia akcji Nabywcy nabytych w drodze opisanej wyżej transgranicznej zamiany, kosztem uzyskania przychodu będzie określona w umowie zbycia (tj. na dzień zamiany) wartość rynkowa udziałów przeniesionych przez Wnioskodawcę w zamian za akcje Nabywcy będące przedmiotem planowanej sprzedaży, pomniejszona o część gotówkową otrzymaną przy tej zamianie (boot). Należy bowiem uznać, że to właśnie wartość przenoszonych w drodze konwersji udziałów Spółki (określona na moment zawarcia umowy) ekonomicznie odpowiada „cenie”, jaką Wnioskodawca zapłacił za nabycie akcji Nabywcy: przeniósł składnik majątku o określonej wartości rynkowej i w zamian otrzymał akcje (plus ewentualny boot). Część gotówkowa nie może zwiększać kosztu przyszłej sprzedaży, ponieważ została już zmonetyzowana i rozliczona przy zamianie.
Odnosząc się do powyższych wątpliwości, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT:
kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Konstrukcja przepisu dotyczącego kosztów uzyskania przychodów daje więc podatnikowi możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (niewymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy), pod warunkiem, że wykaże ich bezpośredni bądź pośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Tak więc, kosztami uzyskania przychodów są wszelkie, racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Kosztem uzyskania przychodów będzie zatem taki wydatek, który spełnia łącznie następujące warunki:
·został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,
·jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
·pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
·poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,
·został właściwie udokumentowany,
·nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
Biorąc pod uwagę rozwiązanie przyjęte w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, koszt uzyskania przychodów stanowić mogą jedynie koszty poniesione w celu osiągnięcia tych przychodów. Przyjęta na gruncie ww. ustawy konstrukcja kosztów uzyskania przychodów oznacza, że do podatkowych kosztów podatnik zaliczać może jedynie wydatki przez niego poniesione (z wyjątkiem wydatków enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).
Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT,
nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.
W świetle art. 16 ust. 1 pkt 8d ustawy o CIT,
nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez wspólnika na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) przekazywanych spółce nabywającej w drodze wymiany udziałów; wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia lub umorzenia otrzymanych za nie udziałów (akcji) spółki nabywającej, ustalony zgodnie z pkt 8 i art. 15 ust. 1k.
Kwestię wymiany udziałów reguluje w szczególności art. 12 ust. 4d ustawy o CIT.
W myśl art. 12 ust. 4d ustawy o CIT:
jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia:
1)spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo
2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce
- do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).
Transakcja wymiany udziałów, o której mowa w art. 12 ust. 4d ustawy o CIT, dotyczy podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych. Z przepisu tego wynika, że efekt w postaci neutralnej podatkowo wymiany udziałów (akcji) dotyczy sytuacji, gdy wspólnik spółki wniesie posiadane udziały (akcje) do spółki, a spółka otrzymująca wraz z nabytymi udziałami (akcjami) uzyska, bądź zwiększy bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) zostały wniesione.
W przypadku, kiedy mamy do czynienia z wymianą udziałów to skutkiem powyższego dla spółki nabywającej jest konieczność stosowania art. 16 ust. 1 pkt 8d ustawy o CIT. Przepis ten literalnie odnosi się do wydatków poniesionych przez wspólnika na nabycie lub objęcie udziałów przekazywanych spółce nabywającej w drodze wymiany udziałów.
We wniosku podali Państwo, że umowa zbycia udziałów w Spółce została zawarta pod prawem obcym. W części dotyczącej wynagrodzenia wypłaconego w formie świadczenia rzeczowego, charakter umowy zbliżony był do umowy zamiany, o której mowa w art. 603 Kodeksu cywilnego. Zgodnie ze wskazanym przepisem prawa przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. W tym wypadku Fundusz zobowiązany był do przeniesienia własności udziałów w Spółce, podczas gdy Nabywca zobowiązał się do emisji i wydania własnych akcji na rzecz Funduszu. Dodali Państwo, że transakcja zbycia udziałów w Spółce nie stanowiła „wymiany udziałów” w rozumieniu updop, między innymi ze względu na rezydencję podatkową zarówno Nabywcy, jak i Spółki, które znajdowały się odpowiednio w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej oraz Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a zatem poza terytorium Unii Europejskiej.
W tej sytuacji należy zauważyć, że jeżeli nawet opisanej przez Państwa transakcji nie traktować jako wymiany udziałów to skutki podatkowe w zakresie kosztów uzyskania przychodów dla Państwa byłyby tożsame.
W tym zakresie należy mieć na uwadze, że ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie odnosi się wprost do sposobu ustalenia kosztów w przypadku odpłatnego zbycia przez spółkę kapitałową składników majątku wniesionych wcześniej do takiej spółki jako przedmiot wymiany udziałów. Ustawodawca, oprócz regulacji art. 16 ust. 1 pkt 8 i 8d ustawy o CIT, nie przewidział szczególnych zasad ustalania kosztów uzyskania przychodu w odniesieniu do przychodu osiągniętego ze zbycia udziałów nabytych w ramach wymiany udziałów. Związane jest to z tym, że ustalenie kosztu będzie zależało od rodzaju spełnionego świadczenia niepieniężnego. W konsekwencji, koszt podatkowy należy określić stosując zasady ogólne ustalania kosztu.
W przypadku opisu sprawy stanowiącego podstawę niniejszego wniosku, istotne znaczenie ma okoliczność, że zobowiązani byli Państwo do przeniesienia własności udziałów w Spółce, podczas gdy Nabywca zobowiązał się do emisji i wydania własnych akcji na rzecz Funduszu. W związku z powyższym należy przyjąć, że koszty uzyskania przychodu podlegają w takim przypadku potrąceniu na analogicznych zasadach, jak w przypadku odpłatnego zbycia przez podatnika udziałów w spółce.
Dla Państwa, jako podatnika zbywającego udziały Nabywcy nabyte uprzednio w drodze zamiany lub transakcji analogicznej do zamiany, kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie wydatków na nabycie udziałów Spółki. W przypadku zbycia udziałów Nabywcy nabytych w drodze transgranicznej zamiany, kosztem uzyskania przychodu będzie historyczny koszt nabycia udziałów Spółki, której udziały wniesione zostały do Nabywcy, a więc będzie to cena jaką zapłacili Państwo za nabycie udziałów wnoszonych do Nabywcy. Tym samym nie można uznać, że będzie to wartość rynkowa udziałów Spółki z dnia dokonania transgranicznej zamiany udziałów. Powyższe byłoby sprzeczne z treścią art. 15 ust. 1 oraz treścią art. 16 ust. 1 pkt 8 i 8d ustawy o CIT, które wprost odnoszą się do wydatków poniesionych przez wspólnika na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) przekazywanych spółce nabywającej w drodze wymiany udziałów.
W świetle powyższego, Państwa stanowisko zgodnie z którym, dokonując sprzedaży akcji Nabywcy, będą Państwo uprawnieni do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej wartości rynkowej udziałów Spółki na moment dokonania transakcji transgranicznej zamiany udziałów na akcje Nabywcy, w części określonej jako świadczenie niepieniężne (rzeczowe) otrzymane w postaci akcji Nabywcy, co oznacza, że wartość rynkowa udziałów Spółki z dnia dokonania transgranicznej zamiany udziałów, stanowi wydatek na nabycie akcji Nabywcy (wydatek ten stanowi koszt uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia tych akcji) – jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczystanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
