Interpretacja indywidualna z dnia 23 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB3-1.4012.785.2025.3.MG
Przelew wierzytelności na rzecz podmiotu zagranicznego w zamian za wynagrodzenie stanowi usługę finansową podlegającą opodatkowaniu VAT w Polsce jako import usług, o ile zapewnia zbywcy środki pieniężne oraz przenosi ryzyko ich dochodzenia na nabywcę.
Interpretacja indywidualna
- stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest w części prawidłowe (pytania nr 1, 2, 4, 5 i 6) i w części nieprawidłowe (pytanie nr 3).
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 9 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od towarów i usług.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 24 listopada 2025 r. (wpływ 24 listopada 2025 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
(Y) („(Y)”) jest bankiem spółdzielczym z siedzibą w (A). (Y) świadczy na rynku (A) usługi finansowe, w szczególności, w zakresie bankowości detalicznej, kredytowania małych i średnich przedsiębiorstw oraz finansowania (…). (Y) świadczy również usługi finansowe na rynku międzynarodowym, zwłaszcza dla klientów z sektora (…) i (…). (Y) posiada rezydencję podatkową w (A). (Y) nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce i nie jest zarejestrowany dla celów podatku od towarów i usług („VAT”) w Polsce. (Y) nie posiada w Polsce zakładu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Polską i (A).
(X) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością („(X)” lub „Spółka”) należy do międzynarodowej grupy specjalizującej się w produkcji pełnej gamy (…), (…), (…) i (…). Klientami (X) są zarówno (…) (…), (…) i (…), jak i dystrybutorzy. Spółka dostarcza im rozwiązania (…), które maksymalnie wspierają zdrowie (…). (X) posiada rezydencję podatkową w Polsce i jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT w Polsce. Działalność gospodarcza prowadzona przez (X) podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. (X) nie prowadzi działalności zwolnionej z podatku VAT.
(Y) i (X) zamierzają wdrożyć program zakupu przez (Y) wierzytelności przysługujących (X) (ang. Receivables Purchase Program, dalej jako „Transakcja”; w ramach programu nabywania wierzytelności także inne spółki z grupy (X) - np. (…) mogą sprzedawać swoje wierzytelności do (Y)). Wierzytelności sprzedawane przez (X) do (Y) w ramach Transakcji stanowić będą wierzytelności handlowe (oraz związane z nimi zabezpieczenia), które to wierzytelności będą wynikać z dostaw towarów i usług realizowanych przez (X) na rzecz klientów („Wierzytelności”). Celem Transakcji będzie zapewnienie Spółce finansowania przed otrzymaniem przez Spółkę płatności z faktur wystawionych na klientów, jak również przeniesienie na (Y) ryzyka ewentualnego braku zapłaty należności przez klientów (X). Całościowa Transakcja nie będzie obejmować wyłącznie sprzedaży Wierzytelności na rzecz (Y), lecz będą się na nią składały także dodatkowe elementy szczegółowo opisane poniżej:
- W ramach programu nabywania wierzytelności (Y) będzie nabywał Wierzytelności od (X). Program nabywania wierzytelności przez (Y) jest zaplanowany na kilka lat z określonym limitem kwotowym, do którego to limitu (Y) będzie zobowiązany nabywać Wierzytelności, które będą spełniać określone kryteria wymagane do ich zakwalifikowania do sprzedaży.
- Jak wyżej wskazano, Wierzytelności będą obejmować należności z tytułu dostaw towarów i usług przez (X) na rzecz klientów wraz z ewentualnymi zabezpieczeniami spłaty tych wierzytelności. Wierzytelności będą sprzedawane przez (X) do (Y) jedynie w zakresie ich kwoty netto, a zatem nie będą obejmować należnego podatku VAT, który (X) będzie naliczać na dostawie towarów i usług do klientów.
- Wierzytelności będą wyrażone w walucie PLN, EUR lub ewentualnie innej walucie zaaprobowanej przez (Y) z zastrzeżeniem, że będzie to waluta, w której wystawiona zostanie dana faktura przez (X). Zgodnie z założeniami, walutą bazową będzie EUR.
- (X) zawrze z (Y) umowę sprzedaży Wierzytelności. Na podstawie tej umowy, każdego dnia (Y) będzie nabywał Wierzytelności do ustalonego limitu.
- Wierzytelności nabywane przez (Y) będą musiały spełniać określone kryteria ich kwalifikowalności (ang. eligibility criteria). Kryteria kwalifikowalności Wierzytelności będą obejmować wiele różnych warunków wymaganych do spełnienia, aby Wierzytelności mogły zostać przeznaczone do sprzedaży. W szczególności, Wierzytelności sprzedawane do (Y) nie będą stanowiły nieściągalnych należności i w momencie sprzedaży nie będzie podstaw do zakwalifikowania ich jako potencjalnie nieściągalnych. Zgodnie z założeniami planowanej Transakcji, na dzień sprzedaży Wierzytelności nie będą przeterminowane o więcej niż 90 dni.
- (Y) po nabyciu Wierzytelności będzie przejmował ryzyko związane z ewentualnym brakiem płatności ze strony dłużnika, co oznacza, że (Y) nie będzie miał w tym zakresie regresu do (X).
- Wierzytelności zostaną przeniesione na (Y) wraz ze wszystkimi prawami i zabezpieczeniami posiadanymi przez (X) w odniesieniu do tych Wierzytelności, w tym wszelkimi kwotami odszkodowań ubezpieczeniowych należnych (X) w związku z Wierzytelnością.
- Cena zakupu Wierzytelności będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności (tj. z wyłączeniem kwoty VAT) pomniejszonej o uzgodnione procentowe dyskonto. Dyskonto od ceny zakupu będzie odpowiadać szacowanym rocznym stratom z portfela nabytych Wierzytelności. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu.
- Pełna cena zakupu, ustalona w sposób wyżej wskazany, będzie płacona przez (Y) do (X). Dla potrzeb ustalenia wynagrodzenia należnego (Y) z tytułu zapewnienia finansowania i udziału w programie nabywania wierzytelności, całościowa cena zakupu będzie się składać z kilku elementów - transz, a mianowicie z transzy uprzywilejowanej (ang. senior tranche) równej podstawie finansowania („Transza uprzywilejowana”), transzy kapitałowej (ang. equity tranche) która ma pokryć wszelkie nieoczekiwane straty („Transza kapitałowa”) oraz transzy podporządkowanej (ang. junior tranche) równej różnicy między ceną zakupu, transzą uprzywilejowaną i transzą kapitałową („Transza podporządkowana”).
- W zamian za udział w programie i udzielenie finansowania, (Y) będzie uzyskiwał od (X) wynagrodzenie, które będzie się składało z kilku elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności. Wskazana wyżej marża zostanie obliczona od określonej stopy procentowej, tj. EURIBOR lub WIBOR, w zależności od waluty, w której (Y) zapłaci (X) cenę w związku z nabytymi Wierzytelnościami. Koszty finansowania zostaną obliczone na podstawie udzielonego finansowania, które zostanie określone zgodnie z ustaleniami stron zawartymi w dokumentach transakcyjnych. Ponadto (X) może być również zobowiązany do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją (np. koszty okresowego audytu sprawozdań i rozliczeń związanych z Wierzytelnościami i ich obsługą przez (X), koszty prawne, przygotowania dokumentów itp.).
- (X) będzie pełnił funkcję serwisera Wierzytelności sprzedanych przez siebie do (Y). Oznacza to, że Wierzytelności będą spłacane przez dłużników na rachunek bankowy należący do (X), który będzie rachunkiem przeznaczonym do spłaty Wierzytelności objętych Transakcją. W ramach pełnionych funkcji serwisera, (X) będzie zbierał dane dotyczące sprzedanego portfela Wierzytelności, przygotowywał miesięczne raporty, wydawał instrukcje dotyczące wszystkich przepływów pieniężnych i administracji w związku z programem oraz nadal obsługiwał, administrował, pobierał i zarządzał sprzedanymi Wierzytelnościami zgodnie ze swoją polityką kredytową i windykacyjną. W zamian za świadczone usługi dotyczące serwisowania Wierzytelności (X) uzyska od (Y) uzgodnione wynagrodzenie.
- Z uwagi na fakt, że po sprzedaży Wierzytelności w dalszym ciągu będą one spłacane do (X), dłużnicy nie będą informowani o sprzedaży Wierzytelności do (Y) (do czasu ewentualnego naruszenia warunków Transakcji przez (X) i wygaśnięcia umowy, wskutek czego (Y) może powiadomić dłużników Wierzytelności o dokonanej cesji i wskazać inny rachunek do spłaty Wierzytelności). Kwoty Wierzytelności spłacane przez dłużników będą reinwestowane w zakup przez (Y) kolejnych Wierzytelności w ramach kwotowego limitu programu. Spłaty Wierzytelności otrzymane przez (X) od dłużników będą przekazywane do (Y) w przypadku, gdy nie będą już dostępne nowe Wierzytelności do zakupu, jak również w przypadku wystąpienia zdarzenia skutkującego zakończeniem programu nabywania wierzytelności.
- (Z) - spółka z siedzibą w (A) będąca udziałowcem (X) - będzie pełniła funkcję gwaranta wykonania zobowiązań (X) wynikających z dokumentów transakcyjnych. Spółka ta będzie pełniła również rolę podmiotu przejmującego ryzyko związane z Transzą podporządkowaną dotyczącą ceny za Wierzytelności nabyte przez (Y). Przejęcie ryzyka w tym zakresie będzie się odbywać poprzez porozumienie między (Z) i (Y) i będzie ono polegało na przekazaniu kwoty Transzy podporządkowanej na rachunek (Y).
W oparciu o wyżej przedstawiony opis planowanej Transakcji, Wnioskodawca składa niniejszy wniosek o interpretację celem potwierdzenia konsekwencji podatkowych wynikających dla Wnioskodawcy w odniesieniu do planowanej Transakcji.
Uzupełnienie
Pismem z 24 listopada 2025 r. uzupełnili Państwo wniosek w następujący sposób:
I. Doprecyzowali Państwo opis zdarzenia przyszłego o następujące informacje:
1) Czy (Y) ((Y)) z siedzibą w (A) jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.)?
Uzupełnienie wniosku:
(Y) ((Y)) z siedzibą w (A) jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.).
2) Czy Państwo (Sprzedający) posiadają siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terenie (A)?
Uzupełnienie wniosku:
Wnioskodawca (Sprzedający - (X) sp. z o.o.) nie posiada siedziby działalności gospodarczej, ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie (A).
3) Czy będą Państwo dokonywać sprzedaży wyłącznie wierzytelności własnych?
Uzupełnienie wniosku:
Wnioskodawca (Sprzedający) będzie dokonywać sprzedaży wyłącznie wierzytelności własnych.
4) Czy wierzytelności w dacie ich nabycia przez (Y) ((Y)) będą stanowić wierzytelności wymagalne?
Uzupełnienie wniosku:
W dacie sprzedaży Wierzytelności do (Y) Wierzytelności te mogą być niewymagalne, lub też wymagalne. Przy czym w przypadku wierzytelności wymagalnych, okres, który upłynął od daty ich wymagalności nie może być dłuższy, na dzień sprzedaży, niż 90 dni. Sprzedawane Wierzytelności nie będą stanowiły należności nieściągalnych lub zagrożonych nieściągalnością (potencjalnie nieściągalnych).
5) Czy w stosunku do sprzedawanych wierzytelności jest/będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne, sądowe?
Uzupełnienie wniosku:
W stosunku do sprzedawanych wierzytelności nie jest i na moment sprzedaży nie będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne, ani sądowe. Jak wskazano we wniosku o interpretację, wierzytelności nie będą stanowiły nieściągalnych należności.
6) Czy umowa sprzedaży Wierzytelności zawiera/będzie zawierać zastrzeżenia o zwrotnym przeniesieniu wierzytelności?
Uzupełnienie wniosku:
Umowa sprzedaży Wierzytelności nie zawiera/nie będzie zawierać zastrzeżenia o zwrotnym przeniesieniu Wierzytelności.
7) Czy cena sprzedawanych przez Państwa wierzytelności będzie odpowiadać ich wartości rynkowej w chwili ich zbycia?
Uzupełnienie wniosku:
Wierzytelności zostaną sprzedane po ich wartości rynkowej w chwili ich zbycia. Cena sprzedaży będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności (tj. bez podatku VAT) pomniejszonej o uzgodnione niewielkie procentowe dyskonto. Dyskonto od wartości nominalnej będzie się opierać na szacowanych rocznych stratach (brak płatności) z portfela nabytych Wierzytelności, ponieważ nabywca będzie ponosić to ryzyko, które nie jest znane z góry. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu.
Jak wskazano we wniosku o interpretację, wynagrodzenie dla (Y) za udział w programie zakupu wierzytelności i zapewnienie finansowania nie będzie uwzględnione w dyskoncie, ale będzie składało się z kilku innych elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności. Ponadto (X) może być również zobowiązany do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją.
8) Czy umowa sprzedaży Wierzytelności do (Y) ((Y)) nosi cechy umowy Sekurytyzacji, jeżeli tak to proszę wskazać czy w ramach tej umowy dochodzi do zapewnienia finansowania np. poprzez emisję papierów wartościowych, itp.?
Uzupełnienie wniosku:
Umowa sprzedaży Wierzytelności do (Y) nie będzie stanowić umowy Sekurytyzacji. Wierzytelności będą nabywane przez (Y), a nie przez spółkę celową zapewniającą finansowanie poprzez emisję papierów wartościowych.
9) Jakie czynności będzie wykonywać (Y) ((Y)) w ramach umowy dotyczącej sprzedaży wierzytelności?
Uzupełnienie wniosku:
W ramach umowy dotyczącej sprzedaży Wierzytelności (Y) zobowiąże się do udziału w programie nabywania wierzytelności (X) sp. z o.o. wynikających z działalności operacyjnej (X), czyli wierzytelności wynikających z dostawy towarów i usług. Zobowiązanie (Y) będzie dotyczyć nabywania Wierzytelności (spełniających określone kryteria kwalifikowalności) w trakcie trwania programu do określonego kwotowo limitu. Zobowiązanie (Y) obejmować będzie, w szczególności, zapewnienie finansowania (X) sp. z o.o. poprzez nabywanie Wierzytelności, a także przejęcie ryzyka ewentualnego braku spłaty Wierzytelności przez klientów (X) sp. z o.o. (Y) nie będzie bowiem posiadał regresu w stosunku do (X) sp. z o.o. w przypadku braku płatności z tytułu Wierzytelności.
10) Czy (Y) ((Y)) może wybrać jakie wierzytelności będzie nabywać?
Uzupełnienie wniosku:
(Y) nie będzie miał możliwości wyboru Wierzytelności, które zostaną nabyte. Program nabywania wierzytelności będzie jednak przewidywał szczegółowe warunki, jakie będą musiały spełniać Wierzytelności kwalifikowane do transakcji (tzw. eligibility criteria). W szczególności, sprzedaż nie będzie mogła obejmować wierzytelności nieściągalne lub zagrożone nieściągalnością.
11) Czy w związku ze świadczeniem usługi administrowania wierzytelnościami (pełnieniem funkcji serwisera Wierzytelności) będą Państwo posiadać dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami?
Uzupełnienie wniosku:
Wydatki (w tym naliczony podatek VAT) związane z serwisowaniem sprzedanych Wierzytelności mogą być bezpośrednio związane z serwisowaniem tych Wierzytelności (np. ewentualne działania windykacyjne dotyczące konkretnych sprzedanych Wierzytelności), jak też mogą mieć charakter ogólny związany z całościowym funkcjonowaniem Wnioskodawcy (np. wydatki na wynajęcie biura, usługi księgowe, itd.). Dlatego też, w zależności od konkretnego wydatku, Wnioskodawca może posiadać dokumenty potwierdzające bezpośredni związek odliczonego podatku z usługą serwisowania, jak też mogą to być dokumenty potwierdzające związek pośredni (w przypadku wydatków ogólnych).
Jak wskazano we wniosku, Wnioskodawca nie prowadzi działalności zwolnionej z podatku VAT i działalność Wnioskodawcy podlega w całości opodatkowaniu VAT. W konsekwencji, Wnioskodawcy przysługuje obecnie prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego związanego z działalnością Wnioskodawcy. W opinii Wnioskodawcy przysługiwać mu będzie także odliczenie podatku naliczonego VAT związanego z usługami serwisowania sprzedanych Wierzytelności, co wynika z faktu, iż gdyby usługi te były świadczone na terenie Polski, Wnioskodawcy przysługiwałoby takie prawo.
12) Czy w wyniku nabycia wierzytelności (Y) ((Y)) uzyska pełną i wyłączną kontrolę nad nabytymi wierzytelnościami?
Uzupełnienie wniosku:
Tak, w wyniku nabycia Wierzytelności (Y) uzyska pełną i wyłączną kontrolę nad nabytymi Wierzytelnościami.
13) Czy w wyniku nabycia wierzytelności ryzyko niespłacenia wierzytelności przez dłużników zostanie przeniesione na (Y) ((Y))?
Uzupełnienie wniosku:
Tak, w wyniku nabycia Wierzytelności ryzyko niespłacenia Wierzytelności przez dłużników zostanie przeniesione na (Y).
14) Czy ponoszą/będą ponosić Państwo solidarną odpowiedzialności za spłatę wierzytelności przez dłużników po przeniesieniu wierzytelności na (Y) ((Y))?
Uzupełnienie wniosku:
Nie, Wnioskodawca ((X) sp. z o.o.) nie ponosi/nie będzie ponosić solidarnej odpowiedzialności za spłatę Wierzytelności przez dłużników po przeniesieniu Wierzytelności na (Y).
15) Czy wierzytelności o których mowa we wniosku będą wierzytelnościami odpisanymi jako przedawnione?
Uzupełnienie wniosku:
Nie, Wierzytelności, o których mowa we wniosku (tj. Wierzytelności sprzedawane do (Y)) nie będą wierzytelnościami odpisanymi jako przedawnione.
II. Podali Państwo dane niezbędne w zakresie realizacji wymiany informacji podatkowych z innymi państwami, tj. dane identyfikujące podmiot występujący w sprawie z siedzibą poza terytorium Polski - bank spółdzielczy (Y) z siedzibą w (A), któremu zamierzacie Państwo sprzedać posiadane wierzytelności: numer identyfikacyjny wydany przez ich kraj jurysdykcji podatkowej oraz nazwę kraju, który wydał ten numer.
Uzupełnienie wniosku:
Dane identyfikujące podmiot nabywający Wierzytelności:
(…)
Pytania w zakresie podatku od towarów i usług (oznaczenie pytań jak we wniosku)
1. Czy sprzedaż Wierzytelności przez (X) do (Y) w ramach Transakcji przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego będzie dokonywana w ramach usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X), która nie będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT w Polsce?
2. Czy (X) będzie podatnikiem w odniesieniu do usługi świadczonej przez (Y) w związku z nabyciem Wierzytelności, zobowiązanym do wykazania tej transakcji jako importu usług dla celów podatku VAT w Polsce?
3. Co będzie podstawą opodatkowania podatkiem VAT usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X) dotyczącej nabywania Wierzytelności, na której (X) powinien naliczyć należny podatek VAT?
4. Czy podatek należny VAT, który zostanie naliczony przez (X) z tytułu importu usługi świadczonej przez (Y) w odniesieniu do nabywania Wierzytelności będzie podlegał w całości odliczeniu po stronie (X) jako podatek naliczony VAT?
5. Czy usługi świadczone przez (X) na rzecz (Y) w zakresie serwisowania Wierzytelności zbytych do (Y) nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce i w konsekwencji, czy (X), jako usługodawca, nie będzie zobowiązany do rozliczenia w Polsce podatku VAT z tytułu ich świadczenia?
6. Czy (X) będzie miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług dotyczących świadczenia przez Spółkę na rzecz (Y) usług serwisowania sprzedany Wierzytelności?
Państwa stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług
W zakresie pytania nr 1
Zdaniem Wnioskodawcy, sprzedaż Wierzytelności przez (X) do (Y) w ramach Transakcji przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego będzie dokonywana w ramach usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X), która nie będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT w Polsce.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1) Ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie natomiast do art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającejosobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.
Bogate orzecznictwo (zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i sądów polskich), a także dorobek doktryny w zakresie podatku VAT pozwoliły na wypracowanie określonych warunków, których zaistnienie musi zostać potwierdzone dla uznania, iż określona transakcja stanowi usługę dla celów tej daniny. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem w tym zakresie, co do zasady, warunkami koniecznymi do uznania transakcji za usługę dla celów VAT są:
- działanie w charakterze podatnika w ramach danej transakcji, czyli konieczność uznania danej czynności za wykonaną w ramach działalności gospodarczej,
- odpłatność, czyli istnienie bezpośredniego związku między świadczeniem a płatnością,
- istnienie konsumenta danej usługi, czyli podmiotu odnoszącego korzyść w wyniku jej wyświadczenia,
- istnienie stosunku prawnego będącego podstawą realizacji danej usługi.
Analiza planowanej Transakcji, w ramach której Spółka będzie przenosiła Wierzytelności na (Y), prowadzi do wniosku, że wszystkie wyżej wymienione elementy niezbędne do uznania tej transakcji za usługę świadczoną przez (Y) na rzecz Spółki, zostaną w tym przypadku spełnione.
Zgodnie z przedstawionym opisem, (Y) i (X) zamierzają wdrożyć program zakupu przez (Y) Wierzytelności przysługujących (X). Wierzytelności będą wynikać z dostaw towarów i usług realizowanych przez (X) na rzecz klientów. Całościowa Transakcja będzie obejmować również inne elementy, w tym również serwisowanie przez (X) Wierzytelności sprzedanych do (Y), wskutek czego dłużnicy z tytułu faktur wystawionych przez (X) nie będą, co do zasady, informowani o zbyciu Wierzytelności, przez co spłata tych Wierzytelności będzie się odbywać na rachunek bankowy należący do (X).
Cena zakupu Wierzytelności będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności pomniejszonej o uzgodnione procentowe dyskonto. Dyskonto od ceny zakupu będzie odpowiadać szacowanym rocznym stratom z portfela nabytych Wierzytelności. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu. W zamian za udział w programie i udzielenie finansowania, (Y) będzie uzyskiwał od (X) wynagrodzenie, które będzie się składało z kilku elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności. Wskazana wyżej marża zostanie obliczona od określonej stopy procentowej, tj. EURIBOR lub WIBOR, w zależności od waluty, w której (Y) zapłaci (X) cenę w związku z nabytymi Wierzytelnościami. Koszty finansowania zostaną obliczone na podstawie udzielonego finansowania, które zostanie określone zgodnie z ustaleniami stron zawartymi w dokumentach transakcyjnych. Ponadto (X) może być również zobowiązany do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją (np. koszty okresowego audytu sprawozdań i rozliczeń związanych z Wierzytelnościami i ich obsługą przez (X), koszty prawne, przygotowania dokumentów itp.).
Celem Transakcji będzie zapewnienie Spółce finansowania przed otrzymaniem przez Spółkę płatności z faktur wystawionych na klientów, jak również przeniesienie na (Y) ryzyka ewentualnego braku zapłaty należności przez klienta (X). W związku z tym, z punktu widzenia podatku VAT, (Y) będzie świadczyć usługę na rzecz (X). Zgodnie z jednolitym stanowiskiem organów podatkowych i sądów, nabycie Wierzytelności powinno być bowiem traktowane jako usługa świadczona przez nabywcę wierzytelności (tu, (Y)) na rzecz zbywcy wierzytelności (w tym przypadku (X)). Sprzedaż wierzytelności własnych (tj. wierzytelności wynikających z działalności zbywcy) nie jest traktowana przez organy podatkowe jako usługa świadczona przez zbywcę. Przedmiotowa transakcja będzie zawierała również element odpłatności, ponieważ (Y) otrzyma od (X) opisane wyżej wynagrodzenie za przystąpienie do Transakcji i zapewnienie finansowania.
Formalną podstawą sprzedaży Wierzytelności przez (X) na rzecz (Y) będzie przelew (cesja) wierzytelności. Instytucja przelewu została uregulowana w art. 509 i nast. kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 509 § 1 tego aktu prawnego, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Zgodnie z § 2 cytowanego artykułu wraz z wierzytelnością na kupującego przechodzą wszelkie związane z nią prawa. Przejście wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku nabywcy następuje na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności. W zamian za nabytą wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia z umowy przelewu nastąpi w momencie, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a ten zapłaci mu cenę za przelaną wierzytelność (w sytuacji, gdy cesja jest, jak w opisywanej transakcji, dokonywana odpłatnie).
Podsumowując powyższą analizę, należy stwierdzić, że przeniesienie Wierzytelności przez (X) na (Y) będzie dokonywane w ramach usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X). (Y) będzie zatem świadczyć w tym zakresie usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 Ustawy o VAT.
Prawidłowość powyższego stanowiska znajduje potwierdzenie w szeregu interpretacji wydanych przez organy podatkowe w odniesieniu do transakcji związanych z przelewem wierzytelności. Tytułem przykładu można wymienić następujące interpretacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej:
(a) interpretacja z 31 stycznia 2022 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.798.2021.1.DS, która dotyczyła nabycia wierzytelności kredytowych pochodzących od banku;
(b) interpretacja z 28 lipca 2021 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.243.2021.2.KM, która potwierdziła, że sprzedaż wierzytelności przez bank nabywcy mającemu siedzibę poza granicami Polski powinna być uznana przez bank za import usługi świadczonej przez nabywcę;
(c) interpretacja z 22 kwietnia 2020 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.26.2020.2.KW;
(d) interpretacja z 10 listopada 2022 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.599.2022.3.ICZ;
(e) interpretacja z 9 listopada 2022 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.500.2022.1.MP.
Ustawa o VAT w art. 43 wprowadza szereg zwolnień z podatku VAT, między innymi, w odniesieniu do usług finansowych, czy też dotyczących długów. W szczególności, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38) Ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Natomiast na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) Ustawy o VAT, zwolnione od podatku są usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.
Niemniej jednak, zgodnie z art. 43 ust. 15 Ustawy o VAT, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2) usług doradztwa;
3) usług w zakresie leasingu.
Stosownie do stanowiska organów podatkowych wyrażonego przykładowo w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 listopada 2022 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.500.2022.1.MP, pojęcia używane w przepisach normujących zwolnienia z podatku VAT regulowane w art. 43 Ustawy o VAT, powinny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania podatkiem VAT usług świadczonych przez podatnika VAT. Jak wskazano w w/w interpretacji, każda transakcja mająca za cel windykację należności jest wyłączona ze zwolnienia od podatku VAT. Organ stwierdził również, iż w pojęciu usług ściągania długów i factoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem VAT bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. Fakt dalszego serwisowania Wierzytelności przez (X) (a nie przez (Y)) również nie powinien mieć w przedmiotowej sprawie decydującego znaczenia, bowiem, po sprzedaniu Wierzytelności, (X) nie będzie już serwisował wierzytelności własnych, lecz wierzytelności należące do innego podmiotu, czyli (Y).
Mając na uwadze powyższe stanowisko organu podatkowego przedstawione w interpretacji, która także dotyczyła transakcji zbycia wierzytelności, w ocenie Wnioskodawcy, usługa świadczona przez (Y) na rzecz (X) w odniesieniu do nabycia Wierzytelności będzie wyłączona ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 15 Ustawy o VAT, a przez to będzie opodatkowana podstawową stawką tego podatku (wynoszącą 23%).
W zakresie pytania nr 2
W zakresie drugiego pytania zadanego we wniosku, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że (X) będzie podatnikiem w odniesieniu do usługi świadczonej przez (Y) w związku z nabyciem Wierzytelności, zobowiązanym do wykazania tej transakcji jako importu usług dla celów podatku VAT w Polsce.
W celu ustalenia podmiotu zobowiązanego do rozpoznania dla celów VAT usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X), związanej z nabywaniem Wierzytelności, konieczne jest ustalenie miejsca świadczenia tej usługi.
Zgodnie z art. 28b ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT, co do zasady, miejscem świadczenia usług w przypadku gdy usługi są świadczone na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Jeżeli usługi są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w miejscu innym niż jego siedziba, miejscem świadczenia tych usług jest ww. stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
W rozumieniu powyższego przepisu za podatnika uważa się (zgodnie z art. 28a ustawy o VAT) m.in. podmiot, który wykonuje działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 samodzielnie lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6.
Biorąc pod uwagę fakt, że (X) jest podatnikiem w rozumieniu ww. definicji, miejscem świadczenia przez (Y) usługi związanej z nabyciem Wierzytelności będzie Polska.
Jak stanowi art. 17 ust. 1 pkt 4) Ustawy VAT, podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
(a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
(b) usługobiorcą, w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b (co ma w tym przypadku miejsce), jest podatnik, o którym mowa w art. 15 Ustawy o VAT lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.
Powyższe warunki uznania (X) za podatnika z tytułu usług świadczonych przez (Y) zostaną spełnione w przedmiotowej transakcji. (X) będzie odbiorcą usług świadczonych przez (Y), a (Y) nie posiada w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 2 pkt 9) Ustawy o VAT, pod pojęciem „importu usług” rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4) Ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 Ustawy o VAT, w przypadku, o którym mowa w ww. art. 17 ust. 1 pkt 4), usługodawca nie rozlicza podatku należnego.
Biorąc pod uwagę powyższą analizę, usługi świadczone przez (Y) na rzecz (X) w zakresie nabycia Wierzytelności będą stanowiły import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9) Ustawy o VAT, których miejscem świadczenia jest Polska, a (X) będzie zobowiązany do rozpoznania tych usług dla celów podatku VAT w Polsce.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie m.in. w wyżej powołanej interpretacji podatkowej wydanej w dniu 28 lipca 2021 roku (nr 0114-KDIP4-3.4012.243.2021.2.KM), a także w interpretacjach z dnia 31 maja 2017 roku (nr 0114-KDIP1-2.4012.93.2017.1.IG), 1 czerwca 2017 roku (nr 0114-KDIP4.4012.114.2017.1.KR), 5 sierpnia 2019 roku (nr 0114-KDIP1-2.4012.354.2019.3.IG) oraz 18 lutego 2020 roku (nr 0114-KDIP1-2.4012.744.2019.2.JŻ).
W zakresie pytania nr 3
W ocenie Wnioskodawcy, podstawą opodatkowania VAT usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X) dotyczącej nabywania Wierzytelności będzie wynagrodzenie płacone przez (X) na rzecz (Y), na które będzie się składać marża naliczane od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej oraz stopa procentowa, tj. EURIBOR lub WIBOR, od której ta marża będzie naliczana, jak również opłaty za zobowiązanie, które będą płacone przez (X) do (Y) z tytułu Transakcji. W przypadku, gdy (X) będzie zobowiązany także do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej lub też do zwrotu kosztów ponoszonych przez (Y) w związku z Transakcją (w tym kosztów zewnętrznych doradców lub audytorów), także i te opłaty i koszty będą stanowić wynagrodzenie należne (Y) i w konsekwencji będą zwiększać podstawę opodatkowania VAT usługi świadczonej przez (Y). Zdaniem Spółki, dyskonto zastosowane przy ustalaniu ceny zakupu Wierzytelności nie będzie włączane do podstawy opodatkowania VAT usługi świadczonej przez (Y), ponieważ będzie ono wyliczone, jako roczne oczekiwane straty z portfela nabytych Wierzytelności.
Zgodnie z art. 29a ust. 1 Ustawy VAT, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, cena zakupu Wierzytelności będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności pomniejszonej o uzgodnione procentowe dyskonto. Dyskonto od ceny zakupu będzie odpowiadać szacowanym rocznym stratom z portfela nabytych Wierzytelności. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu. Biorąc pod uwagę, iż dyskonto, zgodnie z założeniami stron, ma stanowić szacowane roczne straty z nabytego portfela Wierzytelności, w ocenie Wnioskodawcy, kwota dyskonta nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne (Y) za udział w Transakcji, a w konsekwencji, nie powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu podstawy opodatkowania usługi świadczonej przez (Y) dla celów VAT.
W zamian za udział w programie i udzielenie finansowania, (Y) będzie uzyskiwał od (X) wynagrodzenie, które będzie się składało z kilku elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie. Wskazana wyżej marża zostanie obliczona od określonej stopy procentowej, tj. EURIBOR lub WIBOR, w zależności od waluty, w której (Y) sfinansuje (X) w związku z nabytymi Wierzytelnościami. Koszty finansowania zostaną obliczone na podstawie udzielonego finansowania, które zostanie określone zgodnie z ustaleniami stron zawartymi w dokumentach transakcyjnych. Ponadto (X) może być również zobowiązany do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją (np. koszty okresowego audytu sprawozdań i rozliczeń związanych z Wierzytelnościami i ich obsługą przez (X), koszty prawne, przygotowania dokumentów itp.).
Biorąc pod uwagę powyższe, dla potrzeb naliczenia podatku VAT na imporcie usługi świadczonej przez (Y), (X) powinien wziąć pod uwagę wynagrodzenie płacone do (Y) za udzielone finansowanie, na które będzie się składać bazowa stopa procentowa (EURIBOR lub WIBOR) oraz marża naliczana od poszczególnych transz, jak również opłata za zobowiązanie należna (Y) za udział w Transakcji. W przypadku, gdy Spółka będzie zobowiązana do zapłaty na rzecz (Y) także opłaty wstępnej oraz do zwrotu na rzecz (Y) poniesionych kosztów zewnętrznych doradców i audytorów w odniesieniu do Transakcji, również te opłaty i koszty będą zwiększać podstawę opodatkowania VAT usługi świadczonej na rzecz (X).
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach podatkowych, czego przykładem jest pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 14 czerwca 2024 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.200.2024.2.IG.
W zakresie pytania nr 4
Zdaniem Wnioskodawcy, podatek należny VAT, który zostanie naliczony przez (X) z tytułu importu usługi świadczonej przez (Y) w odniesieniu do nabywania Wierzytelności będzie podlegał w całości odliczeniu po stronie (X) jako podatek naliczony VAT.
Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Z kolei, z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a) Ustawy VAT wprost wynika, że kwotę podatku naliczonego stanowi, między innymi, kwota podatku należnego z tytułu świadczenia usług, dla którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 podatnikiem jest ich usługobiorca.
Katalog przesłanek negatywnych prawa do odliczenia został określony w art. 88 ustawy o VAT. Jak wynika z tego przepisu, prawo do odliczenia nie przysługuje, między innymi, w przypadku, gdy transakcja nie podlegała opodatkowaniu albo była zwolniona od podatku. Zgodnie z art. 88 ust. 4 Ustawy o VAT, prawa do odliczenia podatku naliczonego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Jak wskazano powyżej, w ocenie Wnioskodawcy, sprzedaż przez (X) Wierzytelności do (Y) w ramach Transakcji stanowić będzie, z perspektywy polskich przepisów VAT usługę świadczoną przez (Y) na rzecz (X). Usługa ta powinna zostać rozliczona w zakresie polskiego VAT przez (X) na zasadzie importu usług. Zdaniem Wnioskodawcy, przedmiotowa usługa nie będzie korzystać ze zwolnienia z podatku VAT, a w konsekwencji (X), zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 Ustawy o VAT będzie miał obowiązek naliczyć podatek VAT na wynagrodzeniu płaconym (Y) z tytułu świadczenia przedmiotowej usługi.
Wyżej opisany podatek należny VAT wyliczony z tytułu importu usługi świadczonej przez (Y) stanowić zatem będzie po stronie (X) podatek naliczony VAT, który będzie podlegał odliczeniu stosownie do art. 86 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 Ustawy o VAT.
Zgodnie z powołanym art. 86 ust. 1 odliczenie podatku naliczonego przysługuje podatnikowi pod warunkiem istnienia związku pomiędzy nabywanymi usługami a działalnością opodatkowaną VAT prowadzoną przez podatnika. W przedmiotowym przypadku, związek nabycia od (Y) usługi ściągania długów w odniesieniu do Wierzytelności przysługujących (X) z tytułu uprzedniej, opodatkowanej VAT, dostawy towarów i usług na rzecz klientów, ze sprzedażą opodatkowaną VAT dokonywaną przez Spółkę, jest bezpośredni. Pozyskując od (Y) środki finansowe przed otrzymaniem należności od klientów, (X) ma możliwość niezwłocznego wykorzystania środków pieniężnych do kontynuacji swojej podstawowej działalności, tj. realizacji dostaw towarów i usług dla klientów, podlegających opodatkowaniu VAT.
Warto podkreślić, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika szerokie podejście do prawa do odliczenia podatku naliczonego. Przykładowo w wyroku z 14 września 2017 r. w sprawie C-132/16 (Iberdrola Inmobiliaria Real Estate Investments) Trybunał uznał, że spółka, która dokonuje nabycia towarów i usług dla celów przebudowy infrastruktury, z której korzysta, ale której właścicielem jest gmina, ma prawo do odliczenia podatku z faktur dokumentujących nabycie tych towarów i usług. Z kolei w wyroku z 18 lipca 2013 r. w sprawie C-124/12 (AES-3C Maritza East 1 EOOD) wynika, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT w związku z zakupem towarów i usług, które są wykorzystywane przez podmiot trzeci, ale w ramach świadczenia usług na rzecz podatnika. Natomiast w wyroku z 22 października 2015 r. w sprawie w sprawie C-126/14 („Sveda” UAB) Trybunał potwierdził, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego od usług nabytych dla celów nieodpłatnego świadczenia usług, jeżeli takie nieodpłatne świadczenie jest dokonywane w celu biznesowym, np. zachęcenia klientów do nabywania innych usług podatnika.
Mając na uwadze powyższe, a w szczególności fakt, iż przedmiotem usługi świadczonej przez (Y) będzie nabycie Wierzytelności wynikających z podstawowej działalności (X) (czyli sprzedaży towarów/usług opodatkowanych VAT) oraz że środki otrzymane od (Y) również będą służyć realizacji tej działalności (opodatkowanej VAT), Spółce będzie przysługiwać prawo do odliczenia, jako podatku naliczonego, pełnej kwoty podatku VAT należnego z tytułu importu usługi świadczonej przez (Y).
Powyższe stanowisko znajduje pełne potwierdzenie, między innymi, w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 czerwca 2024 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.200.2024.2.IG.
W zakresie pytania nr 5
Zdaniem Wnioskodawcy, usługi świadczone przez (X) na rzecz (Y) w zakresie serwisowania Wierzytelności zbytych do (Y) nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce i w konsekwencji, (X), jako usługodawca, nie będzie zobowiązany do rozliczenia w Polsce podatku VAT z tytułu ich świadczenia.
Zgodnie z art. 28b ust. 1 Ustawy VAT, miejscem świadczenia usług w przypadku ich świadczenia na rzecz podatnika jest, co do zasady, miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Pod pojęciem „podatnika” w rozumieniu tego przepisu rozumie się (zgodnie z art. 28a):
(a)podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
(b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej.
Zgodnie z opisem zdarzenia przyszłego, (X) będzie pełnił funkcję serwisera Wierzytelności sprzedanych przez siebie do (Y). Oznacza to, że Wierzytelności będą spłacane przez dłużników na rachunek bankowy należący do (X), który będzie rachunkiem przeznaczonym wyłącznie do spłaty Wierzytelności objętych Transakcją. Na rachunku tym zostanie ustanowione określone zabezpieczenie na rzecz (Y). W ramach pełnionych funkcji serwisera, (X) będzie zbierał dane dotyczące sprzedanego portfela Wierzytelności, przygotowywał miesięczne raporty, wydawał instrukcje dotyczące wszystkich przepływów pieniężnych i administracji w związku z programem oraz nadal obsługiwał, administrował, pobierał i zarządzał sprzedanymi Wierzytelnościami zgodnie ze swoją polityką kredytową i windykacyjną. (X) za świadczoną usługę w zakresie serwisowania Wierzytelności będzie otrzymywał od (Y) uzgodnione wynagrodzenie.
Biorąc pod uwagę powyższe, miejscem świadczenia przez Spółkę na rzecz (Y) usług dotyczących serwisowania Wierzytelności będzie państwo siedziby usługobiorcy - (Y), czyli (A). W konsekwencji, przedmiotowe usługi nie będą opodatkowane polskim podatkiem VAT, a Spółka nie będzie zobowiązana do rozliczenia w Polsce podatku VAT należnego z tytułu świadczenia tych usług.
Wyżej przedstawione stanowisko znajduje pełne potwierdzenie, między innymi, w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 marca 2011 r. (nr IPPP3/443-1279/10-2/IB), interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2013 r. (nr ITPP2/443-427/13/AW), Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 stycznia 2015 r. (nr IPPP3/443-1099/14-2/JF), jak również w interpretacjach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 marca 2017 r. (nr 3063-ILPP1-3.4512.52.2017.1.KB), 23 listopada 2017 r. (nr 0112-KDIL1-3.4012.418.2017.2.KM), 17 lutego 2020 r. (nr 0113-KDIPT1-2.4012.806.2019.2.IR), 18 listopada 2020 r. (nr 0112-KDIL1-1.4012.402.2020.2.HW), 25 czerwca 2021 r. (nr 0114-KDIP4-3.4012.194.2021.2.IG) oraz 10 marca 2022 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.1047.2021.2.ICZ).
W zakresie pytania nr 6
Zdaniem Wnioskodawcy, (X) będzie miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług dotyczących świadczenia przez Spółkę na rzecz (Y) usług serwisowania sprzedany Wierzytelności.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 Ustawy VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Jak stanowi art. 86 ust. 8 pkt 1) Ustawy VAT, podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.
Z powyższego przepisu wynika, iż podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w przypadku, gdy wykonując analogiczne czynności (tj. świadcząc usługi serwisowania wierzytelności, w omawianym przypadku) w kraju miałby prawo do odliczenia tego podatku.
W skład usług serwisowania Wierzytelności świadczonych przez Spółkę będzie wchodzić zbieranie danych dotyczących sprzedanego portfela Wierzytelności, przygotowywanie miesięcznych raportów, wydawanie instrukcji dotyczących wszystkich przepływów pieniężnych i administracji w związku z programem oraz obsługiwanie, administrowanie, pobieranie i zarządzanie sprzedanymi Wierzytelnościami. Spłaty Wierzytelności będą dokonywane na rachunek należący do (X), na którym (Y) ustanowi odpowiednie zabezpieczenie.
Zdaniem Spółki, w sytuacji, gdyby miejscem świadczenia przedmiotowych usług było terytorium Polski, usługi te podlegałyby w Polsce opodatkowaniu według stawki podstawowej VAT, jako usługi ściągania długów, które są wyłączone ze zwolnienia zgodnie z art. 43 ust. 15 pkt 1) Ustawy VAT.
Powyższe konkluzje potwierdza, między innymi, interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 8 lipca 2011 r. (nr IPPP2/443-441/11-3/MM) czy też interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 marca 2017 r. (nr 3063-ILPP1-3.4512.52.2017.1.KB).
Stanowisko Spółki, iż usługi serwisowania Wierzytelności podlegałyby opodatkowaniu podstawową stawką VAT, gdyby miejscem ich świadczenia była Polska, znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie i interpretacjach podatkowych wydanych na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b) Ustawy VAT. Przepis ten stanowi, iż zwolnione z VAT są usługi zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych. Interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż administrowanie wierzytelnościami zbytymi do funduszu sekurytyzacyjnego nie stanowi zarządzania portfelem inwestycyjnym takiego funduszu i, w konsekwencji, nie korzysta z przedmiotowego zwolnienia. Stanowisko takie znalazło potwierdzenie przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2016 r. (sygn. akt I FSK 1915/14). Analogiczne stanowisko, również dotyczące obsługi wierzytelności sprzedanych do funduszu sekurytyzacyjnego, zostało przedstawione w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 22 sierpnia 2012 r. (nr IPPP1/443-435/12-2/AS). W opinii Spółki, pomimo tego, że (Y) nie jest funduszem sekurytyzacyjnym, pogląd wyrażony w powyższym orzeczeniu i interpretacji może być na zasadach analogii stosowany również w odniesieniu do usług serwisowania Wierzytelności, które będą świadczone przez (X).
Reasumując, gdyby miejscem świadczenia omawianych usług było terytorium kraju podlegałyby one opodatkowaniu VAT, a Spółce przysługiwałoby na zasadach ogólnych prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług. Mając na uwadze powyższe, (X) będzie miała prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług dotyczących świadczenia przez (X) na rzecz (Y) usług serwisowania sprzedanych Wierzytelności.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, m.in. z 17 marca 2017 r. (nr 3063-ILPP1-3.4512.52.2017.1.KB), z 10 listopada 2017 r. (nr 0111- KDIB3-1.4012.545.2017.1.WN), z 9 listopada 2017 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.457.2017.1.WN), z 2 listopada 2018 r. (nr 0112-KDIL1-3.4012.578.2018.1.KS), z 18 listopada 2020 r. (nr 0112-KDIL1-1.4012.402.2020.2.HW), z 17 lutego 2020 r. (nr 0113-KDIPT1-2.4012.806.2019.2.IR), z 25 czerwca 2021 r. (nr 0114-KDIP4-3.4012.194.2021.2.IG) oraz z 10 marca 2022 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.1047.2021.2.ICZ).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe (pytania nr 1, 2, 4, 5 i 6) i w części nieprawidłowe (pytanie nr 3).
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Z powyższego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia (określanym na podstawie przepisów ustawy) jest terytorium kraju, przez które - stosownie do definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy - rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej.
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, iż pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji.
Z treści powołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym, przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
Jednocześnie, skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
- istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
- odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Zatem, dostawa towarów lub świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT w Polsce. Państwa działalność gospodarcza podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, nie prowadzą Państwo działalności zwolnionej z podatku VAT. Nie posiadają Państwo siedziby działalności gospodarczej, ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie (A). Zamierzają Państwo wdrożyć program zakupu przez (Y) ((Y)) wierzytelności przysługujących Państwu (Transakcja). Będą Państwo dokonywać sprzedaży wyłącznie wierzytelności własnych.
(Y) jest bankiem spółdzielczym z siedzibą w (A) i posiada rezydencję podatkową w (A) i jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. (Y) nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce i nie jest zarejestrowany dla celów podatku od towarów i usług (VAT) w Polsce. (Y) nie posiada w Polsce zakładu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Polską i (A).
Celem Transakcji będzie zapewnienie Państwu finansowania przed otrzymaniem przez Państwa Spółkę płatności z faktur wystawionych na klientów, jak również przeniesienie na (Y) ryzyka ewentualnego braku zapłaty należności przez Państwa klientów.
Wierzytelności sprzedawane przez Państwa do (Y) w ramach Transakcji stanowić będą wierzytelności handlowe (oraz związane z nimi zabezpieczenia), które będą wynikać z dostaw towarów i usług realizowanych przez Państwa na rzecz klientów („Wierzytelności”). Program nabywania wierzytelności przez (Y) jest zaplanowany na kilka lat z określonym limitem kwotowym, do którego (Y) będzie zobowiązany nabywać Wierzytelności, spełniające określone kryteria wymagane do ich zakwalifikowania do sprzedaży. Wierzytelności będą sprzedawane przez Państwa do (Y) jedynie w zakresie ich kwoty netto. Zawrą Państwo z (Y) umowę sprzedaży Wierzytelności, na podstawie tej umowy, każdego dnia (Y) będzie nabywał Wierzytelności do ustalonego limitu. (Y) nie będzie miał możliwości wyboru Wierzytelności, które zostaną nabyte. Wierzytelności nabywane przez (Y) będą musiały spełniać określone kryteria ich kwalifikowalności, w szczególności, Wierzytelności nie będą stanowiły nieściągalnych należności i w momencie sprzedaży nie będzie podstaw do zakwalifikowania ich jako potencjalnie nieściągalnych. Zgodnie z założeniami, na dzień sprzedaży Wierzytelności nie będą przeterminowane o więcej niż 90 dni. W stosunku do sprzedawanych wierzytelności nie jest i na moment sprzedaży nie będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne, ani sądowe. (Y) po nabyciu Wierzytelności będzie przejmował ryzyko związane z ewentualnym brakiem płatności ze strony dłużnika, (Y) nie będzie miał w tym zakresie regresu do Państwa. Umowa sprzedaży Wierzytelności nie zawiera/nie będzie zawierać zastrzeżenia o zwrotnym przeniesieniu Wierzytelności. Wierzytelności zostaną przeniesione na (Y) wraz ze wszystkimi prawami i zabezpieczeniami posiadanymi, w tym wszelkimi kwotami odszkodowań ubezpieczeniowych. W wyniku nabycia Wierzytelności (Y) uzyska pełną i wyłączną kontrolę nad nabytymi Wierzytelnościami. W wyniku nabycia Wierzytelności ryzyko niespłacenia Wierzytelności przez dłużników zostanie przeniesione na (Y). Po przeniesieniu wierzytelności na (Y)) Państwo nie ponoszą/nie będą Państwo ponosić solidarnej odpowiedzialności za spłatę Wierzytelności przez dłużników.
Wierzytelności zostaną sprzedane po ich wartości rynkowej w chwili ich zbycia Cena zakupu Wierzytelności będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności (z wyłączeniem kwoty VAT) pomniejszonej o uzgodnione procentowe dyskonto. Dyskonto od ceny zakupu będzie odpowiadać szacowanym rocznym stratom z portfela nabytych Wierzytelności. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu. Pełna cena zakupu, ustalona w sposób wyżej wskazany, będzie płacona przez (Y) do (X). Dla potrzeb ustalenia wynagrodzenia należnego (Y), całościowa cena zakupu będzie się składać z kilku elementów (transz): transzy uprzywilejowanej (równej podstawie finansowania), transzy kapitałowej (która ma pokryć wszelkie nieoczekiwane straty) oraz transzy podporządkowanej (równej różnicy między ceną zakupu, transzą uprzywilejowaną i transzą kapitałową). Dyskonto od wartości nominalnej będzie się opierać na szacowanych rocznych stratach (brak płatności) z portfela nabytych Wierzytelności, ponieważ nabywca będzie ponosić to ryzyko, które nie jest znane z góry. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu.
Za udział w programie i udzielenie finansowania, (Y) będzie uzyskiwał od Państwa wynagrodzenie, które będzie się składało z kilku elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności. Marża zostanie obliczona od określonej stopy procentowej, tj. EURIBOR lub WIBOR. Ponadto mogą być Państwo zobowiązani do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów.
Będą Państwo pełnić funkcję serwisera Wierzytelności sprzedanych przez siebie do (Y). Wierzytelności będą spłacane przez dłużników na rachunek bankowy należący do Państwa, który będzie rachunkiem przeznaczonym do spłaty Wierzytelności objętych Transakcją. W ramach pełnionych funkcji serwisera, będą Państwo zbierać dane dotyczące sprzedanego portfela Wierzytelności, przygotowywać miesięczne raporty, wydawać instrukcje dotyczące wszystkich przepływów pieniężnych i administracji w związku z programem oraz nadal obsługiwać, administrować, pobierać i zarządzać sprzedanymi Wierzytelnościami. W zamian za świadczone usługi dotyczące serwisowania Wierzytelności uzyskają Państwo od (Y) uzgodnione wynagrodzenie.
Kwoty Wierzytelności spłacane przez dłużników będą reinwestowane w zakup przez (Y) kolejnych Wierzytelności w ramach kwotowego limitu programu. Spłaty Wierzytelności otrzymane przez Państwa od dłużników będą przekazywane do (Y) w przypadku, gdy nie będą już dostępne nowe Wierzytelności do zakupu, jak również w przypadku wystąpienia zdarzenia skutkującego zakończeniem programu nabywania wierzytelności.
Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą w pierwszej kolejności kwestii:
- czy sprzedaż Wierzytelności przez Państwa do (Y) w ramach Transakcji przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego będzie dokonywana w ramach usługi świadczonej przez (Y) na rzecz Państwa, która nie będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT w Polsce (kwestia objęta pytaniem nr 1) oraz
- czy Państwo będą podatnikiem w odniesieniu do usługi świadczonej przez (Y) w związku z nabyciem Wierzytelności, zobowiązanym do wykazania tej transakcji jako importu usług dla celów podatku VAT w Polsce (kwestia objęta pytaniem nr 2).
Wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego. Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana w przepisach art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej Kodeksem cywilnym.
Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego:
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
W myśl art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego:
Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Jak stanowi art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego:
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na podstawie której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia, wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja będzie miała charakter odpłatny).
Na podstawie umowy przelewu wierzytelności cesjonariusz może dochodzić spełnienia określonego świadczenia od dłużnika, przysługuje mu również uprawnienie do rozporządzania wierzytelnością przez jej dalszą odsprzedaż, zamianę, darowiznę, zapis w testamencie lub zastaw.
Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. W wyniku przelewu przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy o przelew, a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem).
Z powyższych przepisów wynika, że przeniesienie wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku nabywcy wierzytelności, które następuje na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, jest skutkiem rozporządzania tą wierzytelnością przez dotychczasowego wierzyciela i stanowi wykonanie przez niego przysługującego mu prawa własności. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz zbywcy wierzytelności (cedenta). Spełnienie świadczenia wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja będzie miała charakter odpłatny).
Umowa cesji wierzytelności wypełnia znamiona określone w art. 8 ust. 1 ustawy, polega bowiem na przeniesieniu prawa do wartości niematerialnych i prawnych, w związku z tym stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usług dochodzi już w momencie samego nabycia wierzytelności, obojętnie czy nabycie zostało dokonane w celu windykacji tej wierzytelności przez samego nabywcę, czy też innego jej wykorzystania do celów prawno-gospodarczych. Celem nabycia cudzej wierzytelności nie musi być jej odsprzedaż, ale także inne wykorzystanie do celów prawno-gospodarczych przez nabywcę. Sposób wykorzystania nabytej wierzytelności może decydować o charakterze usługi nie zaś o istocie czynności prawnej, jaką jest nabycie cudzej wierzytelności. Zatem usługą na rzecz cedenta jest nabycie wierzytelności danego podmiotu w celu jej wykorzystania do operacji prawno-podatkowych.
Zatem zakup wierzytelności stanowi usługę polegającą na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, że w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Jednakże jak wskazano na wstępie ww. usługa podlega opodatkowaniu wówczas, gdy jest świadczona odpłatnie.
Jednakże podkreślenia wymaga fakt, że podmiot dokonujący sprzedaży wierzytelności jest zobowiązany dokonać analizy rodzaju wierzytelności będących przedmiotem cesji, tj. skutkować oceną, czy przedmiotowe transakcje nie dotyczą tzw. wierzytelności trudnych, czyli takich, co do których istnieje poważna wątpliwość, że zostaną zaspokojone. Nabycie bowiem na własne ryzyko wierzytelności uznanych za trudne, których cena (niższa od wartości nominalnej) odzwierciedla faktyczną, ekonomiczną ich wartość, będzie pozostawało poza zakresem podatku od towarów i usług, co potwierdza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W kwestii nabycia wierzytelności trudnych po cenie niższej od ich wartości nominalnej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG. W powyższym orzeczeniu TSUE wskazał, że „Artykuł 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży”. W pkt 25 ww. orzeczenia, Trybunał wskazał, że „Różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi bowiem wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników”.
Podkreślić należy, że ww. wyrok TSUE odwołuje się do wierzytelności „trudnych”, tj. wymagalnych, o wątpliwej perspektywie spłaty.
Jak wynika z opisu sprawy Wierzytelności nabywane przez (Y) będą musiały spełniać określone kryteria ich kwalifikowalności, które będą obejmować wiele różnych warunków wymaganych do spełnienia, aby Wierzytelności mogły zostać przeznaczone do sprzedaży. W szczególności Wierzytelności sprzedawane do (Y) nie będą stanowiły nieściągalnych należności i w momencie sprzedaży nie będzie podstaw do zakwalifikowania ich jako potencjalnie nieściągalnych. W stosunku do sprzedawanych Wierzytelności nie jest i na moment sprzedaży nie będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne, ani sądowe.
Zatem w opisanych okolicznościach nie będzie dochodzić do nabycia wierzytelności tzw. „trudnych”
Ponadto opisana usługa, wykonywana na podstawie umowy sprzedaży Wierzytelności w ramach Transakcji będzie wykonywana odpłatnie, ponieważ cena zakupu Wierzytelności będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności (z wyłączeniem kwoty VAT) pomniejszonej o uzgodnione procentowe dyskonto. Ponadto za udział w programie i udzielenie finansowania, (Y) będzie uzyskiwał od Państwa wynagrodzenie, które będzie się składało z kilku elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności. Mogą być Państwo również zobowiązani do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów.
Celem Transakcji będzie zapewnienie Państwu finansowania przed otrzymaniem przez Państwa płatności z faktur wystawionych na klientów jak również przeniesienie na (Y) ryzyka ewentualnego braku zapłaty należności przez Państwa klientów.
Wobec powyższego mając na uwadze przedstawiony stan prawny oraz charakter opisanych czynności należy uznać, że w niniejszej sprawie spełnione są przesłanki do uznania tych czynności za świadczenie usług. W przedmiotowej sprawie beneficjentem świadczenia są Państwo ((X) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), od którego kupujący - podmiot z (A) ((Y)), zobowiązuje się na podstawie umowy sprzedaży Wierzytelności wykonać czynności zmierzające do nabycia wierzytelności w celu zapewnienia Państwu finansowania przed otrzymaniem przez Państwa płatności z faktur wystawionych na klientów.
Zatem pomiędzy stronami zaistnieje stosunek prawny - zawierana będzie umowa, a czynności wykonywane na podstawie ww. umowy będą dokonane odpłatnie.
W konsekwencji, przelewy Wierzytelności przez Państwa do (Y) będą dokonane w ramach usługi świadczonej przez (Y) na rzecz Państwa, gdyż w jej rezultacie uzyskają Państwo od (Y) finansowanie potrzebne do prowadzonej działalności gospodarczej. (Y) wykona zatem na rzecz Państwa usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
Zatem przelewy (sprzedaż) Wierzytelności przez Państwa do (Y) będą wykonane w ramach świadczonej przez (Y) na rzecz Państwa usługi w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.
Przy czym przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku.
Zastosowanie zwolnienia od podatku jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy o VAT.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 39 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, a także zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.
Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady.
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 135 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE:
Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:
b) udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę;
c) pośrednictwo lub wszelkie działania w zakresie gwarancji kredytowych, poręczeń i wszelkich innych zabezpieczeń i gwarancji oraz zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę;
d) transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.
Przytoczone przepisy Dyrektywy 2006/112/WE dotyczą tylko ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami. W związku z tym, należy uznać, że wszelkie inne czynności niewymienione w tym przepisie, nawet jeśli mają charakter czynności bankowych, bądź finansowych lub zakres ich jest zbliżony do tego typu usług, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie tego przepisu. Powyższe zwolnienia obejmują w praktyce większość typowych transakcji dokonywanych na rynkach finansowych, a w szczególności usługi świadczone przez banki, biura maklerskie, fundusze inwestycyjne i powiernicze itp.
Z kolei w myśl art. 43 ust. 15 ustawy:
Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2) usług doradztwa;
3) usług w zakresie leasingu.
Z powołanych przepisów wynika, że usługi w zakresie długów, co do zasady, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy. Jednakże w odniesieniu do usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy, tj. m.in. w odniesieniu do usług ściągania długów, w tym faktoringu, nie stosuje się zwolnienia od podatku.
Każda transakcja mająca za cel windykację należności jest wyłączona ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Wspomnieć należy również, że stosownie do art. 135 ust. 1 lit. d Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.):
Państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.
Przytoczony przepis Dyrektywy 2006/112/WE Rady dotyczy tylko ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami. W związku z tym, należy uznać, że wszelkie inne czynności niewymienione w tym przepisie, nawet jeśli mają charakter czynności bankowych, bądź finansowych lub zakres ich jest zbliżony do tego typu usług, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie tego przepisu. Powyższe zwolnienia obejmują w praktyce większość typowych transakcji dokonywanych na rynkach finansowych, a w szczególności usługi świadczone przez banki, biura maklerskie, fundusze inwestycyjne i powiernicze itp.
Sprecyzowanie przepisów regulujących zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług finansowych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tego zwolnienia w odniesieniu do rynku wspólnotowego, jak również zapewnienie spójności przepisów dotyczących podatku od towarów i usług z przepisami krajowymi regulującymi funkcjonowanie rynku finansowego.
Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy, zwolnieniu od podatku VAT podlegają usługi w zakresie długów (niestanowiące ściągania długów ani faktoringu). Każda transakcja mająca za cel windykację należności jest wyłączona ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Zatem, dla ustalenia opodatkowania, bądź też zastosowania zwolnienia od podatku w niniejszej sprawie, niezbędnym jest dokonanie analizy wykonywanych przez Państwa czynności, z uwzględnieniem charakteru prawnego usług ściągania długów oraz faktoringu.
Usługi ściągania długów i faktoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady, przez faktoring rozumie się nabywanie przez faktora określonych wierzytelności, przysługujących przedsiębiorcy z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności, pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. Ponadto, dokonując nabycia wierzytelności faktor zobowiązuje się dodatkowo do świadczenia na rzecz faktoranta (przedsiębiorcy) różnorodnych czynności, które przykładowo mogą obejmować: przejmowanie ryzyka wypłacalności dłużników (przy faktoringu właściwym), inkasowanie wierzytelności, finansowanie przez dyskonto, udzielanie pożyczek, księgowanie wierzytelności itp. Usługa tego typu polega więc na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu. W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się zatem m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia.
Ustawa nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast istota rozróżnienia usług obrotu wierzytelnościami oraz faktoringu sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) - usługę tę należy opodatkować, także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego. W pojęciu usług ściągania długów mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odsprzedaży.
W tym miejscu warto też przywołać orzeczenia TSUE dot. przedmiotowej kwestii.
I tak, w wyroku z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01 Finanzamt Groß-Gerau przeciwko MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring GmbH, Sąd podkreślił, że działalność gospodarcza, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelność, podejmując ryzyko niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskiwanie długów w rozumieniu art. 13B(d)(3) tej dyrektywy i dlatego działalność ta wyłączona jest ze zwolnienia określonego w jej przepisie. Wskazany wyrok odnosi się nie tylko do faktoringu, ale również do czynności ściągania długów, które to pojęcie obejmuje szerszy zakres czynności niż faktoring. Jak wskazano w pkt 77 tego wyroku faktoring należy postrzegać jako jedynie odmianę ogólniejszego pojęcia windykacji długów, niezależnie od sposobu, w jaki jest realizowany. Z orzeczenia tego wynika, że faktoring właściwy to usługa polegająca na uwolnieniu klienta z konieczności egzekwowania należności, a także od ponoszenia ryzyka związanego z niespłaceniem należności.
Natomiast w wyroku z 28 października 2010 r. w sprawie C- 175/09 Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs przeciwko AXA UK plc. znajdują się następujące uwagi:
Brzmienie art. 13 część B lit. d) pkt 3 in fine szóstej dyrektywy obejmuje wszelką windykację należności, a zakres zastosowania tego przepisu nie jest ograniczony wyłącznie do wierzytelności, które nie zostały zapłacone terminowo. Ponadto usługa faktoringu, której wszystkie postaci objęte są pojęciem windykacji należności (zob. ww. wyrok w sprawie MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, pkt 77) nie ogranicza się do wierzytelności, w odniesieniu do których dłużnik już zalega z zapłatą. Faktoring może także obejmować wierzytelności, które nie stały się wymagalne i które zostaną zapłacone z chwilą, gdy staną się wymagalne.
W analizowanej sprawie kupujący tj. (Y) (podmiot z siedzibą w (A)) zamierza nabywać od Państwa wierzytelności handlowe (oraz związane z nimi zabezpieczenia), które to wierzytelności będą wynikać z dostaw towarów i usług realizowanych przez Państwa na rzecz klientów. Program nabywania wierzytelności przez (Y) jest zaplanowany na kilka lat z określonym limitem kwotowym, do którego (Y) będzie zobowiązany nabywać od Państwa Wierzytelności, które będą spełniać określone kryteria kwalifikalności. W wyniku nabycia Wierzytelności (Y) uzyska pełną i wyłączną kontrolę nad nabytymi Wierzytelnościami. Ryzyko niespłacenia Wierzytelności przez dłużników zostanie przeniesione na (Y). Państwo nie poniosą i nie będą ponosić solidarnej odpowiedzialności za spłatę Wierzytelności przez dłużników po przeniesieniu Wierzytelności na (Y). Niewątpliwie więc, kupujący - (Y) (podmiot z siedzibą w (A)) będzie „uwalniał” Państwa od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Takie transakcje spełniają kryteria czynności odzyskiwania długów wyłączonych ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Koncepcja odzyskiwania długów nie zależy bowiem od sposobu, w jaki odzyskiwanie się odbywa, od tego na czyją rzecz dług zostaje ściągnięty, ani od tego w jaki sposób zostaną pozyskane środki na finansowanie nabycia wierzytelności. Pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskanie zapłaty za zbycie wierzytelności.
Mając na uwadze to, że w pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. kwestia, że ryzyko niespłacenia wierzytelności przez dłużników zostanie przeniesione na kupującego, a Państwo nie będą ponosić solidarnej odpowiedzialności za spłatę wierzytelności przez dłużników, to w konsekwencji na kupującego - (Y) przejdą ciężary i ryzyko związane z przelewaną wierzytelnością. Zatem uznać należy, że będą spełnione przesłanki wynikające z art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT. To stanowi zaś podstawę do wyłączenia z możliwości zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy do świadczonych przez kupującego - (Y) (podmiot z siedzibą w (A)) usług polegających na nabyciu Wierzytelności.
W konsekwencji, wskazane we wniosku usługi finansowe polegających na nabyciu Wierzytelności, świadczone przez kupującego - (Y) (podmiot z siedzibą w (A)) na rzecz Państwa nie będą korzystały ze zwolnienia od podatku lecz będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT przy zastosowaniu właściwej stawki.
W tym miejscu zauważyć należy, że z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy, regulującego zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynika, iż dla opodatkowania danej transakcji rozstrzygające znaczenie ma ustalenie miejsca dostawy - świadczenia.
Wskazać należy, że miejsce świadczenia to nic innego jak miejsce opodatkowania danej czynności. Zatem, jego określenie ma istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia państwa, w którym powstanie obowiązek podatkowy z tytułu danej czynności.
Regulacje prawne obowiązujące w tym zakresie, zostały zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług w rozdziale 3 działu V „Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług”.
W myśl art. 28a ustawy:
1) Ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:
a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;
2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Wskazany powyżej art. 28a ustawy, wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:
Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
Art. 28b ust. 2 ustawy stanowi, że:
W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie będą przewidywać innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług.
Do powołanej w art. 28b ust. 1 ustawy zasady ogólnej, ustawodawca przewidział szereg zastrzeżeń, wskazując szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania.
W myśl art. 2 pkt 9 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o imporcie usług - rozumie się przez to świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4.
Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT stanowi, że:
Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
b) usługobiorcą jest w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.
Z kolei w świetle art. 17 ust. 2 ustawy:
W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.
Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazuje na sytuację, w której podatnikiem staje się nabywca usługi, jeśli dokonał on nabycia usługi od usługodawcy spoza terytorium kraju. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę. Powiązanie tego mechanizmu z regulacjami w zakresie określenia miejsca świadczenia usług ma na celu, z jednej strony opodatkowanie usług w miejscu ich konsumpcji, a z drugiej strony, zaoszczędzenie usługodawcy obowiązków związanych z rejestracją oraz rozliczeniem podatku.
Mając na uwadze cytowany stan prawny oraz opis sprawy należy wskazać, że w omawianej sprawie kupujący - (Y) z siedzibą w (A) jako usługodawca - podmiot, który nabywa Wierzytelności w ramach umowy sprzedaży Wierzytelności nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce i nie jest zarejestrowany dla celów podatku od towarów i usług (VAT) w Polsce. (Y) nie posiada w Polsce zakładu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Polską i (A). (Y) jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Jednocześnie usługobiorca czyli Państwo - (X) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością którzy przenoszą wierzytelności w ramach umowy sprzedaży Wierzytelności, na rzecz kupującego - (Y) z siedzibą w (A), są zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT w Polsce. Nie posiadają Państwo siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie (A). Zamierzają Państwo wdrożyć program zakupu przez (Y) ((Y)) wierzytelności przysługujących Państwu (Transakcja). Będą Państwo dokonywać sprzedaży wyłącznie wierzytelności własnych.
Skoro zatem kupujący tj. (Y) z siedzibą w (A) jako usługodawca będzie dokonywać czynności na podstawie umowy sprzedaży Wierzytelności w ramach Transakcji opisanej we wniosku na rzecz podmiotu polskiego tj. na rzecz Państwa - (X) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, to czynności wykonywane na podstawie ww. umowybędą podlegać opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy tj. Państwa - (X) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, czyli zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy będą podlegać opodatkowaniu na terytorium Polski.
Zatem nabycie przez Państwa - (X) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, usług wykonywanych na podstawie umowy sprzedaży Wierzytelności przez kupującego - (Y) (z siedzibą w (A)) stanowi dla Państwa - (X) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, import usług, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy, tym samym Państwo - (X) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, będą zobowiązani, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, opodatkować ww. usługę stosownie do art. 28a ust. 1 ustawy, na terytorium Polski.
Tym samym Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług, że:
- sprzedaż Wierzytelności przez (X) do (Y) w ramach Transakcji przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego będzie dokonywana w ramach usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X), która nie będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT w Polsce (stanowisko w zakresie pytania nr 1),
- (X) będzie podatnikiem w odniesieniu do usługi świadczonej przez (Y) w związku z nabyciem Wierzytelności, zobowiązanym do wykazania tej transakcji jako importu usług dla celów podatku VAT w Polsce (stanowisko w zakresie pytania nr 2),
jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą również kwestii ustalenia co będzie podstawą opodatkowania podatkiem VAT usługi świadczonej przez (Y) na rzecz Państwa dotyczącej nabywania Wierzytelności, na której Państwo powinni naliczyć należny podatek VAT (kwestia objęta pytaniem nr 3).
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Na podstawie art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Kluczowa dla zrozumienia konstrukcji podstawy opodatkowania jest zatem analiza pojęcia wynagrodzenia rozumianego jako wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług.
W orzeczeniu C-427/98 (Komisja Europejska v. Republika Federalna Niemiec) Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że wynagrodzenie (kwota należna w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy) jest wartością subiektywną, a więc wartością faktycznie otrzymaną w danym przypadku. W szczególności, niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podstawa opodatkowania byłaby wyższa od kwoty, którą podatnik ostatecznie otrzymuje.
Pojęcie kwoty należnej z tytułu sprzedaży łączy się ściśle z pojęciem „wynagrodzenie”, które jest sprzedawcy należne z tytułu jego świadczenia na rzecz nabywcy. O wynagrodzeniu w ramach danej sprzedaży można mówić, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego). Za dokonanie tych czynności, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa), albo mieszaną (zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.
We wniosku wskazali Państwo, że cena zakupu Wierzytelności będzie równa wartości nominalnej Wierzytelności (tj. z wyłączeniem kwoty VAT) pomniejszonej o uzgodnione procentowe dyskonto. Dyskonto od ceny zakupu będzie odpowiadać szacowanym rocznym stratom z portfela nabytych Wierzytelności. Wysokość dyskonta będzie weryfikowana w każdą rocznicę programu. Pełna cena zakupu, ustalona w sposób wyżej wskazany, będzie płacona przez (Y) do Państwa. Dla potrzeb ustalenia wynagrodzenia należnego (Y) z tytułu zapewnienia finansowania i udziału w programie nabywania wierzytelności, całościowa cena zakupu będzie się składać z kilku elementów - transz, a mianowicie z transzy uprzywilejowanej (równej podstawie finansowania), transzy kapitałowej (która ma pokryć wszelkie nieoczekiwane straty) oraz transzy podporządkowanej (równej różnicy między ceną zakupu, transzą uprzywilejowaną i transzą kapitałową). W zamian za udział w programie i udzielenie finansowania, (Y) będzie uzyskiwał od Państwa wynagrodzenie, które będzie się składało z kilku elementów, w tym marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności. Marża zostanie obliczona od określonej stopy procentowej, tj. EURIBOR lub WIBOR. Koszty finansowania zostaną obliczone na podstawie udzielonego finansowania, które zostanie określone zgodnie z ustaleniami stron zawartymi w dokumentach transakcyjnych. Ponadto mogą Państwo być również zobowiązany do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej, a także do zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją.
Mając na uwadze konstrukcję normatywną podstawy opodatkowania, wyrażoną w przytoczonych powyżej art. 29a ust. 1 i 6 ustawy, należy podkreślić, że podstawą opodatkowania jest w istocie kwota należna, co istotne, pomniejszona o należny z tytułu danej usługi podatek.
W związku z powyższym, w przedstawionej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem VAT dla usług świadczonych przez (Y) na rzecz Państwa będzie kwota wynagrodzenia w formie dyskonta oraz marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, stopa procentowa (tj. EURIBOR lub WIBOR) od której marża będzie naliczana, a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności, a także - w sytuacji gdy będą Państwo zobowiązani do zapłaty na rzecz (Y) - opłaty wstępnej i zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją. W sytuacji, gdyby dyskonto wynosiło 0 - podstawą opodatkowania będzie wyłącznie kwota marży naliczanej od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej, stopa procentowa (tj. EURIBOR lub WIBOR) od której marża będzie naliczana a także opłaty za zobowiązanie do nabywania Wierzytelności, a także - w sytuacji gdy będą Państwo zobowiązani do zapłaty na rzecz (Y) - opłaty wstępnej i zwrotu na rzecz (Y) kosztów poniesionych przez (Y) na zewnętrznych doradców i audytorów w związku z Transakcją.
Tym samym Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług w kwestii objętej pytaniem nr 3, zgodnie z którym podstawą opodatkowania VAT usługi świadczonej przez (Y) na rzecz (X) dotyczącej nabywania Wierzytelności będzie wynagrodzenie płacone przez (X) na rzecz (Y), na które będzie się składać marża naliczane od Transzy uprzywilejowanej, Transzy kapitałowej i Transzy podporządkowanej oraz stopa procentowa, tj. EURIBOR lub WIBOR, od której ta marża będzie naliczana, jak również opłaty za zobowiązanie, które będą płacone przez (X) do (Y) z tytułu Transakcji. W przypadku, gdy (X) będzie zobowiązany także do zapłaty na rzecz (Y) opłaty wstępnej lub też do zwrotu kosztów ponoszonych przez (Y) w związku z Transakcją (w tym kosztów zewnętrznych doradców lub audytorów), także i te opłaty i koszty będą stanowić wynagrodzenie należne (Y) i w konsekwencji będą zwiększać podstawę opodatkowania VAT usługi świadczonej przez (Y). Zdaniem Spółki, dyskonto zastosowane przy ustalaniu ceny zakupu Wierzytelności nie będzie włączane do podstawy opodatkowania VAT usługi świadczonej przez (Y), ponieważ będzie ono wyliczone, jako roczne oczekiwane straty z portfela nabytych Wierzytelności, jest nieprawidłowe.
Państwa kolejne wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą kwestii czy podatek należny VAT, który zostanie naliczony przez Państwa z tytułu importu usługi świadczonej przez (Y) w odniesieniu do nabywania Wierzytelności będzie podlegał w całości odliczeniu po Państwa stronie jako podatek naliczony VAT (kwestia objęta pytaniem nr 4).
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 4a ustawy o VAT:
Kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu świadczenia usług, dla którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 podatnikiem jest ich usługobiorca.
Na mocy art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu świadczenia usług, dla którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 lub 8 podatnikiem jest ich usługobiorca.
Stosownie do art. 86 ust. 10b pkt 3 ustawy o VAT:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lit. a, b i d - powstaje zgodnie z ust. 10, pod warunkiem że podatnik uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek, nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy.
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje wyłącznie w przypadku, gdy dokonywane zakupy mają ścisły związek z czynnościami opodatkowanymi. Odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Ustawa wyłącza zatem możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.
Biorąc pod uwagę przedstawiony opis sprawy oraz obowiązujący stan prawny należy wskazać, że będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego w wysokości stanowiącej podatek należy z tytułu importu usługi finansowej świadczonych przez (Y) na rzecz Państwa.
Świadczone przez (Y) na rzecz usługobiorcy tj. Państwa usługi finansowe w ramach opisanej we wniosku Transakcji (za które Państwo jako usługobiorca będą płacić wynagrodzenie), będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce. W konsekwencji, Państwo. będą zobowiązani rozliczyć podatek należny od usług finansowych świadczonych przez (Y) i jednocześnie będą Państwo uprawnieni do odliczenia podatku naliczonego od tych usług w kwocie równej temu podatkowi należnemu, w sytuacji gdy będą wykorzystywane wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz pod warunkiem niezaistnienia negatywnych przesłanek wynikających z art. 88 ustawy.
Wobec powyższego Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług, w kwestii objętej pytaniem nr 4, zgodnie z którym podatek należny VAT, który zostanie naliczony przez (X) z tytułu importu usługi świadczonej przez (Y) w odniesieniu do nabywania Wierzytelności będzie podlegał w całości odliczeniu po stronie (X) jako podatek naliczony VAT, jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości, objęte pytaniem nr 5, dotyczą kwestii czy usługi świadczone przez Państwa na rzecz (Y) w zakresie serwisowania Wierzytelności zbytych do (Y) nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce i w konsekwencji, czy Państwo, jako usługodawca, nie będą zobowiązani do rozliczenia w Polsce podatku VAT z tytułu ich świadczenia.
Z opisu sprawy wynika, że po sprzedaży Wierzytelności do (Y), Państwo będą pełnić funkcję serwisera tych Wierzytelności. W ramach pełnionych funkcji serwisera, będą Państwo zbierać dane dotyczące sprzedanego portfela Wierzytelności, przygotowywać miesięczne raporty, wydawać instrukcje dotyczące wszystkich przepływów pieniężnych i administracji w związku z programem oraz nadal obsługiwać, administrować, pobierać i zarządzać sprzedanymi Wierzytelnościami zgodnie ze swoją polityką kredytową i windykacyjną. W zamian za świadczone usługi dotyczące serwisowania Wierzytelności uzyskają Państwo od (Y) uzgodnione wynagrodzenie. Wierzytelności będą spłacane przez dłużników na rachunek bankowy należący do Państwa, który będzie rachunkiem przeznaczonym do spłaty Wierzytelności objętych Transakcją. Kwoty Wierzytelności spłacane przez dłużników będą reinwestowane w zakup przez (Y) kolejnych Wierzytelności w ramach kwotowego limitu programu. Spłaty Wierzytelności otrzymane przez Państwa od dłużników będą przekazywane do (Y) w przypadku, gdy nie będą już dostępne nowe Wierzytelności do zakupu, jak również w przypadku wystąpienia zdarzenia skutkującego zakończeniem programu nabywania wierzytelności.
Biorąc pod uwagę powyższe i uwzględniając powołane przepisy dot. ustalenia miejsca świadczenia usług, w opisanym przypadku miejscem świadczenia przez Państwa usług serwisowania Wierzytelnościami będzie - zgodnie z art. 28b ustawy - państwo siedziby usługobiorcy - czyli (A).
Wobec powyższego usługi świadczone przez Państwa na rzecz SPV w odniesieniu do serwisowania Wierzytelnościami zbytymi do (Y)e nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce, zatem Państwo, jako usługodawca, nie będą zobowiązani do rozliczenia w Polsce podatku należnego VAT z tytułu ich świadczenia.
Tym samym Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług w kwestii objętej pytaniem nr 5, zgodnie z którym usługi świadczone przez (X) na rzecz (Y) w zakresie serwisowania Wierzytelności zbytych do (Y) nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce i w konsekwencji, (X), jako usługodawca, nie będzie zobowiązany do rozliczenia w Polsce podatku VAT z tytułu ich świadczenia, jest prawidłowe.
W odniesieniu do prawa do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług dotyczących świadczenia przez Państwa na rzecz (Y) usług serwisowania sprzedany Wierzytelności (kwestia objęta pytaniem nr 6), wskazać należy, że w myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Jednocześnie, w myśl przepisu art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy:
Podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, innych niż te, do których stosuje się zwolnienie, o którym mowa w art. 113b ust. 1, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.
Przepis art. 86 ust. 8 ustawy zrównuje w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego sytuację podatników wykonujących czynności opodatkowane poza terytorium kraju z sytuacją podatników, którzy korzystają z tego prawa na zasadach ogólnych, dokonując transakcji opodatkowanych na terytorium kraju. Celem tego przepisu jest uwolnienie od ekonomicznego ciężaru podatku każdego podatnika, bez względu na miejsce opodatkowania czynności wykonywanych w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, na podstawie wyżej cytowanego przepisu art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy przysługuje zatem, gdy zostaną spełnione łącznie następujące warunki:
- odliczenia dokonuje podatnik;
- towary i usługi, z których nabyciem wiąże się podatek naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych poza terytorium kraju;
- wykonanie tych czynności na terytorium kraju byłoby opodatkowane.
Aby odliczyć kwoty związane z czynnościami, których miejsce świadczenia znajduje się poza granicami kraju, konieczne jest, aby kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju. Zatem, aby podatnik mógł obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z dokonanych nabyć, nabycia te muszą być związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych, przy czym związek ten winien mieć charakter bezpośredni.
Warunkiem do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług związanych z czynnościami dokonywanymi poza terytorium kraju, jest to, aby - hipotetycznie - w przypadku wykonywania tych samych czynności w kraju, podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady zatem, czynności świadczone poza terytorium kraju powinny mieć charakter sprzedaży opodatkowanej.
Przepisy wymagają ponadto, aby podatnik miał dokumenty, z których wynikać będzie związek odliczonego podatku z czynnościami wykonywanymi poza terytorium kraju. Powinny to być przede wszystkim dokumenty potwierdzające dokonanie określonych czynności poza terytorium kraju, które będą jednocześnie opisywać te czynności.
Jak wynika z okoliczności sprawy, usługi serwisowania sprzedanymi Wierzytelnościami świadczone przez Państwa na rzecz (Y) będą obejmowały w szczególności zbieranie danych dotyczących sprzedanego portfela Wierzytelności, przygotowywanie miesięcznych raportów, wydawanie instrukcji dotyczących wszystkich przepływów pieniężnych i administracji w związku z programem oraz obsługę, administrowanie, pobieranie i zarządzanie sprzedanymi Wierzytelnościami.
W związku z powyższym, analizując przedstawione we wniosku okoliczności sprawy, należy wskazać, że ww. usługi serwisowania Wierzytelności zbytych do (Y) świadczone przez Państwa, gdyby były wykonywane na terytorium kraju stanowiłyby czynności podlegające opodatkowaniu niekorzystające ze zwolnienia.
Udzielając zatem odpowiedzi w kwestii prawa do odliczenia podatku VAT, stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy nabyte przez Państwa towary i usługi będą dotyczyły świadczenia usług poza terytorium kraju i będą Państwo posiadać dokumenty, z których wynika związek podatku naliczonego z tymi czynnościami, to będzie Państwu przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu ww. nabycia, ponieważ - jak wyżej wskazano - świadczone przez Państwa usługi serwisowania Wierzytelności zbytych do (Y), gdyby były wykonywane na terytorium kraju, stanowiłyby czynności podlegające opodatkowaniu niekorzystające ze zwolnienia.
Zatem Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług w kwestii objętej pytaniem nr 6, zgodnie z którym (X) będzie miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług dotyczących świadczenia przez Spółkę na rzecz (Y) usług serwisowania sprzedanych Wierzytelności, jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług. Ocena prawna Państwa stanowiska w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.
Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (pytań). Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy bądź we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniami, nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - w wydanej interpretacji rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności kwestii stawki podatku VAT w wysokości 23%.
Ponadto informuję, że interpretacja wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko dla Państwa tj. Wnioskodawcy, który wystąpił z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, wydana interpretacja nie wywołuje więc skutków prawnopodatkowych dla innych podmiotów, w tym dla (Y)
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
