Interpretacja indywidualna z dnia 27 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.942.2025.4.ST
Dochody z odsprzedaży części nieruchomości uzyskane przed upływem pięciu lat od nabycia w wyniku zniesienia współwłasności podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Niemniej jednak, wydatkowanie tych dochodów na własne cele mieszkaniowe, zgodnie z wymogami ustawy o podatku dochodowym, umożliwia skorzystanie z dostępnego zwolnienia podatkowego.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
17 października 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem złożonym 22 listopada 2025 r. oraz pismem złożonym 24 grudnia 2025 r. – w odpowiedzi na wezwania.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Nie umie Pan sobie poradzić z rozliczeniem dochodów uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, która wchodziła w skład masy spadkowej po Pana babci A. Spadkiem był udział w tej nieruchomości (kamienicy) położonej w …, wynoszący 24/256 części. W dniu 26 marca 2010 r. Sąd Rejonowy dla … orzekł, że spadek po A nabyły jej dzieci – B, C oraz Pan (wnuk), dziedziczący po Pana zmarłej matce, D (postępowanie spadkowe po A nie zostało przeprowadzone za życia D, która zmarła w 2008 r.). Spadek nabyli w następujących częściach: Pan, który otrzymał 846/1000, a synowie B i C – po 77/1000. Na podstawie umowy pomiędzy B, C a Panem z dnia 24 marca 2017 r. o częściowy dział spadku (Rep. A nr …), otrzymał Pan udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 100%, tj. 24/256 udziału w nieruchomości. Posiadał Pan również dodatkowy udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 8/256 na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 grudnia 2003 r., Rep. A nr …, a zatem na dzień 24 marca 2017 r. Pana sumaryczny udział w nieruchomości wynosił 32/256.
Na podstawie kolejnej umowy pomiędzy resztą współwłaścicieli a Panem o zniesieniu współwłasności, stał się Pan właścicielem lokalu mieszkalnego w przedmiotowej kamienicy, co dokonało się za dopłatą w wysokości 133 000 zł.
15 lipca 2022 r. sprzedał Pan ww. lokal za cenę 940 000 zł. Za te pieniądze zakupił i wyremontował Pan dom w …, dysponuje Pan rachunkami. Złożył Pan PIT-39 w Urzędzie Skarbowym w …, ale najprawdopodobniej wypełnił go Pan źle – w pole przychodu wpisując 940 000 zł, a w koszty 133 000 zł, czego dowiedział się Pan przy wizycie w tym urzędzie. Polecono Panu, w świetle powyższych, dość skomplikowanych informacji, o zwrócenie się o indywidualną interpretację prawną.
Uzupełnienie wniosku
Pana babcia zmarła 21 lipca 1992 r. Spadek (udział w przedmiotowej nieruchomości, tj. kamienicy) został nabyty przez Pana babcię w drodze dziedziczenia ustawowego po jej zmarłej matce (tj. Pana prababci) – E. Wynika to wprost z postanowienia sądu z dnia 22 marca 1960 r., sygn. akt …, o stwierdzeniu nabycia spadku po E. E była żoną F, który w 1933 r. jako przedsiębiorca posiadający wówczas firmę budowlaną zbudował tę kamienicę. Razem z żoną E byli wyłącznymi jej właścicielami na zasadzie wspólności małżeńskiej ustawowej. F zmarł 4 marca 1936 r. i w drodze dziedziczenia ustawowego E stała się jedyną właścicielką kamienicy. Kiedy w skutek II Wojny Światowej sytuacja finansowa E uległa pogorszeniu – sprzedała ona 5/8 części swoich udziałów, zachowując 3/8 dla siebie. Zmarła 13 lipca 1952 r., a dziedziczyli po niej następujący zstępni: córki – G, A i H (zstępni z pierwszej linii) oraz dwoje zstępnych z drugiej linii – I i J, będący dziećmi jej zmarłego syna, K – czyli jej wnuki. To oznacza, że każda z córek otrzymała 3/32 udziałów w nieruchomości, a wnuki – po 3/64 każde. Udziały, które przypadły Pana babci A (po której dziedziczyła Pana matka, a po niej – Pan) wynosiły zatem 3/32 całej kamienicy. Zapis w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej kamienicy o nr …, a także wszystkie akty notarialne dotyczące tej sprawy, które zostaną przytoczone dalej, określają ten ułamek jako 24/256, co jest matematycznie wartością tożsamą z 3/32.
Datą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jest 20 maja 2010 r. Oprócz udziałów w kamienicy, w skład masy spadkowej po Pana zmarłej babci wchodziła działka w miejscowości … (obok …), której dane wyjaśnia Pan poniżej.
Na podstawie orzeczenia sądu masa spadkowa kształtowała się następująco (cytuje Pan za postanowieniem sądu): wartość spadku po A, z domu … wyniosła 288 499 zł, albowiem spadek stanowiły: nieruchomości oznaczone jako działki nr: AA, BB, CC – połączone w jedną parcelę położoną w … o łącznej wartości 66 700 zł oraz udział w wysokości 24/256 części w nieruchomości położonej w …, o wartości 221 800 zł.
Zatem, na podstawie testamentu własnoręcznego A z domu … z dnia 2 kwietnia 1969 r. wartość udziałów w spadku ukształtowała się następująco:
·D z domu …: 244 033 zł,
·C: 22 233 zł,
·B: 22 233 zł,
czyli po przeliczeniu na ułamki udziały w spadku ukształtowały się następująco:
·D z domu …: 846/1000 = 0,846,
·C: 77/1000 = 0,077,
·B: 77/1000 = 0,077.
Nieruchomość, o której mowa jest położona w …, obręb …., przy ul. … i stanowi działkę nr D o powierzchni 0,0314 ha i jest zabudowana trzykondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym (3 kondygnacje nadziemne i 1 podziemna), o sposobie korzystania B – tereny mieszkaniowe, oznaczonym numerem porządkowym …. Nie jest ona położona na obszarze rewitalizacji, ani na obszarze specjalnej strefy rewitalizacji, o których mowa w ustawie o rewitalizacji z dnia 9 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1777), nie jest objęta ustaleniami aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i nie stanowi nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego, a w ewidencji gruntów i budynków nie jest oznaczona jako las. Z wypisu z rejestru gruntów wydanego przez Prezydenta Miasta …z dnia 30 grudnia 2019 r. wynika, że nieruchomość położona jest w jednostce ewidencyjnej ….
Tytułem prawnym, jaki przysługiwał Panu do gruntu była umowa zniesienia współwłasności oraz umowa o podział do korzystania z dnia 22 lutego 2021 r., Rep. A nr ….
Zgodnie z informacjami zawartymi na stronie internetowej – Elektroniczne Księgi Wieczyste [ekw.ms.gov.pl] działka oznaczona numerem …, w województwie …, w powiecie …, objęta jest księgą wieczystą o nr …, która to została zapisana (…) i ujawniona (…) w systemie teleinformatycznym, zgodnie ze stanem na dzień 19 listopada 2025 r.
Sąd Rejonowy dla … postanowieniem z dnia 26 marca 2010 r. (uprawomocnione w dniu 20 maja 2010 r.) stwierdza w pkt III, że spadek po D dwojga imion … z domu …, córce L i A, zmarłej 14 stycznia 2008 r. w …, na podstawie ustawy wprost nabył syn, Ł w całości.
In nomine: dziedziczył spadek również Pana ojciec (jej mąż) M (zmarły 2 maja 2016 r.), ale zrzekł się spadku, co potwierdza swoim oświadczeniem o odrzuceniu spadku w formie aktu notarialnego z 22 kwietnia 2008 r., Rep A nr …. W tym sensie stał się Pan jedynym spadkobiercą dziedziczącym po Pana matce – nie ma Pan brata ani siostry.
Przedmiotem częściowego działu spadku były też działki w miejscowości … o nr: AA, BB, CC. Działki te zostały połączone i przekształcone w jedną działkę ewidencyjną nr … położoną w …, powiat …, obręb …, województwo …, o czym informuje wykaz synchronizacyjny dla Sądu Rejonowego w …, Wydział Ksiąg Wieczystych. Wykaz został sporządzony 18 października 2016 r. przez inż. …, geodetę uprawnionego (nr uprawnienia …), nr ks. rob. … i opracowany w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, których rezultaty zawiera operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prowadzonego przez Starostę … w dniu 17 lutego 2017 r., nr …, zgodnie z którym działka nr … o powierzchni 0,29 ha powstała w wyniku połączenia parcel nr AA (o powierzchni 0,05 ha (500 m2)), BB (o powierzchni 0,0474 ha (474 m2)), CC (o powierzchni 0,2620 ha (2620 m2)). Dział spadku nastąpił bez spłat i dopłat.
Wartość rynkowa nabytego przez Pana udziału mieściła się w udziale, jaki przysługiwał Panu we wszystkich składnikach majątkowych i nie przekroczyła wartości Pana udziału. Nie uzyskał Pan wówczas przysporzenia majątkowego ponad wartość rynkową nabytego przez Pana udziału. W ogóle – proces działu spadku nie spowodował u żadnej ze stron żadnego przysporzenia majątkowego, a jedynie zamiany miejscami części udziałów w przedmiotach spadku.
Wartość udziału w nieruchomości (kamienicy) została ustalona na podstawie opinii o sygn. akt …, sporządzonej na zlecenie i dla Sądu Rejonowego dla …., w związku z postępowaniem z Pana wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Opinię sporządził biegły Sądu Okręgowego w zakresie szacowania nieruchomości, mgr inż. ….
Głównym celem zniesienia współwłasności było uporządkowanie stosunków majątkowych między współwłaścicielami, a nadto umożliwienie samodzielnego wykonywania prawa własności (charakter porządkujący) – SN z dnia …, sygn. akt …. Wynikiem zawartej umowy z dnia 22 lutego 2021 r., Rep. A nr ..., jw. został: sprostowany dział … księgi macierzystej, tj. nr …, wydzielenie z niej siedmiu lokali mieszkalnych, wpis prawa własności dla poszczególnych właścicieli nowo utworzonych lokali, wpis w dziale III księgi macierzystej udziału dla każdoczesnego właściciela oraz wpis w dziale III księgi macierzystej podziału do korzystania z nieruchomości wspólnej.
Zgodnie z art. 210 Kodeksu cywilnego, każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności.
Wyodrębnione lokale zostały wydzielone z księgi wieczystej nr … do nowych ksiąg wieczystych. Lokal, który stał się Pana własnością i jest przedmiotem tej sprawy, otrzymał księgę wieczystą nr …, którą założono 17 września 2021 r.
Powierzchnia użytkowa wyodrębnionych lokali:
-Lokal nr 1 – 99,22 m2,
-Lokal nr 2 – 97,60 m2,
-Lokal nr 3 – 98,77 m2,
-Lokal nr 4 – 97,56 m2,
-Lokal nr 5 – 104,30 m2,
-Lokal nr 6 – 100,98 m2,
-Lokal nr 7 – 35,89 m2.
Zniesienia współwłasności dokonano 22 lutego 2021 r., na podstawie aktu notarialnego, Rep. A nr …, sporządzonego przez notariusza … w prowadzonej przez nią w ramach spółki cywilnej Kancelarii Notarialnej w ….
Obecni byli wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości:
·N,
·O,
·P,
·R,
·S,
·Ł (Pan).
Zniesienie współwłasności wymaga udziału wszystkich, którzy mają udziały w nieruchomości niezależnie od tego, jak duży mają udział oraz czy z tej nieruchomości korzystają, a więc przy umownym zniesieniu współwłasności z dnia 22 lutego 2021 r., jw. musieli brać udział wszyscy zainteresowani, tj. jak w komparycji aktu notarialnego.
Zgodnie z załączonym aktem notarialnym z dnia 22 lutego 2021 r., Rep. A nr …, wynika, że przedmiotem umowy było zniesienie współwłasności nieruchomości (całej – tylko i wyłącznie) oznaczonej numerem działki ... Tryb – umowny.
Udziały w ww. nieruchomości jakie posiadali poszczególni uczestnicy zniesienia współwłasności:
1.N – 160/256 części: na podstawie umowy darowizny z dnia 4 marca 1999 r., Rep. A nr ...
2.O i P małżonkowie … (na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) – 12/256 części: na podstawie umowy sprzedaży z dnia 12 marca 2003 r., ...
3.R – 12/256 części: na podstawie umowy sprzedaży z dnia 8 lutego 2002 r., Rep A nr ….
4.S – 32/256 części: na podstawie umowy sprzedaży z dnia 6 czerwca 2002 r., Rep. A nr …, oraz na podstawie umowy darowizny z dnia 14 lipca 2020 r., Rep A nr ….
5.Ł (Pan) – 32/256 części: na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 grudnia 2003 r., Rep. A nr …, oraz umowy o częściowy dział spadku z dnia 24 marca 2017 r., Rep. A nr ….
Sam fakt zniesienia współwłasności, co do zasady nie powoduje powstania nowego prawa, lecz modyfikuje dotychczasowe uprawnienie. Zniesienie współwłasności zgodnie z aktem notarialnym z dnia 22 lutego 2021 r., Rep. A nr …, było odpłatnym zniesieniem współwłasności – ze spłatą na rzecz jednego ze współwłaścicieli, tj. N w Pana przypadku. Wobec powyższego, wiązało się to z uiszczeniem podatku od czynności cywilnoprawnej w wysokości 2%. Pozostali uczestnicy umowy również byli zobowiązani do uiszczenia stosownych opłat w stosunku do nabywanego udziału. Podmiotem zobligowanym do otrzymania dopłaty był właściciel większości udziałów – N, a podmiotami zobligowanymi do dokonania dopłat – pozostali byli współwłaściciele. Wartość dopłaty została ustalona na podstawie operatu szacunkowego określającego wartość każdego lokalu w przedmiotowej kamienicy. Operat ten został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego mgr …, nr uprawnień …, wpisaną na listę biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w …. Dopłaty wynikały z tego, że żaden z dotychczasowych współwłaścicieli nie dysponował udziałem w nieruchomości pokrywającym wyodrębniony na jego rzecz lokal. Przykładowo – Pan posiadał 32/256, co równało się 1/8 udziałów w kamienicy, a to w żaden sposób nie mogło pokrywać wartości jednego mieszkania skoro było ich w kamienicy 7. Należy przy tym zauważyć, że 6 spośród tych mieszkań to lokale bardzo duże (około 100 m2), a siódme – mały lokal mieszczący się w suterenie, o powierzchni niecałe 36 m2, o niższym standardzie i znacznie mniejszej wartości niż średnia pozostałych. Musiał więc Pan dopłacić N sumę 133 000 zł, stanowiącą różnicę wartości lokalu i Pana dotychczasowych udziałów.
Wartość rynkowa nabytego przez Pana lokalu mieszkalnego w wyniku zniesienia współwłasności przekroczyła wartość Pana udziału, co wynika jasno z poprzedniego punktu. Należy jednak zauważyć, że aby wypełnić postanowienia umowy sporządzonej za pomocą aktu notarialnego, musiał Pan dokonać dopłaty na rzecz N, co Pan uczynił z własnych oszczędności. Uzyskał Pan przysporzenie majątkowe, ale odbyło się do w drodze zakupu.
Faktem bezspornym jest także, że wartość rynkowa wydzielonego mieszkania o uregulowanej sytuacji prawnej, które jako takie można w każdej chwili sprzedać, jest z reguły wyższa niż wartość tylko udziałów pokrywających to mieszkanie. Potwierdza to wysokość kwoty jaką uzyskał Pan ze sprzedaży mieszkania w stosunku do wartości udziałów.
Wartość nieruchomości podlegającej zniesieniu współwłasności ustalono to na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego z inicjatywy N przez biegłą sądową w zakresie wyceny nieruchomości.
Nie zamieszkiwał Pan nabytego lokalu. Stał on pusty z wyjątkiem chwil, w których przyjeżdżał go Pan porządkować, co robił sukcesywnie, aż do całkowitego opróżnienia. Trwało to mniej więcej rok. Nie był on udostępniany osobom trzecim. Tytuł prawny do wyodrębnionego lokalu, jak i do udziału w gruncie nastąpił z chwilą podpisania umowy zniesienia współwłasności oraz umowy o podział do korzystania z dnia 22 lutego 2021 r., Rep. A nr …
Sprzedaż przez Pana lokalu mieszkalnego nie nastąpiła w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie prowadzi Pan żadnej działalności gospodarczej, w tym w szczególności działalności pozarolniczej.
Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Czy cała wartość przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego została wydatkowana przez Pana w ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła sprzedaż ww. lokalu na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. remont domu w …?”, wskazał Pan, że była to kwota znacznie przekraczająca wartość przychodu.
W ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła sprzedaż ww. lokalu wydał Pan na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. zakup i remont domu w … 835 387,46 zł. Jest Pan współwłaścicielem ww. nieruchomości zabudowanej domem na zasadzie wspólności małżeńskiej razem z Pana żoną.
Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Jakie konkretne wydatki poniósł Pan na remont domu; jakie prace remontowe zostały wykonane oraz jakie rodzaje materiałów i/lub sprzętów/urządzeń Pan zakupił? Proszę jednoznacznie wskazać w opisie sprawy w związku z którymi konkretnie wydatkami, które Pan poniósł, zamierza Pan skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (…)” wskazał Pan:
| Rodzaj wydatku | kwota | data |
| Zakup | 490 000,00 | 08.08.2022 |
| Okna (firma …) | 39 040,00 | 12.01.2023 |
| Hydroizolacja fundamentów i drenaż (firma …) | 32 400,00 | 24.05.2023 |
| Przyłączenie do sieci (…) | 1 414,08 | 26.06.2023 |
| Okno (firma …) | 3 600,00 | 07.07.2023 |
| Roboty budowlane 1 (firma …) | 87 118,20 | 16.11.2023 |
| Założenie alarmu (…) | 2 619,00 | 01.03.2024 |
| Roboty budowlane 2 (firma …) | 14 688,00 | 06.05.2024 |
| Instalacja klimatyzacji (firma …) | 4 320,00 | 28.06.2024 |
| Ocieplenie (firma …) | 29 000,00 | 01.07.2024 |
| Roboty budowlane 3 (firma …) | 45 954,00 | 02.07.2024 |
| Zakup działki | 16 794,00 | 29.10.2024 |
| Opłaty notarialne | 1 476,70 | 29.10.2024 |
| Roboty budowlane 4 (firma …) | 58 353,48 | 06.11.2024 |
| Projekty (arch. …) | 8 610,00 | 26.02.2025 |
| RAZEM | 835 387,46 |
1.Instalacja elektryczna: 178 pkt instalacyjnych – 36 342 zł (montaż rozdzielnicy elektrycznej, montaż rozdzielnicy multimedialnej, wykonanie uziemienia budynku); wymiana przyłącza elektrycznego i uzbrojenie zewnętrznej skrzynki licznikowej: 1 782 zł; dostosowanie otworów okiennych: 4 212 zł; wyburzenia ścianek działowych i wycięcie otworów na drzwi w ściankach istniejących: 3 007,80 zł; murowanie ścianek działowych: 7 626,96 zł; przyłącze wodno-kanalizacyjne: 9 720 zł; tynki gipsowe: 526 m2 x 43 zł/m2: 24 427,44 zł.
2.Instalacja wodno-kanalizacyjna: 15 pkt instalacyjnych: 9 180 zł; wyburzenia, zakup i montaż belki stalowej: 5 508 zł.
3.Centralne ogrzewanie podłogowe: 22 680 zł; styropiany podłogowe i wylewki: 19 656 zł; materiały dla instalacji wodno-kanalizacyjnej po zmianach: 2 160 zł; wywóz gruzu: 1 458 zł.
4.Podłoga OSB poddasza: 9 180 zł; izolacja dachu wełną mineralną: 20 250 zł; sufity podwieszane piętro: 75 m2 x 145 zł/m2: 11 745 zł; wyłaz strychowy: zakup i montaż: 1 782 zł; włączniki rolet: zakup i montaż: 492,48 zł; montaż pieca gazowego: 14 904 zł (prace dodatkowe: długi odcinek rury spalinowej od pieca do komina, doprowadzenie gazu od zaworu zewnętrznego do pieca).
Ww. wydatki zostały poniesione od 8 sierpnia 2022 r. do 26 lutego 2025 r.
Na wszystkie powyższe usługi posiada Pan faktury VAT wystawione na Pana nazwisko.
Uzyskany przez Pana przychód ze sprzedaży lokalu mieszkalnego pomniejszył Pan o kwotę dopłaty na rzecz właściciela większej części udziałów w nieruchomości (kamienicy) przed dokonaniem zniesienia współwłasności – N (tj. kwotę 133 000 zł) oraz o kwotę kosztów notarialnych, jakie poniósł Pan przy tej okazji (tj. 4 326,30 zł – na podstawie rachunków za usługę notarialną, jakie wystawiła Panu notariusz …). Razem więc koszty uzyskania przychodu, o jakie pomniejszył Pan uzyskany przychód ze sprzedaży lokalu mieszkalnego wynoszą 137 326,30 zł.
W przeszłości sprzedał Pan jedną nieruchomość wspólnie z jej współwłaścicielami (…). Jest to nieruchomość, tj. działka nr … położona w …. Stało się to 28 stycznia 2025 r., poprzez akt notarialny, Rep. A nr …, sporządzony przez notariusza …. Co do podatku, to ponieważ od odziedziczenia przedmiotowej działki upłynęło więcej niż 5 lat – podatek od spadków i darowizn nie należy się. Sprzedaż ta (przychód) zostanie przez Pana odnotowana dopiero w deklaracji podatkowej PIT w rozliczeniu rocznym za bieżący rok, co uczyni Pan do końca kwietnia roku 2026, a zatem w terminie ustawowym.
Ponadto w uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że przedmiotem częściowego działu spadku zawartego 24 marca 2017 r. pomiędzy:
1.C (synem A),
2.B (synem A),
3.Ł (wnukiem A, synem jej córki D)
były udziały w przedmiotowej kamienicy położonej w … przy ul. … oraz działka ewidencyjna w miejscowości …, powiat … obręb …, województwo … nr … o powierzchni 0,29 ha. W wyniku częściowego działu spadku wartość przypadającej na każdego zstępnego części masy spadkowej nie zmieniła się. Nastąpiło jedynie przesunięcie własności.
Wcześniej w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla … z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt …, stan posiadania przedstawiał się następująco:
1.Pan (Ł) był współwłaścicielem udziałów w kamienicy (określonych roboczo jako nieruchomość nr 1) w udziale 1269/16000 części, a Pana wujowie – B i C w udziałach wynoszących 231/32000 każdy.
2.Pan (Ł) był współwłaścicielem działki nr … w … (określonej roboczo jako nieruchomość nr 2) w udziale 846/1000 części, a Pana wujowie – B i C w udziałach wynoszących 77/1000 każdy.
W wyniku umowy pomiędzy Panami o częściowy dział spadku:
1.Pan stał się jedynym właścicielem udziałów w kamienicy po zmarłych A i jej córce, D (tj. otrzymał Pan 6/64 całej kamienicy) oraz otrzymał Pan 1/3 działki nr … w ….
2.B i C otrzymali po 1/3 działki nr … w … każdy.
Dział spadku nastąpił bez spłat i dopłat.
Po zniesieniu współwłasności tytuł prawny do wyodrębnionego lokalu, jak i do udziału w gruncie nastąpił z chwilą podpisania umowy zniesienia współwłasności oraz umowy o podział do korzystania, z dnia 22 lutego 2021 r., Rep. A nr …, ...
Z własnością lokalu mieszkalnego nr 6 w przedmiotowej kamienicy, którego to lokalu w wyniku zniesienia współwłasności stał się Pan jedynym właścicielem, związany był udział we współwłasności działki nr DD, zabudowanej przedmiotową kamienicą i we współwłasności części wspólnych tej kamienicy oraz urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, wynoszący 11421/75975 części.
Na pytanie Organu o treści, cyt.: „W związku ze wskazaniem w uzupełnieniu wniosku, że wydatkiem, który Pan poniósł i w związku z tym zamierza skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zakup działki, proszę wskazać:
-miejsce położenia nieruchomości (działki),
-jaki tytuł prawny przysługuje Panu do ww. nieruchomości (np. prawo własności, współwłasności, prawo wieczystego użytkowania gruntów)?
-czy nabycie ww. działki nastąpiło do wspólności majątkowej małżeńskiej Pana oraz Pana żony?
-oznaczenie geodezyjne (numer ewidencyjny) ww. nieruchomości,
-czy ww. działka objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego? Jeżeli tak, to jakie jest przeznaczenie działki według planu oraz czy plan został ustalony na Pana wniosek?
-czy występował Pan o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla ww. działki? Jeśli tak, należy wskazać datę złożenia wniosku oraz jaką decyzję w tym zakresie Pan otrzymał.
-czy ww. nieruchomość jest zabudowana? Jeśli tak proszę wskazać, jakim budynkiem i czy ww. budynek jest częścią składową działki gruntu? W przypadku innego stanu prawnego nieruchomości należy go szczegółowo określić”,
wskazał Pan, cyt.:
-„Odpowiedź: …, gmina ..., województwo śląskie, działka znajduje się przy ul. … i ma powierzchnię 446 m2.
-Odpowiedź: prawo współwłasności.
-Odpowiedź: nabycie ww. działki nastąpiło do wspólności majątkowej mojej i mojej żony.
-Odpowiedź: numer ewidencyjny EE
-Odpowiedź: dla przedmiotowej nieruchomości brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
-Odpowiedź: nie występowałem. Zakupiłem działkę już zabudowaną domem.
-Odpowiedź: nieruchomość jest zabudowana domem jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 125,64 m2. Budynek jest częścią składową gruntu”.
W uzupełnieniu wniosku, wskazał Pan również, że wydatkiem w kwocie 490 000 zł określonym jako „zakup w kwocie 490 000 zł” jest zakup działki ewidencyjnej nr EE, zabudowanej nieruchomością, tj. domem jednorodzinnym.
Zakup nastąpił 8 sierpnia 2022 r., przed notariuszem …, co potwierdza akt notarialny Rep. A nr …, a umowa kupno-sprzedaż została zawarta pomiędzy panem … (deweloperami), którzy ww. nieruchomość sprzedali a Ł (Panem) i … (Pana żoną), którzy tę nieruchomość zakupili.
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1.Czy prawidłowa jest taka interpretacja przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, że na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 30e ww. ustawy, opodatkowaniu nie podlega ta część wartości sprzedawanej nieruchomości, która została odziedziczona w postaci udziałów ponad 5 lat przed sprzedażą?
2.Czy prawidłowa jest taka interpretacja przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, że na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 30e ww. ustawy, opodatkowaniu podlega ta część wartości sprzedawanej nieruchomości, która została zakupiona w postaci reszty udziałów mniej niż 5 lat przed sprzedażą?
3.Czy prawidłowa jest taka interpretacja przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, że na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy, przeznaczenie przychodu ze sprzedaży tej części wartości sprzedawanej nieruchomości, która została zakupiona w postaci reszty udziałów mniej niż 5 lat przed sprzedażą, na własne cele mieszkaniowe powoduje zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych?
Pana stanowisko w sprawie (ostatecznie doprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)
Pana stanowisko w sprawie, w odniesieniu do przeformułowanych w uzupełnieniu wniosku pytań, sprzedaż przedmiotowego lokalu mieszkalnego w Pana przypadku, na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 30e ustawy o podatku od osób fizycznych, nie powoduje obowiązku zapłaty podatku dochodowego.
Jest to spowodowane kilkoma faktami, które przytacza Pan poniżej:
1.Większą część wartości Pana mieszkania pokrywały udziały w nieruchomości (kamienicy), jakie posiadał Pan na długo przed zniesieniem współwłasności i na długo przed sprzedażą lokalu uzyskanego poprzez to zniesienie. Udziały te w części nabył Pan w drodze zakupu (umowa sprzedaży z 2003 r.), a w części odziedziczył Pan po zmarłej babci, a potem matce, o czym mówi postanowienie sądu z 2010 r. Udziały ten sumarycznie wynosiły 24/256 kamienicy, co w przeliczeniu na ułamek dziesiętny daje 0,09375 czyli niecałe 0,1. Uwzględniając w bilansie jedynie duże mieszkania w kamienicy – których jest 6 – udziały pokrywające jedno takie mieszkanie powinny wynosić zatem 1/6 kamienicy, czyli 0,16666. Z prostego wyliczenia wynika, że przed zniesieniem współwłasności Pana udziały pokrywały 0,56252 tej wartości, a więc – zaokrąglając – 56,3% jednego lokalu. Pozostałe 43,7% nabył Pan w drodze dopłaty po zniesieniu współwłasności, którą to dopłatę uiścił Pan właścicielowi większości udziałów w kamienicy – N. Można zatem rzec, że 56,3% kwoty, którą otrzymał Pan w wyniku zbycia mieszkania, pochodzi z tej części lokalu, którą posiadał Pan w wyniku nabycia (w skutek zakupu oraz dziedziczenia) sprzed więcej niż 5 lat, a zatem podatek w wyniku jej odpłatnego zbycia się nie należy. Podatek ten może, co najwyżej dotyczyć owych pozostałych 44%, których przed zniesieniem współwłasności Pan nie posiadał w udziałach, a które weszły w Pana posiadanie z chwilą wyodrębnienia lokalu. Wartość tej części można nazwać kwotą przysporzenia majątkowego. Aby poznać wartość finansową tej kwoty oblicza się 44% z 940 000 zł (kwota sprzedaży) co daje 413 600 zł. Dopiero ta kwota może być uznana za Pana dochód i stanowić podstawę ewentualnego opodatkowania, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, która nakłada obowiązek podatkowy na osobę, która dokona odpłatnego jej zbycia przed upływem 5 lat. Obliczył Pan powyższą kwotę w sposób maksymalnie niekorzystny dla siebie.
2.Kwota dopłaty, jaką wyznaczył Panu N w chwili zniesienia współwłasności (tj. na rok przed operacją sprzedaży) wyniosła 133 000 zł, a zatem można uznać ją za część kosztów uzyskania przychodu. Drugą część kosztów stanowią opłaty notarialne, czyli koszt poniesiony na rzecz czynności notarialnych w kwocie 4 326,30 zł. Razem – koszty uzyskania przychodu wynoszą zatem 137 326,30 zł.
3.Aby obliczyć przychód odejmuje się od kwoty przysporzenia koszty uzyskania przychodu, co daje 413 600 zł – 137 326,30 = 276 273,70 zł.
4.Na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ściślej – art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy, wydatki, jakie poniósł Pan na własne cele mieszkaniowe w związku z zakupem i remontem domu w …, opiewają na kwotę 835 387,46 zł i porównując to z wartością Pana przychodu, czyli 276 273,70 zł – bez żadnych obliczeń widać, że kwota wydatków daleko przekracza nie tylko wartość przychodu, ale także przysporzenia, co oznacza, że podatek się nie należy. Zgodnie z przytoczonym artykułem, dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości jest zwolniony z opodatkowania, jeżeli przychód został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe w okresie 3 lat od sprzedaży, a tak właśnie jest w tym przypadku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Źródła przychodów
Jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a)nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b)spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c)prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d)innych rzeczy,
– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.
Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, zgodnie z którą sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, jeżeli nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej, skutkuje powstaniem przychodu. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw nastąpi po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym, kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw w ogóle nie podlega opodatkowaniu.
Zatem, w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment i sposób ich nabycia.
Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
W przypadku odpłatnego zbycia, nabytych w drodze spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), okres, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości lub nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę.
Z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że jeżeli nieruchomości lub prawa majątkowe określone przez art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) tej ustawy zostały nabyte w drodze spadku, to ich odpłatne zbycie (dokonane poza działalnością gospodarczą) stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, jeżeli nastąpiło ono przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości bądź nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę.
Do wyliczenia 5-letniego okresu, od którego uzależnione jest opodatkowanie sprzedaży nieruchomości lub praw majątkowych nabytych w drodze spadku, wliczany jest zatem nie tylko okres własności nieruchomości (praw majątkowych) spadkobiercy, który dokonuje sprzedaży, ale także okres własności nieruchomości (praw majątkowych) spadkodawcy. Jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości bądź nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę, do momentu odpłatnego zbycia nieruchomości (praw majątkowych) przez spadkobiercę upłynęło 5 lat – to sprzedaż nie podlega opodatkowaniu.
Wedle art. 10 ust. 7 cytowanej ustawy:
Nie stanowi nabycia albo odpłatnego zbycia, o których mowa w ust. 1 pkt 8 lit. a-c, odpowiednio nabycie albo odpłatne zbycie, w drodze działu spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w ust. 1 pkt 8 lit. a-c, do wysokości przysługującego podatnikowi udziału w spadku.
Wobec powyższego w przypadku odpłatnego zbycia nabytej w spadku nieruchomości istotne znaczenie ma ustalenie daty nabycia tej nieruchomości przez spadkodawcę, a w przypadku dokonania działu spadku/zniesienia współwłasności istotne jest ustalenie, czy w wyniku jego dokonania nie następuje nabycie majątku przekraczające pierwotnie posiadany udział w spadku.
Zatem, w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy, co do zasady decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskanego z tego tytułu dochodu ma moment i sposób ich nabycia.
Spadek i dział spadku
Jak stanowi art. 922 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.):
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Na podstawie art. 924 ww. Kodeksu:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Zgodnie z art. 925 ww. Kodeksu:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
Art. 1035 Kodeksu cywilnego stanowi, że:
Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.
Stosownie do art. 1037 § 1 i § 2 ww. ustawy:
Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
W myśl art. 1038 § 2 Kodeksu cywilnego:
Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.
Powyższe oznacza, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei, postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.
W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom, przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.
Jeżeli zatem wartość nieruchomości lub prawa (udziałów w nieruchomości lub prawie) nabytych w wyniku działu spadku lub zniesienia współwłasności jest zgodna z udziałem posiadanym przed działem spadku lub zniesieniem współwłasności – nie następuje nabycie, ponieważ w ten sposób nie ulega powiększeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad nieruchomością lub prawem, jak i stan jej majątku osobistego. Dział spadku lub zniesienie współwłasności, w wyniku którego udział w nieruchomości lub prawie nie zwiększył się, zmienia wyłącznie charakter własności.
Jednakże nabycie nieruchomości lub prawa w drodze działu spadku (nawet jeżeli działu spadku dokonano bez spłat lub dopłat) w części przekraczającej udział spadkowy stanowi w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nabycie nieruchomości lub prawa w tym udziale, który przekracza udział nabyty w spadku. Wszelkie przypadki, gdy udział danej osoby ulega powiększeniu, traktowane być muszą w kategorii nabycia, gdyż w ten sposób ulega powiększeniu zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad nieruchomością lub prawem. Bezsprzeczne jest, że udziały, jakie otrzymuje spadkobierca powyżej swojego udziału (jeżeli nabywa majątek w dziale spadku o wartości większej od swojego udziału w spadku) były własnością pozostałych spadkobierców. Spadkobierca nie miał do nich żadnych praw aż do momentu działu spadku.
Wobec tego nabycie w wyniku działu spadku części majątku, który należał do innych spadkobierców (współwłaścicieli), należy traktować jako nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 w związku z ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Tak więc co do zasady, dział spadku jest formą nowego nabycia tylko wówczas, gdy w wyniku tej czynności prawnej podatnik otrzymuje rzecz lub prawo, którego wartość po dokonanym podziale przekracza wartość udziału jaki pierwotnie podatnikowi przysługiwał w dzielonej masie spadkowej.
Za datę nabycia nieruchomości lub prawa – w przypadku ich sprzedaży, które przypadły danej osobie w wyniku działu spadku lub zniesienia współwłasności nieruchomości lub prawa, należy przyjąć więc datę ich pierwotnego nabycia, jeżeli wartość otrzymanej przez daną osobę nieruchomości lub prawa w wyniku działu spadku lub zniesienia współwłasności mieści się w udziale, jaki przysługuje tej osobie w majątku objętym współwłasnością oraz dział spadku lub zniesienie współwłasności zostało dokonane bez spłat i dopłat.
Organ podkreśla, że dział spadku jest czynnością dokonywaną wyłącznie między samymi spadkobiercami dziedziczącymi po tym samym spadkodawcy. Dział spadku jest czynnością wtórną, wynikającą z podziału majątku spadkowego, a zatem nie jest tą samą czynnością co zniesienie współwłasności.
Zniesienie współwłasności
Celem postępowania o zniesienie współwłasności w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny jest nowe ukształtowanie prawa własności rzeczy, która stanowi przedmiot współwłasności.
Stosownie do art. 195 ustawy Kodeks cywilny:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
W myśl art. 196 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.
§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
Celem postępowania o zniesienie współwłasności w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny jest nowe ukształtowanie prawa własności rzeczy, która stanowi przedmiot współwłasności.
W myśl art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Stosownie do art. 211 Kodeksu cywilnego:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Zgodnie natomiast z art. 212 ww. Kodeksu:
§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.
§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
§ 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
Z powyższych przepisów wynika, że zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych bądź przez podział cywilny, polegający na sprzedaży rzeczy wspólnej i podziale uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów współwłaścicieli.
Jeżeli zniesienie współwłasności następuje przez podział rzeczy wspólnej, to co do zasady dokonuje się jej podziału na tyle części ilu jest współwłaścicieli z uwzględnieniem wartości udziałów posiadanych przed zniesieniem współwłasności. W przypadku różnicy pomiędzy wartością utworzonych części rzeczy a wielkością udziałów, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Punktem wyjścia do obliczenia podstawy opodatkowania jest wartość rynkowa zbywanych udziałów w składnikach majątkowych.
Zgodnie z teorią prawa rzeczowego przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w drodze zniesienia współwłasności czy działu spadku, jest nabyciem tych rzeczy.
Biorąc pod uwagę przyjętą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nabyciem rzeczy w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest przyznanie jej na wyłączną własność jednemu ze współwłaścicieli w wyniku dokonanego zniesienia współwłasności, jeśli:
·podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty i dopłaty, lub
·wartość rzeczy mieści się w udziale, jaki przysługiwał tej osobie w majątku wspólnym.
Jeżeli więc spełnione są wymienione wyżej warunki, zniesienie współwłasności nieruchomości nie może być rozpatrywane w kategoriach nabycia. Natomiast wszelkie przypadki gdy udział danej osoby ulega powiększeniu nawet gdy następuje nieodpłatnie (bez spłat i dopłat), traktowane być muszą w kategorii nabycia, gdyż w ten sposób ulega powiększeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad rzeczą (nieruchomością), jak też stan jej majątku osobistego.
Tak więc, co do zasady, zniesienie współwłasności jest formą nowego nabycia wówczas, gdy w wyniku tego zniesienia podatnik otrzymuje nieruchomość, której wartość po dokonanym podziale przekracza wartość udziału jaki pierwotnie podatnikowi przysługiwał. Przy czym mówiąc o powiększeniu udziału należy mieć na uwadze wartość otrzymanej przez daną osobę rzeczy, a nie wielkość czy ilość rzeczy jakie przypadną danej osobie w wyniku zniesienia współwłasności. O tym, czy w wyniku zniesienia współwłasności doszło do nowego nabycia ponad wcześniej posiadany udział decyduje porównanie wartości tych nieruchomości, a nie ich powierzchni. Może się zdarzyć, że większą wartość będzie miała nieruchomość o mniejszej powierzchni.
Nabycie w wyniku zniesienia współwłasności części majątku, który należał do innych współwłaścicieli, należy więc traktować jako nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ustanowienie odrębnej własności lokalu
Należy również wskazać, że kwestie ustanowienia odrębnej własności lokali reguluje ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048).
Na mocy art. 2 ust. 1 ww. ustawy:
Samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej „lokalami”, mogą stanowić odrębne nieruchomości.
W świetle art. 2 ust. 2 ww. ustawy:
Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.
Z art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali wynika, że:
W razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali.
Wedle art. 3 ust. 2 ww. ustawy:
Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.
Art. 3 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że:
Udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Udział właściciela samodzielnych lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej tych lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi.
Wedle art. 4 ust. 3 ww. ustawy:
Jeżeli budynek został wzniesiony na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, przedmiotem wspólności jest to prawo, a dalsze przepisy o własności lub współwłasności gruntu stosuje się odpowiednio do prawa użytkowania wieczystego.
Na gruncie art. 7 ust. 1 ww. ustawy:
Odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność.
Stosownie do art. 7 ust. 2 ww. ustawy:
Umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu powinna być dokonana w formie aktu notarialnego; do powstania tej własności niezbędny jest wpis do księgi wieczystej.
Z art. 8 ust. 1 ww. ustawy wynika, że:
Umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu powinna określać w szczególności:
1) rodzaj, położenie i powierzchnię lokalu oraz pomieszczeń do niego przynależnych;
2) wielkość udziałów przypadających właścicielom poszczególnych lokali w nieruchomości wspólnej.
Dodatkowo na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341):
Dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Dotyczy to także nieruchomości lokalowych oraz nieruchomości, w których nieruchomości lokalowe zostały wyodrębnione.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że prawne wyodrębnienie lokalu nie powoduje, że momentem nabycia lokalu jest chwila ustanowienia odrębnej własności lokalu, czy założenia księgi wieczystej, o ile w wyniku ustanowienia odrębnej własności nie nastąpiło zwiększenie dotychczasowego stanu posiadania.
Odpłatne zbycie przedmiotowego lokalu mieszkalnego
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w dniu 26 marca 2010 r. Sąd Rejonowy orzekł, że spadek po A (Pana babci) nabyły jej dzieci oraz Pan (wnuk), dziedziczący po Pana zmarłej matce (postępowanie spadkowe po Pana babci nie zostało przeprowadzone za życia Pana matki, która zmarła w 2008 r.). Spadek nabyli w następujących częściach: Pan, który otrzymał 846/1000, a dwaj synowie - po 77/1000. Na podstawie umowy pomiędzy wujkami a Panem z dnia 24 marca 2017 r. o częściowy dział spadku, otrzymał Pan udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 100%, tj. 24/256 udziału w nieruchomości. Posiadał Pan również dodatkowy udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 8/256 na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 grudnia 2003 r., a zatem na dzień 24 marca 2017 r. Pana sumaryczny udział w nieruchomości wynosił 32/256.
Na podstawie kolejnej umowy pomiędzy resztą współwłaścicieli a Panem o zniesieniu współwłasności, stał się Pan właścicielem lokalu mieszkalnego w przedmiotowej kamienicy, co dokonało się za dopłatą w wysokości 133 000 zł.
15 lipca 2022 r. sprzedał Pan ww. lokal za cenę 940 000 zł. Za te pieniądze zakupił i wyremontował Pan dom w …, dysponuje Pan rachunkami.
Pana babcia zmarła 21 lipca 1992 r. Spadek (udział w przedmiotowej nieruchomości, tj. kamienicy) został nabyty przez Pana babcię w drodze dziedziczenia ustawowego po jej zmarłej matce (tj. Pana prababci). Wynika to wprost z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Udziały, które przypadły Pana babci (po której dziedziczyła Pana matka, a po niej – Pan) wynosiły zatem 3/32 całej kamienicy.
Datą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jest 20 maja 2010 r. Oprócz udziałów w kamienicy, w skład masy spadkowej po Pana zmarłej babci wchodziła działka w miejscowości ….
Na podstawie orzeczenia sądu masa spadkowa kształtowała się następująco: wartość spadku po Pana babci wyniosła 288 499 zł, albowiem spadek stanowiły: nieruchomości oznaczone jako działki nr: AA, BB, CC połączone w jedną parcelę położoną w … o łącznej wartości 66 700 zł oraz udział w wysokości 24/256 części w nieruchomości położonej w … przy ul. …, o wartości 221 800 zł.
Zatem, na podstawie testamentu własnoręcznego Pana babci z dnia 2 kwietnia 1969 r. wartość udziałów w spadku ukształtowała się następująco:
·D z domu … (Pana matka): 244 033 zł,
·C: 22 233 zł,
·B: 22 233 zł,
czyli po przeliczeniu na ułamki udziały w spadku ukształtowały się następująco:
·D z domu …: 846/1000 = 0,846,
·C: 77/1000 = 0,077,
·B: 77/1000 = 0,077.
Nieruchomość, o której mowa jest położona w … i stanowi działkę nr DD o powierzchni 0,0314 ha i jest zabudowana trzykondygnacyjnym budynkiem.
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 26 marca 2010 r. (uprawomocnione w dniu 20 maja 2010 r.) stwierdza w pkt III, że spadek po D, zmarłej 14 stycznia 2008 r. w …, na podstawie ustawy wprost nabył syn (Pan) w całości.
Dziedziczył spadek również Pana ojciec (jej mąż), ale zrzekł się spadku, co potwierdza swoim oświadczeniem o odrzuceniu spadku w formie aktu notarialnego. W tym sensie stał się Pan jedynym spadkobiercą dziedziczącym po Pana matce – nie ma Pan brata ani siostry.
Przedmiotem częściowego działu spadku były też działki w miejscowości …, o nr: A, B, C. Działki te zostały połączone i przekształcone w jedną działkę ewidencyjną nr … położoną w …. Dział spadku nastąpił bez spłat i dopłat.
Wartość rynkowa nabytego przez Pana udziału mieściła się w udziale, jaki przysługiwał Panu we wszystkich składnikach majątkowych i nie przekroczyła wartości Pana udziału. Nie uzyskał Pan wówczas przysporzenia majątkowego ponad wartość rynkową nabytego przez Pana udziału. W ogóle – proces działu spadku nie spowodował u żadnej ze stron żadnego przysporzenia majątkowego, a jedynie zamiany miejscami części udziałów w przedmiotach spadku.
Wartość udziału w nieruchomości (kamienicy) została ustalona na podstawie opinii sporządzonej na zlecenie i dla sądu rejonowego, w związku z postępowaniem z Pana wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Głównym celem zniesienia współwłasności było uporządkowanie stosunków majątkowych między współwłaścicielami, a nadto umożliwienie samodzielnego wykonywania prawa własności (charakter porządkujący). Wynikiem zawartej umowy z dnia 22 lutego 2021 r. było wydzielenie z niej siedmiu lokali mieszkalnych, wpis prawa własności dla poszczególnych właścicieli nowo utworzonych lokali, wpis w dziale III księgi macierzystej udziału dla każdoczesnego właściciela oraz wpis w dziale III księgi macierzystej podziału do korzystania z nieruchomości wspólnej.
Wyodrębnione lokale zostały wydzielone z księgi wieczystej do nowych ksiąg wieczystych. Lokal, który stał się Pana własnością i jest przedmiotem tej sprawy, otrzymał księgę wieczystą nr …, którą założono 17 września 2021 r.
Zniesienia współwłasności dokonano 22 lutego 2021 r., na podstawie aktu notarialnego. Obecni byli wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości. Zniesienie współwłasności było odpłatnym zniesieniem współwłasności – ze spłatą na rzecz jednego ze współwłaścicieli. Podmiotem zobligowanym do otrzymania dopłaty był właściciel większości udziałów, a podmiotami zobligowanymi do dokonania dopłat – pozostali byli współwłaściciele. Wartość dopłaty została ustalona na podstawie operatu szacunkowego określającego wartość każdego lokalu w przedmiotowej kamienicy. Wartość rynkowa nabytego przez Pana lokalu mieszkalnego w wyniku zniesienia współwłasności przekroczyła wartość Pana udziału. Uzyskał Pan przysporzenie majątkowe, ale odbyło się do w drodze zakupu.
Nie zamieszkiwał Pan nabytego lokalu. Nie był on udostępniany osobom trzecim.
Przedmiotem częściowego działu spadku zawartego 24 marca 2017 r. pomiędzy:
1.C,
2.A,
3.Ł (Panem)
były udziały w przedmiotowej kamienicy położonej w … przy ul. … oraz działka ewidencyjna w miejscowości …. W wyniku częściowego działu spadku wartość przypadającej na każdego zstępnego części masy spadkowej nie zmieniła się. Nastąpiło jedynie przesunięcie własności.
Wcześniej w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla … stan posiadania przedstawiał się następująco:
1.Pan był współwłaścicielem udziałów w kamienicy w udziale 1269/16000 części, a Pana wujowie w udziałach wynoszących 231/32000 każdy.
2.Pan był współwłaścicielem działki nr … w … w udziale 846/1000 części, a Pana dwaj wujowie w udziałach wynoszących 77/1000 każdy.
W wyniku umowy pomiędzy Panami o częściowy dział spadku:
1.Pan stał się jedynym właścicielem udziałów w kamienicy po zmarłych, tj. otrzymał Pan 6/64 całej kamienicy oraz otrzymał Pan 1/3 działki nr … w ….
2.B i C otrzymali po 1/3 działki nr … w … każdy.
Dział spadku nastąpił bez spłat i dopłat.
Z własnością lokalu mieszkalnego nr 6 w przedmiotowej kamienicy, którego to lokalu w wyniku zniesienia współwłasności stał się Pan jedynym właścicielem, związany był udział we współwłasności działki nr DD, zabudowanej przedmiotową kamienicą i we współwłasności części wspólnych tej kamienicy oraz urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali.
Przenosząc powołane powyżej przepisy prawa na grunt analizowanej sprawy należy wskazać, że stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 10 ust. 5 i ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za datę nabycia przez Pana wyodrębnionego lokalu, należy przyjąć:
-21 lipca 1992 r. – w odniesieniu do udziału w nieruchomości nabytego przez Pana w drodze spadku po zmarłej Pana matce, gdyż w tym roku nastąpiło nabycie udziału w nieruchomości przez spadkodawcę (Pana matkę), tj. rok śmierci jej matki (Pana babci), w myśl art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w odniesieniu do udziału w nieruchomości nabytego przez Pana w wyniku działu spadku, w myśl art. 10 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
-29 grudnia 2003 r. - w odniesieniu do udziału w nieruchomości nabytego przez Pana na podstawie umowy sprzedaży,
-22 lutego 2021 r. - dzień dokonania zniesienia współwłasności – w odniesieniu do udziału nabytego przez Pana w drodze zniesienia współwłasności od pana N.
Wobec powyższego, wskazać należy, że dokonane przez Pana odpłatne zbycie w 2022 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w części nabytego przez Pana w drodze spadku i działu spadku, dla której za datę nabycia, zgodnie z art. 10 ust. 5 i ust. 7 ww. ustawy, należy przyjąć dzień 21 lipca 1992 r. oraz dzień 29 grudnia 2003 r. – w odniesieniu do udziału nabytego przez Pana na podstawie umowy sprzedaży, nie stanowi dla Pana źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zostało dokonane po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.
Natomiast, dokonane przez Pana odpłatne zbycie w 2022 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w części nabytego przez Pana w drodze zniesienia współwłasności w 2021 r., stanowi dla Pana źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jego nabycie.
W myśl art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.
Stosownie do art. 30e ust. 2 ww. ustawy:
Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.
Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
Przychodem z odpłatnego zbycia jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, o ile odpowiada wartości rynkowej, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.
Pojęcie kosztów odpłatnego zbycia nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie, należy zatem stosować językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Można do takich kosztów zaliczyć np.: koszty wyceny sprzedawanej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, koszty pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości, wydatki związane ze sporządzeniem przez notariusza umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe, o ile były ponoszone przez zbywcę. Pomiędzy tymi wydatkami a dokonanym zbyciem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Koszty te nie są kosztami nabycia, lecz jako koszty odpłatnego zbycia pomniejszają przychód.
Kosztów odpłatnego zbycia nie należy utożsamiać z kosztami uzyskania przychodu, których zasady ustalania określone zostały w art. 22 ust. 6c i ust. 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.
Zgodnie z art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.
Pojęcie kosztów nabycia, o których mowa w art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dotyczy tych wydatków, które zbywca musiał ponieść, aby nabyć zbywaną przez siebie nieruchomość lub prawo. W kategorii tych kosztów mieszczą się zatem udokumentowane (faktyczne) kwoty spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli, które może podatnik uwzględnić przy ustalaniu podstawy opodatkowania.
Zgodnie z art. 22 ust. 6e ww. ustawy:
Wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.
Jak wynika z powyższych przepisów, podstawą obliczenia podatku jest dochód, stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości (lokalu mieszkalnego) określonym zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych a kosztami uzyskania przychodu ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak obliczony dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem, w odniesieniu do udziału w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nabytego przez Pana w wyniku zniesienia współwłasności w części przekraczającej wartość Pana udziału w nieruchomości (kamienicy), kosztem uzyskania przychodu może być udokumentowana (faktyczna) kwota spłaty na rzecz innego współwłaściciela nieruchomości oraz opłaty notarialne jakie poniósł Pan w związku z ww. nabyciem, ponieważ mieszczą się one w kategorii kosztów nabycia, o których mowa w art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do treści art. 30e ust. 4 ww. ustawy:
Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:
1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub
2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.
Z kolei, jak stanowi art. 30e ust. 5 ww. ustawy:
Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł.
W myśl natomiast art. 30e ust. 7 ww. ustawy:
W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od następnego dnia po upływie terminu płatności, o którym mowa w art. 45 ust. 4 pkt 4, do dnia zapłaty podatku włącznie.
Zwolnienie podatkowe
Dochód ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy – może jednak zostać objęty zwolnieniem z opodatkowania przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.
Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
Dochód zwolniony należy obliczyć według następującego wzoru:
dochód zwolniony = D × W/P
gdzie:
D – dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa,
W – wydatki poniesione na cele mieszkaniowe wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
P – przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa.
Należy wyjaśnić, że powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia. W sytuacji, gdy przychód z odpłatnego zbycia zostanie w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe, to wówczas uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Cele mieszkaniowe, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, zostały enumeratywnie wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do treści art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a)nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b)nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c)nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d)budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e)rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
‒ położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zgodnie z art. 21 ust. 25a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, uznaje się za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe, jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, nastąpiło nabycie własności rzeczy lub praw wymienionych w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, w związku z którymi podatnik ponosił wydatki na nabycie.
W myśl art. 21 ust. 26 ww. ustawy:
Przez własny budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się budynek, lokal lub pomieszczenie stanowiące własność lub współwłasność podatnika lub do którego podatnikowi przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach. Przez własne budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się również niestanowiące własności lub współwłasności podatnika budynek, lokal lub pomieszczenie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, podatnik nabędzie ich własność lub współwłasność albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach, jeżeli uprzednio prawo takie mu nie przysługiwało.
Natomiast stosownie do art. 21 ust. 28 ww. ustawy:
Za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na:
1) nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku, lub
2) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części
‒ przeznaczonych na cele rekreacyjne.
Ustawodawca uzależnia prawo do skorzystania ze zwolnienia od wydatkowania przez podatnika w ściśle określonym czasie, przychodu (jego równowartości) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na realizację własnego celu mieszkaniowego. Omawiane zwolnienie jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, co oznacza, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. W związku z tym, tylko wydatkowanie przychodu (jego równowartości) z odpłatnego zbycia – w terminie i na cele wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 131, a szczegółowo opisane w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – pozwala na zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.
Możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego – wydatki na zakup działki nr EE zabudowanej budynkiem mieszkalnym i jego remont
Treść art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazuje, że oprócz czasu, w którym przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości ma zostać wydatkowany, istotny jest również cel, na który został (zostanie) wydatkowany. Ustawodawca w art. 21 ust. 25 ww. ustawy, zawarł katalog wydatków stanowiących „własne cele mieszkaniowe” podatnika, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy. Katalog tych wydatków ma charakter zamknięty – jest to wyliczenie enumeratywne. Ustawodawca formułując zwolnienie przedmiotowe w sposób jednoznaczny wskazał realizację celów mieszkaniowych, które pozwalają na skorzystanie ze zwolnienia z opodatkowania dochodu ze sprzedaży.
Pana wątpliwości dotyczą możliwości zastosowania zwolnienia przedmiotowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z wydatkowaniem części środków pieniężnych uzyskanych z odpłatnego zbycia przedmiotowegolokalu mieszkalnego na zakup działki nr EE zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz jego remont.
Jak wskazał Pan w opisie sprawy, że w ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła sprzedaż ww. lokalu wydał Pan na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. zakup i remont domu.
Nieruchomość (działka nr EE) położona jest w …. Zakup nastąpił 8 sierpnia 2022 r. Przysługuje Panu prawo współwłasności. Nabycie ww. działki nastąpiło do wspólności majątkowej Pana i Pana żony. Zakupił Pan działkę już zabudowaną domem jednorodzinnym. Następnie wyremontował Pan dom w …. Posiada Pan faktury VAT wystawione na Pana nazwisko.
Z istoty rozwiązania zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawową okolicznością decydującą o możliwości skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości i określonych praw majątkowych nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym została ona dokonana, na wskazane w art. 21 ust. 25 ww. ustawy własne cele mieszkaniowe. Takimi celami mogą być m.in. nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem (art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) oraz budowa, rozbudowa, nadbudowa, przebudowa lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części (art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d) ww. ustawy).
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia „remont”.
Pojęcie remontu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), zgodnie z którym:
Ilekroć w ustawie jest mowa o remoncie - należy przez to rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Za „remont” uważa się w szczególności wykonanie robót budowlanych w istniejącym budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym wraz z wymianą dotychczas użytkowanych, zużytych składników wyposażenia technicznego budynku lub lokalu (np. dotychczasowej instalacji wodnej, kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania, ciepłej wody, gazu przewodowego lub tylko określonych elementów tych instalacji). W ramach wydatków remontowych mogą być ujęte wydatki na zakup m.in. materiałów budowlanych oraz koszt wykonania usługi remontowej.
Podkreślenia wymaga również kwestia, że w przypadku korzystania z ulg i zwolnień podatkowych wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, obowiązek udowodnienia, że określony wydatek został poniesiony przez podatnika przy spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów podatkowych spoczywa na podatniku, który wywodzi z tego określone skutki prawne. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje ściśle określonego sposobu dokumentowania wydatku poniesionego na cele określone w art. 21 ust. 25 ww. ustawy. Niemniej jednak należy wyjaśnić, że przedmiotowe zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy jest regulacją, która nie ma na celu zwalniać każdego wydatkowania środków. Samo poniesienie przez podatnika wydatku nie świadczy jeszcze o tym, że została spełniona przesłanka skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania.
W art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), ustanowiono, że:
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Niemniej w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skoro zamierza Pan skorzystać ze zwolnienia winien liczyć się z koniecznością wykazania faktu wydatkowania środków ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe. Organ podatkowy dla celów podatkowych weryfikując możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego uprawniony jest żądać od podatników udowodnienia poniesienia wydatków poprzez przedłożenie rzetelnych i wiarygodnych dowodów, z których w sposób niebudzący żadnych wątpliwości będzie wynikało kto, kiedy i jaki wydatek poniósł, tj. czy środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości faktycznie przeznaczone zostały przez podatnika na cele mieszkaniowe. Takimi dokumentami mogą być m.in. umowy, faktury VAT bądź też inne dokumenty, które ten fakt mogą potwierdzić. Takimi dokumentami mogą więc być również – umowa z wykonawcą na prace budowlane oraz potwierdzenie zapłaty za ich wykonanie – o ile z dokumentów tych jednoznacznie wynika kto, w jakim terminie, jakie wydatki i w jakiej kwocie poniósł. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają wymogu dokumentowania wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe wyłącznie fakturami VAT.
Ocena Pana sytuacji
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane przepisy, wskazać należy, że dokonane przez Pana odpłatne zbycie w 2022 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w części nabytego przez Pana w drodze spadku i działu spadku, dla której za datę nabycia, zgodnie z art. 10 ust. 5 i ust. 7 ustawy o podatku dochodowy od osób fizycznych, należy przyjąć dzień 21 lipca 1992 r. oraz dzień 29 grudnia 2003 r. – w odniesieniu do udziału nabytego przez Pana na podstawie umowy sprzedaży, nie stanowi dla Pana źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zostało dokonane po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.
Natomiast, dokonane przez Pana odpłatne zbycie w 2022 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w części nabytego przez Pana w drodze zniesienia współwłasności w 2021 r., stanowi dla Pana źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jego nabycie.
Podstawą obliczenia podatku jest dochód, stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia ww. udziału w lokalu mieszkalnym określonym zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych a kosztami uzyskania przychodu ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak obliczony dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem, w odniesieniu do udziału w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nabytego przez Pana w wyniku zniesienia współwłasności w części przekraczającej wartość Pana udziału w nieruchomości (kamienicy), kosztem uzyskania przychodu może być udokumentowana (faktyczna) kwota spłaty na rzecz innego współwłaściciela nieruchomości oraz opłaty notarialne jakie poniósł Pan w związku z ww. nabyciem, ponieważ mieszczą się one w kategorii kosztów nabycia, o których mowa w art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wydatkowanie przychodu uzyskanego z ww. odpłatnego zbycia w 2022 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w części nabytego w drodze zniesienia współwłasności w 2021 r., na zakup nieruchomości (działki nr EE) zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz jego remont, uprawnia Pana do korzystania ze zwolnienia od podatku dochodu z ww. odpłatnego zbycia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) i d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu ww. odpłatnego zbycia, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia. W sytuacji, gdy przychód z odpłatnego zbycia jest w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe, to wówczas uzyskany z tego tytułu dochód w całości korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu zdarzenia, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.
Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku.
Ponadto wskazuję, że wydając interpretacje indywidualne nie weryfikuję kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnegow …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
