Interpretacja indywidualna z dnia 6 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.6.2026.2.JZ
Najem lokalu mieszkalnego wraz z odbiorem odpadów komunalnych stanowi jedno świadczenie kompleksowe, zwolnione od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT. Natomiast dostawa wody, odbiór ścieków i ogrzewanie są odrębnymi świadczeniami, podlegającymi odrębnemu opodatkowaniu.
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:
prawidłowe w zakresie:
- uznania usługi najmu lokalu mieszkalnego i zapewnienia odbioru odpadów komunalnych za świadczenie kompleksowe zwolnione od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT,
oraz nieprawidłowe w zakresie:
- uznania usługi najmu lokalu mieszkalnego i zapewnienia dostaw wody, odbioru ścieków i ogrzewania za świadczenie kompleksowe zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
5 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 31 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy uznania za świadczenie kompleksowe usługi najmu wraz z zapewnieniem dostępu do mediów za zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy. Uzupełnił go Pan pismem z 5 lutego 2026 r. (wpływ 5 lutego 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, której przedmiotem jest wynajem lokali mieszkalnych. Wnioskodawca jest właścicielem lokali mieszkalnych położonych w budynkach wielorodzinnych objętych zarządem wspólnot mieszkaniowych.
Lokale mają charakter mieszkalny i są oraz będą wynajmowane wyłącznie na cele mieszkaniowe. Najemcy nie wykorzystują lokali do prowadzenia działalności gospodarczej ani do celów innych niż mieszkaniowe.
Wnioskodawca zawiera umowy najmu bezpośrednio z najemcami. Umowy te nie przewidują możliwości zawierania przez najemców indywidualnych umów z dostawcami mediów ani rezygnacji z korzystania z mediów niezbędnych do prawidłowego korzystania z lokalu mieszkalnego.
Umowy na dostawę mediów, w szczególności:
- dostawę wody i odprowadzanie ścieków,
- dostawę energii cieplnej (ogrzewanie),
- odbiór odpadów komunalnych,
zawierane są przez właściwe wspólnoty mieszkaniowe z dostawcami mediów. Wnioskodawca nie jest stroną tych umów i nie nabywa mediów we własnym imieniu jako podatnik VAT.
Wspólnoty mieszkaniowe nie wystawiają na rzecz Wnioskodawcy faktur VAT dokumentujących dostawę mediów. Wnioskodawca ponosi na rzecz wspólnot mieszkaniowych opłaty (zaliczki lub rozliczenia) ustalane na podstawie naliczeń za dany okres rozliczeniowych wg. wskazań podliczników przypisanych do poszczególnych lokali lub według zasad przyjętych przez daną wspólnotę mieszkaniową. W przypadku przekroczenia zużycia mediów ponad opłacone zaliczki w comiesięcznych czynszach do Wspólnoty Mieszkaniowej lub Spółdzielni, WM lub SM wystawia dodatkowe rozliczenie z informacją o nadpłacie lub niedopłacie. Taki dokument nie zawiera informacji o naliczonych stawkach podatkowych za dane media.
Rozliczenie kosztów mediów z najemcą następuje poprzez przeniesienie na najemcę kosztów faktycznie zużytych mediów, ustalonych na podstawie wskazań podliczników przypisanych do danego lokalu, za dany okres rozliczeniowy. Przeniesienie tych kosztów odbywa się poprzez wystawienie na rzecz najemcy faktury dokumentującej należność odpowiadającą rzeczywistemu zużyciu mediów w danym okresie, bez doliczania jakiejkolwiek marży lub dodatkowego wynagrodzenia. Kwoty te pozostają związane z korzystaniem z lokalu mieszkalnego i są rozliczane w związku z umową najmu.
Wnioskodawca nie dokonuje refakturowania mediów, nie odsprzedaje mediów jako odrębnych świadczeń oraz nie działa jako pośrednik w obrocie mediami. Dostarczenie mediów jest nierozerwalnie związane z możliwością korzystania z lokalu mieszkalnego i stanowi warunek realizacji usługi najmu.
Wystawiając faktury dokumentujące należności od najemców, Wnioskodawca zamierza ujmować należność z tytułu najmu lokalu mieszkalnego wraz z kosztami mediów jako jedno świadczenie. Faktury będą wystawiane z zastosowaniem zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o podatku od towarów i usług.
Wnioskodawca planuje stosować opisany sposób rozliczeń w przyszłości w sposób stały i powtarzalny.
Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego
Ad 1. - Status podatnika
Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT).
Ad 2. - Status wobec wspólnoty / spółdzielni
Jako właściciel lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność od gruntu:
- w przypadku lokali położonych w budynkach objętych wspólnotą mieszkaniową - Wnioskodawca jest członkiem właściwej wspólnoty mieszkaniowej,
- natomiast w przypadku lokali położonych w budynkach zarządzanych przez spółdzielnię mieszkaniową Wnioskodawca nie jest członkiem spółdzielni mieszkaniowej, a jedynie właścicielem lokalu, na rzecz którego spółdzielnia wykonuje czynności zarządcze.
Ad 3. - Charakter umów najmu
Zawierane umowy najmu mają charakter długoterminowy, najczęściej na okres 12 miesięcy. Żaden z wynajmowanych lokali nie był i nie jest wynajmowany w ramach tzw. najmu krótkoterminowego.
Ad 4. - Sposób rozliczania mediów
W umowach najmu zawarty jest zapis, zgodnie z którym koszty mediów są rozliczane według rzeczywistego zużycia ustalonego na podstawie wskazań podliczników przypisanych do danego lokalu.
Wspólnoty mieszkaniowe lub spółdzielnie mieszkaniowe rozliczają zużycie mediów z właścicielami lokali:
- najczęściej w okresach kwartalnych lub półrocznych,
- natomiast koszty ogrzewania rozliczane są raz w roku.
Jako właściciel lokali Wnioskodawca uiszcza na rzecz wspólnoty lub spółdzielni należności w postaci zaliczek co miesiąc, a następnie przenosi na najemców koszty faktycznie zużytych mediów, w wysokości odpowiadającej rzeczywistemu zużyciu przypisanemu do danego lokalu. Przeniesienie kosztów następuje bez doliczania marży ani dodatkowego wynagrodzenia.
Ad 5. - Wpływ na koszty mediów
Najemcy - podobnie jak Wnioskodawca jako właściciel lokali - nie mają wpływu na koszty jednostkowe mediów. Umowy z dostawcami mediów zawierane są przez wspólnotę mieszkaniową lub spółdzielnię mieszkaniową.
Jedyny wpływ najemców na wysokość ponoszonych kosztów całkowitych polega na ograniczeniu faktycznego zużycia mediów, co skutkuje odpowiednio niższą kwotą rozliczenia (mniejsze zużycie wody lub niższa temperatura w mieszkaniu - niższe rachunki).
Ad 6. - Podstawa ustalania zużycia
Rozliczenie kosztów mediów następuje wyłącznie na podstawie wskazań podliczników:
- ogrzewanie - według wskazań ciepłomierzy,
- woda zimna i ciepła - według wskazań wodomierzy.
Dodatkowo koszty gospodarowania odpadami komunalnymi obliczane są na podstawie wskazań wodomierzy, zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej gminie.
Ad 7. - Odbiór odpadów komunalnych
Odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych realizowane są przez gminę w ramach zadania własnego, wynikającego z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733).
W budynkach wielorodzinnych, zgodnie z uchwałą (...), wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest na podstawie średniego zużycia wody w danej nieruchomości. Opłata ta ma charakter publicznoprawny i nie stanowi usługi świadczonej przez Wnioskodawcę na rzecz najemców.
Ad 8. - PKWiU
Dla świadczonych usług właściwą klasyfikacją statystyczną jest:
- PKWiU 68.20.11.0 - „Wynajem i usługi zarządzania nieruchomościami mieszkalnymi własnymi lub dzierżawionymi”.
Powyższe informacje przedstawiają pełny i zgodny z rzeczywistością opis stanu faktycznego oraz planowanego sposobu rozliczeń. Wnioskodawca podkreśla, że rozliczanie kosztów mediów ma charakter wyłącznie techniczny i rozliczeniowy oraz pozostaje nierozerwalnie związane z usługą najmu lokali mieszkalnych. Wnioskodawca zarówno jako właściciel jak i Jego najemcy nie mają wpływu na wybór dostawców mediów na terenie Miasta (...). Jedynym dostawcą wody i odbioru ścieków dla całych budynków wielorodzinnych jest (...), a dostawcą energii cieplnej jest (...). Dostawcy ci wystawiają fakturę na cały budynek a następnie zarządcy (wspólnoty i spółdzielnie) rozliczają zużycie mediów na poszczególne mieszkania w budynkach. Wystawiane naliczenia na poszczególne mieszkania nie zawierają stawek podatkowych, a jedynie kwotę do dopłaty dla właściciela mieszkania.
Pytania
1.Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym do całości należności pobieranej od najemców z tytułu najmu lokalu mieszkalnego wraz z kosztami mediów Wnioskodawca ma prawo zastosować zwolnienie z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT?
2.Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym usługa najmu lokalu mieszkalnego wraz z zapewnieniem dostępu do mediów (woda, ścieki, ogrzewanie, odbiór odpadów komunalnych) stanowi jedno świadczenie kompleksowe w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług?
Pana stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym usługa najmu lokali mieszkalnych na cele mieszkaniowe, obejmująca również rozliczenie kosztów faktycznie zużytych mediów, stanowi jedno świadczenie kompleksowe korzystające ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Świadczeniem głównym realizowanym przez Wnioskodawcę jest najem lokali mieszkalnych na cele mieszkaniowe. Zapewnienie dostępu do mediów takich jak woda, odprowadzanie ścieków, ogrzewanie oraz odbiór odpadów komunalnych nie stanowi dla najemców celu samego w sobie, lecz jest nierozerwalnie związane z możliwością korzystania z lokali zgodnie z ich przeznaczeniem.
Najemcy nie mają możliwości zawierania indywidualnych umów z dostawcami mediów ani rezygnacji z ich zużywania.
Wnioskodawca nie nabywa mediów we własnym imieniu jako podatnik VAT i nie posiada faktur VAT dokumentujących ich dostawę. Umowy z dostawcami mediów zawierane są przez wspólnotę mieszkaniową, a Wnioskodawca nie uczestniczy w obrocie mediami jako ich dostawca ani pośrednik. W konsekwencji po stronie Wnioskodawcy nie występuje sytuacja, o której mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, gdyż nie działa on we własnym imieniu przy świadczeniu usług dostawy mediów na rzecz najemców.
Rozliczenie kosztów mediów z najemcami ma charakter wyłącznie rozliczeniowy i polega na przeniesieniu na najemców kosztów faktycznie zużytych mediów, ustalonych na podstawie danych dotyczących rzeczywistego zużycia przypisanego do danego lokalu, bez doliczania jakiejkolwiek marży lub dodatkowego wynagrodzenia. Czynność ta nie stanowi samodzielnej usługi dostawy mediów, lecz element rozliczenia świadczenia głównego, jakim jest najem lokalu mieszkalnego.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności wyrokiem z 16 kwietnia 2015 r. w sprawie C-42/14, dla celów podatku od towarów i usług należy każdorazowo badać, czy z ekonomicznego punktu widzenia dane czynności nie tworzą jednego nierozerwalnego świadczenia, którego podział miałby charakter sztuczny. W ocenie Wnioskodawcy, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym wyodrębnienie rozliczenia mediów jako odrębnych świadczeń prowadziłoby do takiego sztucznego podziału, nieodpowiadającego rzeczywistemu charakterowi transakcji.
Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, że odmienne wnioski prezentowane w orzecznictwie, w tym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2015 r., sygn. I FSK 944/15, zapadły na tle odmiennych stanów faktycznych, w których podatnik nabywał media we własnym imieniu, posiadał faktury VAT oraz dokonywał ich refakturowania na rzecz najemców. Okoliczności te nie występują w przedstawionym zdarzeniu przyszłym.
Mając powyższe na uwadze, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że całość należności pobieranej od najemców z tytułu najmu lokali mieszkalnych, obejmująca również rozliczenie kosztów faktycznie zużytych mediów, korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W świetle art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.
Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie.
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Przepis ten jest źródłem praw i obowiązków podatników w odniesieniu do świadczeń określanych mianem „odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż (z marżą czy bez) powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe.
Powyższy przepis jest odpowiednikiem art. 28 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, który stanowi, że:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Oznacza to, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabywa ją we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej. Jest on traktowany najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę, nie jest świadczeniem usługi w tym samym zakresie.
Dotyczy to sytuacji, w której podatnik kupuje usługę, a następnie odsprzedaje ją w takiej samej formie swojemu kontrahentowi. Przeniesienie kosztów nabycia usługi, o którym mowa wyżej, dotyczy wyłącznie usługi, jaką nabywca nabył w celu odsprzedaży w postaci takiego samego świadczenia, co nie jest tożsame z sytuacją odsprzedaży tej usługi będącej elementem pomocniczym świadczenia głównego, bez którego świadczenie pomocnicze nie ma racji bytu. Zatem konsekwencją uznania podatnika biorącego udział w odsprzedaży usługi za świadczącego, jest wystawienie przez niego faktury dokumentującej wyświadczenie tej usługi.
Podkreślenia wymaga, że aby dana czynność - stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w rozumieniu ustawy - podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika.
Według art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na mocy art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W świetle art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Przepis art. 29a ust. 6 ustawy precyzuje dodatkowe elementy, jakie obejmuje podstawa opodatkowania i zgodnie z nim:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W myśl art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
W celu ustalenia, czy świadczenia stanowią kilka niezależnych świadczeń, czy jedno świadczenie, należy poszukiwać elementów charakterystycznych dla danej transakcji. Odwołując się dalej do dotychczasowego orzecznictwa, należy wziąć pod uwagę okoliczności, które umożliwiają rozróżnienie dwóch głównych sytuacji.
W tym miejscu zauważyć należy, że kwestię zawierania umów reguluje ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.)
Zasada swobody umów zapisana jest w art. 3531 Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym:
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Strony mogą dowolnie ustalać stosunki cywilnoprawne, jednakże postanowienia umów nie mogą pozostawać w sprzeczności z innymi przepisami prawa, do stosowania których strony są zobowiązane.
Na podstawie art. 659 § 1 Kodeks cywilny:
Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
Umowa najmu jest umową cywilnoprawną nakładającą na strony - zarówno wynajmującego, jak i najemcę - określone przepisami obowiązki.
Najem jest więc umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu. Z powyższego wynika, że umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej rzeczy i stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie lokalu przez jego najemcę.
Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, usługa najmu wypełnia definicję świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i jako czynność odpłatna, świadczona za wynagrodzeniem, wypełnia dyspozycję art. 5 ust. 1 ustawy, tj. jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą, której przedmiotem jest wynajem lokali mieszkalnych. Jest Pan zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Dla świadczonych usług właściwą klasyfikacją statystyczną jest PKWiU 68.20.11.0 - „Wynajem i usługi zarządzania nieruchomościami mieszkalnymi własnymi lub dzierżawionymi”.
Jest Pan właścicielem lokali mieszkalnych położonych w budynkach wielorodzinnych objętych zarządem wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni mieszkaniowych.
Lokale mają charakter mieszkalny i są oraz będą wynajmowane wyłącznie na cele mieszkaniowe. Najemcy nie wykorzystują lokali do prowadzenia działalności gospodarczej ani do celów innych niż mieszkaniowe. Zawierane umowy najmu mają charakter długoterminowy, najczęściej na okres 12 miesięcy. Żaden z wynajmowanych lokali nie był i nie jest wynajmowany w ramach tzw. najmu krótkoterminowego.
Zawiera Pan umowy najmu bezpośrednio z najemcami. Umowy te nie przewidują możliwości zawierania przez najemców indywidualnych umów z dostawcami mediów ani rezygnacji z korzystania z mediów niezbędnych do prawidłowego korzystania z lokalu mieszkalnego.
Umowy na dostawę mediów, w szczególności:
- dostawę wody i odprowadzanie ścieków,
- dostawę energii cieplnej (ogrzewanie),
- odbiór odpadów komunalnych,
zawierane są przez właściwe wspólnoty mieszkaniowe z dostawcami mediów. Nie jest Pan stroną tych umów i nie nabywa mediów we własnym imieniu jako podatnik VAT.
W umowach najmu zawarty jest zapis, zgodnie z którym koszty mediów są rozliczane według rzeczywistego zużycia ustalonego na podstawie wskazań podliczników przypisanych do danego lokalu.
Wspólnoty mieszkaniowe lub spółdzielnie mieszkaniowe rozliczają zużycie mediów z właścicielami lokali:
- najczęściej w okresach kwartalnych lub półrocznych,
- natomiast koszty ogrzewania rozliczane są raz w roku.
Jako właściciel lokali uiszcza Pan na rzecz wspólnoty lub spółdzielni należności w postaci zaliczek co miesiąc, a następnie przenosi na najemców koszty faktycznie zużytych mediów, w wysokości odpowiadającej rzeczywistemu zużyciu przypisanemu do danego lokalu. Przeniesienie kosztów następuje bez doliczania marży ani dodatkowego wynagrodzenia.
Jedyny wpływ najemców na wysokość ponoszonych kosztów całkowitych polega na ograniczeniu faktycznego zużycia mediów, co skutkuje odpowiednio niższą kwotą rozliczenia (mniejsze zużycie wody lub niższa temperatura w mieszkaniu - niższe rachunki).
Rozliczenie kosztów mediów następuje wyłącznie na podstawie wskazań podliczników:
- ogrzewanie - według wskazań ciepłomierzy,
- woda zimna i ciepła - według wskazań wodomierzy.
Dodatkowo koszty gospodarowania odpadami komunalnymi obliczane są na podstawie wskazań wodomierzy, zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej gminie.
Odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych realizowane są przez gminę w ramach zadania własnego, wynikającego z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W budynkach wielorodzinnych, zgodnie z uchwałą Rady Miasta wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest na podstawie średniego zużycia wody w danej nieruchomości. Opłata ta ma charakter publicznoprawny i nie stanowi usługi świadczonej przez Wnioskodawcę na rzecz najemców.
Pana wątpliwości dotyczą kwestii zwolnienia od podatku VAT - na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy - świadczonej usługi najmu wraz z zapewnieniem dostępu do mediów (pytanie oznaczone we wniosku nr 1), jednak w celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie, zasadnym będzie w pierwszej kolejności rozstrzygniecie kwestii kompleksowości świadczeń (pytanie oznaczone we wniosku nr 2).
Należy wyjaśnić, że na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług opodatkowaniu (lub zwolnieniu od podatku) podlega dokonana czynność - dostawa towarów lub świadczenie usług, a nie kwota płatności otrzymywana w zamian za te świadczenia.
Każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług, powinno być traktowane jako odrębne i niezależne. Jeżeli jednak w skład tego świadczenia złożonego wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu świadczenia kompleksowego.
Nie ma znaczenia subiektywny punkt widzenia dostawcy lub odbiorcy świadczenia. Istnienie jednego świadczenia złożonego nie wyklucza zastosowania do poszczególnych jego elementów odrębnych cen. Jeżeli dwa lub więcej niż dwa świadczenia (czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie do celów stosowania przepisów ustawy.
Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował TSUE w wydanych orzeczeniach na podstawie pierwotnie obowiązującej Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) oraz obecnie obowiązującej Dyrektywy 2006/112/WE Rady. Zasadniczo, zgodnie z wyrokiem TSUE z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96, każde świadczenie usług musi być uznawane za odrębne i niezależne, przy czym nie należy dokonywać sztucznego podziału świadczeń, które z ekonomicznego punktu widzenia obejmują jedną usługę. W sprawach wątpliwych należy więc brać pod uwagę okoliczności dokonywania transakcji, które - jak wynika z wyroku TSUE z 2 maja 1996 r. w sprawie C-231/94 - mają na celu określenie, czy wykonywane czynności są ze sobą na tyle ściśle związane, że można je uznać za jedno świadczenie, którego podział miałby charakter sztuczny.
W tym miejscu należy wskazać, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 16 kwietnia 2015 r. w sprawie C-42/14 (Wojskowa Agencja Mieszkaniowa), kierując się ogólną zasadą, zgodnie z którą każde świadczenie należy traktować jako odrębne, rozstrzygnął, że najem nieruchomości i związane z nim: dostawa wody, energii elektrycznej, energii cieplnej oraz wywóz nieczystości, co do zasady należy uważać za odrębne i niezależne świadczenia, które powinno się oceniać oddzielnie z punktu widzenia podatku od wartości dodanej, chyba, że elementy transakcji, które obejmują również ekonomiczne przesłanki zawarcia umowy, są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie tylko jedno niepodzielne świadczenie ekonomiczne, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny. Zatem usługi należy uznać za odrębne, gdy najemca ma możliwość wyboru ilości ich zużycia, a tym samym kryterium zużycia będzie jednym z czynników decydujących o odrębności świadczeń.
W związku z tym, co do zasady, towarzyszące najmowi nieruchomości usługi, np. dostarczania wody, energii cieplnej, odprowadzanie ścieków, powinny być uważane za odrębne świadczenia, jeżeli najemca ma możliwość wyboru sposobu korzystania z nich (tj. danych towarów i usług) poprzez decydowanie o wielkości ich zużycia. Sytuacja taka występuje w szczególności w przypadku odrębnego rozliczania zużycia tych mediów w oparciu o wskazania liczników lub podliczników. Taką samą zasadę należy również przyjąć w przypadku, gdy umowa przewiduje odrębne rozliczanie mediów, a wysokość opłaty z tego tytułu ustalana jest w umowie na podstawie kryteriów innych niż opomiarowanie według liczników, uwzględniających zużycie tych mediów przez najemcę. Takimi innymi kryteriami mogą być przykładowo liczba osób korzystających z nieruchomości, czy też powierzchnia nieruchomości. Ponadto, jeżeli przesłanki ekonomiczne zawarcia umowy będą wskazywały, że faktyczne wydzielenie i oddzielne rozliczenie mediów obiektywnie odzwierciedla zużycie mediów, to świadczenia te powinny być traktowane odrębnie (przykładowo, rozdzielenie kosztów mediów na poszczególnych najemców na podstawie wskazań jednego licznika według przyjętych w umowie obiektywnych kryteriów podziału).
Natomiast w przypadku, gdy wyodrębnienie wskazanych powyżej mediów miałoby charakter sztuczny, świadczenia takie należy traktować jako jedną usługę najmu. Sytuacja taka będzie miała miejsce przykładowo w przypadku wynajmu lokali biurowych pod klucz gotowych do użytku wraz z dostawą mediów lub w przypadku krótkotrwałego najmu nieruchomości w celach wakacyjnych lub zawodowych, jeżeli świadczenia takie są wykonywane na rzecz najemcy bez możliwości oddzielenia mediów. W takiej bowiem sytuacji, na płaszczyźnie ekonomicznej świadczenia te stanowią jedną całość. Wówczas też pobierana jest stała kwota wynagrodzenia za najem, bez względu na ilość zużycia mediów (innymi słowy bez uwzględnienia kryterium zużycia mediów). Okoliczności te wskazują, że celem zawarcia takiej umowy było wynajęcie lokalu gotowego do użytku wraz z odpowiednimi mediami.
Ponadto, również w wyroku NSA z 7 października 2015 r., o sygn. akt I FSK 906/15 Sąd wskazał, że w przypadku mediów w postaci zużycia wody, energii elektrycznej i cieplnej, odprowadzania ścieków, co do zasady powinny być uważane za odrębne świadczenia od usługi najmu, jeżeli najemca ma możliwość wyboru sposobu korzystania z danych towarów i usług poprzez decydowanie o wielkości zużycia. Taka sytuacja wystąpi wówczas, gdy zostały przyjęte kryteria umożliwiające określenie faktycznego zużycia mediów. W szczególności, taka sytuacja występuje w przypadku rozliczania zużycia tych mediów w oparciu o wskazania liczników. Możliwe jest jednak przyjęcie przez strony umowy innego sposobu ustalenia faktycznego zużycia mediów, np. w oparciu o liczbę osób korzystających z wynajmowanych pomieszczeń.
Zatem, przy podatkowej kwalifikacji świadczeń polegających na dostawie towarów i świadczeniu usług związanych z usługą najmu nieruchomości, w każdym przypadku należy uwzględniać rzeczywisty przebieg transakcji. Świadczenie złożone będzie mieć miejsce wówczas, gdy relacja poszczególnych czynności (świadczeń) wykonywanych na rzecz jednego nabywcy będzie miała charakter świadczenia podstawowego i świadczenia pomocniczego (lub świadczeń pomocniczych), a zatem takich, które umożliwiają skorzystanie (względnie lepsze skorzystanie) ze świadczenia podstawowego lub są niezbędne dla możliwości skorzystania ze świadczenia podstawowego. Jeżeli jednak świadczenia te można, bez popadania w sztuczność, rozdzielić, tak że nie zmieni to ich charakteru ani wartości z punktu widzenia nabywcy - wówczas świadczenia takie powinny być traktowane jako dwa niezależnie opodatkowane świadczenia.
Jak wynika z opisu sprawy, w związku ze świadczoną przez Pana usługą najmu, obciąża Pan najemców kosztami: dostawy wody i odbioru ścieków, dostawy energii cieplnej, odbioru odpadów komunalnych.
W odniesieniu do ww. mediów pobierane są miesięczne zaliczki. Przy czym, wspólnoty mieszkaniowe lub spółdzielnie mieszkaniowe rozliczają zużycie mediów z właścicielami lokali najczęściej w okresach kwartalnych lub półrocznych, natomiast koszty ogrzewania rozliczane są raz w roku. Jako właściciel lokali uiszcza Pan na rzecz wspólnoty lub spółdzielni należności w postaci zaliczek co miesiąc, a następnie przenosi Pan na najemców koszty faktycznie zużytych mediów, w wysokości odpowiadającej rzeczywistemu zużyciu przypisanemu do danego lokalu. Przeniesienie kosztów następuje bez doliczania marży ani dodatkowego wynagrodzenia.
Rozliczenie kosztów mediów następuje wyłącznie na podstawie wskazań podliczników:
- ogrzewanie - według wskazań ciepłomierzy,
- woda zimna i ciepła - według wskazań wodomierzy.
Dodatkowo koszty gospodarowania odpadami komunalnymi obliczane są na podstawie wskazań wodomierzy, zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej gminie.
Umowy z dostawcami mediów zawierane są przez wspólnotę mieszkaniową lub spółdzielnię mieszkaniową. Jedyny wpływ najemców na wysokość ponoszonych kosztów całkowitych polega na ograniczeniu faktycznego zużycia mediów, co skutkuje odpowiednio niższą kwotą rozliczenia.
Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz orzecznictwo TSUE należy wskazać, że najem lokalu i związane z nim: dostawa wody, odprowadzanie ścieków i dostawa energii cieplnej, nie stanowią jednego świadczenia złożonego, lecz odrębne i niezależne świadczenia od usługi najmu, tj. usługę najmu oraz czynności dostarczania ww. mediów do lokalu.
Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów i orzecznictwa sądów, w przypadku, gdy faktyczne wydzielenie i oddzielne rozliczenie mediów obiektywnie odzwierciedla ich zużycie, to świadczenia te powinny być traktowane jako odrębne i niezależne od usługi najmu.
W świetle powyższego brak jest podstaw, aby uznać, że dostawa wody, odprowadzanie ścieków i dostawa energii cieplnej jest nierozerwalnie związana z najmem lokalu, a ich rozdzielenie miałoby charakter sztuczny. Nie tworzą one bowiem obiektywnie tylko jednego niepodzielnego świadczenia, tj. nie stanowią kompleksowej usługi najmu ww. lokalu.
Natomiast co do kwestii opłaty z tytułu wywozu odpadów komunalnych należy wskazać, że opłaty te stanowią element kalkulacyjny usługi najmu. Opłaty z ww. tytułu należy rozpatrywać odrębnie od innych opłat za media z uwagi na to, że mają one inny charakter niż opłaty np. z tytułu dostawy wody lub odprowadzania ścieków.
W tej kwestii TSUE w wyroku nr C-42/14 (pkt 45) wskazał, że czynności wywozu nieczystości, podobnie jak w przypadku sprzątania części wspólnych, powinny być traktowane jako odrębne od usługi najmu, jeżeli najemca ma możliwość dokonania wyboru świadczeniodawcy tych usług, gdyż: „nawet jeśli ze względu na dogodność nie dokonuje tego wyboru lub nie korzysta z tego uprawnienia, lecz otrzymuje świadczenie od podmiotu wyznaczonego przez wynajmującego, na podstawie umowy zawartej między tymi dwoma ostatnimi podmiotami, okoliczność ta stanowi wskazówkę przemawiającą za istnieniem świadczenia odrębnego od najmu”.
W analizowanym przypadku najemca nie ma możliwości dokonania wyboru świadczeniodawcy tych usług.
Na podstawie art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733):
Gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
Zgodnie z art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
Rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
W myśl art. 6h pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale.
W świetle art. 6l ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
Rada gminy określi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym wskazanie czy opłatę uiszcza się z dołu czy z góry.
W oparciu o art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
Deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
Stosownie do art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Według art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
W oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
Ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że obowiązek uiszczania opłat za wywóz odpadów komunalnych ciąży na właścicielu nieruchomości lub innych podmiotach władających nieruchomością.
W świetle przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zarówno wynajmujący, jak i najemca nie mają możliwości dokonania wyboru świadczeniodawcy tych usług. Zobowiązanie do uiszczenia opłat z tytułu odbioru odpadów komunalnych ciąży na właścicielu nieruchomości i nie może być w drodze umowy przeniesione na najemcę ze skutkiem zwalniającym wynajmującego z obowiązku jej zapłaty. Zapłata ta stanowi zatem nieodłączny element usługi najmu i powinna być traktowana jako jedna usługa z najmem, o ile wynajmujący decyduje się na „przeniesienie” jej kosztu na najemcę.
Podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty za odbiór odpadów komunalnych jest właściciel nieruchomości - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Skoro „przerzuca” Pan koszt opłaty za wywóz odpadów komunalnych na najemcę, to koszt ten (opłata) stanowi nieodłączny element świadczenia wykonywanego przez Pana na rzecz najemcy (element cenotwórczy). Tak więc opłata za wywóz śmieci powinna być traktowana jako jedna usługa ze świadczeniem głównym - usługą najmu.
Podsumowując, stwierdzam, że świadczony przez Pana najem wraz z opłatami z tytułu odbioru odpadów komunalnych powinien być potraktowany jako jedno świadczenie - kompleksowa usługa najmu. Natomiast dostawę wody, odbiór ścieków i dostawę energii cieplnej należy uznać za odrębne i niezależne świadczenia od usługi najmu.
Zatem, Pana stanowisko w kwestii dotyczącej pytania oznaczonego we wniosku nr 2 uznałem za prawidłowe w części dotyczącej uznania usługi najmu wraz z opłatami za odbiór odpadów komunalnych za jedno świadczenie kompleksowe oraz za nieprawidłowe w części dotyczącej uznania usługi najmu wraz z opłatami za dostawę wody, odbiór ścieków i dostawę energii cieplnej za jedno świadczenie kompleksowe.
Pana wątpliwości dotyczą również kwestii zwolnienia od podatku VAT - na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy - należności za świadczoną usługę najmu wraz z kosztami mediów (pytanie oznaczone we wniosku nr 1).
Jak zostało wskazane powyżej, usługa najmu świadczona przez Pana podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Jednak, czynność która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT może być opodatkowana lub zwolniona od tego podatku.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone między innymi w art. 43 ustawy.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe lub na rzecz społecznych agencji najmu, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz.U. z 2024 r. poz. 1440 i 1635).
Z ww. przepisu ustawy wynika, że zwolnieniu od podatku podlega świadczona na własny rachunek usługa wynajmu lub dzierżawy nieruchomości o charakterze mieszkalnym co istotne, na cele mieszkaniowe. Zatem przesłanki do zastosowania zwolnienia są następujące:
- świadczenie usługi na własny rachunek,
- charakter mieszkalny nieruchomości,
- mieszkaniowy cel najmu lub dzierżawy.
Zaistnienie wszystkich powyższych przesłanek skutkuje zastosowaniem zwolnienia od podatku, natomiast brak któregokolwiek z powyższych elementów nie pozwala na zastosowanie zwolnienia.
Należy zwrócić uwagę, że zwolnienie od podatku przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy dla wynajmu nieruchomości o charakterze mieszkalnym, stanowi wyjątek od ogólnej zasady opodatkowania sprzedaży. W związku z tym powinno być interpretowane ściśle, przede wszystkim zgodnie z literalnym brzmieniem wprowadzających je przepisów. W żadnym razie nie powinny one być interpretowane w sposób prowadzący do rozszerzenia zakresu zastosowania zwolnienia.
Przepis art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy wskazuje, że zwolnieniu od podatku od towarów i usług podlega wyłącznie świadczenie usług w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości, po pierwsze o charakterze mieszkalnym, po drugie - na cele mieszkaniowe.
Zastosowanie zwolnienia jest więc uzależnione od spełnienia przesłanek dotyczących charakteru wynajmowanego lokalu (lokal mieszkalny) oraz dotyczących przeznaczenia wynajmowanego lokalu (cel mieszkaniowy). W związku z tym zwolnieniu nie podlega wynajem nieruchomości o charakterze mieszkalnym na cel inny niż mieszkaniowy. Wskazany przepis nie uzależnia zastosowania zwolnienia od rodzaju czy formy prawnej podmiotu świadczącego usługę, jak i od podmiotu nabywającego tę usługę. Nie odnosi się również do czasu wynajmowania nieruchomości oraz klasyfikacji statystycznych.
Analizując kwestie zwolnienia od podatku usług najmu lokali mieszkalnych należy zwrócić szczególną uwagę na cel świadczonych usług. Realizacja celu wynajmu następuje poprzez wykorzystanie nieruchomości przez najemcę. Tym samym, zasadniczą kwestią dla opodatkowania, czy zwolnienia od podatku świadczonej usługi pozostaje cel realizowany przez osobę bezpośrednio uczestniczącą w świadczeniu usługi.
Oznacza to, że z punktu widzenia zastosowania tego zwolnienia istotny jest sposób wykorzystywania nieruchomości przez najemcę (usługobiorcę), a zatem to najemca w wynajmowanym lokalu powinien realizować własne cele mieszkaniowe. Jedynie bowiem w takim przypadku uprawnione będzie stwierdzenie, że wynajmujący (usługobiorca) wynajął nieruchomość „wyłącznie na cele mieszkaniowe”. Ustawodawca nie zwolnił z opodatkowania wynajmu lub dzierżawy nieruchomości „na cele działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie nieruchomości wyłącznie na cele mieszkaniowe” (wyrok NSA z 8 maja 2018 r. sygn. akt I FSK 1182/16).
Z informacji zawartych w opisie sprawy wynika, że zawiera Pan umowy bezpośrednio z najemcami. Lokale mają charakter mieszkalny i są oraz będą wynajmowane wyłącznie na cele mieszkaniowe. Najemcy nie wykorzystują lokali do prowadzenia działalności gospodarczej ani do celów innych niż mieszkaniowe. Zawierane umowy najmu mają charakter długoterminowy, najczęściej na okres 12 miesięcy. Żaden z wynajmowanych lokali nie był i nie jest wynajmowany w ramach tzw. najmu krótkoterminowego.
Zatem w analizowanej sprawie, należy wskazać, że świadczona przez Pana usługa najmu lokalu mieszkalnego wyłącznie na cele mieszkaniowe, korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy, ponieważ są spełnione wyżej opisane przesłanki do zastosowania zwolnienia. Świadczy Pan bowiem usługę bezpośrednio na rzecz najemcy w celu zaspokajania wyłącznie potrzeb mieszkaniowych najemcy.
Odnosząc się zatem do Pana wątpliwości, co do całości należności pobieranej od najemców, należy wskazać, że opłata za odbiór odpadów komunalnych powinna być traktowana jako jedna usługa ze świadczeniem głównym - usługą najmu lokalu o charakterze mieszkalnym na cele mieszkaniowe i opodatkowana na zasadach właściwych dla usługi najmu, tj. będzie ona zwolniona od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy.
Natomiast w odniesieniu do pobierania opłat za media, tj. dostarczanie wody, odbiór ścieków i dostarczanie energii cieplnej, warunki do zastosowania powyższego zwolnienia nie są spełnione. Jak już wykazano, usługa najmu wraz z dostawą ww. mediów nie będzie świadczeniem kompleksowym, co za tym idzie, nie będzie Pan mógł skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy. Wobec powyższego ww. opłaty pobierane od najemcy powinny być traktowane jako odrębna usługa od świadczenia głównego - usługi najmu - i opodatkowane według zasad właściwych dla usługi dostarczanych mediów.
W opisie sprawy wskazał Pan, że jako właściciel lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność od gruntu w przypadku lokali położonych w budynkach objętych wspólnotą mieszkaniową - jest Pan członkiem właściwej wspólnoty mieszkaniowej, natomiast w przypadku lokali położonych w budynkach zarządzanych przez spółdzielnię mieszkaniową nie jest Pan członkiem spółdzielni mieszkaniowej, a jedynie właścicielem lokalu, na rzecz którego spółdzielnia wykonuje czynności zarządcze.
Należy zauważyć, że w świetle art. 82 ust. 3 ustawy:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić inne niż określone w art. 43-81 zwolnienia od podatku, a także określić szczegółowe warunki stosowania tych zwolnień (…).
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 832), zwanego dalej „Rozporządzeniem”:
Zwalnia się od podatku czynności wykonywane przez wspólnotę mieszkaniową lub właścicieli lokali mieszkalnych tworzących w określonej nieruchomości wspólnotę mieszkaniową, na rzecz osób używających na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności lokale należące do właścicieli tworzących tę wspólnotę mieszkaniową, za które pobierane są opłaty niezależne od właściciela w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 725) lub opłaty pośrednie w rozumieniu ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1270), jeżeli lokale te są wykorzystywane wyłącznie na cele mieszkaniowe.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 8 oraz 8a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725):
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) lokatorze - należy przez to rozumieć najemcę lokalu lub osobę używającą lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności;
2) właścicielu - należy przez to rozumieć wynajmującego lub inną osobę, z którą wiąże lokatora stosunek prawny uprawniający go do używania lokalu
8) opłatach niezależnych od właściciela - należy przez to rozumieć opłaty za dostawy do lokalu energii, gazu, wody oraz odbiór ścieków, odpadów i nieczystości ciekłych;
8a) kosztach utrzymania lokalu - należy przez to rozumieć koszty, ustalane proporcjonalnie do powierzchni użytkowej lokalu w stosunku do powierzchni użytkowej wszystkich lokali w danym budynku, obciążające właściciela, obejmujące opłatę za użytkowanie wieczyste gruntu, podatek od nieruchomości oraz koszty:
a) konserwacji, utrzymania należytego stanu technicznego nieruchomości oraz przeprowadzonych remontów,
b) zarządzania nieruchomością,
c) utrzymania pomieszczeń wspólnego użytkowania, windy, anteny zbiorczej, domofonu oraz zieleni,
d) ubezpieczenia nieruchomości,
e) inne, o ile wynikają z umowy.
Natomiast, według art. 1a ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1270):
Ilekroć w ustawie jest mowa o opłatach pośrednich - należy przez to rozumieć opłaty za energię cieplną, elektryczną, gaz, wodę oraz za odbiór nieczystości stałych i płynnych.
W konsekwencji, zgodnie z Rozporządzeniem, w celu zastosowania zwolnienia określonego w § 3 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia, konieczne jest łączne spełnienie poniższych warunków:
1) czynności są wykonywane przez wspólnotę mieszkaniową lub właścicieli lokali mieszkalnych tworzących w określonej nieruchomości wspólnotę mieszkaniową;
2) czynności są wykonywane na rzecz osób używających lokale na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności;
3) lokale te należą do właściciela tworzącego wspólnotę mieszkaniową;
4) za czynności pobierane są opłaty niezależne od właściciela;
5) lokale są wykorzystywane wyłącznie na cele mieszkaniowe.
Zatem, w analizowanej sprawie warunki do zastosowania powyższego zwolnienia są spełnione w odniesieniu do pobierania opłat za media, tj. za dostarczenie wody, odbiór ścieków i ogrzewanie dla posiadanych przez Pana lokali położonych w budynkach objętych wspólnotą mieszkaniową. Jak Pan wskazał, część lokali mieszkalnych położona jest w budynkach wielorodzinnych objętych zarządem wspólnot mieszkaniowych. Jako właściciel jest pan członkiem właściwych wspólnot mieszkaniowych.Zawiera Pan umowy najmu bezpośrednio z najemcami. Zawierane umowy najmu mają charakter długoterminowy. Lokale mają charakter mieszkalny i są oraz będą wynajmowane wyłącznie na cele mieszkaniowe. Najemcy nie wykorzystują lokali do prowadzenia działalności gospodarczej ani do celów innych niż mieszkaniowe.
W konsekwencji powyższego, stwierdzam, że w opisanym zdarzeniu przyszłym przy obciążaniu najemcy opłatami za dostarczane do lokalu media, tj. dostawę wody, odbiór ścieków i dostawy energii cieplnej wykorzystującego lokal mieszkalny wyłącznie w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, w ramach umowy najmu, w przypadku lokali położonych w budynkach objętych wspólnotą mieszkaniową może Pan skorzystać ze zwolnienia określonego w § 3 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia. Natomiast, dla lokali położonych w budynkach zarządzanych przez spółdzielnię mieszkaniową § 3 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia nie znajdzie tu zastosowania. Zatem, w tym przypadku opłaty za dostarczanie wody, energii cieplnej i odprowadzanie ścieków pobierane od najemcy powinny być opodatkowane według zasad właściwych dla usługi dostarczanych mediów.
W konsekwencji, Pana stanowisko w kwestii dotyczącej pytania oznaczonego we wniosku nr 1 uznałem za prawidłowe w części dotyczącej uznania, że należności za usługi najmu lokalu mieszkalnego i odbiór odpadów komunalnych stanowią wynagrodzenie za jedną usługę zwolnioną na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy oraz nieprawidłowe w części dotyczącej uznania należności za usługi najmu lokalu mieszkalnego wraz z opłatami za media (dostarczania wody, odbioru ścieków, ogrzewania) za wynagrodzenie za jedną usługę zwolnioną na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
