Kiedy samorządowy zakład budżetowy powinien rozpoznać przychód podatkowy w przypadku usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków

PROBLEM

Jesteśmy samorządowym zakładem budżetowym, który świadczy usługi w zakresie dostarczania wody i odbioru ścieków. Zgodnie z zawartymi umowami z odbiorcami okresy rozliczeniowe obejmują dwa miesiące, oznacza to, że faktura wystawiana jest co drugi miesiąc. Na fakturze widnieje informacja o stanie wodomierza na dzień odczytu, np. 12.03.2026 r. oraz o opłacie abonamentowej, która zawiera dwa pełne miesiące (okres rozliczeniowy), np. 01.02.2026 r.-31.03.2026 r. W którym momencie rozpoznać przychód podatkowy w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych? Jaka będzie data dokonania lub zakończenia dostawy lub wykonania usługi? Czy będzie to dzień wystawienia faktury, czyli 12.03.2026 r., czy ostatni dzień okresu rozliczeniowego, czyli 31.03.2026 r.? Zdarzają się również sytuacje, gdzie zakład wystawia faktury za okres 6 miesięcy. Dzieje się tak w przypadku tzw. pustostanów, gdzie nie ma zużycia wody, a jedynie fakturowany jest abonament. Tu faktura wystawiana jest dwa razy w roku np. w styczniu i obejmuje okresy rozliczeniowe od 01.01.2026 r. do 30.06.2026 r. W którym momencie w takiej sytuacji rozpoznać przychód podatkowy (CIT) w dacie wystawienia, czyli w styczniu, czy w dacie ostatniego dnia okresu rozliczeniowego ze wskazaniem, że jest to data dokonania lub zakończenia dostawy lub wykonania usługi?

RADA

1. W przypadku usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków, dla których w umowie z odbiorcą określono okresy rozliczeniowe (np. dwumiesięczne), przychód podatkowy w podatku dochodowym od osób prawnych należy rozpoznać w ostatnim dniu przyjętego okresu rozliczeniowego, tj. w dniu zakończenia tego okresu (np. 31.03.2026 r.), niezależnie od daty wystawienia faktury (np. 12.03.2026 r.).
2. Analogiczna zasada dotyczy sytuacji, gdy faktura obejmuje dłuższy okres rozliczeniowy, np. 6 miesięcy (01.01.2026 r.-30.06.2026 r.) w przypadku pustostanów, gdy naliczana jest wyłącznie opłata abonamentowa. W takim przypadku przychód podatkowy powstaje w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, tj. 30.06.2026 r.
3. Jeżeli jednak faktura obejmuje element rozliczenia rzeczywistego zużycia wody wynikający z odczytu licznika dokonanego w konkretnym dniu (np. 12.03.2026 r.), to w tej części przychód może zostać rozpoznany w dacie wystawienia faktury, ponieważ stanowi ona rozliczenie faktycznie wykonanej usługi do dnia odczytu.
4. Data dokonania lub zakończenia dostawy lub wykonania usługi to ostatni dzień okresu rozliczeniowego, czyli 31.03.2026 r.

UZASADNIENIE

Usługi polegające na dostarczaniu wody i odprowadzaniu ścieków mają charakter usług ciągłych, które zgodnie z zawieranymi umowami są rozliczane w ustalonych okresach rozliczeniowych. W takich przypadkach moment powstania przychodu podatkowego określa szczególna regulacja przewidziana dla usług rozliczanych okresowo.

Zgodnie z ustawą o CIT, w przypadku usług rozliczanych w okresach rozliczeniowych momentem powstania przychodu jest ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na fakturze. Oznacza to, że dla usług wodociągowo-kanalizacyjnych rozliczanych np. co dwa miesiące przychód podatkowy powstaje z końcem tego okresu, a nie w dniu wystawienia faktury.

W przedstawionym przykładzie faktura wystawiona 12.03.2026 r., obejmująca okres 01.02.2026 r.-31.03.2026 r. dokumentuje usługę rozliczaną w okresie dwumiesięcznym. Z tego względu przychód podatkowy powstanie 31.03.2026 r., czyli w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego.

Taka sama zasada dotyczy sytuacji, gdy okres rozliczeniowy jest dłuższy, np. sześciomiesięczny, jak ma to miejsce w przypadku pustostanów, gdy pobierana jest wyłącznie opłata abonamentowa. Jeżeli faktura wystawiona w styczniu obejmuje okres 01.01.2026 r.-30.06.2026 r., przychód podatkowy powstaje 30.06.2026 r., czyli w ostatnim dniu tego okresu.

Jednocześnie należy zauważyć, że w praktyce faktura może obejmować dwa elementy świadczenia:

1. rozliczenie rzeczywistego zużycia wody według odczytu licznika (np. stan na dzień 12.03.2026 r.),
2. opłatę abonamentową dotyczącą ustalonego okresu rozliczeniowego.

W części dotyczącej rzeczywistego zużycia wody ustalonego na dzień odczytu można przyjąć, że usługa została wykonana w dniu dokonania pomiaru, a więc przychód powstaje w dacie wystawienia faktury, jeżeli dokumentuje ona zakończenie świadczenia w tym zakresie. Natomiast opłata abonamentowa dotycząca okresu rozliczeniowego powinna zostać rozpoznana podatkowo na koniec tego okresu.

Patrycja Kubiesa

ekonomista, doradca podatkowy, członek zwyczajny Stowarzyszenia Księgowych w Polsce przy oddziale krakowskim