Interpretacja indywidualna z dnia 12 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP2-2.4010.17.2026.1.KW
Zawarcie ugód z kredytobiorcami pozwala bankowi na korektę przychodów podatkowych, uwzględniając nieprzedawnione lata podatkowe, zgodnie z art. 12 ust. 3j i 3I ustawy o CIT, bez uznawania korekty za skutek błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
15 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 14 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób prawnychw zakresie skutków podatkowych dokonywanych przez bank wypłat zwrotów oraz dodatkowych kosztów, w związku z zawieranymi ugodami dotyczącymi kredytów walutowych. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zarzenia przyszłego
Wnioskodawca (dalej również: „Bank”) jest bankiem krajowym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm., dalej: „Prawo bankowe”) i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Podstawowym przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest działalność bankowa, prowadzona na podstawie i zgodnie z wymogami Prawa bankowego oraz regulacji Komisji Nadzoru Finansowego. Prowadzona przez Bank działalność bankowa obejmuje m.in. prowadzenie rachunków bankowych, przyjmowanie wkładów pieniężnych, udzielanie kredytów oraz usługi powiernicze.
W ramach prowadzonej działalności bankowej Wnioskodawca zawierał w przeszłości z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej (dalej: „Klient” /„Klienci” lub „Kredytobiorca” /„Kredytobiorcy”) umowy o kredyt na cele mieszkaniowe, wyrażony (denominowany) w walucie obcej, w szczególności we franku szwajcarskim.
Zawarte przez Bank Umowy kredytu/pożyczki obejmowały następujące produkty:
- kredyt mieszkaniowy w walutach obcych;
- kredyt konsolidacyjny w walutach obcych;
- pożyczka hipoteczna w walutach obcych;
- pożyczka konsumpcyjna zabezpieczona hipoteką w walucie CHF oraz EUR.
Bank (jako kredytodawca/ pożyczkodawca) może być również stroną umów kredytu/pożyczki udzielonych przez inne banki, w zakresie w jakim Bank jest następcą prawno-podatkowym (zgodnie z art. 93 lub art. 93c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.) tych innych banków, w wyniku dokonanych połączeń lub innych działań restrukturyzacyjnych.
Wyżej wymienione umowy kredytu/ pożyczki zawarte przez Bank oraz przez inne banki – w zakresie w jakim Bank jest następcą prawno-podatkowym - będą zwane w dalszej części niniejszego wniosku łącznie: „Umowami kredytu”.
W Umowach kredytu wysokość zobowiązania kredytowego zostaje określona w walucie obcej. Kredyt może być wypłacony w tej walucie obcej albo w złotych (dalej: „PLN”) po przewalutowaniu wysokości zadłużenia według klauzuli umownej (w praktyce, w takim przypadku Klient na moment zawarcia umowy nie ma pewności jaka dokładnie kwota zostanie mu wypłacona w PLN). Równowartość w PLN salda kredytu udzielonego w walucie obcej na mocy Umów kredytu, stanowi równowartość kwoty salda kredytu w walucie obcej i kursu tej waluty do PLN z dnia przeliczenia.
W związku z zawartymi Umowami kredytu Bank rozpoznawał i rozpoznaje przychody podatkowe wynikające z wykonywanych umów, w szczególności z tytułu odsetek, prowizji czy dodatnich różnic kursowych powstałych na spłacie kredytu przez Klienta, w tym z tytułu niezrealizowanych różnic kursowych wynikających z wyceny Umów kredytu ustalanych zgodnie ze stosowaną przez Bank tzw. rachunkową metodą rozpoznawania różnic kursowych, o której mowa w art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz.U.2025.278), (dalej: „Ustawa CIT”).
Należy podkreślić, że udzielanie kredytów/ pożyczek wyrażanych w walutach obcych (w tym w szczególności we franku szwajcarskim) było powszechną praktyką w Polsce w pierwszej dekadzie XXI wieku po uchwaleniu w 2002 r. ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe.
W latach udzielania takich kredytów przez banki w Polsce nie identyfikowano ryzyka, że zawarte w umowach kredytu/pożyczki klauzule walutowe mogą zostać uznane za/stanowią abuzywne postanowienia umowne. W szczególności, na takie ryzyko nie wskazywało ówczesne orzecznictwo sądowe, stanowiska doktryny czy organu nadzoru nad rynkiem finansowym w Polsce. W konsekwencji, udzielanie kredytów wyrażonych w walutach obcych zawierających określone klauzule walutowe było powszechną i akceptowalną praktyką sektora bankowego, pożądaną z perspektywy rozwoju gospodarczego w Polsce w tamtym okresie.
Dopiero późniejsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uznające typowe klauzule walutowe ujmowane w zawieranych przez banki umowach kredytu/ pożyczki za abuzywne /niedozwolone postanowienia umowne i wpisywanie ich do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jak również istotna zmiana kursu wymiany PLN do walut obcych (deprecjacja PLN), która pogorszyła sytuację kredytobiorców, doprowadziły do zmiany podejścia co do dopuszczalności oferowanych wcześniej przez banki umów kredytów/ pożyczek walutowych.
W konsekwencji, ze względu na powyższe okoliczności oraz w związku z uznawaniem za abuzywne postanowień Umów kredytu zawierających odesłania do tabel kursowych publikowanych przez Bank, niektórzy Klienci Banku wystąpili bądź występują z powództwami cywilnymi przeciwko Bankowi. Powództwa Kredytobiorców opierają się co do zasady na żądaniu:
i.unieważnienia zawartej Umowy kredytu w całości lub
ii.uznania za abuzywne poszczególnych klauzul zawartych w Umowie kredytu, w szczególności postanowień zawierających odesłania do tabel kursowych publikowanych przez Bank.
Wnioskodawca stoi na stanowisku, że Umowy są w całości skuteczne i ważne, a podnoszone przez Kredytobiorców roszczenia nie są zasadne. Jednakże, w związku z toczącymi się już postępowaniami sądowymi, ewolucją orzecznictwa sądów powszechnych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na niekorzyść kredytodawców, jak również możliwością wytoczenia powództw cywilnych przez Kredytobiorców w przyszłości oraz istotnymi kosztami związanymi z prowadzeniem długoletnich sporów sądowych, Wnioskodawca podjął decyzję o wdrożeniu i oferowaniu Kredytobiorcom możliwości zawarcia z nim ugody w celu polubownego rozwiązania powstałego lub mogącego powstać sporu prawnego między stronami co do skuteczności prawnej klauzul indeksacyjnych lub całej Umowy kredytu (dalej: „Ugody”).
Zawierane już Ugody i te, które będą w przyszłości zawierane, których dotyczy niniejszy wniosek, obejmują:
a)Umowy kredytu, w przypadku których zadłużenie Kredytobiorcy z tytułu kredytu na dzień zawarcia Ugody nie zostało jeszcze spłacone, przy czym kwota dokonanych przez Klienta spłat rat kredytowych przewyższa bieżącą wartość kapitału Kredytu;
b)Umowy kredytu, w przypadku których zadłużenie Kredytobiorcy z tytułu kredytu na dzień zawarcia ugody zostało spłacone w całości.
Ugody są proponowane Klientom, którzy nie złożyli powództwa cywilnego przeciwko Bankowi, jak również Klientom, którzy takie powództwo złożyli.
Ugoda ma wyczerpywać w całości roszczenia Klienta z tytułu Umowy jakie mógłby on zgłosić (zgłosił) w razie zaistnienia (istniejącego) sporu sądowego.
W związku z tym, na gruncie postanowień Ugody, Bank oświadcza, że z chwilą określoną w Ugodzie wszystkie roszczenia Banku z tytułu Umowy kredytu zostają zaspokojone, a w razie, gdyby istniały jakiekolwiek inne roszczenia i prawa, Bank zrzeka się ich w najpełniejszym możliwym zakresie i nie będzie ich dochodził w przyszłości na drodze sądowej. Jednocześnie Klienci Banku składają analogiczne oświadczenie, w ramach którego potwierdzają, że nie będą dochodzić na drodze sądowej żadnych swoich roszczeń wobec Banku z tytułu Umowy kredytu. W przypadku, gdy Ugoda zostanie zawarta w trakcie trwającego sporu sądowego, to Klient oświadcza, że Ugoda wypełnia całość jego roszczeń oraz zobowiązuje się do cofnięcia w całości Pozwu wraz zrzeczeniem się roszczeń dochodzonych w trakcie postępowania sądowego.
W świetle powyższego, zgodnym celem stron Ugody jest uniknięcie ryzyka prowadzenia sporu sądowego i/lub usunięcie potencjalnego sporu pomiędzy Bankiem a Klientem, zaś podpisywana Ugoda ma wyeliminować przedmiotowe ryzyka w najpełniejszym możliwym zakresie.
Tym samym Ugoda eliminuje potencjalne ryzyko po stronie Banku skutecznego zakwestionowania przez Kredytobiorcę ważności Umowy kredytu na drodze sądowej, na podstawie, której sąd mógłby zasądzić zwrot całej kwoty wpłaconej na poczet spłaty Umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi.
Rozliczenie finansowe między stronami Ugody:
1)Zwolnienie z długu (umorzenie zadłużenia)
W przypadku Kredytów niespłaconych w całości (Umowy z lit. a) powyżej), na mocy Ugody, Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy z tytułu Umowy kredytu), a Kredytobiorca to zwolnienie z długu przyjmuje (dalej: „Zwolnienie z Długu”). W związku ze Zwolnieniem z Długu zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Kredytu wygasa.
2)Zwrot dokonywany na rzecz Kredytobiorcy przez Bank
Na gruncie Ugody Bank zobowiązuje się również zwrócić Kredytobiorcy określoną kwotę w PLN w sytuacji, gdy
a)kwota aktualnego zadłużenia Klienta (do umorzenia) jest niższa od kwoty roszczenia
b)Kredytobiorcy z tytułu nadpłaconych rat kredytowych, gdy Kredytobiorca spłacił już całość Kredytu.
Wysokości Zwrotu jest każdorazowo negocjowana między Wnioskodawcą a Kredytobiorcą i może różnić się w poszczególnych przypadkach, niemniej jednak wartość Zwrotu, co do zasady, będzie kalkulowana w taki sposób, aby stanowiła zwrot nadpłaconych przez Klienta prowizji/ opłat odsetek oraz dodatnich różnic kursowych tj. kwot rat kapitałowych w części stanowiącej nadwyżkę między bieżącym kursem CHF/PLN lub EUR/PLN przyjętym do ustalenia wysokości danej raty a kursem CHF/PLN, EUR/PLN z dnia udzielenia Kredytu (dalej jako: „Zwrot” lub „Zwroty”).
Oprócz kwoty Zwrotów, Bank może w ramach Ugody, w zależności od ustaleń, dokonać zwrotu poniesionych przez klienta kosztów rozpoczętego procesu lub wypłaty odsetek ustawowych.
Uzasadnienie ekonomiczne zawieranych Ugód
Zawarcie Ugody chroni Bank przed wszczęciem postępowania sądowego przez Klienta, a w przypadku trwającego już sporu sądowego pozwala zakończyć go na wcześniejszym etapie. Takie rozwiązanie jest korzystne dla Banku, z uwagi na uniknięcie poniesienia znacznie większych kosztów związanych z prowadzeniem (kontynuacją) długotrwałego procesu sądowego, w postaci obowiązku zwrotu pełnych świadczeń uiszczanych przez Klientów, odsetek za opóźnienie, kosztów procesu oraz dodatkowych kosztów prawnych ponoszonych przez Bank dotyczących obsługi prowadzenia sporów. Co istotne, Bank unika również konieczności wytaczania powództwa wobec Klienta o zwrot kapitału pierwotnego (kontrpozew), unikając dodatkowych kosztów sądowych i prawnych.
Należy również wskazać, że obecnie utrwaliła się całkowita zmiana linii orzecznictwa sądów powszechnych, co do sporów związanych z kredytami walutowymi - aktualnie banki przegrywają ponad 97% sporów. Z tego względu zawarcie Ugody jest całkowicie racjonalną decyzją biznesową, którą podjąłby każdy przedsiębiorca.
Tym samym, zawarcie Ugody pozwala na ograniczenie kosztów bieżącej działalności Banku, (zminimalizowanie strat na działalności kredytowej), ma bezpośredni wpływ na saldo środków pieniężnych Banku (ubytek takich aktywów jest mniejszy) oraz wielkość jego kapitałów (straty są mniejsze niż mogłyby być), co przekłada się bezpośrednio na przychody Banku, ponieważ w ramach prowadzonej działalności bankowej lokuje on zaoszczędzone środki np. w obligacje skarbowe lub udziela kredytów (gwarancji) uzyskując przychody prowizyjne i odsetkowe.
Pytania
1.Czy w przypadku dokonania przez Wnioskodawcę w ramach zawieranych Ugód wypłat Zwrotów (czyli zapłaconych przez Klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych, z tytułu których Bank rozpoznał w przeszłości przychody podlegające opodatkowaniu CIT) ma on prawo do korekty przychodów zgodnie z art. 12 ust. 3j ustawy CIT, w okresie rozliczeniowym, w którym zawarta została Ugoda (stanowiąca dokument potwierdzający przyczyny korekty)?
2.W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 1, czy korekta przychodów powinna byćobliczana z uwzględnieniem postanowień art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy CIT, w ten sposób, że kwota korekty przychodów równa byłaby sumie zapłaconych przez Klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych rozpoznanych w wyniku podatkowym Wnioskodawcy w 5 nieprzedawnionych latach podatkowych poprzedzających dzień zawarcia Ugody?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad 1
Zdaniem Wnioskodawcy, Bank jest uprawniony do zmniejszenia przychodów (na podstawie art. 12 ust 3j ustawy o CIT) o łączną kwotę Zwrotu, jakie Bank rozpoznał jako przychody w CIT, w związku z kredytami objętymi Ugodami (z wyłączeniem przychodów związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu, stosownie do art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy o CIT), jednorazowo w okresie rozliczeniowym, w którym dojdzie do rozliczeń (zwrotu świadczeń) stron umowy Kredytu wskutek dokonania Zwrotu na mocy danej Ugody.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o CIT, przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów.
W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
Natomiast, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o CIT, dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11 i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
Ustalanie różnic kursowych na podstawie przepisów o rachunkowości reguluje art. 9b ustawy o CIT, który stanowi, że podatnicy, którzy wybrali tę metodę, zaliczają odpowiednio do przychodów lub kosztów uzyskania przychodów ujęte w księgach rachunkowych różnice kursowe z tytułu transakcji walutowych i wynikające z dokonanej wyceny składników aktywów i pasywów wyrażonych w walucie obcej, a także wyceny pozabilansowych pozycji w walutach obcych. Wycena ta dla celów podatkowych powinna być dokonywana na ostatni dzień każdego miesiąca i na ostatni dzień roku podatkowego lub na ostatni dzień kwartału i na ostatni dzień roku podatkowego albo tylko na ostatni dzień roku podatkowego, z tym, że wybrany termin wyceny musi być stosowany przez pełny rok podatkowy i nie może być zmieniany.
Do przychodów nie zalicza się natomiast kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych kredytów (art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT). A contrario, przechodem są odsetki zapłacone. Do przychodów nie zalicza się także zwróconych kredytów, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych kredytów (art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT).
Należy zaznaczyć, że o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby prawnej decyduje jego definitywny charakter w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa tej osoby prawnej. Ma to miejsce również w sytuacji, gdy skutkiem wystawienia faktury za wykonaną usługę, czy dostarczony towar powstaje roszczenie osoby prawnej wobec kontrahenta o zapłatę uzgodnionej ceny.
Przychodem są zatem wszelkie przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym, bezzwrotnym, definitywnym, których rzeczywiste otrzymanie powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego. W świetle ww. przepisu należne lub otrzymane w sposób definitywny środki pieniężne stanowią, co do zasady, przychód dla celów podatku dochodowego od osób prawnych.
W myśl natomiast art. 12 ust. 3 ustawy o CIT, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Natomiast, zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT, za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g oraz 3j-3m, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności.
W zakresie zasad dotyczących korekt przychodów, art. 12 ust. 3j ustawy o CIT stanowi, że jeżeli korekta przychodu nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty.
Na podstawie art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy o CIT, przepisów ust. 3j i 3k nie stosuje się do korekty dotyczącej przychodu związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.
Ustawodawca nie wskazuje, co należy rozumieć poprzez pojęcia „błąd rachunkowy” oraz „inna oczywista omyłka”. Zgodnie z aktualnymi stanowiskami organów podatkowych, pojęcia te należy więc rozumieć w ich znaczeniu potocznym.
Jako przykład Wnioskodawca wskazuje np. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: „DKIS”) z 5 sierpnia 2022 r. (sygn. 0111-KDWB.4010.15.2022.1.MJ). W interpretacji tej, DKIS wskazuje, że „z regulacji zawartych we wskazanym art. 12 ust. 3j updop wynika, że korekta „wstecz” może być dokonana jedynie wtedy, gdy przyczyną korekty jest błąd rachunkowy lub inna oczywista omyłka.
Przy czym, ustawodawca nie wskazuje, co należy rozumieć poprzez pojęcia „błąd rachunkowy” oraz „inna oczywista omyłka”. Pojęcia te zatem należy rozumieć zgodnie z ich znaczeniem potocznym. Zatem, za „błąd rachunkowy” należy uznać sytuację, gdy koszt został niewłaściwie ujęty ze względu na błąd w toku wykonywania obliczeń; może to dotyczyć zarówno okoliczności leżących po stronie wystawcy faktury czy innego dokumentu księgowego (np. błędne podanie na fakturze cen lub wartości towarów), jak i po stronie odbiorcy takiego dokumentu (np. wprowadzenie do ksiąg rachunkowych nieprawidłowej cyfry, zastosowanie wadliwego kursu waluty obcej przy przeliczaniu wartości kosztu na złote, etc.).
Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (wersja internetowa www.sjp.pwn.pl), przez „omyłkę” należy rozumieć „spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie”. W konsekwencji, za „inną oczywistą omyłkę” należy uznać inny oczywisty błąd, który nie jest jednocześnie błędem rachunkowym. Takim błędem będzie np. ujęcie w kosztach podatkowych faktury wystawionej na podmiot inny niż faktyczny nabywca towaru.
„Omyłka” wiązać się również będzie z błędem polegającym albo na nieprawidłowym wystawieniu albo nieprawidłowym ujęciu dowodu księgowego. Okoliczność taka musi mieć zatem charakter „pierwotny”. Co więcej, „omyłka” musi być „oczywista”. Oznacza to, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do charakteru przyczyn korekty, korekta dokonywana winna być w okresie otrzymania dokumentu potwierdzającego przyczynę korekty (w przypadku korekty kosztów uzyskania przychodów) lub w okresie wystawienia tego dokumentu (w przypadku korekty przychodów). Tylko w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że nieprawidłowe ujęcie przychodu bądź kosztu było bezpośrednim wynikiem błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki, korekta kosztu winna być uwzględniana „wstecznie”.
W świetle przedstawionych uregulowań prawnych należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia ani z „błędem rachunkowym”, ani z „inną oczywistą omyłką”.
Podobne stanowisko DKIS zawarł również z interpretacji z 12 sierpnia 2022 r., sygn. 0111-KDIB1 - 2.4010.333.2022.1.DP. Zdaniem Wnioskodawcy, w przedmiotowej sprawie korekta przychodu nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, gdyż wynika z okoliczności, które zaistniały po zawarciu umowy kredytu (pożyczki). Jak zostało wskazane w opisie stanu faktycznego niniejszego wniosku, roszczenia czy możliwość wystąpienia z nimi przez Kredytobiorców wynikają z okoliczności, które nie były znane w momencie zawierania Umowy z danym Kredytobiorcą. Konieczność zawarcia Ugody z Kredytobiorcą wynika:
- po pierwsze, z postępującej w ostatnich latach deprecjacji złotego - w szczególności względem franka szwajcarskiego, co przyczyniło się do pogorszenia sytuacji Kredytobiorców, tj. zwiększenia ich zadłużenia w przeliczeniu na PLN;
- po drugie, z dążenia Banku do polubownego zakończenia bądź zapobieżenia przyszłemu sporowi sądowemu, którego wystąpienie jest z perspektywy Banku wysoce prawdopodobne w związku z licznymi wyrokami sądów powszechnych stwierdzającymi nieważność określonego rodzaju klauzul indeksacyjnych zawartych w analogicznych treścią umowach kredytu.
Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że powyższe nie oznacza, że uprzednie rozpoznanie przez Bank przychodu z Umów było niezgodne z obowiązującymi na moment ich zawierania przepisami prawa. Na przestrzeni ostatnich lat wykładnia sądownictwa powszechnego w zakresie stosowania klauzul indeksacyjnych uległa zmianie na niekorzyść banków udzielających kredytów hipotecznych, co Wnioskodawca uznaje tym bardziej za okoliczność nową, która wywołuje skutki w postaci niejako konieczności zawierania przez Bank przedmiotowych Ugód bądź ekspektatywy przystąpienia z Kredytobiorcami do sporów rozwiązywanych na drodze sądowej.
Konsekwencją istnienia tej de facto konieczności uregulowania sytuacji z Kredytobiorcami są zawierane Ugody, na mocy których Wnioskodawca dokonuje Zwrotów. Dodatkowo, Wnioskodawca za zasadne uważa podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się już pogląd, że nieważność umów kredytowych wywołuje skutki ex tunc (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako: „WSA”) we Wrocławiu z 7 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 377/23, orzeczenie nieprawomocne, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako: „NSA”) z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt II FSK 1442/23).
Przede wszystkim, pogląd ten został zaakcentowany w judykaturze w wyroku NSA z 4 grudnia 2023 r. (sygn. akt II FSK 334/22), w którym sąd wskazał, że „nawiązując do zarzutów związanych z naruszeniem art. 12 u.p.d.o.p. podkreślić należy, że wyrok sądu pierwszej instancji jest dotknięty błędem logicznym - jeżeli, jak trafnie twierdzi sąd, nieważność wywołuje skutki ex tunc, to oznacza, że umowa uznawana jest za niezawartą, a wzajemne świadczenia ulegają zwrotowi (art. 410 § 2 k.c.). Tym samym, także podatkowo należy to ocenić jako nieuzyskanie przychodu. Ten „nieuzyskany” przychód nie może stać się kosztem jego uzyskania. Zwrócić też trzeba uwagę na treść art. 12 ust. 3j) u.p.d.o.p., który określa zasady korekty przychodów i zgodnie z przepisem przejściowym miał zastosowanie do przychodów uzyskanych przed dniem wejścia w życie ustawy.”
Co istotne, w wyroku dotyczącym bezpośrednio ugód z kredytobiorcami z 4 grudnia 2024 r. (sygn. akt II FSK 1968/23) NSA zaznaczył, że treść stanowiska NSA z powołanego powyżej orzeczenia pozostaje aktualna, w szczególności w zakresie niemożliwości uznania wydatków powstających w wyniku wypłacenia kredytobiorcy zwrotu uprzednio poniesionych przez niego kosztów kredytu za koszty uzyskania przychodów (dalej jako: „KUP”) banku.
W najnowszym orzecznictwie NSA wskazuje się również, że mimo że wydatki na podobnego rodzaju ugody z kredytobiorcami nie mogą stanowić KUP, to banki powinny w zakresie tych wypłat zwrócić uwagę na treść art. 12 ust. 3j ustawy o CIT (m.in. wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II FSK 287/24 czy wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II FSK 1081/24).
W analogicznych do będącego przedmiotem niniejszego wniosku stanach faktycznych, w tym będących przedmiotem sporu w ww. wyrokach NSA, były wydawane interpretacje świadczące o konieczności dokonania przez podatników korekty przychodów zgodnie z art. 12 ust. 3j ustawy o CIT.
W szczególności, w interpretacji indywidualnej DKIS z 12 kwietnia 2024 r. (sygn. 0111-KDIB 1- 1.4010.85.2024.1.SG) Dyrektor stwierdził następujące: „W analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 12 ust. 3j updop, bowiem w sytuacji wydania Wyroków nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym podatnika ani też oczywistą omyłką.
Umowa kredytu została zawarta na podstawie obowiązującej w dniu zawarcia umowy oferty, kwota kredytu została wypłacona, a odsetki, prowizje i inne opłaty zostały pobrane zgodnie z umową. Natomiast, konieczność korekty przychodów w związku ze zwrotem świadczeń powstała w wyniku okoliczności, które zaistniały po uzyskaniu przez Państwa przychodu.
Zatem, Bank powinien dokonać stosownej korekty swoich przychodów podatkowych na podstawie art. 12 ust. 3j ustawy o CIT (z wyłączeniem przychodów związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu, stosownie do art. 12 ust. 3I pkt 2 ustawy o CIT), w okresie rozliczeniowym, w którym dojdzie do rozliczeń (zwrotu świadczeń) stron umowy Kredytu wskutek wydania Wyroku.”
Również w interpretacji indywidualnej z 27 listopada 2019 r., sygn. 0111-KDIB1- 3.4010.431.2019.1.IZ DKIS uznał za prawidłowe stanowisko podatnika w zakresie tego, że korekta przychodów w związku z zawartą ugodą sądową powinna być dokonana „na bieżąco”, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym powstała przyczyna korekty (została zawarta ugoda). Jednocześnie, DKIS potwierdził stanowisko wnioskodawcy, że w przypadku zawarcia ugody sądowej dotyczącej rozliczenia zobowiązania między podatnikiem a jego kontrahentem nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym ani oczywistą pomyłka, o których mowa w art. 12 ust. 3j ustawy o CIT.
Finalnie, w wyroku z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II FSK 2015/23, NSA po raz kolejny podkreślił, że „w zakresie zaś możliwości dokonania korekty przychodów Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza istnienie takiej możliwości”.
Zgodnie z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, ustalenie prawidłowej wysokości przychodu Banku powinno następować w momencie rozpoznania rzeczywistej wysokości przychodu. W analizowanym przypadku do rozpoznania rzeczywistej wysokości przychodu dochodzi zaś w momencie zawarcia przez Bank Ugody, na mocy której dochodzi do Zwrotu świadczeń (przede wszystkim prowizji, odsetek i różnic kursowych)., które zostały uprzednio, przed zawarciem Ugody, rozpoznane jako przychód przez Wnioskodawcę.
Ad 2
W myśl wskazanego już art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy o CIT, przepisów ust. 3j i 3k nie stosuje się do korekty dotyczącej przychodu związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.
W rezultacie, w ocenie Wnioskodawcy, będzie mieć on prawo do korekty przychodów, o których mowa w uzasadnieniu do pytania nr 1) powyżej za 5 nieprzedawnionych na dzień zawarcia Ugody lat podatkowych poprzedzających ten dzień.
Ponieważ ustawodawca ani w ust. 3j ani w ust. 3I nie precyzuje pojęcia przychodu podlegającego korekcie (co z oczywistych względów byłoby niemożliwe), w ocenie Wnioskodawcy, będzie on uprawniony do dokonania korekty kwoty przychodów równej sumie zapłaconych przez Klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych rozpoznanych w wyniku podatkowym Wnioskodawcy w 5 nieprzedawnionych latach podatkowych na dzień zawarcia Ugody poprzedzających ten dzień (zawarcia Ugody).
W interpretacji z 12 sierpnia 2022 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.333.2022.1.DP, DKIS wskazuje, że „korekta przychodów polega na zmniejszeniu lub zwiększeniu przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym. Zasady korygowania przychodów mają zastosowanie tylko do tych przypadków, gdy korekta nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką. Natomiast w sytuacji, w której korekta spowodowana jest błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, ma miejsce korygowanie ze skutkiem „wstecz”. [...] ze względu na fakt, że zobowiązanie podatkowe z ww. tytułu uległo przedawnieniu, to w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że przepisów ust. 3j i 3k nie stosuje się do korekty dotyczącej przychodu związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.”
A contrario, w ocenie Wnioskodawcy, w tych przypadkach, gdy nie doszło jeszcze do przedawnienia zobowiązania podatkowego w odniesieniu do korygowanych przychodów, możliwe jest zastosowanie dyspozycji wynikającej z art. 12 ust. 3j ustawy o CIT, co w analizowanym przypadku sprowadza się do przedstawionej powyżej konstatacji, że korekcie podlegać będzie kwota równa sumie zapłaconych przez Klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych, bez żadnych dodatkowych ograniczeń.
Bank pragnie zaznaczyć, że wskazane przez Bank podejście potwierdził DKIS w interpretacji indywidualnej z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.227.2025.1.MBD, stwierdzając, że „skutki zawartej ugody na gruncie podatkowym należy odnieść do okresu, w którym Bank zawarł Ugodę z Kredytobiorcą, tj. okresu, w którym dojdzie do wzajemnych rozliczeń stron umowy kredytowej i faktycznego zwrotu wzajemnych świadczeń.
W związku z tym, Bank powinien dokonać stosownej korekty swoich rozliczeń pomniejszając przychody podatkowe o wartości wykazane w poprzednich latach podatkowych.
W analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 12 ust. 3j umowy o CIT, bowiem w sytuacji zawarcia Ugody, nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym podatnika ani też oczywistą omyłką. Umowa kredytu została zawarta na podstawie obowiązującej w dniu zawarcia umowy oferty, kwota kredytu została wypłacona, a odsetki, prowizje i inne opłaty zostały pobrane zgodnie z umową. Natomiast, konieczność korekty przychodów w związku ze zwrotem świadczeń powstała w wyniku okoliczności, które zaistniały po uzyskaniu przez Państwa przychodu”.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):
przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o CIT:
dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych nie jest przypadkowy i pozwala na wyprowadzenie wniosku o objęciu zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów.
Wystąpienie każdego zdarzenia powodującego wymierną korzyść po stronie podatnika skutkuje obowiązkiem opodatkowania osiągniętej nadwyżki ponad koszty jej uzyskania przez podatnika. Nie jest przy tym istotne źródło korzyści, chodzi bowiem o każdy przypadek powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na podatniku. Przyjęte rozwiązanie legislacyjne pozwala na stosowanie przepisów ustawy niezależnie od specyfiki podmiotów podlegających opodatkowaniu, zmieniających się okoliczności i rzeczywistości gospodarczej, jak również ewolucji różnego rodzaju instrumentów wykorzystywanych w obrocie gospodarczym.
Stosownie do postanowień art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT:
przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
W myśl natomiast art. 12 ust. 3 ustawy o CIT:
za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT:
do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów).
Należy zaznaczyć, że o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby prawnej decyduje jego definitywny charakter w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa tej osoby prawnej. Ma to miejsce również w sytuacji, gdy skutkiem wystawienia faktury za wykonaną usługę, czy dostarczony towar powstaje roszczenie osoby prawnej wobec kontrahenta o zapłatę uzgodnionej ceny.
Przychodem są zatem wszelkie przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym, bezzwrotnym, definitywnym, których rzeczywiste otrzymanie powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego.
W świetle ww. przepisu należne lub otrzymane w sposób definitywny środki pieniężne stanowią, co do zasady, przychód dla celów podatku dochodowego od osób prawnych.
Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, Wnioskodawca jest bankiem krajowym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Podstawowym przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest działalność bankowa, prowadzona na podstawie i zgodnie z wymogami Prawa bankowego oraz regulacji Komisji Nadzoru Finansowego. Prowadzona przez Bank działalność obejmuje m.in. prowadzenie rachunków bankowych, przyjmowanie wkładów pieniężnych, udzielanie kredytów oraz usługi powiernicze.
W ramach prowadzonej działalności bankowej Wnioskodawca zawierał w przeszłości z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej umowy o kredyt na cele mieszkaniowe, wyrażony (denominowany) w walucie obcej, w szczególności we franku szwajcarskim.
W umowach kredytu wysokość zobowiązania kredytowego zostaje określona w walucie obcej. Kredyt może być wypłacony w tej walucie obcej albo w złotych po przewalutowaniu wysokości zadłużenia według klauzuli umownej (w praktyce, w takim przypadku Klient na moment zawarcia umowy nie ma pewności jaka dokładnie kwota zostanie mu wypłacona w PLN). Równowartość w PLN salda kredytu udzielonego w walucie obcej na mocy Umów kredytu, stanowi równowartość kwoty salda kredytu w walucie obcej i kursu tej waluty do PLN z dnia przeliczenia.
W związku z zawartymi w przeszłości umowami kredytu Bank rozpoznawał i rozpoznaje przychody podatkowe wynikające z wykonywanych umów, w szczególności z tytułu odsetek, prowizji czy dodatnich różnic kursowych powstałych na spłacie kredytu przez Klienta, w tym z tytułu niezrealizowanych różnic kursowych wynikających z wyceny Umów kredytu ustalanych zgodnie ze stosowaną przez Bank tzw. rachunkową metodą rozpoznawania różnic kursowych, o której mowa w art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT.
Niektórzy klienci banku wystąpili bądź aktualnie występują z powództwami cywilnymi przeciwko bankowi. Powództwa kredytobiorców opierają się co do zasady na żądaniu:
1.unieważnienia zawartej umowy kredytu w całości lub
2.uznania za abuzywne poszczególnych klauzul zawartych w umowie kredytu, w szczególności postanowień zawierających odesłania do tabel kursowych publikowanych przez bank.
Wnioskodawca podjął decyzję o wdrożeniu i oferowaniu kredytobiorcom możliwości zawarcia z nim ugody w celu polubownego rozwiązania powstałego lub mogącego powstać sporu prawnego między stronami co do skuteczności prawnej klauzul indeksacyjnych lub całej umowy kredytu.
W związku z toczącymi się już postępowaniami sądowymi, ewolucją orzecznictwa sądów powszechnych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na niekorzyść kredytodawców, jak również możliwością wytoczenia powództw cywilnych przez kredytobiorców w przyszłości oraz istotnymi kosztami związanymi z prowadzeniem długoletnich sporów sądowych, bank podjął decyzję o wdrożeniu i oferowaniu kredytobiorcom możliwości zawarcia z nim ugody.
Zawierane już ugody i te, które będą w przyszłości zawierane, których dotyczy niniejszy wniosek, obejmują:
a)umowy kredytu, w przypadku których zadłużenie kredytobiorcy z tytułu kredytu na dzień zawarcia ugody nie zostało jeszcze spłacone, przy czym kwota dokonanych przez klienta spłat rat kredytowych przewyższa bieżącą wartość kapitału kredytu;
b)umowy kredytu, w przypadku których zadłużenie kredytobiorcy z tytułu kredytu na dzień zawarcia ugody zostało spłacone w całości.
Ugody są proponowane klientom, którzy nie złożyli powództwa cywilnego przeciwko bankowi, jak również klientom, którzy takie powództwo złożyli. Ugoda ma wyczerpywać w całości roszczenia klienta z tytułu umowy jakie mógłby on zgłosić (zgłosił) w razie zaistnienia (istniejącego) sporu sądowego.
Zgodnym celem stron ugody jest uniknięcie ryzyka prowadzenia sporu sądowego i/lub usunięcie potencjalnego sporu pomiędzy bankiem a klientem, zaś podpisywana ugoda ma wyeliminować przedmiotowe ryzyka w najpełniejszym możliwym zakresie.
Ugoda eliminuje potencjalne ryzyko po stronie banku skutecznego zakwestionowania przez kredytobiorcę ważności umowy kredytu na drodze sądowej, na podstawie, której sąd mógłby zasądzić zwrot całej kwoty wpłaconej na poczet spłaty umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi. Wysokości zwrotu jest każdorazowo negocjowana między bankiem a kredytobiorcą i może różnić się w poszczególnych przypadkach, niemniej jednak wartość zwrotu, co do zasady, będzie kalkulowana w taki sposób, aby stanowiła zwrot nadpłaconych przez klienta prowizji/ opłat odsetek oraz dodatnich różnic kursowych tj. kwot rat kapitałowych w części stanowiącej nadwyżkę między bieżącym kursem CHF/PLN lub EUR/PLN przyjętym do ustalenia wysokości danej raty a kursem CHF/PLN, EUR/PLN z dnia udzielenia kredytu. Oprócz kwoty zwrotów, bank może w ramach ugody, w zależności od ustaleń, dokonać zwrotu poniesionych przez klienta kosztów rozpoczętego procesu lub wypłaty odsetek ustawowych.
Zdaniem banku zawieranie ugód z klientem ma uzasadnienie ekonomiczne. Zawarcie ugody chroni bank przed wszczęciem postępowania sądowego przez klienta, a w przypadku trwającego już sporu sądowego pozwala zakończyć go na wcześniejszym etapie. Takie rozwiązanie jest korzystne dla banku, z uwagi na uniknięcie poniesienia znacznie większych kosztów związanych z prowadzeniem (kontynuacją) długotrwałego procesu sądowego, w postaci obowiązku zwrotu pełnych świadczeń uiszczanych przez klientów, odsetek za opóźnienie, kosztów procesu oraz dodatkowych kosztów prawnych ponoszonych przez bank dotyczących obsługi prowadzenia sporów. Zawarcie ugody pozwala na ograniczenie kosztów bieżącej działalności banku, ma bezpośredni wpływ na saldo środków pieniężnych banku oraz wielkość jego kapitałów (straty są mniejsze niż mogłyby być), co przekłada się bezpośrednio na przychody banku.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w przypadku dokonania przez bank w ramach zawieranych ugód wypłat zwrotów (czyli zapłaconych przez klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych, z tytułu których bank rozpoznał w przeszłości przychody podlegające opodatkowaniu CIT) ma on prawo do korekty przychodów zgodnie z art. 12 ust. 3j ustawy CIT, w okresie rozliczeniowym, w którym zawarta została oraz czy korekta przychodów powinna być obliczana z uwzględnieniem postanowień art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy CIT, w ten sposób, że kwota korekty przychodów równa byłaby sumie zapłaconych przez klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych rozpoznanych w wyniku podatkowym Wnioskodawcy w 5 nieprzedawnionych latach podatkowych poprzedzających dzień zawarcia ugody.
Zasady dokonywania korekt przychodów zawarte zostały w art. 12 ust. 3j-3m ustawy o CIT.
Stosownie do treści art. 12 ust. 3j ustawy o CIT:
jeżeli korekta przychodu nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty.
Z kolei w myśl art. 12 ust. 3k ustawy o CIT:
jeżeli w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w ust. 3j, podatnik nie osiągnął przychodów lub osiągnięte przychody są niższe od kwoty zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć koszty uzyskania przychodów o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone przychody.
Na podstawie art. 12 ust. 3l pkt 1 ustawy o CIT:
przepisów ust. 3j i 3k nie stosuje się do korekty dotyczącej przychodu związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.
W myśl art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Z kolei w myśl art. 405 Kodeksu cywilnego:
kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Natomiast w myśl art. 410 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Skutki zawartej ugody na gruncie podatkowym należy odnieść do okresu, w którym bank zawarł ugodę z kredytobiorcą, tj. okresu, w którym dojdzie do wzajemnych rozliczeń stron umowy kredytowej i faktycznego zwrotu wzajemnych świadczeń.
W związku z tym, bank powinien dokonać stosownej korekty swoich rozliczeń pomniejszając przychody podatkowe o wartości wykazane w poprzednich latach podatkowych.
W analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 12 ust. 3j umowy o CIT, bowiem w sytuacji zawarcia ugody, nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym podatnika ani też oczywistą omyłką. Umowa kredytu została zawarta na podstawie obowiązującej w dniu zawarcia umowy oferty, kwota kredytu została wypłacona, a odsetki, prowizje i inne opłaty zostały pobrane zgodnie z umową. Natomiast, konieczność korekty przychodów w związku ze zwrotem świadczeń powstała w wyniku okoliczności, które zaistniały po uzyskaniu przez bank przychodu.
Wskazać należy, że art. 12 ust. 3l pkt 1 ustawy o CIT, jednoznacznie wskazuje, że przepisów ust. 3j i 3k nie stosuje się do korekty dotyczącej przychodu związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.
Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Odnosząc powyższe przepisy do opisu sprawy wskazać należy, że bank powinien dokonać stosownej korekty swoich przychodów podatkowych na podstawie art. 12 ust. 3j ustawy o CIT (z wyłączeniem przychodów związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu, stosownie do art. 12 ust. 3l pkt 1 ustawy o CIT), w okresie rozliczeniowym, w którym dojdzie do rozliczeń (zwrotu świadczeń) stron umowy kredytu, wskutek zawarcia ugody.
Zatem, skorygowanie przychodu możliwe jest do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego za dany rok.
W konsekwencji należy się zgodzić z Wnioskodawcą, że:
- w przypadku dokonania przez Wnioskodawcę w ramach zawieranych ugód wypłat zwrotów (czyli zapłaconych przez klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych, z tytułu których bank rozpoznał w przeszłości przychody podlegające opodatkowaniu CIT) ma on prawo do korekty przychodów zgodnie z art. 12 ust. 3j ustawy o CIT, w okresie rozliczeniowym, w którym zawarta została ugoda (stanowiąca dokument potwierdzający przyczyny korekty),
- korekta przychodów powinna być obliczana z uwzględnieniem postanowień art. 12 ust. 3I pkt 1 ustawy o CIT, w ten sposób, że kwota korekty przychodów równa byłaby sumie zapłaconych przez klienta odsetek, prowizji i dodatnich różnic kursowych rozpoznanych w wyniku podatkowym Wnioskodawcy w 5 nieprzedawnionych latach podatkowych poprzedzających dzień zawarcia ugody.
W świetle powyższego Państwa stanowisko w całości należało uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz
- zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Końcowo odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, wskazać należy, że dotyczą one konkretnych, indywidualnych spraw podatnika. Zostały wydane w określonym stanie faktycznym. Nie mogą one zatem przesądzać o niniejszym rozstrzygnięciu. Każdą sprawę organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
