Interpretacja indywidualna z dnia 13 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-2.4015.11.2026.1.DR
Osoby dziedziczące po stryjecznej siostrze rodziców, mimo bliskich więzi osobistych, nie kwalifikują się do I grupy podatkowej w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zakwalifikowanie do grup podatkowych odbywa się wyłącznie według kryteriów enumeratywnie określonych w ustawie.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
13 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 9 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie kwalifikacji do właściwej grupy podatkowej. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego (…), jako syn stryjecznej siostry Spadkodawczyni i jedyny członek rodziny spełniający przepisy ustawy, nabył Pan spadek w całości z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie ustawy oraz na mocy zapisu windykacyjnego zawartego w testamencie notarialnym, w całości środki pieniężne zgromadzone na Jej rachunku bankowym.
Spadkiem z ustawy jest jedna niezabudowana nieruchomość znajdująca się w innej miejscowości niż ostatnie miejsce zamieszkania Spadkodawczyni, więc zeznania podatkowe SD-3 będą składane do różnych Urzędów Skarbowych.
Ojciec Spadkodawczyni zmarłej jako bezdzietna wdowa, nie mająca rodzeństwa, był rodzonym bratem Pana babki, która była matką Pana matki. Był on stryjem Pana matki. Spadkodawczyni była zatem stryjeczną siostrą Pana matki. Jest Pan jedynakiem.
Pana wieloletnia zażyłość ze Spadkodawczynią jest pochodną bardzo bliskich relacji zawiązanych przed wielu laty przez Państwa wstępnych.
Pana babka – siostra ojca Spadkodawczyni, z matką obojga, mężem i córką przeprowadziła się (…), gdzie niestety jeszcze przed II wojną światową zmarli i mąż i matka. (...). Po zakończeniu wojny Spadkodawczyni z matką przeprowadziły się do (…), ponieważ uznały, że wspólnie samotnym kobietom będzie łatwiej żyć. Pana rodzice niedługo po ślubie się rozeszli i tak powstała nietypowa, bardzo blisko ze sobą związana rodzina, składająca się z samotnych spokrewnionych kobiet i syna (…) jednej z nich. Wyjście za mąż Spadkodawczyni i przeprowadzka do męża do (…) niewiele w tych relacjach zmieniło.
Po zgonach Pana babki, matki Spadkodawczyni, śmierci Jej męża w (…) oraz Pana matki (…) został Pan jedynym najbliższym bezpośrednim potomkiem Spadkodawczyni (zstępnym).
Wszystkie powyższe informacje mają potwierdzenie w dokumentach Urzędów Stanu Cywilnego i w postanowieniu sądu (uprawomocnionym 21 listopada 2025 r.). Przytoczone wszystkie powyższe informacje – fakty, zdaniem informatorów z Urzędu Skarbowego nie kwalifikują Pana do I-ej grupy podatkowej, a tylko do III-ej, przewidzianej dla „innych nabywców”. Wynika to stąd, że rodzaj pokrewieństwa łączącego Pana ze Spadkodawczynią nie występuje w ustawie, więc zapewne jest bardzo dalekie, a zatem i stosunki osobiste równie odległe.
Schematyczność postępowania urzędniczego, ogólność artykułu 14 pkt 2 (winno być: art. 14 ust. 2) ustawy o podatku od spadków i darowizn, przykłady typowych w grupach podatkowych krewnych (art. 14 pkt 3 ustawy) (winno być: art. 14 ust. 3) w praktyce eliminują analizę szczególnych przypadków pokrewieństwa i stosunków osobistych.
Stąd Pana wniosek o interpretację indywidualną opisanego wyżej przypadku.
Pytanie
Czy do I-ej grupy podatkowej można zaliczyć nabywcę związanego ze Spadkodawczynią bardzo bliskimi osobistymi stosunkami, będącego jedynym najbliższym jej krewnym z pokolenia bezpośrednio następującego (zstępnym) oraz którego bliskie pokrewieństwo zostało wywiedzione od ich wspólnych wstępnych?
Pana stanowisko w sprawie
Pana zdaniem, negatywna odpowiedź na to pytanie oznacza zaliczenie Pana do III-ej grupy podatkowej oraz obowiązek zapłacenia najwyższego z możliwych podatku spadkowego. Dla Pana, emeryta bez innych dochodów, z ograniczeniami uzyskania kredytu ze względu na wiek (regulamin banku), obowiązek ten może okazać się bardzo kłopotliwy. Odpowiedź pozytywna ogranicza wysokość tego podatku, a nawet daje szansę za zwolnienie z niego na podstawie i zgodnie z art. 4a pkt 1 (winno być: art. 4a ust. 1 pkt 1) ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Pana zdaniem, zaliczenie Pana do I-ej grupy podatkowej z możliwością zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku spadkowego jest całkowicie słuszne i uzasadnione społecznie oraz prawnie na gruncie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn – art. 4a pkt 1 (winno być: art. 4a ust. 1 pkt 1), art. 14 pkt 2 i 3 (winno być: art. 14 ust. 2 i 3).
Udokumentowanie Pana bliskiego pokrewieństwa ze Spadkodawczynią wywiedzione przez sąd z pokrewieństwa Pana i Spadkodawczyni wstępnych, nie budzi wątpliwości. Nie można Pana traktować jako dalekiego krewnego i zaliczać do III-ej grupy podatkowej jeśli Pana matka i Spadkodawczyni były stryjecznymi siostrami i miały tych samych dziadków, dlatego, że tak określone pokrewieństwa nie występują w ustawie o podatku od spadków i darowizn.
Istnieje natomiast w I-ej grupie podatkowej kategoria wstępnych, zięciów i synowych itp. (art. 14 pkt 3 ustawy) (winno być: art. 14 ust. 3). Sąd również, wobec wdowieństwa, bezdzietności oraz braku rodzeństwa (nie urodzili się) uznał Pana jako jedynego żyjącego potomka Spadkodawczyni, definiując Pana jako syna stryjecznej siostry, co w tym szczególnym przypadku określa Pana pozycję jako zstępnego.
Dowodem, że Spadkodawczyni tak właśnie Pana traktowała jest fakt, że na długo przed śmiercią sporządziła ww. testament wskazując tylko Pana jako spadkobiercę (2016 r.). Gdy jako osoba samotna zamieszkała w Domu Pomocy Społecznej (…), poinformowała dyrekcję DPS-u o Panu, jako jedynym żyjącym krewnym oraz zobowiązała DPS do przekazania Panu swojej ostatniej woli odnośnie ceremonii pogrzebowej i zawiadomienia nielicznych przyjaciół.
Pana zdaniem, niedookreślone w ustawie pojęcie „osobistego stosunku” (art. 14 pkt 2) (winno być: art. 14 ust. 2) dokładnie wypełniają wskazane wyżej bliskie pokrewieństwo oraz przedstawione w opisie stanu faktycznego Pana osobiste i bliskie relacje ze Spadkodawczynią, utrzymywane od dzieciństwa aż do Jej śmierci w listopadzie 2024 r., także z udziałem Pana żony. Pana kilkudziesięcioletnie relacje ze Spadkodawczynią na pewno były bliższe niż zazwyczaj relacje np. zięciów z teściową, a ci są w I-ej grupie podatkowej.
Stworzenie ustawy przewidującej wszystkie niuanse pokrewieństw i powiązań społecznych występujących w rodzinie jest ze względów oczywistych nierealne. Stąd konieczność i możliwość interpretacji indywidualnej takich lub podobnych szczególnych przypadków.
Podsumowując, w świetle powyższych argumentów powinien Pan być bez wątpliwości zaliczony do I-ej grupy podatkowej, natomiast ewentualne zaliczenie Pana do III-ej grupy podatkowej jako „innego nabywcy”, uważa Pan za nieprawidłowe, niesłuszne, a nawet krzywdzące.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego.
Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
Z powyższych przepisów wynika, że nabycie spadku ma miejsce z chwilą śmierci spadkodawcy.
Zapis windykacyjny jest również instytucją regulowaną przepisami zawartymi w Kodeksie cywilnym.
Zgodnie z art. 9811 § 1 ww. ustawy:
W testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).
W myśl art. 9811 § 2 ww. ustawy:
Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:
1) rzecz oznaczona co do tożsamości;
2) zbywalne prawo majątkowe;
3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;
4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności;
5) ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej.
Z kolei przepis art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje – przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku.
Zgodnie art. 6 ust. 1 pkt 2b ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje – przy nabyciu w drodze zapisu windykacyjnego - z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, postanowienia częściowego stwierdzającego nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
Stosownie do art. 6 ust. 4 ww. ustawy:
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy:
Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.
Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
1)do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
2)do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
3)do grupy III – innych nabywców.
Natomiast zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a–2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
Z treści przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wynika,
że zwolnieniem tym objęte jest nabycie przez osoby, których łączą relacje ściśle w przepisie określone (tzw. grupa zerowa). Między innymi są to zstępni.
Z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika, że prawomocnym postanowieniem sądu, jako syn stryjecznej siostry Spadkodawczyni i jedyny członek rodziny spełniający przepisy ustawy, nabył Pan spadek w całości z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie ustawy oraz na mocy zapisu windykacyjnego zawartego w testamencie notarialnym, w całości środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym Spadkodawczyni. Spadkiem z ustawy jest jedna niezabudowana nieruchomość.
Pana wątpliwości budzi to, do jakiej grupy podatkowej zalicza się Pan w związku z ww. nabyciem tytułem spadku oraz zapisu windykacyjnego. Pana zdaniem, właściwą grupą podatkową dla rozliczenia podatku od spadków i darowizn jest I grupa podatkowa z możliwością zwolnienia z obowiązku zapłaty tego podatku.
Takie stanowisko jest nieprawidłowe.
Analiza treści przepisu art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn wyraźnie wskazuje, że ustawodawca w sposób jednoznaczny określił, że do I i II grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn zaliczone mogą zostać wyłącznie osoby enumeratywnie wymienione w treści tego przepisu. I tak, w pierwszej grupie podatkowej ustawodawca umieścił: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów, natomiast w drugiej grupie podatkowej umieścił: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.
W pierwszej grupie podatkowej (ani też w drugiej) ustawodawca nie umieścił zstępnych rodzeństwa dziadków (np. kuzynki matki/ojca). Tym samym, w Pana przypadku nie można ustalić podatku od spadków i darowizn według zasad dotyczących I grupy podatkowej, gdyż – jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego – jest Pan spadkobiercą i jednocześnie zapisobiercą po zmarłej siostrze stryjecznej (kuzynce) Pana matki. Zaliczony jest więc Pan do trzeciej grupy podatkowej. Bliskie kontakty, które Pan utrzymywał z siostrą stryjeczną Pana matki pozostają, w świetle obowiązujących przepisów, bez wpływu na zaliczenie Pana do danej grupy podatkowej.
Nie ma Pan racji twierdząc, że jest Pan najbliższym bezpośrednim potomkiem Spadkodawczyni (zstępnym). Fakt, że dziedziczy Pan po kuzynce Pana matki jako najbliższy krewny nie oznacza, że został Pan jej zstępnym. Do zstępnych zalicza się bezpośrednich potomków danej osoby w linii prostej, czyli dzieci, wnuki itd.
Pana zdaniem, pojęcie „osobistego stosunku” zawarte w art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest niedookreślone, a w związku z tym dokładnie wypełniają je wskazane przez Pana bliskie pokrewieństwo oraz przedstawione w opisie stanu faktycznego Pana osobiste i bliskie relacje ze Spadkodawczynią. Nie można się zgodzić z takim stanowiskiem, ponieważ zawarte w art. 14 ust. 2 ww. ustawy pojęcie „osobistego stosunku” jest określone wprost w art. 14 ust. 3 ww. ustawy, poprzez enumeratywne wymienienie osób, które mogą się zaliczać do określonych grup podatkowych.
A zatem, właściwą grupą podatkową do ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn w związku z nabyciem majątku tytułem spadku oraz zapisu windykacyjnego po zmarłej siostrze stryjecznej Pana matki będzie III a nie I grupa podatkowa. Tym samym do nabycia majątku po ww. osobie nie ma możliwości zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Wobec powyższego, Pana stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
POTRZEBUJESZ POMOCY?